# Ρωσο-Ουκρανικός πόλεμος

| Ρωσικο-ουκρανική διαμάχη |
| --- |
| **Μέρος της Ουκρανικής κρίσης** |
| **Χάρτης των συγκρούσεων στο έδαφος της Ουκρανίας στις 28 Ιουνίου 2026**        Περιοχές υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας.        Περιοχές που κατέχουν οι αυτονομιστές και η Ρωσία. |
| Χρονολογία | 20 Φεβρουαρίου 2014 - σήμερα |
| Τόπος | Ουκρανία, Ρωσία, Λευκορωσία, Μαύρη Θάλασσα και Θάλασσα του Αζόφ |
| Έκβαση | Σε εξέλιξη
* Τα ρωσικά στρατεύμαται καταλαμβάνουν την Κριμαία εν μέσω φιλορωσικών διαδηλώσεων στην Ουκρανία μετά τη επανάσταση της πλατείας Μαϊντάν το 2014. Στην συνέχεια την ενσωματώνει στην Ρωσική Ομοσπονδία κατόπιν τοπικού δημοψηφισμάτος.
* Συγκέντρωση ρωσικού στρατού στα Ρωσο-Ουκρανικά σύνορα.
* Το ΝΑΤΟ εκτελεί στρατιωτικές ασκήσεις στην Ουκρανία, και ενισχύει τα μέλη του δυτικά της Ουκρανίας.
* Ρωσική παρέμβαση στον πόλεμο στο Ντονμπάς.
* Διεθνείς κυρώσεις και καταδίκη κατά της Ρωσίας, συμβάλλοντας εν μέρει στη Ρωσική οικονομική κρίση (2014–2016).
* Απομάκρυνση της Ρωσίας από το G8, τώρα G7
* Υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Μινσκ, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται αργότερα ότι δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί.
* Μετακίνηση ρωσικών στρατευμάτων σε εδάφη που ελέγχονται από τους αυτονομιστές
* Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ξεκινά στις 24 Φεβρουαρίου 2022
 |
| Αντιμαχόμενοι |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **ΡωσίαΛαϊκή Δημοκρατία του ΝτονέτσκΛαϊκή Δημοκρατία του ΛουγκάνσκΡωσική κατοχή της ΧερσώναςΥποστήριξη από:**
 Λευκορωσία (2022) | **ΟυκρανίαΥποστήριξη από:**
 NATO
 Ευρωπαϊκή Ένωση |

 |
| Ηγετικά πρόσωπα |
|

|  |  |
| --- | --- |
| * **Βλαντίμιρ Πούτιν Μιχαήλ Μισούστιν
* Σεργκέι Σοϊγκού
* Σεργκέι Λαβρόφ
* Βαλέρι Γκερασίμοφ
* Ντενίς Πουσίλιν
* Βλαντίμιρ Πασκόφ
* Λεονίντ Πάσετσνικ
* Σεργκέι Κοζλόφ
* Σεργκέι Αξιόνοφ
 | * **Βολοντίμιρ Ζελένσκι Ντενίς Σμιχάλ
* Ολέκσιι Ρέζνικοφ
* Ντμίτρο Κουλέμπα
* Αντρίι Ταράν
* Ολέκσιγι Ντανίλοβ
* Βάλερι Ζαλούζνι
* Σερχί Σαπτάλα
* Ρουσλάν Χόμτσακ
 |

 |
| Δυνάμεις |
|

|  |  |
| --- | --- |
| * **Ρωσία: 900.000 (Ένοπλες Δυνάμεις)
* 554.000 (Παραστρατιωτικοί)
* 2.000.000 (Έφεδροι)
* **Λ.Δ. Ντονέτσκ: 20.000
* **Λ.Δ. Λουγκάνσκ: 14.000
 | * **Ουκρανία: 209.000 (Ένοπλες Δυνάμεις)
* 102.000 (Παραστρατιωτικοί)
* 900.000 (Έφεδροι)
 |

 |
| Απολογισμός |
| Εδαφικές απώλειες | * Προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσική Ομοσπονδία
* Κατάληψη του τμήματος της περιφέρειας Χερσώνα της χερσονήσου της Κριμαίας από τον Μάρτιο έως τον Δεκέμβριο του 2014
* Οι φιλορωσικές αυτονομιστικές δυνάμεις παίρνουν τον ελέγχο στο ανατολικό Ντονμπάς
 |

Η **ρωσοουκρανική σύγκρουση** (Ουκρανικά: російсько-український конфлікт / Ρωσικά: российско-украинский конфликт) είναι μια συνεχής και παρατεταμένη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2014 και κλιμακώθηκε τον Φεβρουάριο του 2022 με την στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο πόλεμος επικεντρώθηκε στο καθεστώς της Κριμαίας και των τμημάτων του Ντονμπάς, που αναγνωρίζονται διεθνώς ως τμήμα της Ουκρανίας.

Μετά τις διαδηλώσεις του Euromaidan και την επακόλουθη απομάκρυνση του ρωσόφιλου Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς στις 22 Φεβρουαρίου και εν μέσω φιλορωσικών αναταραχών στην Ουκρανία, Ρώσοι στρατιώτες χωρίς διακριτικά ανέλαβαν τον έλεγχο στρατηγικών θέσεων και υποδομών εντός του ουκρανικού εδάφους της Κριμαίας. Την 1η Μαρτίου 2014, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας ενέκρινε ομόφωνα ψήφισμα, το οποίο ζητούσε από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη στην Ουκρανία. Το ψήφισμα εγκρίθηκε αρκετές ημέρες αργότερα, μετά την έναρξη της ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης για την «Επιστροφή της Κριμαίας». Στη συνέχεια, η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία μετά από ένα τοπικό δημοψήφισμα που διοργάνωσε η Ρωσία μετά την κατάληψη του Κοινοβουλίου της Κριμαίας στο οποίο ο πληθυσμός της Αυτόνομης Δημοκρατίας της Κριμαίας ψήφισε υπέρ της προσχώρησης στη Ρωσική Ομοσπονδία. Τον Απρίλιο, οι διαδηλώσεις από φιλορωσικές ομάδες στην περιοχή Ντονμπάς της Ουκρανίας κλιμακώθηκαν σε πόλεμο μεταξύ της ουκρανικής κυβέρνησης και των υποστηριζόμενων από τη Ρωσία αυτονομιστικών δυνάμεων των αυτοαποκαλούμενων Λαϊκών Δημοκρατιών Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ. Τον Αύγουστο, ρωσικά στρατιωτικά οχήματα διέσχισαν τα σύνορα σε διάφορες τοποθεσίες της Περιφέρειας του Ντόνετσκ. Η εισβολή του ρωσικού στρατού θεωρήθηκε ως υπεύθυνη για την ήττα των ουκρανικών δυνάμεων στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Χάρτης που εμφανίζει τους πληθυσμούς που επλήγησαν από τη σύγκρουση στην Ανατολική Ουκρανία.
  Ανατολική Ουκρανία
  Περιφέρεια του Ντονμπάς
Τον Νοέμβριο του 2014, ο ουκρανικός στρατός ανέφερε έντονη μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού από τη Ρωσία στα ελεγχόμενα από τους αυτονομιστές περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας. Το Associated Press ανέφερε 40 στρατιωτικά οχήματα χωρίς διακριτικά να κινούνται σε περιοχές που ελέγχονται από τους αντάρτες. Παρατηρητές από τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) ανέφεραν νηοπομπές βαρέων όπλων και τανκς σε ελεγχόμενη από τη ΛΔΔ έδαφος χωρίς διακριτικά. Οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ δήλωσαν περαιτέρω ότι παρατήρησαν οχήματα που μετέφεραν πυρομαχικά και πτώματα στρατιωτών να περνούν τα ρωσο-ουκρανικά σύνορα υπό το πρόσχημα των νηοπομπών ανθρωπιστικής βοήθειας . Από τις αρχές Αυγούστου 2015, ο ΟΑΣΕ παρατήρησε πάνω από 21 τέτοια οχήματα που φέρουν τον ρωσικό στρατιωτικό κώδικα να μεταφέρουν στρατιώτες που σκοτώθηκαν στη μάχη. Σύμφωνα με τους The Moscow Times, η Ρωσία προσπάθησε να εκφοβίσει και να φιμώσει τους εργαζόμενους σε ΜΚΟ που συζητούσαν για τους θανάτους Ρώσων στρατιωτών στη σύγκρουση. Ο ΟΑΣΕ έχει επανειλημμένα αναφέρει ότι απαγορεύτηκε στους παρατηρητές του η πρόσβαση στις περιοχές που ελέγχονται από "συνδυασμένες ρωσικές-αποσχιστικές δυνάμεις". Η πλειοψηφία των μελών της διεθνούς κοινότητας και οργανισμών όπως η Διεθνής Αμνηστία έχουν καταδικάσει τη Ρωσία για τις ενέργειές της στη μεταεπαναστατική Ουκρανία, κατηγορώντας την για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και παραβίαση της ουκρανικής κυριαρχίας. Πολλές χώρες επέβαλαν οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, Ρώσων ατόμων ή εταιρειών.

Τον Δεκέμβριο του 2015, ο Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας Βλαντίμιρ Πούτιν παραδέχτηκε ότι Ρώσοι αξιωματικοί των στρατιωτικών πληροφοριών δρούσαν στην Ουκρανία, επιμένοντας ωστόσο ότι δεν ήταν το ίδιο με τα τακτικά στρατεύματα. Από τον Φεβρουάριο του 2019, το 7% του εδάφους της Ουκρανίας βρίσκεται υπό κατοχή.

## Ιστορικό

Τον 18ο αιώνα, η Ρωσική Αυτοκρατορία ξεκίνησε την επέκτασή της στα ουκρανικά εδάφη. Το 1775, η ελίτ του ουκρανικού λαού, οι Κοζάκοι, καταστράφηκε και ξεκίνησε μια βάναυση πολιτική εκρωσισμού. Οι Ουκρανοί υποβιβάστηκαν στο καθεστώς των αγροτών και η μητρική τους γλώσσα απαγορεύτηκε επίσημα, και στα τέλη της αυτοκρατορικής περιόδου, επιβλήθηκαν αυστηροί περιορισμοί στη χρήση της. Στις αρχές του 1917, έλαβε χώρα η Φεβρουαριανή Επανάσταση με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Κερένσκι, η οποία μετέτρεψε τη Ρωσία σε δημοκρατικό κράτος με επικεφαλής μια προσωρινή κυβέρνηση και ώθησε πολλούς ανθρώπους να επιδιώξουν ανεξαρτησία από τη Ρωσία.

