# Πανεπιστήμιο της Καλκούτας

Πανεπιστήμιο της Καλκούτας| University of Calcutta |
| Ρητό | *Advancement of Learning* |
| Ρητό στα ελληνικά | «Προαγωγή της γνώσεως» |
| Τύπος | δημόσιο, πολιτειακό |
| Ίδρυση | 1857 |
| Ιδρυτής | Αλεξάντερ Νταφ |
| Πρύτανης | *ο εκάστοτε κυβερνήτης της Δυτικής Βεγγάλης* |
| Αντιπρυτάνεις | Σονάλι Τσακραβάρτι Μπανερτζή |
| Φοιτητές | 22.520 |
| Προπτυχιακοί | 3.715 |
| Μεταπτυχιακοί | 15.750 |
| Τοποθεσία | Καλκούτα |
| Χρώματα | γαλάζιο |
| Ιστότοπος |  |
|  |
|  Μέσα κοινωνικής δικτύωσης |
|  |
|  Πολυμέσα σχετικά με το πανεπιστήμιο |

Το **Πανεπιστήμιο της Καλκούτας** (*University of Calcutta*, ανεπίσημα *Calcutta University*, συντομογρ. *CU*) είναι δημόσιο πολιτειακό πανεπιστήμιο με έδρα την Καλκούτα (Κολκάτα) της Δυτικής Βεγγάλης, στην Ινδία, το οποίο ιδρύθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1857. Υπήρξε το πρώτο ΑΕΙ σε ολόκληρη την Ασία που ιδρύθηκε ως κοσμικό πανεπιστήμιο δυτικού τύπου. Στην Ινδία αναγνωρίζεται ως «πανεπιστήμιο πέντε αστέρων» («Five-Star University») και «Τάξεως Α» ("A" Grade) από το Εθνικό Συμβούλιο Αξιολογήσεως και Πιστοποιήσεως, που αποτιμά τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ινδίας. Μέχρι σήμερα τέσσερα πρόσωπα που υπήρξαν απόφοιτοι ή καθηγητές του έχουν βραβευθεί με Βραβείο Νόμπελ (συγκεκριμένα οι Ρόναλντ Ρος, Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, Τσαντρασεκάρα Ράμαν και Αμάρτυα Σεν). Το Πανεπιστήμιο έχει τον μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών που έχουν επιτύχει στην Εξέταση Εισαγωγής Διδακτορικών Σπουδών στις Φυσικές Επιστήμες και στις Τέχνες, που διεξάγει η ινδική κυβέρνηση. Οι επιτυχόντες σε αυτή έχουν τη δυνατότητα να επιτελέσουν την έρευνά τους με πλήρη υποτροφία της ινδικής κυβερνήσεως. Το 2012, 136 εξωτερικά κολέγια ήταν συνδεδεμένα με το Πανεπιστήμιο.

## Ιστορία

Η ιδρυτική πράξη για το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας τέθηκε σε ισχύ στις 24 Ιανουαρίου 1857 και συστήθηκε μία σύγκλητος 41 μελών ως το σώμα χάραξης πολιτικής του πανεπιστημίου. Η έκταση γης για την οικοδόμηση των κτισμάτων του δωρήθηκε από τον μαχαραγιά της Νταρμπάνγκα, Μαχεσβάρ Σινγκ Μπαχαντούρ. Από την ίδρυσή του ήταν το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο των Ινδιών. Ιστορικά, πρύτανης του ιδρύματος είναι ο εκάστοτε κυβερνήτης της Δυτικής Βεγγάλης, ενώ το πανεπιστήμιο διοικεί ο αντιπρύτανης.

|  |  |
| --- | --- |
| Πρώτος πρύτανης | Γενικός Κυβερνήτης Λόρδος Κάνινγκ |
| Πρώτος Ινδός πρύτανης | Σρι Τσακραβάρτι Ρατζαγκοπαλατσαρία |
| Πρώτος αντιπρύτανης | σερ Τζέιμς Γουίλιαμ Κόλβιλ (Πρόεδρος Ανωτάτου Δικαστηρίου Αποικιών) |
| Πρώτος Ινδός αντιπρύτανης | Γκουρούντας Μπανερτζή (δικαστής), το 1890 |
| Πρώτοι απόφοιτοι | Τζοντού Ναθ Μπόους και Μπανκίμ Τσάντρα Τσατερτζή |
| Πρώτες γυναίκες απόφοιτοι | Κανταμπίνι Γκανγκούλι και Τσαντραμούχι Μπασού |
| Πρώτη γυναίκα αντιπρύτανης | Σονάλι Τσακραβάρτι Μπανερτζή (από τις 15 Ιουλίου 2017) |

