# Εργατική Πρωτομαγιά

| Εργατική Πρωτομαγιά |
| --- |
| Διεθνής εορτή (95 χώρες) |
| Παγκόσμια ημέρα εργατιάς, Αυστρία 2013 |
| Επίσημη ονομασία | Εργατική Πρωτομαγιά |
| Ημερομηνίες |
| Ημερομηνία | 1 Μαίου |
| Προγραμματισμός | Ίδια ημέρα κάθε έτους |
| Διάρκεια | 1 ημέρα |
| Συχνότητα | Ετήσια |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Εργάτρια τόρνου που κατεργάζεται εξαρτήματα για μεταφορικά αεροπλάνα στο εργοστάσιο της Consolidated Aircraft Corporation, Fort Worth, στο Τέξας των ΗΠΑ την δεκαετία του 1940.
Την πρώτη Μαΐου γιορτάζεται η μέρα των εργατών. Είναι στην πραγματικότητα η καθιερωμένη γιορτή της εξέγερσης των εργατών του Σικάγου, η οποία αποτέλεσε μια από τις κορυφαίες στιγμές της πάλης των τάξεων στη νεότερη εποχή. Τον Μάιο του 1886 τα εργατικά συνδικάτα στο Σικάγο ξεσηκώθηκαν διεκδικώντας ωράριο εργασίας στις 8 ώρες και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Εορτάζεται επίσης και ως μέρα των λουλουδιών και της Άνοιξης. Η μέρα έχει θεσπιστεί ως εργατική απεργία και όλες οι υπηρεσίες και οι επιχειρήσεις παραμένουν κλειστές.

## Εργατική Πρωτομαγιά

Η πρώτη Μαΐου είναι μέρα ορόσημο για τους αγώνες του εργάτη.

Οι αιματοβαμμένες εξεγέρσεις των εργατών του Σικάγο στις αρχές Μάη του 1886 έγιναν ύστερα από επιτυχημένες διεκδικήσεις των εργατών στον Καναδά το 1872.

Δύο χρόνια νωρίτερα, το 1884, πάρθηκε στο συνέδριο της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας η απόφαση να γίνουν την πρώτη Μαΐου του 1886 απεργιακές κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις στο Σικάγο, το μεγαλύτερο τότε βιομηχανικό κέντρο των ΗΠΑ. Αίτημα η μείωση των ωρών εργασίας και σύνθημα *«Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο»*.

Την 1η Μαΐου του 1886, 600.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις απεργίες που γίνονταν σε όλη τη χώρα, και πάνω από 80.000 στο Σικάγο. Αυτό το Σάββατο του 1886, μια εργάσιμη μέρα, οι εργάτες ξεκίνησαν με τις γυναίκες και τα παιδιά τους για να διαδηλώσουν ειρηνικά στον χώρο της συγκέντρωσης, στην πλατεία Haymarket. Στη γύρω περιοχή είχαν παραταχθεί αστυνομικές δυνάμεις αποτελούμενες από 1350 άτομα, οπλισμένα με οπλοπολυβόλα και περίστροφα. Κι ενώ το πλήθος παρακολουθούσε τις ομιλίες, ο επικεφαλής της αστυνομικής δύναμης διατάσσει να διαλυθεί η συγκέντρωση. Μια χειροβομβίδα εκτοξεύτηκε από την πλευρά των διαδηλωτών εναντίον των ένστολων και επί τόπου σκοτώθηκαν 7 αστυνομικοί. Στη συνέχεια,οι αστυνομικοί άρχισαν να πυροβολούν αδιακρίτως. Είναι ακόμα άγνωστος ο αριθμός των θυμάτων αφού πολλοί τραυματισμένοι κατέληξαν τις επόμενες ημέρες. Επίσημα 16 νεκροί αστυνομικοί και τέσσερις διαδηλωτές έχουν επαληθευτεί.

Το γνωστό σκίτσο ενός αναρχικού που πετάει μία βόμβα εμφανίστηκε κατόπιν αυτού του συμβάντος. Οκτώ συλληφθέντες διαδηλωτές δικάστηκαν, τέσσερις εξ αυτών καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλος ένας αφαίρεσε μόνος του τη ζωή του στη φυλακή. Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης δημιούργησε τα θεμέλια της Εργατικής Πρωτομαγιάς ως Εργατικής Γιορτής.

## Εργατική Πρωτομαγιά ανά χώρα

### Γαλλία

Διαδήλωση της Πρωτομαγιάς στη Λυών της Γαλλίας
Στη Γαλλία, η 1η Μαΐου είναι αργία. Είναι, μάλιστα, η μοναδική ημέρα του χρόνου που οι εργαζόμενοι υποχρεούνται νομικά να λάβουν άδεια, εκτός από επαγγέλματα που δεν μπορούν να διακοπούν λόγω της φύσης τους (όπως οι εργαζόμενοι σε νοσοκομεία και μέσα μαζικής μεταφοράς). Οι διαδηλώσεις και οι πορείες αποτελούν παράδοση της Εργατικής Πρωτομαγιάς στη Γαλλία, όπου τα συνδικάτα οργανώνουν παρελάσεις στις μεγάλες πόλεις για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα των εργαζομένων.