Η Λαϊκή Δημοκρατία της Ουκρανίας κήρυξε αυτονομία και όταν ο Λένιν ανέλαβε την εξουσία στα τέλη του 1917, κήρυξε τον πόλεμο στην Ουκρανία, γνωστό ως Ουκρανικός Πόλεμος Ανεξαρτησίας (1917–1921), ο οποίος έγινε μέρος της σύγκρουσης στο έδαφος της πρώην Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Ουκρανίας, με πρωτεύουσά της το Κίεβο, κήρυξε την ανεξαρτησία της στις αρχές του 1918, όταν οι Μπολσεβίκοι εισέβαλαν ανοιχτά στη χώρα και ανακήρυξαν μια κυβέρνηση-μαριονέτα της Σοβιετικής Ουκρανίας στο Χάρκοβο, υπό τον πλήρη έλεγχο της Μόσχας.

Ο σοβιετικός στρατός εισέβαλε στην Ουκρανία τρεις φορές μεταξύ 1918 και 1921 και κατά την πρώτη εισβολή στις 4 Φεβρουαρίου 1918, υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Μουράβιοφ, ο οποίος ήταν ο de facto Υπουργός Άμυνας της Σοβιετικής Ρωσίας, διέπραξε μια φρικτή σφαγή στο Κίεβο, σκοτώνοντας χιλιάδες πολίτες στο πλαίσιο της Ερυθρά Τρομοκρατία. Συνολικά, τα σοβιετικά στρατεύματα σκότωσαν έως και 2 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ουκρανία μεταξύ 1917 και 1921. Το 1921, η Ουκρανία διαιρέθηκε μεταξύ της Σοβιετικής Ρωσίας (η οποία έγινε η ΕΣΣΔ το 1922) και της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας.

Το 1932-33, η σοβιετική κυβέρνηση του Ιωσήφ Στάλιν πραγματοποίησε το Χολοντομόρ, το οποίο αναγνωρίζεται από πολλές χώρες ως γενοκτονία εναντίον των Ουκρανών. Το Χολοντόμορ σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους και προκάλεσε σοβαρές βλάβες στο DNA των επιζώντων. Η σοβιετική κυβέρνηση ενέτεινε επίσης τον Εκρωσισμός και μείωσε σημαντικά τα εδάφη διαβίωσης των Ουκρανών, ουσιαστικά μειώνοντας την Ουκρανία κατά το ήμισυ και δημιουργώντας μια μαριονέτα σοβιετική ουκρανική δημοκρατία όχι εντός των συνόρων διαβίωσης του λαού αλλά με στόχο τη μείωση του αριθμού του (το 1925 ολόκληρο το νότιο τμήμα της Ρωσίας κατοικούνταν από Ουκρανούς, και σύμφωνα με την απογραφή του 1935 η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν ήδη Ρώσοι - επανεγκαταστάθηκαν από την κεντρική Ρωσία στους τόπους κατοικίας όσων πέθαναν από τον λιμό και απελάθηκαν στη Σιβηρία)

Το 1937, η NKVD πυροβόλησε ολόκληρη την πνευματική και επιστημονική ελίτ του ουκρανικού λαού, η οποία είναι γνωστή ως η εκτελεσμένη Αναγέννηση. Το 1939, με το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Δυτική Ουκρανία, η οποία ήταν μέρος της Πολωνίας, προσαρτήθηκε στην ΕΣΣΔ και μετά τη ναζιστική κατοχή, η ΕΣΣΔ συνέχισε τον πόλεμο εναντίον του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού, του οποίου ο στόχος ήταν η δημιουργία ενός ανεξάρτητου ουκρανικού κράτους.

Ο Σοβιετικός ηγέτης Νικήτα Χρουστσόφ μετέφερε την Κριμαία, η οποία ήταν η έδρα του ρωσικού / σοβιετικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας από τη Ρωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία στην Ουκρανική ΣΣΔ το 1954. Αυτό το γεγονός θεωρήθηκε τότε ως μια ασήμαντη «συμβολική χειρονομία», καθώς και οι δύο δημοκρατίες ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης και υπόλογες στην κυβέρνηση της Μόσχας. Η αυτονομία της Κριμαίας αποκαταστάθηκε το 1991 μετά από δημοψήφισμα, λίγο πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, η ΕΣΣΔ υπέβαλε σε τιμωρητική ψυχιατρική και φυλάκιση όποιον ήθελε την ουκρανική ανεξαρτησία και γνώριζε την πραγματική ιστορία, συμπεριλαμβανομένου του αντιφρονούντος Βασίλ Στους.

Παρά το γεγονός ότι είναι ανεξάρτητη χώρα από το 1991, ως πρώην σοβιετική δημοκρατία, η Ουκρανία θεωρείται από τη Ρωσία ως μέρος της σφαίρας επιρροής της. Ο Iουλιάν Τσιφού και οι συν-συγγραφείς του ισχυρίζονται ότι όσον αφορά την Ουκρανία, η Ρωσία επιδιώκει μια εκσυγχρονισμένη εκδοχή του Δόγματος Μπρέζνιεφ για την «περιορισμένη κυριαρχία», το οποίο υπαγορεύει ότι η κυριαρχία της Ουκρανίας δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από αυτή του Συμφώνου της Βαρσοβίας πριν από την κατάρρευσή του. Αυτός ο ισχυρισμός βασίζεται σε δηλώσεις Ρώσων ηγετών που θεωρούν ότι η πιθανή ενσωμάτωση της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας.

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία συνέχισαν να διατηρούν πολύ στενούς δεσμούς για δεκαετίες. Ταυτόχρονα, υπήρξαν πολλές συμφωνίες, με σημαντικότερη το σημαντικό πυρηνικό οπλοστάσιο της Ουκρανίας, το οποίο η Ουκρανία συμφώνησε να εγκαταλείψει υπογράφοντας το Μνημόνιο της Βουδαπέστης για τις Εγγυήσεις Ασφαλείας (Δεκέμβριος 1994) υπό τον όρο ότι η Ρωσία (και οι άλλοι υπογράφοντες) θα δώσουν διαβεβαιώσεις για τις τυχόν απειλές ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας της Ουκρανίας. Το 1999, η Ρωσία ήταν ένας από τους υπογράφοντες του Χάρτη για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια, όπου "επιβεβαίωσε το εγγενές δικαίωμα κάθε συμμετέχοντος κράτους να είναι ελεύθερο να επιλέγει ή να αλλάζει τις πολιτικές ασφαλείας του, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών συμμαχίας, όπως αυτές εξελίσσονται", οι οποίες και θα αποδειχθούν άχρηστες το 2014.

Ένα δεύτερο σημείο, ήταν η διαίρεση του στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Η Ουκρανία συμφώνησε να μισθώσει μια σειρά από ναυτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Σεβαστούπολη, έτσι ώστε ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας να συνεχίσει να εδρεύει εκεί μαζί με τις ουκρανικές ναυτικές δυνάμεις. Ξεκινώντας το 1993, έως τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, η Ουκρανία και η Ρωσία συμμετείχαν σε πολλές διαμάχες για το φυσικό αέριο. Το 2001, η Ουκρανία, μαζί με τη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Μολδαβία, σχημάτισαν μια ένωση που ονομάζεται "GUAM Organisation for Democracy and Economic Development", η οποία θεωρήθηκε από τη Ρωσία ως άμεση πρόκληση για την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών, την ρωσοκρατούμενη εμπορική ένωση που ιδρύθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Η Ρωσία εκνευρίστηκε περαιτέρω από την Πορτοκαλί Επανάσταση του 2004, η οποία είδε τον Ουκρανό λαϊκιστή πολιτικό Βίκτορ Γιούσενκο να εκλέγεται πρόεδρος αντί του φιλορώσου Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Επιπλέον, η Ουκρανία συνέχισε να αυξάνει τη συνεργασία της με το ΝΑΤΟ, αναπτύσσοντας το τρίτο μεγαλύτερο σώμα στρατευμάτων στο Ιράκ το 2004, καθώς και συμμετέχοντας σε ειρηνευτικές δυνάμεις σε αποστολές του ΝΑΤΟ όπως η δύναμη ISAF στο Αφγανιστάν και η KFOR στο Κοσσυφοπέδιο.

Όταν ο φιλορώσος πρόεδρος, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, εξελέγη το 2010 η Ρωσία θεώρησε ότι πολλοί δεσμοί με την Ουκρανία θα μπορούσαν να αποκατασταθούν. Πριν από αυτό, η Ουκρανία δεν είχε ανανεώσει τη μίσθωση ναυτικών εγκαταστάσεων στην Κριμαία, πράγμα που σημαίνει ότι τα ρωσικά στρατεύματα θα έπρεπε να εγκαταλείψουν την Κριμαία μέχρι το 2017. Ωστόσο, ο Γιανουκόβιτς υπέγραψε νέα μίσθωση και επέκτεινε την επιτρεπόμενη παρουσία στρατευμάτων καθώς και επέτρεψε στα στρατεύματα να εκπαιδεύονται στην χερσόνησο Κερτς. Πολλοί στην Ουκρανία θεώρησαν την παράταση ως αντισυνταγματική επειδή το σύνταγμα της Ουκρανίας ορίζει ότι δεν θα σταθμεύουν μόνιμα ξένα στρατεύματα στην Ουκρανία μετά τη λήξη της συνθήκης της Σεβαστούπολης. Η Γιούλια Τιμοσένκο, η κύρια πολιτική αντιπολίτευση του Γιανουκόβιτς, φυλακίστηκε με κατηγορίες που χαρακτηρίστηκαν ως πολιτική δίωξη από διεθνείς παρατηρητές, οδηγώντας σε περαιτέρω δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση. Τον Νοέμβριο του 2013, ο Γιανουκόβιτς αρνήθηκε να υπογράψει συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, μια συνθήκη που βρισκόταν σε εξέλιξη εδώ και αρκετά χρόνια και μια συνθήκη που είχε εγκρίνει νωρίτερα ο Γιανουκόβιτς. Ο Γιανουκόβιτς αντ' αυτού ευνόησε στενότερους δεσμούς με τη Ρωσία.