Ο μαθηματικός σερ Ασουτός Μουχερτζή παραμένει ο μοναδικός αντιπρύτανης με 5 θητείες στο αξίωμα, τις 4 διαδοχικές (1906-1914).

## Πανεπιστημιοπόλεις

Το κτήριο Ashutosh στην Κεντρική Πανεπιστημιόπολη
Το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας έχει συνολικά 14 πανεπιστημιοπόλεις (campus), απλωμένες στην πόλη της Καλκούτας και στα προάστιά της. Ωστόσο 4 είναι οι βασικές, και επιπλέον η νέα «Πανεπιστημιόπολη Τεχνολογίας»:

* Η **Κεντρική Πανεπιστημιόπολη** (Asutosh Siksha Prangan, κοινώς αναφερόμενη ως «College Street Campus»), που περιλαμβάνει όλα τα διοικητικά κτήρια και έχει έκταση μόλις 11 στρέμματα.

* Η **Πανεπιστημιόπολη Ρασμπιχαρί** (Rashbihari Siksha Prangan ή Rajabazar Science College), στην οδό Acharya Prafulla Chandra της περιοχής Ρατζαμπαζάρ, που ιδρύθηκε το 1914. Φιλοξενεί αρκετά τμήματα θετικών επιστημών και τεχνολογίας, μεταξύ των οποίων της φυσικής και ραδιοφυσικής, της χημείας, των εφαρμοσμένων μαθηματικών, της ψυχολογίας, της φυσιολογίας, της βιοφυσικής και της μοριακής βιολογίας.

* Η **Πανεπιστημιόπολη Ταρακνάθ** (Taraknath Siksha Prangan, γνωστή και ως University College of Science ή Ballygunge Science College), που φέρει το όνομα του ευεργέτη Ταρακνάθ Παλίτ (1831-1914) και βρίσκεται στη νότια Καλκούτα, φιλοξενεί τα τμήματα γεωργικής επιστήμης, ανθρωπολογίας, βιοχημείας, μικροβιολογίας, βοτανικής, γενετικής, στατιστικής, ζωολογίας, νευροεπιστήμης, υδροβιολογίας, βιοτεχνολογίας και γεωλογίας..

* Η **Πανεπιστημιόπολη Σαχίντ Χουντιράμ** (Sahid Khudiram Siksha Prangan, κοινώς αναφερόμενη ως Κάμπους της Αλιπόρης) είναι πανεπιστημιόπολη των επιστημών του ανθρώπου. Τα τμήματα ιστορίας, ινδικής ιστορίας και πολιτισμού, ισλαμικής ιστορίας και πολιτισμού, σπουδών Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας, αρχαιολογίας, πολιτικής επιστήμης και Διοικήσεως Επιχειρήσεων βρίσκονται σε αυτή την πανεπιστημιόπολη. Επίσης εδώ φιλοξενείται το νέο Τμήμα Μουσειολογίας.

Η «Πανεπιστημιόπολη Τεχνολογίας»
* Η νέα **Πανεπιστημιόπολη Acharya Prafulla Chandra Roy**, γνωστή ως «Πανεπιστημιόπολη Τεχνολογίας», βρίσκεται στην «Αλμυρή Λίμνη» της Καλκούτας (Μπινταναγκάρ) και δημιουργήθηκε με σκοπό να φέρει κοντά τα τρία πολυτεχνικά και τεχνικά τμήματα του ιδρύματος: το Τμήμα Επιστήμης και Μηχανικών Υπολογιστών, τη Σχολή Τεχνολογίας της Πληροφορίας A.K.C. και το Τμήμα Εφαρμοσμένης Οπτικής και Φωτονικής.

Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016 τα δύο από αυτά τα τμήματα είχαν μετακομίσει στις νέες εγκαταστάσεις και είχαν αρχίσει τα μαθήματα, στεγαζόμενα μόνο σε ένα κεντρικό κτήριο, ενώ υπάρχει ένα ακόμα για το νέο Κέντρο Νανοεπιστημών και Νανοτεχνολογίας.

Υπάρχουν και άλλες πανεπιστημιοπόλεις, όπως της οδού Hazra, το University Press & Book Depot, το Κολέγιο Οικιακών Επιστημών Βιχαριλάλ και η Πανεπιστημιόπολη Haringhata.

## Ερευνητικές δραστηριότητες

Αξιοσημείωτοι επιστήμονες του Πανεπιστημίου. Καθιστοί (αριστ. προς δεξιά): Μεγκνάντ Σάχα, Τζαγκαντίς Τσάντρα Μπόους, Τζναν Τσάντρα Γκος. Όρθιοι (αριστ. προς δεξιά): Snehamoy Dutt, Σατέντραναθ Μπόους, Debendra Mohan Bose, N.R. Sen, Jnanendra Nath Mukherjee, N.C. Nag
Η επιστημονική έρευνα διεξάγεται στα επιμέρους τμήματα, πολλά από τα οποία έχουν προγράμματα διδακτορικών σπουδών, καθώς και στα εξειδικευμένα ερευνητικά ινστιτούτα και κέντρα ερευνών.

Το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας διαθέτει το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο, που άρχισε από το 100ό Επιστημονικό Συνέδριο της Ινδίας, τον Ιανουάριο του 2013. Αυτό είναι το Κέντρο Ερευνών Νανοεπιστημών και Νανοτεχνολογίας (CRNN), στην «Πανεπιστημιόπολη Τεχνολογίας». Συνολικά το πανεπιστήμιο έχει 18 ερευνητικά κέντρα.

## Σχολές και τμήματα

Οι προπτυχιακοί φοιτητές εγγράφονται σε ένα πρόγραμμα σπουδών διάρκειας τριών ετών. Επιλέγουν μια επιστήμη όταν εισέρχονται στο πανεπιστήμιο και δεν μπορούν να αλλάξουν μετά. Οι φυσικές επιστήμες και η διοίκηση επιχειρήσεων παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση. Τα περισσότερα προγράμματα υποδιαιρούνται σε έτη σπουδών και λιγότερα σε εξάμηνα. Τα περισσότερα τμήματα προσφέρουν μονοετή έως τριετή προγράμματα μεταπτυχιακής ειδικεύσεως (masters). Το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας έχει 65 τμήματα με 710 καθηγητές, 3.000 μη διδάσκοντες εργαζόμενους και 11.000 μεταπτυχιακούς φοιτητές. Τα τμήματα είναι οργανωμένα στις εξής σχολές: Γεωργική, Τεχνών, Εμπορίου, Κοινωνίας και Επιχειρήσεων, Παιδαγωγική-Δημοσιογραφίας-Βιβλιοθηκονομίας, Μηχανικών και Τεχνολογίας, Μουσικής και Καλών Τεχνών, Νομικής και Φυσικών Επιστημών.

### Γεωργική Σχολή

Αυτή η σχολή αποτελείται από μόνο ένα τμήμα, που αποκαλείται Ινστιτούτο Γεωργικών Επιστημών και προσφέρει μεταπτυχιακά μαθήματα στην αγροτεχνολογία, την αγροοικολογία, την αγρονομία, τη γεωργική χημεία, την εδαφολογία, την αγροτική ανάπτυξη και οικονομία, τη γεωργική μηχανική, τη ζωοκομία, τη βακτηριολογία, τη γαλακτοκομική, την ιχθυοτροφία, την τεχνολογία τροφίμων, τη γενετική των φυτών, την υδρολογία και άλλα.

Η Σχολή (πρώην Γεωργικό Κολέγιο) ιδρύθηκε από τον καθηγητή Παμπίτρα Κουμάρ Σεν (1906-1997).