### Ελλάδα

Τα πρώτα εργατικά κινήματα στον ελλαδικό χώρο δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας τον 19ο αιώνα. Η πρώτη απεργία στον, τότε υπό οθωμανική διοίκηση, ελλαδικό χώρο ξέσπασε την Πρωτομαγιά του 1888 στην πόλη της Δράμας. Οι καπνεργάτες είχαν ως κύριο αίτημα τις δέκα ώρες εργασίας, καθώς εκείνη την εποχή οι εργάτες απασχολούνταν από δώδεκα έως και δεκατρείς ώρες ημερησίως.

Το 1893 ο Καλλέργης οργάνωσε τον εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Μετά την ομιλία του περίπου 500 άτομα υπέγραψαν ψήφισμα με το οποίο ζητούσαν: τα καταστήματα τις Κυριακές να παραμένουν κλειστά προκειμένου να ξεκουράζονται οι εργαζόμενοι, η εργασία να είναι οκτάωρη και να παρέχεται σύνταξη σε όσους δεν μπορούσαν πια να εργαστούν, για λόγους που σχετίζονταν με την εργασία τους, προκειμένου να μπορούν να συντηρούνται οι ίδιοι και οι οικογένειές τους. Τελικά το εν λόγω ψήφισμα κατατέθηκε στη Βουλή την 1η Δεκεμβρίου 1893 και αφού είχαν συγκεντρωθεί 2.000 υπογραφές.
Η αιματηρή Πρωτομαγιά του 1924
Με την ίδρυση της ΓΣΕΕ (1918), οι διεκδικήσεις έγιναν πιο μαζικές. Το 1924, η συγκέντρωση στην Αθήνα κατεστάλη βίαια από την αστυνομία, με αποτέλεσμα τον θάνατο του εργάτη Σωτήρη Παρασκευαΐδη.Ο απολογισμός εκείνης της μέρας ήταν 11 νεκροί, 100 τραυματίες, 100 συλληφθέντες, πολλοί από τους οποίους ηγετικά στελέχη εργατικών σωματείων και του ΣΕΚΕ και επιβολή του στρατωτικού νόμου.

```
Ο Μάης του '36 στη Θεσσαλονίκη
```

Αν και δεν αφορά μόνο την 1η Μαΐου, τα γεγονότα εκείνης της περιόδου ήταν καθοριστικά. Οι Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα το 1936 , φθάνουν στην κορύφωσή τους τον Μάιο του 1936 στη Θεσσαλονίκη, με τη μεγάλη απεργία των καπνεργατών, που πνίγηκε στο αίμα από την κυβέρνηση Μεταξά (12 νεκροί και πάνω από 200 τραυματίες). Ο Γιάννης Ρίτσος εμπνεύσθηκε από μία φωτογραφία που είδε στον Ριζοσπάστη, με μία μάνα να θρηνεί τον νεκρό γιο της κι έγραψε την περίφημη ποιητική του σύνθεση Επιτάφιος, που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.
Πηγή:

© SanSimera.gr

```
Η επίσημη θεσμοθέτηση
```

Το 1937 η πρώτη Μαΐου καθιερώθηκεεπίσημα ως προαιρετική αργία (επί μεταξικού καθεστώτος) ως "Ηµέρα Εορτασµού της Εργασίας", σε μια προσπάθεια του καθεστώτος να οικειοποιηθεί την εργατική γιορτή και να ελέγξει τις αντιδράσεις,με λόγους περί “εθνικής ενότητας εργοδοτών-εργατών” από τον ίδιο τον Μεταξά. .Σε αυτήν την μέρα φυσικά δεν υπήρχε πραγματική δραστηριότητα των συνδικάτων, ούτε απεργιακές κινητοποιήσεις (οι συνδικαλιστές ήταν στα μπουντρούμια της ασφάλειας η στα στρατόπεδα συγκέντρωσης).

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τις πολιτικές αναταράξεις, η μορφή της άλλαξε αρκετές φορές:

1953: Καθιερώνεται ως ημέρα υποχρεωτικής αργίας.

Σήμερα: Με βάση την ελληνική νομοθεσία, η Πρωτομαγιά θεωρείται ημέρα υποχρεωτικής αργίας (με απόφαση του Υπουργού Εργασίας κάθε χρόνο), πράγμα που σημαίνει ότι απαγορεύεται η απασχόληση των μισθωτών και η λειτουργία των επιχειρήσεων, εκτός από εκείνες που λειτουργούν νόμιμα κατά τις Κυριακές.