Τον Σεπτέμβριο του 2013, η Ρωσία προειδοποίησε ότι εάν η Ουκρανία προχωρήσει σε μια προγραμματισμένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα αντιμετωπίσει οικονομική καταστροφή και πιθανώς την κατάρρευση του κράτους. Ο Σεργκέι Γκλάζιεφ, σύμβουλος του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, είπε ότι "οι ουκρανικές αρχές κάνουν τεράστιο λάθος αν πιστεύουν ότι η ρωσική αντίδραση θα γίνει ουδέτερη σε λίγα χρόνια από τώρα. Αυτό δεν θα συμβεί." Η Ρωσία είχε ήδη επιβάλει περιορισμούς στις εισαγωγές σε ορισμένα ουκρανικά προϊόντα και ο Γκλάζιεφ δεν απέκλεισε περαιτέρω κυρώσεις εάν υπογραφόταν η συμφωνία. Ο Γκλάζιεφ επίσης δεν απέκλεισε την πιθανότητα να εμφανιστούν αυτονομιστικά κινήματα στη ρωσόφωνη ανατολική και νότια Ουκρανία. Επέμεινε ότι, σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο, ότι εάν η Ουκρανία υπέγραφε τη συμφωνία, από νομική άποψη, η ουκρανική κυβέρνηση θα παραβίαζε τη διμερή συνθήκη στρατηγικής εταιρικής σχέσης και φιλίας με τη Ρωσία που οριοθετεί τα σύνορα των χωρών. Έτσι η Ρωσία δεν θα εγγυάται πλέον την Ουκρανία, καθώς έχει την ιδιότητα του κράτους και θα μπορούσε ενδεχομένως να παρέμβει εάν οι φιλορωσικές περιοχές της χώρας απευθύνονταν απευθείας στη Ρωσία.

### Κίνημα Ευρωπλατεία

Μετά από μήνες διαδηλώσεων ως μέρος του κινήματος «Ευρωπλατεία», στις 21 Φεβρουαρίου 2014, υπήρξε μια συμφωνία διευθέτησης μεταξύ του Γιανουκόβιτς και των ηγετών της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης που απαιτούσε πρόωρες εκλογές. Την επόμενη μέρα, ο Γιανουκόβιτς εγκατέλειψε την πρωτεύουσα ενόψει μιας ψηφοφορίας για την παραπομπή που του αφαίρεσε τις εξουσίες του ως προέδρου.

Στις 27 Φεβρουαρίου, ιδρύθηκε μια προσωρινή κυβέρνηση και προγραμματίστηκαν πρόωρες προεδρικές εκλογές. Την επόμενη μέρα, ο Γιανουκόβιτς επανεμφανίστηκε στη Ρωσία, σε μια συνέντευξη Τύπου που δήλωσε ότι παραμένει ο εν ενεργεία πρόεδρος της Ουκρανίας, τη στιγμή που η Ρωσία ξεκίνησε την απροκάλυπτη στρατιωτική της εκστρατεία στην Κριμαία. Οι ηγέτες των ρωσόφωνων ανατολικών περιοχών της Ουκρανίας δήλωσαν τη συνεχιζόμενη πίστη τους στον Γιανουκόβιτς.

Στις 23 Φεβρουαρίου, το κοινοβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο για την κατάργηση του νόμου του 2012 που έδινε στη ρωσική γλώσσα επίσημο καθεστώς. Ωστόσο το νομοσχέδιο δεν ψηφίστηκε, και η πρόταση προκάλεσε αρνητικές αντιδράσεις στις ρωσόφωνες περιοχές της Ουκρανίας, που εντάθηκαν από τα ρωσικά μέσα λέγοντας ότι ο ρωσικός πληθυσμός βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο.

Στο μεταξύ, το πρωί της 27ης Φεβρουαρίου, οι ειδικές αστυνομικές μονάδες Μπερκούτ από την Κριμαία και άλλες περιοχές της Ουκρανίας, οι οποίες είχαν διαλυθεί στις 25 Φεβρουαρίου, κατέλαβαν σημεία ελέγχου στον Ισθμό του Περέκοπ και στη χερσόνησο Τσονχάρ. Σύμφωνα με τον Ουκρανό βουλευτή Γεννάντι Μόσκαλ, πρώην αρχηγό της αστυνομίας της Κριμαίας, αυτές οι Μπερκούτ είχαν τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, εκτοξευτές χειροβομβίδων, πολυβόλα και άλλα όπλα. Έκτοτε, ελέγχουν όλη τη χερσαία κυκλοφορία μεταξύ της Κριμαίας και της ηπειρωτικής Ουκρανίας.

### Ρωσικές βάσεις στην Κριμαία

Στην αρχή της σύγκρουσής της με την Ουκρανία, η Ρωσία διέθετε περίπου 12.000 στρατιωτικό προσωπικό στον στόλο της Μαύρης Θάλασσας, που βρίσκονταν σε διάφορες τοποθεσίες σε όλη τη χερσόνησο της Κριμαίας, όπως η Σεβαστούπολη, το Σάριτς και πολλές άλλες. Ο ρόλος των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων στην Κριμαία δεν αποκαλύφθηκε ξεκάθαρα στο κοινό, γεγονός που οδήγησε σε πολλά περιστατικά όπως η σύγκρουση του 2005. Η ρωσική παρουσία επιτρεπόταν από τη συμφωνία βάσης με την Ουκρανία, η οποία όριζε πως οι ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Κριμαία θα περιοριζόταν, συμπεριλαμβανομένου κατ' ανώτατο όριο 25.000 στρατιωτών και απαιτούσε να σέβονται την κυριαρχία της Ουκρανίας, να τηρούν τη νομοθεσία της και να μην αναμειγνύονται στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας και να επιδεικνύουν τα «στρατιωτικά τους δελτία ταυτοποίησης» κατά τη διέλευση τα διεθνή σύνορα και οι δραστηριότητές τους πέρα από καθορισμένες τοποθεσίες ανάπτυξης επιτρέπονταν μόνο μετά από συντονισμό με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ουκρανίας.

Στις αρχές της σύγκρουσης, το μεγάλο όριο στρατευμάτων της συμφωνίας επέτρεψε στη Ρωσία να ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική της παρουσία υπό το εύλογο πρόσχημα της ανησυχίας για την ασφάλεια, να αναπτύξει ειδικές δυνάμεις και άλλες απαιτούμενες δυνατότητες για τη διεξαγωγή της επιχείρησης στην Κριμαία. Σύμφωνα με την αρχική συνθήκη για τη διαίρεση του σοβιετικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας που υπογράφηκε το 1997, επετράπη στη Ρωσική Ομοσπονδία να διατηρεί τις στρατιωτικές της βάσεις στην Κριμαία μέχρι το 2017, μετά το οποίο έπρεπε να εκκενώσει όλες τις στρατιωτικές της μονάδες, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος του στόλου της Μαύρης Θάλασσας έξω από την Αυτόνομη Δημοκρατία της Κριμαίας και τη Σεβαστούπολη. Ένα ρωσικό κατασκευαστικό έργο για να μεταφερθεί ξανά ο στόλος στο Νοβοροσίσκ ξεκίνησε το 2005 και αναμενόταν να ολοκληρωθεί πλήρως έως το 2020, αλλά από το 2010, το έργο αντιμετώπισε μεγάλες περικοπές στον προϋπολογισμό και καθυστερήσεις στην κατασκευή. Στις 21 Απριλίου 2010 ο πρώην Πρόεδρος της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς υπέγραψε μια νέα συμφωνία γνωστή ως Σύμφωνο του Χάρκοβο που παρατείνει την παραμονή μέχρι το 2042 με δυνατότητα ανανέωσης και σε αντάλλαγμα να λάβει κάποια έκπτωση στο φυσικό αέριο που παραδίδεται από τη Ρωσική Ομοσπονδία (βλ. Διαφωνία φυσικού αερίου Ρωσίας-Ουκρανίας 2009 ).

Το Σύμφωνο του Χάρκοβο θεωρείται ότι ήταν μάλλον μια ενημέρωση σε ένα σύμπλεγμα πολλών συνθηκών που υπογράφηκαν τη δεκαετία του 1990 μεταξύ των πρωθυπουργών και των δύο χωρών Βίκτωρ Τσερνομίρντιν (Ρωσία) και Πάβλο Λαζαρένκο (Ουκρανία) και των προέδρων Μπόρις Γέλτσιν (Ρωσία) και Λεονίντ Κούτσμα (Ουκρανία). Το Σύνταγμα της Ουκρανίας, ενώ απαγόρευε γενικά την ανάπτυξη ξένων βάσεων στο έδαφος της χώρας, ωστόσο περιείχε αρχικά μια μεταβατική διάταξη, η οποία επέτρεπε τη χρήση υφιστάμενων στρατιωτικών βάσεων στο έδαφος της Ουκρανίας για την προσωρινή εγκατάσταση ξένων στρατιωτικών σχηματισμών. Αυτό επέτρεψε στον ρωσικό στρατό να διατηρήσει τη βάση του στην Κριμαία ως «υπάρχουσα στρατιωτική βάση». Η συνταγματική διάταξη για τις «[προ]υπάρχουσες βάσεις» ανακλήθηκε το 2019, αλλά μέχρι τότε η Ρωσία είχε ήδη προσαρτήσει την Κριμαία και είχε αποσυρθεί μονομερώς από τις συνθήκες.

