# Βάμμα (εραλδική)

Τα **βάμματα** αποτελούν την περιορισμένη παλέτα χρωμάτων και μοτίβων που χρησιμοποιούνται στην εραλδική. Η χρήση τους χρονολογείται από την εποχή της διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής εραλδικής, δηλαδή τον 12ο και 13ο αιώνα μ.Χ., αλλά η ποικιλία των βαμμάτων και ο τρόπος απεικόνισης και περιγραφής τους εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου, καθώς αναπτύχθηκαν νέες παραλλαγές και πρακτικές. Η ανάγκη να οριστούν και να απεικονιστούν σωστά τα διάφορα βάμματα είναι επομένως μια από τις σημαντικότερες πτυχές της εραλδικής τέχνης και του σχεδιασμού.

## Ορισμός

Τα χρώματα και τα σχέδια της εραλδικής παλέτας χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, συνήθως γνωστές ως «**μεταλλικά χρώματα**» (*metals*), «**κανονικά χρώματα**» (*colours*) και τα «**δευτερεύοντα χρώματα**» ή «**γούνες**» (*furs*). Στην αρχική του έννοια, το «βάμμα» αναφέρεται μόνο στην ομάδα του «μεταλλικού χρώματος». Όμως, καθώς η λέξη «χρώμα» φαίνεται ανεφάρμοστη στα εραλδικά χρώματα και κανένας άλλος όρος δεν καλύπτει σαφώς και τις τρεις κατηγορίες, η λέξη «βάμμα» έχει χρησιμοποιηθεί με αυτή την ευρύτερη έννοια, ενώ το «χρώμα» όχι.

## Ανάπτυξη και ιστορία

Οι κανόνες εφαρμογής των εραλδικών βαμμάτων χρονολογούνται από τον τον 12ο και 13ο αιώνα. Μέχρι τις πρώτες έγχρωμες εραλδικές απεικονίσεις, στα μέσα του 13ου αιώνα, η χρήση των βαμμάτων είχε τυποποιηθεί και από τότε η μεγάλη πλειοψηφία της εραλδικής τέχνης έχει χρησιμοποιήσει εννέα βάμματα.

Με την πάροδο του χρόνου αναπτύχθηκαν παραλλαγές στα βασικά βάμματα, ιδιαίτερα αυτά που είχαν σχέση με τις *γούνες*, αν και οι απόψεις διίστανται ως προς το αν πρέπει να θεωρούνται ξεχωριστά βάμματα ή απλά ποικιλίες των υφιστάμενων. Δύο πρόσθετα χρώματα εμφανίστηκαν και έγιναν γενικά αποδεκτά από τους εραλδικούς καλλιτέχνες, και τελικά ονομάστηκαν «*λεκέδες*» (*stains*), με την πεποίθηση ότι είχαν χρησιμοποιηθεί για να δηλώσουν κάποια ατιμία από την πλευρά του κομιστή. Η πρακτική της απεικόνισης των «*σωστών*» (*proper*) βαμμάτων, καθιερώθηκε τον 17ο αιώνα. Άλλα χρώματα εμφανίζονται περιστασιακά από τον 18ο αιώνα, αλλά η χρήση τους είναι σπάνια.

## Τα εραλδικά χρώματα

Πίνακας των βαμμάτων
Στον αγγλόφωνο κόσμο, η εραλδική ορολογία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εκείνη της Βρετανίας, η οποία με τη σειρά του βασίζεται στη νορμανδο-γαλλική. Όσον αφορά τα εραλδικά βάμματα, η γαλλική εραλδική, η οποία συχνά αναφέρεται από τους εραλδικούς καλλιτέχνες, χρησιμοποιεί παρόμοια ορολογία. Αντίθετα, η γερμανική εραλδική, που έχει επίσης μεγάλη επιρροή, χρησιμοποιεί διαφορετικό *λεξιλόγιο*, δηλαδή ονοματίζει τα χρώματα με τα καθημερινά τους ονόματα.

### Μεταλλικά χρώματα

Τα *μεταλλικά χρώματα* διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:

* **Χρυσό** ή **Κίτρινο** (*Or*) και το
* **Αργυρό** ή **Άσπρο** (*Argent*)

### Κανονικά χρώματα

Τα *κανονικά χρώματα* χωρίζονται στα:

* **Κυανό ή Μπλε** (*Azure*)
* **Ερυθρό ή Κόκκινο** (*Gules*)
* **Πορφυρό ή Μωβ** (*Purpure*)
* **Μέλαν ή Μαύρο** (*Sable*) και
* **Πράσινο** (*Vert*)

Στα βάμματα, όταν απεικονίζονται σε μονόχρωμα σχέδια, χρησιμοποιούνται διάφορα μοτίβα ασπρόμαυρων γραμμών, όπως φαίνονται παρακάτω.

### Δευτερεύοντα χρώματα ή γούνες

Οι *γούνες* όπου, αν και μοτίβα, κατατάσσονται στα χρώματα του φόντου.

* **Γούνα ερμίνας **Γούνα σκίουρου **Καστανέρυθρο** (*Murrey*)
* **Γκρενά ή *κόκκινο του αίματος (*Sanguine*)
* **Σκούρα Ώχρα** (*Tenné*)
* **Μπλε του Ουρανού** (*Bleu celestre*)
* **Χρώμα του δέρματος** (*Carnation*)
* **Σταχτί ή Γκρι** (*Cendrée*)
* **Πορτοκαλί** (Orange)

## Παραπομπές