### Σχολή Τεχνών

Αυτή η σχολή αντιστοιχεί στις «φιλοσοφικές σχολές» των ελληνικών πανεπιστημίων. Περιλαμβάνει τα τμήματα Αρχαίας Ινδικής Ιστορίας και Πολιτισμού, Αρχαιολογίας, Ανθρωπολογίας, Αραβικών και Περσικών Σπουδών, Βεγγαλικών Σπουδών και Φιλολογίας, Συγκριτικής λογοτεχνίας, Δημιουργικής Γραφής, Κλασικών Γλωσσών, Δημογραφίας, Οικονομικών, Εθνοτικών Σπουδών, Αγγλικής Φιλολογίας, Ινδικής Φιλολογίας, Ιστορίας, Γλωσσολογίας, Μουσειολογίας, Μαγκαντανικής Φιλολογίας, Φιλοσοφίας, Ψυχολογίας, Πολιτ. επιστημών, Δημόσιας διοικήσεως, Κοινωνιολογίας, σανσκριτικών, Σπουδών Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας, Θεάτρου και Δραματικών τεχνών, και Γυναικείων Θεμάτων.

### Σχολή Παιδαγωγική-Δημοσιογραφίας-Βιβλιοθηκονομίας

Αυτή η σχολή αποτελείται από τρία τμήματα, που προσφέρουν παιδαγωγικά μαθήματα, μαθήματα δημοσιογραφίας και μέσων μαζικής ενημερώσεως, βιβλιοθηκονομίας και επιστήμης της πληροφορίας.

### Σχολή Μηχανικών και Τεχνολογίας

Η σχολή αυτή περιλαμβάνει τα τμήματα Εφαρμοσμένης Οπτικής και Φωτονικής, Εφαρμοσμένης Φυσικής, Χημικών Μηχανικών, Χημικής Τεχνολογίας, Επιστήμης Υπολογιστών και Μηχανικών Υπολογιστών, Τεχνολογίας της Πληροφορίας, Επιστήμης & Τεχνολογίας των Πολυμερών, Μηχανικών Πετρελαίου, Ραδιοφυσικής και Ηλεκτρονικής, Τεχνολογίας Ινών και Γιούτας.

### Νομική Σχολή

Αποτελείται μόνο από το Τμήμα Νομικής. Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1909 ως «Πανεπιστημιακό Κολέγιο Νομικής» και πήρε την υπόσταση τμήματος τον Φεβρουάριο του 1996. Σήμερα είναι κοινώς γνωστό ως Hazra Law College.

### Σχολή Φυσικών Επιστημών

Η σχολή Φυσικών Επιστημών αποτελείται από είκοσι τμήματα.

Η Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου
Από αυτά, το Τμήμα Εφαρμοσμένης Φυσικής ιδρύθηκε το 1925 και βρίσκεται στο Anand Nagar. Εκτός από τα παραδοσιακά πεδία, προσφέρονται μαθήματα στην οργανολογία, την οπτοηλεκτρονική και άλλα θέματα.

## Βιβλιοθήκες

Η πρώτη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου άρχισε να λειτουργεί την δεκαετία του 1870. Σήμερα, εκτός από 39 βιβλιοθήκες των τμημάτων, το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας έχει μία Κεντρική Βιβλιοθήκη, δύο βιβλιοθήκες πανεπιστημιοπόλεων και δύο βιβλιοθήκες ερευνητικών κέντρων. Συνολικά υπάρχουν βιβλιοθήκες σε επτά από τις πανεπιστημιοπόλεις. Η Κεντρική Βιβλιοθήκη έχει πάνω από 10 εκατομμύρια τόμους βιβλίων και περισσότερα από 200.000 δεμένα περιοδικά, πρακτικά, χειρόγραφα και διπλώματα ευρεσιτεχνίας

## Κέντρα ερευνών

* Ερευνητικό Κέντρο Γυναικείων Μελετών
* Κέντρο Μελετών Γκάντι
* Κέντρο Αστικών Οικονομικών Μελετών
* Κέντρο Διαστημικού Περιβάλλοντος «S.K. Mitra»
* Ερευνητικό Κέντρο Μελετών Ειρήνης
* Κέντρο Μελετών Καλλιεργειών
* Κέντρο Πακιστανικών και Δυτικοασιατικών Μελετών
* Κέντρο Νανοεπιστημών και Νανοτεχνολογίας
* Κέντρο Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών
* Κέντρο Μελετών Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας
* Κέντρο Βιβλιοεκδοτικών Μελετών
* Κέντρο Μελετών Νεχρού
* Κέντρο για τη Μελέτη του Κοινωνικού Αποκλεισμού και Πολιτικών Αφομοιώσεως
* Ινστιτούτο Μελετών Εξωτερικής Πολιτικής
* Κέντρο Μελετών Επικονίασης
* Κέντρο Ημιαγώγιμων Συσκευών και Συστημάτων Χιλιοστομετρικών Κυμάτων
* «Το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας στο Χρηματιστήριο της Καλκούτας»
* Κέντρο Αριστείας για τις Οικονομικές Αγορές (CUCSE-CEFM)