## Χρονολόγιο

### Προσάρτηση της Κριμαίας

Χάρτης που δείχνει τον αποκλεισμό στρατιωτικών μονάδων των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας κατά την κατάληψη της Κριμαίας από τη Ρωσία τον Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014.
Ρώσοι στρατιώτες με στολές χωρίς διακριτικά σε περιπολία στο Διεθνές Αεροδρόμιο Συμφερούπολης, 28 Φεβρουαρίου 2014.
Ρώσοι στρατιώτες μπλοκάρουν την ουκρανική στρατιωτική βάση στο Περεβάλνε.
Η απόφαση της Ρωσίας να προσαρτήσει την Κριμαία ελήφθη στις 20 Φεβρουαρίου 2014, όπου στις 22 και 23 Φεβρουαρίου, τα ρωσικά στρατεύματα και οι ειδικές δυνάμεις άρχισαν να κινούνται στην Κριμαία μέσω του Novorossiysk. Στις 27 Φεβρουαρίου, οι ρωσικές δυνάμεις χωρίς διακριτικά άρχισαν να παίρνουν τον έλεγχο της χερσονήσου της Κριμαίας. Κατέλαβαν στρατηγικές θέσεις και κατέλαβαν το Κοινοβούλιο της Κριμαίας, υψώνοντας μια ρωσική σημαία. Τα σημεία ελέγχου ασφαλείας χρησιμοποιήθηκαν για να αποκόψουν τη χερσόνησο της Κριμαίας από την υπόλοιπη Ουκρανία και να περιορίσουν την κίνηση εντός της επικράτειας.

Τις επόμενες ημέρες, Ρώσοι στρατιώτες κατέλαβαν βασικά αεροδρόμια και ένα κέντρο επικοινωνιών. Επιπλέον, η χρήση κυβερνοπολέμου οδήγησε στο κλείσιμο ιστοτόπων, που σχετίζονται με τους επίσημους ιστότοπους της ουκρανικής κυβέρνησης, τα μέσα ενημέρωσης, καθώς και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι κυβερνοεπιθέσεις επίσης απενεργοποίησαν ή απέκτησαν πρόσβαση στα κινητά τηλέφωνα Ουκρανών αξιωματούχων και μελών του κοινοβουλίου τις επόμενες ημέρες, διακόπτοντας περαιτέρω τις γραμμές επικοινωνίας.

Την 1η Μαρτίου, το ρωσικό νομοθετικό σώμα ενέκρινε τη χρήση ενόπλων δυνάμεων, οδηγώντας σε κάθοδο ρωσικών στρατευμάτων και στρατιωτικού υλικού στη χερσόνησο. Τις επόμενες ημέρες, όλες οι υπόλοιπες ουκρανικές στρατιωτικές βάσεις και εγκαταστάσεις περικυκλώθηκαν και πολιορκήθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Ναυτικής Βάσης. Μετά την επίσημη προσάρτηση της χερσονήσου από τη Ρωσία στις 18 Μαρτίου, οι ουκρανικές στρατιωτικές βάσεις και τα πλοία κατεληφθήσαν από τις ρωσικές δυνάμεις. Στις 24 Μαρτίου, η Ουκρανία διέταξε τα στρατεύματα να αποσυρθούν. Μέχρι τις 30 Μαρτίου, όλες οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν εγκαταλείψει τη χερσόνησο.

Στις 15 Απριλίου, το ουκρανικό κοινοβούλιο κήρυξε την Κριμαία ως έδαφος προσωρινά κατεχόμενο από τη Ρωσία. Μετά την προσάρτηση, η ρωσική κυβέρνηση αύξησε τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή και χρησιμοποίησε την πυρηνική απειλή για να εδραιώσει το νέο status quo στο έδαφος. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είπε ότι μια ρωσική στρατιωτική μονάδα θα εγκατασταθεί στην Κριμαία. Τον Νοέμβριο, το ΝΑΤΟ δήλωσε ότι πίστευε ότι η Ρωσία ανέπτυξε όπλα με πυρηνική ικανότητα στην Κριμαία.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η Ουκρανική Συνοριακή Φρουρά ανακοίνωσε ότι τα ρωσικά στρατεύματα είχαν αρχίσει να αποχωρούν από το έδαφος της Περιφέρειας Χερσώνα. Τα ρωσικά στρατεύματα κατέλαβαν τμήματα του Αραμπάτ Σπιτ και τα νησιά που περιβάλλουν το Σίβας, τα οποία είναι γεωγραφικά τμήματα της Κριμαίας αλλά διοικητικά αποτελούν τμήμα της περιφέρειας Χερσώνα. Το χωριό Στρίλκοβ καταλήφθηκε από ρωσικά στρατεύματα το οποίο στέγαζε σημαντικό κέντρο διανομής φυσικού αερίου. Οι ρωσικές δυνάμεις δήλωσαν ότι κατέλαβαν το κέντρο διανομής φυσικού αερίου για να αποτρέψουν τρομοκρατικές επιθέσεις. Αργότερα, οι ρωσικές δυνάμεις αποχώρησαν από το νότιο Χερσώνα, αλλά συνέχισαν να καταλαμβάνουν το κέντρο διανομής φυσικού αερίου έξω από το Στρίλκοβ. Η αποχώρηση από τη Χερσώνα τερμάτισε σχεδόν 10 μήνες ρωσικής κατοχής της περιοχής. Οι συνοριοφύλακες της Ουκρανίας δήλωσαν ότι οι περιοχές που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή θα πρέπει να ελεγχθούν για νάρκες προτού μπορέσουν να επιστρέψουν στις θέσεις τους.

Ο Αντρέι Ιλαριόνοφ, πρώην οικονομικός σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν, ανέφερε σε μια ομιλία του στο ΝΑΤΟ στις 31 Μαΐου 2014, ότι ορισμένες τεχνολογίες που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον Ρωσογεωργιανό πόλεμο είχαν αναβαθμιστεί και χρησιμοποιούνταν ξανά στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τον Ιλαριόνοφ, από τότε που ξεκίνησε η ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Κριμαία στις 20 Φεβρουαρίου 2014, η ρωσική προπαγάνδα δεν μπορούσε να υποστηρίξει ότι η ρωσική επίθεση ήταν το αποτέλεσμα των διαδηλώσεων του Κινήματος της Ευρωπλατείας. Ο Ιλαριόνοφ είπε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν έγινε «εντελώς ξαφνικά», αλλά ήταν προσχεδιασμένος και ότι οι προετοιμασίες ξεκίνησαν ήδη από το 2003. Αργότερα δήλωσε ότι ένα από τα ρωσικά σχέδια προέβλεπε πόλεμο με την Ουκρανία το 2015 μετά από τις προεδρικές εκλογές, αλλά οι διαδηλώσεις του Κινήματος της Ευρωπλατείας επιτάχυναν την αντιπαράθεση.

Στις 8 Αυγούστου 2016, η Ουκρανία ανέφερε ότι η Ρωσία αύξησε τη στρατιωτική της παρουσία κατά μήκος της γραμμής οριοθέτησης της Κριμαίας, όπου οδήγησε στο κλείσιμο των συνοριακών περασμάτων. Στις 10 Αυγούστου, η ρωσική υπηρεσία ασφαλείας FSB ισχυρίστηκε ότι είχε αποτρέψει "ουκρανικές τρομοκρατικές επιθέσεις" και ότι δύο στρατιώτες σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις στο Αρμιάνσκ (Κριμαία), προσθέτοντας ότι αρκετοί Ουκρανοί και Ρώσοι πολίτες συνελήφθησαν. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ένας από τους στρατιώτες που σκοτώθηκαν ήταν διοικητής της ρωσικής μονάδας. Η ουκρανική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι το περιστατικό έλαβε χώρα, και παράλληλα με το περιστατικό στις 9 Αυγούστου, ένας Ουκρανός αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι αρκετοί Ρώσοι στρατιώτες είχαν εγκαταλείψει τις θέσεις τους αλλά δεν είχαν εισέλθει στην Ουκρανία και επίσης ότι ξέσπασαν αψιμαχίες μεταξύ Ρώσων αξιωματικών και συνοριοφυλάκων. Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν κατηγόρησε την Ουκρανία ότι στράφηκε στην «πρακτική του τρόμου», ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος Ποροσένκο χαρακτήρισε τη ρωσική εκδοχή των γεγονότων «εξίσου κυνική και τρελή». Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν τους ισχυρισμούς της Ρωσίας, με τον πρεσβευτή τους στην Ουκρανία να δηλώνει πως "η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έχει δει τίποτα μέχρι στιγμής που να επιβεβαιώνει τους ρωσικούς ισχυρισμούς για εισβολή στην Κριμαία".

Η Ρωσία χρησιμοποίησε αυτόν τον ισχυρισμό για να συμμετάσχει σε μια ταχεία συσσώρευση στρατευμάτων στην Κριμαία, που ακολουθήθηκε από ασκήσεις και στρατιωτικές κινήσεις κοντά στα ουκρανικά σύνορα. Ο Ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο προειδοποίησε την δύση ότι η Ρωσία προετοιμαζόταν για μια πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.

### Περιστατικό στο στενό του Κερτς

Συμβάν στο στενό του Κερτς πάνω από το πέρασμα μεταξύ Μαύρης και Αζοφικής Θάλασσας.
Το στενό του Κερτς προσφέρει μια κρίσιμη σύνδεση για τα ανατολικά λιμάνια της Ουκρανίας στην Αζοφική Θάλασσα με τη Μαύρη Θάλασσα, την οποία η Ρωσία απέκτησε de facto τον έλεγχο μετά το 2014. Το 2017, η Ουκρανία προσέφυγε στο διαιτητικό δικαστήριο για τη χρήση του στενού. Ωστόσο, μέχρι το 2018 η Ρωσία ολοκλήρωσε την κατασκευή μιας γέφυρας πάνω της, περιορίζοντας το μέγεθος των πλοίων που μπορούν να διέλθουν από το στενό, επέβαλε νέους κανονισμούς και στη συνέχεια κράτησε ουκρανικά πλοία σε αρκετές περιπτώσεις. Οι εντάσεις για το θέμα έχουν αυξηθεί εδώ και μήνες. Στις 25 Νοεμβρίου 2018, τρία ουκρανικά σκάφη που ταξίδευαν από την Οδησσό προς τη Μαριούπολη προσπάθησαν να διασχίσουν το στενό του Κερτς, προκαλώντας ένα επεισόδιο, στο οποίο ρωσικά πολεμικά πλοία έριξαν προειδοποιητικά πυρά και κατέλαβαν τα ουκρανικά σκάφη, συλλαμβάνοντας 24 Ουκρανούς ναύτες. Μια μέρα αργότερα, στις 26 Νοεμβρίου 2018, οι βουλευτές στο ουκρανικό κοινοβούλιο υποστήριξαν με συντριπτική πλειοψηφία την επιβολή στρατιωτικού νόμου κατά μήκος των παράκτιων περιοχών της Ουκρανίας και εκείνων, που συνορεύουν με τη Ρωσία ως απάντηση στα πυρά και την κατάληψη πλοίων του ουκρανικού ναυτικού από τη Ρωσία κοντά στην χερσόνησο της Κριμαίας μια μέρα νωρίτερα. Συνολικά 276 βουλευτές στο Κίεβο ενέκριναν το μέτρο, για να τεθεί σε ισχύ στις 28 Νοεμβρίου 2018 και έληξε αυτόματα μετά από 30 ημέρες.