### Αφρική

Στην Αλγερία, η 1η Μαΐου είναι αργία και γιορτάζεται ως Ημέρα της Εργασίας. Η 1η Μαΐου αναγνωρίζεται ως δημόσια αργία στην Αγκόλα και ονομάζεται Ημέρα των Εργαζομένων. Στην Αίγυπτο, η 1η Μαΐου είναι γνωστή ως Ημέρα της Εργασίας και θεωρείται αμειβόμενη αργία. Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου παραδοσιακά προεδρεύει των εορτασμών.

Στην Κένυα, η 1η Μαΐου είναι δημόσια αργία και γιορτάζεται ως Ημέρα της Εργασίας. Είναι μια μεγάλη μέρα που απευθύνεται από τους ηγέτες της ένωσης εργατικών συνδικάτων, της Κεντρικής Οργάνωσης Συνδικάτων (COTU). Ο αρμόδιος γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (και μερικές φορές ο πρόεδρος) απευθύνει χαιρετισμό στους εργαζόμενους. Κάθε χρόνο, η κυβέρνηση εγκρίνει (και αυξάνει) τον κατώτατο μισθό την Ημέρα της Εργασίας.

### Αμερική

Στα Μπαρμπάντος, η Πρωτομαγιά είναι δημόσια αργία που γιορτάζεται την 1η Μαΐου. Στη Βραζιλία, η "Ημέρα των Εργαζομένων" είναι επίσημη αργία που γιορτάζεται την 1η Μαΐου και τα εργατικά συνδικάτα την τιμούν με δημόσιες εκδηλώσεις που διαρκούν ολόκληρη την ημέρα.

### Ασία

η 1η Μαΐου είναι επίσημη αργία στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Πριν από το 2008 ήταν τρεις ημέρες, αλλά μετά το 2008 ήταν μόνο μία ημέρα. Κατά τη διάρκεια της Χρυσής Εβδομάδας, το επόμενο Σαββατοκύριακο μετατίθεται έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν επτά συνεχείς ημέρες ρεπό πριν από το 2009 και τέσσερις έως πέντε συνεχείς ημέρες ρεπό μετά το 2018. Στο Χονγκ Κονγκ, η 1η Μαΐου είναι γνωστή ως Ημέρα της Εργασίας και θεωρείται δημόσια αργία από το 1999. Η 1η Μαΐου είναι γνωστή ως Ημέρα της Εργασίας στην Ταϊβάν, επίσημη αργία, αν και δεν έχουν όλοι ρεπό. Οι φοιτητές και το διδακτικό προσωπικό δεν έχουν ρεπό.

### Ευρώπη

η 1η Μαΐου ή Ημέρα της Εργασίας σημειώνεται στο ημερολόγιο ως επίσημη αργία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η Ημέρα της Εργασίας ( αλβανικά : Dita e punëtorëve ) είναι επίσημη αργία που γιορτάζεται την 1η Μαΐου, ημέρα κατά την οποία τα σχολεία και οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι κλειστά. Η Ημέρα της Εργασίας ( αρμενικά : Աշխատանքի օր, Ashkhatanki ή ) είναι επίσημη αργία που γιορτάζεται την 1η Μαΐου.

Στο Βέλγιο, η Ημέρα της Εργασίας (ολλανδικά : Dag van de Arbeid, Feest van de Arbeid, γαλλικά : Journée des travailleurs, Fête du travail) γιορτάζεται την 1η Μαΐου και αποτελεί επίσημη αργία από το 1948. Η Ημέρα της Εργασίας είναι δημόσια αργία στη Βουλγαρία, όπου είναι γνωστή ως Ημέρα της Εργασίας και Διεθνής Ημέρα Αλληλεγγύης των Εργαζομένων. Ημέρα της Εργασίας και Διεθνής Ημέρα Αλληλεγγύης των Εργαζομένων) και γιορτάζεται κάθε χρόνο την 1η Μαΐου.

Η 1η Μαΐου δεν είναι επίσημη αργία στη Δανία, αλλά πολλοί άνθρωποι, κυρίως στον δημόσιο τομέα, στις κατασκευές και στη μεταποιητική βιομηχανία, παίρνουν μισή ή ολόκληρη ημέρα ρεπό. Γιορτάστηκε για πρώτη φορά στην Κοπεγχάγη το 1890. Ο τόπος του πρώτου εορτασμού, το Fælledparken, εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο ακόμη και σήμερα με πολιτικούς και συνδικαλιστές να εκφωνούν ομιλίες με αφορμή τον εορτασμό. Υπάρχουν επίσης πολλές άλλες εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα σε όλη τη χώρα για τον εορτασμό της ημέρας.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Μάης 1936, τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης (Αρχείο της ΕΡΤ)
* Ο Μάης του '36 στη Θεσσαλονίκη (Αρχείο της ΕΡΤ)

*Το άρθρο αυτό βασίζεται στο άρθρο για την Πρωτομαγιά του δικτυακού τόπου www.matia.gr και δημοσιεύεται κατόπιν άδειας.*