Υπάρχει επίσης το αναγνωρισμένο από το Πανεπιστήμιο «Ινστιτούτο Αναπτυξιακών Μελετών της Καλκούτας», που ιδρύθηκε το 2002.

## Αξιοσημείωτες «πρωτιές»

Μεταξύ άλλων, το Πανεπιστήμιο της Καλκούτας υπήρξε:

Μία από τις πρώτες γυναίκες αποφοίτους του πανεπιστημίου, η Καντάμπινι Γκανγκούλι, ήταν η πρώτη πτυχιούχος γυναίκα ιατρός στη Βρετανική Αυτοκρατορία.
* Το πρώτο με Ιατρική Σχολή σε ολόκληρη την Ασία, όταν απερρόφησε με την ίδρυσή του το Ιατρικό Κολέγιο της Καλκούτας, που είχε ιδρυθεί το 1835.
* Το πρώτο με κολέγιο για γυναίκες στην Ινδία, όταν ιδρύθηκε το 1879 το Bethune College
* Το πρώτο με Σχολή Θετικών Επιστημών στην Ινδία (ιδρύθηκε, ως κολέγιο, το 1917).

Ακόμα, στο Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε η πρώτη σχολή τυφλών στην Ινδία, το 1925.

## Αξιοσημείωτοι άνθρωποι

Εκτός από τους 4 κατόχους Βραβείου Νόμπελ που σπούδασαν ή εργάσθηκαν σε αυτό (συγκεκριμένα τους Ρόναλντ Ρος, Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ, Τσαντρασεκάρα Ράμαν και Αμάρτυα Σεν), καλλιτέχνες όπως ο κορυφαίος Ινδός κινηματογραφικός σκηνοθέτης Σατιατζίτ Ράι και ο ποιητής Μπανκίμ Τσάντρα Τσατερτζή ήταν απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Καλκούτας. Το ίδιο και ο μεγαλοβιομήχανος Λαξμί Μιττάλ. Αξιόλογοι επιστήμονες που εργάσθηκαν ή σπούδασαν στο πανεπιστήμιο ήταν μεταξύ άλλων οι Τζαγκαντίς Τσάντρα Μπόους, Πραφούλα Τσάντρα Ρέι, Μεγκνάντ Σάχα, Σατέντραναθ Μπόους και Ασόκε Σεν.

Ο συνιδρυτής του Εθνικού Στρατού της Ινδίας Σουμπάς Τσάντρα Μπόους και άλλοι πρόεδροι του Κόμματος του Κονγκρέσου ήταν απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Καλκούτας, όπου φοίτησε και ο πρώτος πρόεδρος της Ινδίας ως ανεξάρτητου κράτους, ο Ρατζέντρα Πρασάντ, ενώ ο διάδοχός του στο αξίωμα Σαρβαπάλι Ραντακρίσναν δίδαξε σε αυτό. Απόφοιτοί του υπήρξαν οκτώ Επικεφαλής Υπουργοί της Δυτικής Βεγγάλης και 6 Πρόεδροι του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ινδίας.

Αρχηγοί άλλων κρατών που σχετίζονταν με το Πανεπιστήμιο περιλαμβάνουν 4 προέδρους του Μπανγκλαντές και τρεις πρωθυπουργούς του, τρεις πρωθυπουργούς του Πακιστάν, αλλά και το πρώτο στην ιστορία Πρόεδρο του Νεπάλ, Ραμ Μπαράν Γιαντάβ, όπως και τον πρώτο δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό του Νεπάλ, Μπισβεσβάρ Πρασάντ Κοϊράλα και τον διάδοχό του Τούλσι Τζίρι.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος

## Παραπομπές