### Πόλεμος στο Ντονμπάς

Οι αρχικές διαδηλώσεις στη νότια και ανατολική Ουκρανία ήταν σε μεγάλο βαθμό εγγενείς εκφράσεις δυσαρέσκειας προς τη νέα ουκρανική κυβέρνηση. Η ρωσική ανάμειξη σε αυτό το στάδιο περιορίστηκε στην έκφραση της υποστήριξής της για τις διαδηλώσεις και η εμφάνιση των αυτονομιστών στο Ντόνετσκ και το Λουγκάνσκ ξεκίνησε ως μια μικρή περιθωριακή ομάδα των διαδηλωτών, ανεξάρτητη από τον ρωσικό έλεγχο. Ωστόσο η Ρωσία θα επωφεληθεί από αυτό, για να ξεκινήσει μια συντονισμένη πολιτική και στρατιωτική εκστρατεία κατά της Ουκρανίας, ως μέρος του ευρύτερου Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν παρείχε νομιμοποίηση στο εκκολαπτόμενο αυτονομιστικό κίνημα όταν περιέγραψε το Ντονμπάς ως μέρος της ιστορικής περιοχής της «Νέας Ρωσίας» (Νοβοροσίγια) και εξέδωσε μια συγκεχυμένη δήλωση σχετικά με το πώς η περιοχή είχε γίνει μέρος της Ουκρανίας το 1922 με την ίδρυση της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Ουκρανίας. Όταν οι ουκρανικές αρχές κατέστειλαν τις φιλορωσικές διαδηλώσεις και συνέλαβαν τοπικούς αυτονομιστές ηγέτες στις αρχές Μαρτίου, αυτοί αντικαταστάθηκαν από άτομα που είχαν δεσμούς με τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας και συμφέροντα σε ρωσικές επιχειρήσεις, πιθανώς κατόπιν εντολής των ρωσικών μυστικών πληροφοριών. Μέχρι τον Απρίλιο του 2014, αρκετοί Ρώσοι πολίτες είχαν αναλάβει τον έλεγχο του αυτονομιστικού κινήματος και υποστηρίχθηκαν από εθελοντές και υλικό από τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων Τσετσένων και Κοζάκων ανταρτών. Σύμφωνα με τον διοικητή των ανταρτών της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνενσκ, Ιγκόρ Γκίρκιν, χωρίς αυτήν την υποστήριξη τον Απρίλιο, το κίνημα θα είχε εξαφανιστεί, όπως συνέβη στο Χάρκοβο και την Οδησσό. Το αμφισβητούμενο δημοψήφισμα για το καθεστώς της Περιφέρειας του Ντόνετσκ διεξήχθη στις 11 Μαΐου.

Τα δημοψηφίσματα για το καθεστώς του Ντονμπάς τον Μάιο του 2014 δεν αναγνωρίστηκαν επίσημα από την ουκρανική κυβέρνηση ή κανένα κράτος μέλος του ΟΗΕ. .
Αυτές οι διαδηλώσεις, που ακολούθησαν την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία, και οι οποίες αποτελούσαν μέρος μιας ευρύτερης ομάδας παράλληλων φιλορωσικών διαδηλώσεων στη νότια και ανατολική Ουκρανία, κλιμακώθηκαν σε μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των αυτονομιστικών δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Ρωσία και την ουκρανική κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2014 ήταν ο Ρώσος πολίτης Αλεξάντρ Μποροντάι. Από τον Αύγουστο του 2014 όλες οι κορυφαίες θέσεις στο Ντόνετσκ και το Λουγκάνσκ κατέχονταν από Ουκρανούς πολίτες. Οι Ρώσοι εθελοντές αναφέρεται ότι αποτελούν από 15% έως 80% των ανταρτών, με πολλούς να ισχυρίζονται ότι ήταν πρώην στρατιωτικοί. Η στρατολόγηση για τους αντάρτες του Ντονμπάς διεξήχθη ανοιχτά σε ρωσικές πόλεις, όπως επιβεβαιώθηκε από πλήθος ρωσικών ΜΜΕ. Οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες στο Ντονμπάς δεν είχαν δημιουργήσει ούτε τις απαραίτητες ούτε τις επαρκείς συνθήκες για μια ένοπλη σύγκρουση, ούτε ήταν εσωτερικά καθοδηγούμενη. Ο ρόλος της στρατιωτικής επέμβασης του Κρεμλίνου ήταν πρωταρχικός για την έναρξη των εχθροπραξιών.

### Μάρτιος – Ιούλιος 2014

Συγκέντρωση ρωσικών στρατευμάτων στα σύνορα από τον Φεβρουάριο 2014.
Στα τέλη Μαρτίου του 2014, η Ρωσία συνέχισε τη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα ανατολικά σύνορα της Ουκρανίας, φτάνοντας τους 30–40.000 στρατιώτες μέχρι τον Απρίλιο. Η ανάπτυξη πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε για να αυξήσει την κλιμάκωση και να εμποδίσει την απάντηση της Ουκρανίας στα εξελισσόμενα γεγονότα. Εκφράστηκαν ανησυχίες ότι η Ρωσία μπορεί και πάλι να ετοιμάζει εισβολή στην Ουκρανία μετά την προσάρτηση της Κριμαίας. Τον Απρίλιο, ξεκίνησαν ένοπλες συγκρούσεις στην ανατολική Ουκρανία μεταξύ των αυτονομιστικών δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Ρωσία και της ουκρανικής κυβέρνησης. Οι αυτονομιστές ανακήρυξαν τις Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ. Από τις 6 Απριλίου, οι αυτονομιστές κατέλαβαν κυβερνητικά κτίρια σε πολλές πόλεις, καθώς επίσης απέκτησαν τον έλεγχο των συνοριακών διελεύσεων προς τη Ρωσία, των κόμβων μεταφορών και άλλων στρατηγικών υποδομών. Αντιμέτωπη με τη συνεχιζόμενη επέκταση του αυτονομιστικού ελέγχου, στις 15 Απριλίου η προσωρινή κυβέρνηση της Ουκρανίας ξεκίνησε μια «Αντιτρομοκρατική Επιχείρηση», ωστόσο, ο ουκρανικός στρατός και οι υπηρεσίες ασφαλείας ήταν κακώς προετοιμασμένες και σε κακή θέση και η επιχείρηση σταμάτησε γρήγορα.

Μέχρι τα τέλη Απριλίου, η ουκρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν είχε τον πλήρη έλεγχο των επαρχιών του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ, καθώς βρισκόταν σε «πλήρη πολεμική επιφυλακή» έναντι πιθανής ρωσικής εισβολής και επαναφοράς της στράτευσης στις ένοπλες δυνάμεις. Μέχρι τον Μάιο, η ουκρανική εκστρατεία επικεντρώθηκε στον περιορισμό των αυτονομιστών εξασφαλίζοντας θέσεις-κλειδιά γύρω από τη ζώνη σύγκρουσης και την τοποθέτηση στρατιωτικών δυνάμεων για μια αποφασιστική επίθεση εναντίον του θύλακα των ανταρτών μόλις ολοκληρωθεί η εθνική επιστράτευση της Ουκρανίας. Καθώς η σύγκρουση μεταξύ των αυτονομιστών και της ουκρανικής κυβέρνησης κλιμακώθηκε τον Μάιο, η Ρωσία άρχισε να εφαρμόζει μια «υβριδική προσέγγιση», αναπτύσσοντας έναν συνδυασμό τακτικών παραπληροφόρησης, τακτικών ρωσικών στρατευμάτων και συμβατικής στρατιωτικής υποστήριξης για να υποστηρίξει τους αυτονομιστές και να αποσταθεροποιήσει την περιοχή του Ντονμπάς. Η πρώτη μάχη του αεροδρομίου του Ντόνετσκ που ακολούθησε τις προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας σηματοδότησε ένα σημείο καμπής στη σύγκρουση και ήταν η πρώτη μάχη μεταξύ των αυτονομιστών και της ουκρανικής κυβέρνησης στην οποία συμμετείχαν μεγάλος αριθμός Ρώσων εθελοντών. Σύμφωνα με την ουκρανική κυβέρνηση, στο αποκορύφωμα της σύγκρουσης το καλοκαίρι του 2014, αναφέρθηκε ότι οι Ρώσοι παραστρατιωτικοί αποτελούσαν το 15% έως το 80% των ανταρτών.Από τον Ιούνιο η Ρωσία έδωσε όπλα και πυρομαχικά στις αυτονομιστικές δυνάμεις.

Τον Ιούνιο-Ιούλιο, η «Αντιτρομοκρατική Επιχείρηση» άρχισε να ανακτά έδαφος, καταλαμβάνοντας εκ νέου αρκετές πόλεις και βασικές θέσεις στο Ντονμπάς, συμπεριλαμβανομένου του αυτονομιστικού προπυργίου του Σλόβιανσκ και της Μαριούπολης. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, οι πιέσεις προς τις πόλεις Ντόνετσκ και Λουχάνσκ, για την αποκοπή οδών ανεφοδιασμού μεταξύ των δύο, απομόνωσε το Ντόνιετσκ και θεωρήθηκε ότι θα υπάρξει αποκατάσταση του έλεγχου των ρωσο-ουκρανικών συνόρων. Μέχρι τις 28 Ιουλίου, τα στρατηγικά υψώματα του Σαβούρ-Μοχύλα ήταν υπό ουκρανικό έλεγχο, μαζί με την πόλη Ντεμπαλτσέβε, έναν σημαντικό σιδηροδρομικό κόμβο. Αυτές οι επιχειρησιακές επιτυχίες των ουκρανικών δυνάμεων απείλησαν την ίδια την ύπαρξη των υποστηριζόμενων από τη Ρωσία κρατιδίων, προκαλώντας τον ρωσικό διασυνοριακό βομβαρδισμό από το πυροβολικό που στόχευε κατά των προωθούμενων ουκρανικών στρατευμάτων στο δικό τους έδαφος, από τα μέσα Ιουλίου και μετά. Επιπλέον, ο ρωσικός αντιαεροπορικός πύραυλος Buk κατέρριψε ένα μαλαισιανό επιβατικό αεροσκάφος, που πιθανολογείται ότι θεωρούνταν εσφαλμένα ως ουκρανικό στρατιωτικό αεροπλάνο.

Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι είχαν στοιχεία για ρωσική παρέμβαση στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων των υποκλοπών επικοινωνιών μεταξύ Ρώσων αξιωματούχων και ανταρτών του Ντονμπάς. Ουκρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν περιγράψει τους καλά οργανωμένους και καλά οπλισμένους φιλορώσους αντάρτες ως παρόμοιους με αυτούς που κατέλαβαν περιοχές της Κριμαίας κατά τη διάρκεια της κρίσης της Κριμαίας.

Ο Ντέιβιντ Πατρικαράκος, ανταποκριτής του New Statesman ανέφερε πως: "Ενώ στις άλλες διαδηλώσεις/καταλήψεις υπήρχαν ένοπλοι και πολλοί απλοί άνθρωποι, εδώ σχεδόν καθολικά υπάρχουν μασκοφόροι άνδρες με πλήρη στρατιωτική ενδυμασία. Τα αυτόματα όπλα είναι παντού. Σαφώς ένας επαγγελματίας στρατιωτικός είναι εδώ. Δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό." Ο Ζμπίγκνιεφ Μπζεζίνσκι, πρώην Αμερικανός Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, ανέφερε ότι τα γεγονότα στο Ντονμπάς ήταν παρόμοια με τα γεγονότα στην Κριμαία, που οδήγησαν στην προσάρτησή της από τη Ρωσία και σημείωσε ότι η Ρωσία ενήργησε επίσης παρόμοια. Τον Απρίλιο του 2014, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζεν Ψάκι, δήλωσε: "Υπήρξε ευρεία αποδοχή στη διεθνή κοινότητα σχετικά με την σχέση μεταξύ της Ρωσίας και ορισμένων από τους ένοπλους αντάρτες στην ανατολική Ουκρανία". Η ουκρανική κυβέρνηση δημοσίευσε φωτογραφίες στρατιωτών στην ανατολική Ουκρανία, οι οποίες σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ έδειξαν ότι ορισμένοι από τους αντάρτες ήταν ρωσικές ειδικές δυνάμεις. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι είπε ότι οι αντάρτες "ήταν εξοπλισμένοι με εξειδικευμένα ρωσικά όπλα και είχαν τις ίδιες στολές με αυτές που φορούσαν οι ρωσικές δυνάμεις που εισέβαλαν στην Κριμαία".

### Στρατιωτική εισβολή Αυγούστου 2014

Χάρτης προόδου Ιουνίου – Αυγούστου.
Μέχρι τον Αύγουστο του 2014, η ουκρανική «Αντιτρομοκρατική Επιχείρηση» μπόρεσε να συρρικνώσει κατά πολύ την περιοχή υπό τον έλεγχο των φιλορωσικών δυνάμεων και έφτασε κοντά στο να ανακτήσει τον έλεγχο των ρωσο-ουκρανικών συνόρων. Ο Ιγκόρ Γκίρκιν που προέτρεψε τη ρωσική στρατιωτική επέμβαση, ανέφερε ότι η πολεμική απειρία των παραστρατιωτικών δυνάμεών του, μαζί με τις δυσκολίες στρατολόγησης μεταξύ του τοπικού πληθυσμού στην Περιφέρεια του Ντόνετσκ είχαν προκαλέσει τα προβλήματα. Απευθυνόμενος στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Γκίρκιν είπε: «Η απώλεια αυτού του πολέμου στην περιοχή που ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προσωπικά ονόμασε Νέα Ρωσία θα απειλούσε την εξουσία του Κρεμλίνου και, προσωπικά, την εξουσία του προέδρου». Ως απάντηση στην επιδείνωση της κατάστασης στο Ντονμπάς, η Ρωσία εγκατέλειψε την υβριδική της προσέγγιση και ξεκίνησε μια συμβατική εισβολή στην περιοχή.

Το πρώτο σημάδι αυτής της εισβολής ήταν η σύλληψη μιας ομάδας Ρώσων αλεξιπτωτιστών στο ουκρανικό έδαφος από την ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας (SBU) στις 25 Αυγούστου 2014, η οποία δημοσίευσε τις φωτογραφίες τους και τα ονόματά τους. Την επόμενη μέρα, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι αυτοί οι στρατιώτες είχαν περάσει τα σύνορα «κατά λάθος». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Νικολάι Μιτρότσιν, μέχρι τα μέσα Αυγούστου 2014 κατά τη διάρκεια της μάχης του Ιλοβάισκ, υπήρχαν μεταξύ 20.000 και 25.000 στρατιώτες που πολεμούσαν στο Ντονμπάς από την πλευρά των αυτονομιστών, και μόνο μεταξύ 40% και 45% ήταν ντόπιοι.

Στις 13 Αυγούστου, μέλη της Ρωσικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δήλωσαν ότι πάνω από 100 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν στις μάχες στην Ουκρανία και ρώτησαν γιατί βρίσκονταν εκεί. Μια πομπή στρατιωτικών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού, με επίσημες ρωσικές στρατιωτικές πινακίδες πέρασε στην Ουκρανία κοντά στο ελεγχόμενο από τους αντάρτες συνοριακό πέρασμα Ιζβάριαν στις 14 Αυγούστου. Η ουκρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε αργότερα ότι είχε καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος της πομπής. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Άντερς Φογκ Ράσμουσεν ανέφερε ότι αυτό το περιστατικό ήταν μια «καθαρή απόδειξη της συνεχιζόμενης ρωσικής εμπλοκής στην αποσταθεροποίηση της ανατολικής Ουκρανίας». Την ίδια μέρα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, μιλώντας σε Ρώσους υπουργούς και βουλευτές της Κριμαίας κατά την επίσκεψη του στην Κριμαία, ανέφερε ότι η Ρωσία έπρεπε να οικοδομηθεί ήρεμα και με αξιοπρέπεια, όχι με αντιπαράθεση και πόλεμο που την απομόνωσαν από τον υπόλοιπο κόσμο. Τα σχόλια έγιναν καθώς οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Ρωσίας εντείνονταν.

Στις 22 Αυγούστου 2014, σύμφωνα με αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, η Ρωσία μετέφερε αυτοκινούμενο πυροβολικό στο έδαφος της Ουκρανίας. Στις 24 Αυγούστου 2014, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο αναφέρθηκε στην αντιτρομοκρατική επιχείρηση ως «Πατριωτικός Πόλεμος του 2014» της Ουκρανίας και πόλεμος κατά της «εξωτερικής επιθετικότητας». Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας χαρακτήρισε τη σύγκρουση με τους αντάρτες εισβολή της Ρωσίας στις 27 Αυγούστου 2014. Στις 28 Αυγούστου, τα μέλη της επιτροπής χαρακτήρισαν την παρουσία των ρωσικών στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος «μια ξεκάθαρη εισβολή». Την ίδια μέρα, η Ουκρανία διέταξε την εθνική υποχρεωτική στράτευση.

Στα τέλη Αυγούστου, το ΝΑΤΟ δημοσίευσε δορυφορικές φωτογραφίες τις οποίες θεωρούσε απόδειξη των ρωσικών επιχειρήσεων εντός της Ουκρανίας με εξελιγμένα όπλα, και μετά τις αποτυχίες των ουκρανικών δυνάμεων στις αρχές Σεπτεμβρίου, ήταν προφανές ότι η Ρωσία είχε στείλει στρατιώτες και τεθωρακισμένα στα σύνορα και οι ντόπιοι αναγνώρισαν τον ρόλο του Πούτιν και των Ρώσων στρατιωτών.

Στις 5 Σεπτεμβρίου 2014, η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ονομάζεται Πρωτόκολλο του Μινσκ, χάραξε μια γραμμή οριοθέτησης μεταξύ της Ουκρανίας και των ελεγχόμενων από τους αυτονομιστές τμημάτων των Περιφερειών Ντόνετσκ και Λουγκάνσκ στα νοτιοανατολικά της χώρας.

#### Περιφέρεια Λουγκάνσκ

Η επίσημη απάντηση της Γενικής Στρατιωτικής Εισαγγελίας της Ρωσίας, η οποία επιβεβαίωσε τον θάνατο των αλεξιπτωτιστών του Πσκλοβ. Οι συνθήκες του θανάτου χαρακτηρίζονται ως «κρατικό μυστικό».
Η 76η Μεραρχία Αεροπορικής Επίθεσης Φρουρών που εδρεύει στο Πσκλοβ φέρεται να εισήλθε στο ουκρανικό έδαφος τον Αύγουστο και συμμετείχε σε μια συμπλοκή κοντά στο Λουγκάνσκ, με 80 νεκρούς. Το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι κατέσχεσαν δύο από τα τεθωρακισμένα οχήματα της μονάδας κοντά στην πόλη Λουγκάνσκ και άλλα τρία τανκς και δύο τεθωρακισμένα οχήματα φιλορωσικών δυνάμεων που καταστράφηκαν σε άλλες περιοχές. Η ρωσική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι έλαβε χώρα αυτό το γεγονός.

Γύρω στις 29–30 Αυγούστου, τα ρωσικά τανκς κατέστρεψαν «σχεδόν κάθε σπίτι» στη Νοβοσβιτλίνκα, ένα προάστιο χωριό του Λουγκάνσκ, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ουκρανικού στρατού Αντρέι Λυσένκο.

Στις 18 Αυγούστου, η 76η Μεραρχία Αεροπορικής Εφόδου τιμήθηκε με το παράσημο του Σουβόροφ, ένα από τα υψηλότερα μετάλλια της Ρωσίας, από τον Ρώσο υπουργό Άμυνας Σεργκέι Σόιγκου για την «επιτυχή ολοκλήρωση στρατιωτικών αποστολών» και το «θάρρος και ηρωισμό». Τα ρωσικά μέσα τόνισαν ότι το μετάλλιο απονέμεται αποκλειστικά για πολεμικές επιχειρήσεις και ανέφεραν ότι ένας μεγάλος αριθμός στρατιωτών από αυτό το τμήμα είχε πεθάνει στην Ουκρανία λίγες μέρες πριν, αλλά οι ταφές τους έγιναν κρυφά.
 Ορισμένα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, όπως η εφημερίδα Πσκοβσκάγια Γκουμπερνίγια ανέφερε ότι Ρώσοι αλεξιπτωτιστές μπορεί να σκοτώθηκαν στην Ουκρανία.

Οι δημοσιογράφοι ταξίδεψαν στο Πσκλοβ, την αναφερόμενη τοποθεσία ταφής των στρατιωτών, για να διερευνήσουν. Πολλοί δημοσιογράφοι είπαν ότι δέχθηκαν επίθεση ή απειλές εκεί και ότι οι δράστες διέγραψαν αρκετές κάρτες μνήμης της κάμερας. Η Πσκοβσκάγια Γκουμπερνίγια αποκάλυψε υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών μεταξύ Ρώσων στρατιωτών που νοσηλεύονταν σε νοσοκομείο του Πσκλοβ. Οι στρατιώτες αποκαλύπτουν ότι στάλθηκαν στον πόλεμο, αλλά οι αξιωματικοί τους είπαν ότι πήγαιναν σε «άσκηση».

Ένας συνεργάτης του ιστότοπου Bellingcat δημοσίευσε μια σειρά ερευνών που αποκαλύπτουν την εμπλοκή των μονάδων παράκτιων στρατευμάτων του βόρειου στόλου της Ρωσίας, της 200ης Ταξιαρχίας Μηχανοκίνητων Τυφεκίων και της 61ης Ναυτικής Ταξιαρχίας Πεζικού, που είχαν συμμετάσχει σε μάχες στην περιοχή του Λουγκάνσκ και επίσης στρατεύματα της 200ης Ταξιαρχίας Μηχανοκίνητων Τυφεκίων σε μάχη του αεροδρομίου Λουγκάνσκ,

#### Περιφέρεια Ντονέτσκ

Στις 24 Αυγούστου 2014, η Αμβροσίβκα καταλήφθηκε από Ρώσους αλεξιπτωτιστές, με υποστήριξη 250 τεθωρακισμένων οχημάτων και πυροβολικού. Δέκα Ρώσοι αλεξιπτωτιστές του 331ου Αερομεταφερόμενου Συντάγματος Φρουρών, συνελήφθησαν στο Ντζερκάνε εκείνη την ημέρα, ένα χωριό κοντά στην Αμβροσίβκα, 20 χιλιόμετρα από τα σύνορα, καθώς χτυπήθηκαν τα τεθωρακισμένα τους οχήματα από το ουκρανικό πυροβολικό. Στις 25 Αυγούστου, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας ανέφερε για τους αιχμαλώτους αλεξιπτωτιστές, υποστηρίζοντας ότι διέσχισαν τα ουκρανικά σύνορα τη νύχτα της 23ης Αυγούστου. Οι αρχές δημοσίευσαν επίσης τις φωτογραφίες και τα ονόματά τους.. Την επόμενη μέρα, το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας είπε ότι πέρασαν τα σύνορα «κατά λάθος». Στις 31 Αυγούστου, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι δέκα Ρώσοι αλεξιπτωτιστές που είχαν συλληφθεί μέσα στην Ουκρανία επέστρεψαν στην πατρίδα τους μετά από ανταλλαγή στρατιωτών.

Οι 64 ουκρανοί στρατιώτες που παραδόθηκαν ως αντάλλαγμα συνελήφθησαν καθώς εισήλθαν στη Ρωσία για να γλιτώσουν από την κλιμάκωση των μαχών. Η Ρωσία ισχυρίστηκε ότι τα ρωσικά στρατεύματα διέσχισαν κατά λάθος μια ασήμαντη περιοχή των συνόρων ενώ έκαναν περιπολία. Η Ουκρανία δημοσίευσε βίντεο με αιχμαλωτισμένους Ρώσους στρατιώτες που αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό της Ρωσίας ότι δεν είχε καμία σχέση με τη σύγκρουση.

Στις 29 Αυγούστου, καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις συμφώνησαν να παραδώσουν το Ιλοβάισκ στους Ρώσους, βομβαρδίστηκαν από τις ρωσικές δυνάμεις ενώ αποχωρούσαν μέσω ενός «πράσινου διαδρόμου». Η επίθεση χαρακτηρίστηκε ως «σφαγή» και τουλάχιστον 100 σκοτώθηκαν.

Σύμφωνα με το Bellingcat, ρωσικά στρατιωτικά οχήματα που διασχίζουν τα σύνορα της Ουκρανίας και θέσεις πυροβολικού κοντά στα ουκρανικά σύνορα είναι καθαρά ορατά σε δορυφορικές φωτογραφίες από τις 23 Αυγούστου 2014.

#### Εισβολή στη Μαριούπολη

Στις 25 Αυγούστου, μια φάλαγγα από ρωσικά άρματα μάχης και στρατιωτικά οχήματα αναφέρθηκε ότι πέρασε στην Ουκρανία στα νοτιοανατολικά, κοντά στην πόλη Νοβοαζόβσκ που βρίσκεται στην ακτή της Αζοφικής θάλασσας και κατευθύνθηκε προς τη Μαριούπολη που ελέγχεται από την Ουκρανία, σε μια περιοχή που δεν υπήρχε φιλορωσική παρουσία για εβδομάδες. Η έρευνα του Bellingcat αποκαλύπτει ορισμένες λεπτομέρειες αυτής της επιχείρησης. Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη Νοβοαζόβσκ και Ρώσοι στρατιώτες άρχισαν να συλλαμβάνουν και να απελαύνουν σε άγνωστες τοποθεσίες όλους τους Ουκρανούς που δεν είχαν στοιχεία που να πιστοποιούσαν ότι ήταν κάτοικοι της πόλης. Φιλοουκρανικές αντιπολεμικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στη Μαριούπολη που απειλήθηκε από τα ρωσικά στρατεύματα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση για να συζητήσει την κατάσταση.

Στις 3 Σεπτεμβρίου, μια δημοσιογραφική ομάδα του Sky News κινηματογράφησε στρατιωτικούς σχηματισμούς κοντά στο Νοβοαζόβσκ που είχαν σύγχρονο εξοπλισμό μάχης τυπικό για ρωσικές μονάδες και ταξιδεύαν με νέα στρατιωτικά οχήματα χωρίς πινακίδες και άλλα διακριτικά. Οι ειδικοί με τους οποίους συμβουλεύτηκαν οι δημοσιογράφοι εντόπισαν τμήματα του εξοπλισμού (στολή, τυφέκια) ότι χρησιμοποιούνται επί του παρόντος από ρωσικές χερσαίες δυνάμεις και αλεξιπτωτιστές.

Χάρτης της γραμμής ελέγχου και της νεκρής ζώνης που καθορίστηκε από το Πρωτόκολλο του Μινσκ στις 5 Σεπτεμβρίου 2014
#### Κλιμάκωση Νοεμβρίου 2014

Στις 7 Νοεμβρίου, αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσαν τη συνεχιζόμενη εισβολή στην Ουκρανία, με 32 ρωσικά άρματα μάχης, 16 οχήματα με οβιδοβόλα και 30 φορτηγά μεταφοράς προσωπικού να εισέρχονται στη χώρα. Ο αμερικανός στρατηγός Φίλιπ Μπρίντλοβ δήλωσε ότι εθεάθησαν ρωσικά τανκς, πυροβολικό, συστήματα αεράμυνας και πεζοπόρα στρατεύματα». Η Λιθουανική αποστολή στα Ηνωμένα Έθνη κατήγγειλε τον «ακήρυχτο πόλεμο» της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ παρατήρησαν και άλλα οχήματα που προφανώς χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά σωρών στρατιωτών που διέσχιζαν τα ρωσο-ουκρανικά σύνορα – σε μια περίπτωση ένα όχημα μετέφερε στρατιώτες που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της μάχης πέρασε από τη Ρωσία στην Ουκρανία στις 11 Νοεμβρίου 2014 και αργότερα επέστρεψε. Στις 23 Ιανουαρίου 2015 η Επιτροπή Μητέρων Στρατιωτών προειδοποίησε για αποστολή στρατεύσιμων στην ανατολική Ουκρανία.Το ΝΑΤΟ ανέφερε ότι είχε δει αύξηση σε ρωσικά τανκς, πυροβολικό και άλλο βαρύ στρατιωτικό εξοπλισμό στην ανατολική Ουκρανία και επανέλαβε την έκκλησή του προς τη Μόσχα να αποσύρει τις δυνάμεις της.

Το Κέντρο Ευρασιατικών Στρατηγικών Πληροφορίων εκτίμησε, με βάση επίσημες δηλώσεις και αρχεία ανακρίσεων αιχμαλώτων από αυτές τις μονάδες, δεδομένα δορυφορικής επιτήρησης καθώς και επαληθευμένες ανακοινώσεις συγγενών, ότι συμμετείχαν περισσότερες από 30 ρωσικές στρατιωτικές μονάδες στη σύγκρουση στην Ουκρανία. Συνολικά, πάνω από 8.000 στρατιώτες είχαν πολεμήσει εκεί σε διαφορετικές στιγμές. Το Συμβούλιο του Σικάγου για τις παγκόσμιες υποθέσεις ανέφερε ότι οι Ρώσοι αυτονομιστές απολάμβαναν τεχνικά πλεονεκτήματα έναντι του ουκρανικού στρατού από τη μεγάλη εισροή προηγμένων στρατιωτικών συστημάτων στα μέσα του 2014, τα οποία κατέστειλαν τις ουκρανικές αεροπορικές επιδρομές, ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη παρείχαν πληροφορίες, καθώς και ρωσική ασφάλεια στο σύστημα επικοινωνιών απέτρεψε την ουκρανική πλευρά να έχει επικοινωνιακές πληροφορίες. Η ρωσική πλευρά χρησιμοποιούσε επίσης συχνά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου που η Ουκρανία δεν διέθεται. Παρόμοια συμπεράσματα σχετικά με το τεχνικό πλεονέκτημα των Ρώσων αυτονομιστών εξέφρασε και το Κέντρο Ερευνών Μελετών Συγκρούσεων.

Πολλές αναφορές για ρωσικά στρατεύματα και μάχες στο ουκρανικό έδαφος αναφέρθηκαν στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Στη συνάντηση της 12ης Νοεμβρίου, ο εκπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου κατηγόρησε επίσης τη Ρωσία ότι περιόρισε σκόπιμα τις δυνατότητες των αποστολών παρατηρητών του ΟΑΣΕ, επισημαίνοντας ότι οι παρατηρητές είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθούν μόνο δύο χιλιόμετρα συνόρων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας και τα drones που αναπτύχθηκαν για να επεκτείνουν τις δυνατότητές τους μπλοκαρίστηκαν ή καταρρίφθηκαν.

### Κατάπαυση του πυρός (2015)

Φιλορώσοι αντάρτες στο Ντονέτσκ τον Μάιο του 2015. Η Ουκρανία κήρυξε τρομοκρατικές οργανώσεις τις υποστηριζόμενες από τη Ρωσία αυτονομιστικές δημοκρατίες από την ανατολική Ουκρανία.
Τον Ιανουάριο, το Ντονέτσκ, το Λουγκάνσκ και η Μαριούπολη ήταν οι τρεις πόλεις που αντιπροσώπευαν τα τρία μέτωπα στα οποία η Ουκρανία πιέζοταν από δυνάμεις που ήταν οπλισμένες, εκπαιδευμένες και υποστηριζόμενες από τη Ρωσία. Ο Ουκρανός Πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο έκανε λόγο για επικίνδυνη κλιμάκωση στις 21 Ιανουαρίου εν μέσω αναφορών για περισσότερα από 2.000 επιπλέον ρωσικά στρατεύματα που διέσχισαν τα σύνορα, μαζί με 200 τανκς και οχήματα μεταφοράς προσωπικού. Συντόμευσε την επίσκεψή του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός λόγω των ανησυχιών του για την επιδείνωση της κατάστασης. Στις 29 Ιανουαρίου, ο αρχηγός του Γενικού Στρατιωτικού Επιτελείου της Ουκρανίας Βίκτορ Μουζένκο ανέφερε ότι «ο ουκρανικός στρατός δεν συμμετέχει σε πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον ρωσικών τακτικών μονάδων», αλλά ότι είχε πληροφορίες για Ρώσους πολίτες και στρατιωτικούς που πολεμούσαν δίπλα σε «παράνομες ένοπλες ομάδες» σε πολεμικές ενέργειες».

Αναφέροντας από περιοχές που ελέγχονται από τις αυτονομιστικές δυνάμεις του Ντονέντσκ στις 28 Ιανουαρίου, ο ΟΑΣΕ παρατήρησε στα περίχωρα του Καρτσούζκ, ανατολικά του Ντονέσκ, μια φάλαγγα από πέντε άρματα μάχης T-72 στραμμένα προς τα ανατολικά και αμέσως μετά, μια άλλη φάλαγγα από τέσσερα άρματα μάχης T-72 που κινούνταν ανατολικά στον ίδιο δρόμο τον οποίο συνόδευαν τέσσερα στρατιωτικά φορτηγά χωρίς διακριτικά τύπου URAL. Μετά τον βομβαρδισμό κατοικημένων περιοχών στη Μαριούπολη, ο Γενς Στόλτενμπεργκ του ΝΑΤΟ δήλωσε: "Τα ρωσικά στρατεύματα στην ανατολική Ουκρανία υποστηρίζουν αυτές τις επιθετικές επιχειρήσεις με συστήματα διοίκησης και ελέγχου, συστήματα αεράμυνας με προηγμένους πυραύλους εδάφους-αέρος, μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα, προηγμένα συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου."

Στις 15 Φεβρουαρίου 2015 συμφωνήθηκε ένα νέο πακέτο μέτρων για τον τερματισμό της σύγκρουσης, γνωστό ως Δεύτερη Συμφωνία του Μινσκ.

### Ρωσική εισβολή (2022)

Στις 5 Δεκεμβρίου, οι Ρώσοι πραγματοποίησαν άλλη μια επίθεση στην ενεργειακή υποδομή της Ουκρανίας - χτυπήθηκαν αντικείμενα στις περιφέρειες του Κιέβου, της Οδησσού και της Βίνιτσα. Η ουκρανική διοίκηση είπε ότι από τους περισσότερους από 70 πυραύλους διαφόρων τύπων που χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση, περισσότεροι από 60 καταρρίφθηκαν.

### Ανθρωπιστική Κρίση και Παγκόσμιες Επιπτώσεις

Η Ρωσο-ουκρανική σύγκρουση έχει προκαλέσει μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εκτοπιστεί, με πολλούς να αναζητούν καταφύγιο σε γειτονικές χώρες ή στο εσωτερικό της Ουκρανίας. Τα Ηνωμένα Έθνη και διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν καταγράψει εκτεταμένες καταστροφές σε πολιτικές υποδομές, όπως νοσοκομεία, σχολεία και κατοικίες, γεγονός που οδηγεί σε ελλείψεις βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα, νερό και ιατρική περίθαλψη.

Η σύγκρουση έχει επίσης προκαλέσει σημαντικές οικονομικές συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Ουκρανία και η Ρωσία, ως κύριοι εξαγωγείς σιτηρών και ενεργειακών πόρων, έχουν επηρεάσει έντονα τις παγκόσμιες αγορές. Οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού έχουν οδηγήσει σε ελλείψεις τροφίμων και αύξηση των τιμών της ενέργειας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, η οποία έχει αναγκαστεί να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Ως απάντηση στις ενέργειες της Ρωσίας, πολλές χώρες έχουν επιβάλει εκτεταμένες κυρώσεις, στοχεύοντας άτομα, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και στρατηγικούς τομείς της ρωσικής οικονομίας. Τα μέτρα αυτά έχουν απομονώσει διπλωματικά και οικονομικά τη Ρωσία, ενώ έχουν εντείνει τις γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας. Η σύγκρουση έχει επίσης ωθήσει χώρες όπως η Φινλανδία και η Σουηδία να επανεξετάσουν τις επιλογές ασφαλείας τους, με πιθανή ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Επιπλέον, ο επικοινωνιακός πόλεμος έχει αποτελέσει καθοριστικό χαρακτηριστικό της σύγκρουσης, με τη Ρωσία και την Ουκρανία να χρησιμοποιούν κυβερνοεπιθέσεις και προπαγάνδα για να επηρεάσουν τη διεθνή κοινή γνώμη και να αποσταθεροποιήσουν τον αντίπαλο.

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

* Bowen, Andrew (2017). «Coercive Diplomacy and the Donbas: Explaining Russian Strategy in Eastern Ukraine». *Journal of Strategic Studies* **42** (3–4): 312–343. doi:10.1080/01402390.2017.1413550.
* Bremmer, Ian (1994). «The Politics of Ethnicity: Russians in the New Ukraine». *Europe-Asia Studies* **46** (2): 261–283. doi:10.1080/09668139408412161.
* Hagendoorn, A.· Linssen, H.· Tumanov, S. V. (2001). *Intergroup Relations in States of the former Soviet Union: The Perception of Russians*. New York: Taylor & Francis. ISBN 978-1-84169-231-9.
* Legvold, Robert (2013). *Russian Foreign Policy in the Twenty-first Century and the Shadow of the Past*. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-51217-6.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* *Гай-Нижник Павло Павлович* Росія проти України (1990–2016 рр.): від політики шантажу і примусу до війни на поглинання та спроби знищення. – К.: «МП Леся», 2017. – 332 с.  (ISBN 978-617-7530-02-1)
* «Anchor quits: I can't be part of network 'that whitewashes' Putin's actions». CNN World. 5 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «Russia's invasion of Ukraine (March 2 live updates)». Kyiv Post. 2 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «Путін vs народ України. 2 березня. ОНЛАЙН» [Putin vs the people of Ukraine. 2 March. ONLINE] (στα Ουκρανικά). Ukrayinska Pravda. 2 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «Ukraine crisis: an essential guide to everything that's happened so far». *The Guardian*. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* Granholm, Niklas· Malminen, Johannes· Persson, Gudrun (Ιουνίου 2014). «A Rude Awakening. Ramifications of Russian Aggression Towards Ukraine» (PDF). Swedish Defence Research Agency. 91 pages. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 10 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «Ukraine crisis: Timeline». BBC Online. 13 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «As it happened: Russia troops 'inside Ukraine'». *BBC News*. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* Список российских военных и добровольцев, погибших на Украине [List of Russian military and volunteers who were killed in Ukraine]. *openrussia.org* (στα Ρωσικά). 22 Δεκεμβρίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* Открытая Россия устанавливает личности погибших из списка "Груз-200" [Open Russia is in the process of establishing identities of the victims from the list "Груз-200"]. *openrussia.org* (στα Ρωσικά). 1 Απριλίου 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.
* «Bellingcat Launches the Ukraine Conflict Vehicle Tracking Project». Bellingcat. 3 Φεβρουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2015.