# Οθωμανικό δημόσιο χρέος

Το Oθ**ωμανικό δημόσιο χρέος** ήταν ένας όρος που χρονολογείται από τις 24 Αυγούστου 1855, όταν η Οθωμανική aυτοκρατορία σύναψε για πρώτη φορά δανειακές συμβάσεις με τους Ευρωπαίους πιστωτές της, λίγο μετά την έναρξη του Κριμαϊκού Πολέμου.

Η αυτοκρατορία συνήψε μεταγενέστερα δάνεια, εν μέρει για να χρηματοδοτήσει την κατασκευή σιδηροδρόμων, και εν μέρει για να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματα μεταξύ εσόδων και τις πολυτελείς δαπάνες της αυτοκρατορικής αυλής. Ορισμένοι οικονομικοί σχολιαστές έχουν σημειώσει, ότι οι όροι αυτών των δανείων ήταν εξαιρετικά ευνοϊκοί για τις γαλλικές και βρετανικές τράπεζες που τα διευκόλυναν. Επίσης άλλοι έχουν σημειώσει, ότι οι όροι αντανακλούσαν την προθυμία της αυτοκρατορικής διοίκησης να αναχρηματοδοτεί συνεχώς τα χρέη της.

Η αρχή έγινε όταν η οθωμανική κυβέρνηση κήρυξε αθέτηση πληρωμών δανείων με το *Ramazan Kararnamesi* (Διάταγμα του Ραμαζανιού) στις 30 Οκτωβρίου 1875. Έξι χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο του *Muharrem Kararnamesi* (Διάταγμα του Μουχαρέμ) στις 15 Οκτωβρίου 1881, το οποίο μείωσε το συνολικό δημόσιο χρέος, ιδρύθηκε η Διοίκηση Οθωμανικού Δημόσιου Χρέους (Ottoman Public Debt Administration, OPDA). Αυτή έκανε τους Ευρωπαίους πιστωτές ως ομολογιούχους, και τους εκχώρησε ειδικά δικαιώματα για την είσπραξη διαφόρων φορολογικών και τελωνειακών εσόδων εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Μετά τη λήψη των πρώτων δανείων της, η αυτοκρατορία είχε λάβει περαιτέρω δάνεια το 1858, το 1860, το 1862, το 1863, το 1865, και κάθε χρόνο μεταξύ 1869 και 1874. Αλλά οικονομικά προβλήματα διαφαινόντουσαν. Ο πανικός του 1873 σημείωσε ύφεση στην οικονομία, και ακολούθησαν κακές σοδειές. Οι δολοπλοκίες του παλατιού απέσπασαν την πολιτική προσοχή από την κρίση χρέους. Τελικά στις 6 Οκτωβρίου 1875 η αυτοκρατορία ανέστειλε τις πληρωμές τόκων των δανείων της. Το ποσό που αθετήθηκε υπολογίστηκε σε 214.500.000 βρετανικές λίρες (ισοδύναμο με £26.500.000.000 το 2024). Αλλά το συνολικό εισόδημα της αυτοκρατορίας ήταν μόλις 21.700.000 βρετανικές λίρες (ισοδύναμο με £2.680.000.000 το 2024). Συγκριτικά, ο σύγχρονος λόγος χρέους προς εισόδημα των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν περίπου 7.8000.000 το 2022. Η αθέτηση πληρωμών του οθωμανικού χρέους αντιμετωπίστηκε με οργή στα ευρωπαϊκά έθνη, στα οποία οφείλονταν τα χρέη. Οι συντονισμένες προσπάθειες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, των οποίων οι πολίτες ήταν οι κύριοι ομολογιούχοι του οθωμανικού χρέους, θα οδηγούσαν στη δημιουργία της Διοίκησης Οθωμανικού Δημόσιου Χρέους (ΔΟΔΧ) το 1881. Θα λειτουργούσε ως ανεξάρτητος βραχίονας της Οθωμανικής Γραφειοκρατίας, της οποίας ο στόχος ήταν να εξασφαλίσει φορολογικά έσοδα, για να τα στείλει πίσω στους πολίτες ομολογιούχους της. Άλλα εκπροσωπούμενα έθνη ήταν η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Ολλανδία, καθώς και εσωτερικοί Οθωμανοί ομολογιούχοι. Το οθωμανικό χρέος θα αποδεικνυόταν βαρύ βάρος για την αυτοκρατορία, και θα προσέθετε μόνο στις άλλες κρίσεις που εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1870.

## Το μέγεθος

Το πραγματικό μέγεθος και η κλίμακα του οθωμανικού χρέους ήταν δύσκολο να υπολογιστεί τον 19ο αι., και οι Ευρωπαίοι πιστωτές βρέθηκαν σε έλλειμμα γνώσης. Επομένως, τα ποσά υπόκεινται σε πιθανά σφάλματα.

Οθωμανική Αυτοκρατορία
* Το 1875, υπολογίστηκε ότι οι Οθωμανοί χρωστούσαν 214,5 εκατομμύρια βρετανικές λίρες (ισοδύναμο με £26,500,000,000 το 2024). Αλλά το συνολικό εισόδημα της αυτοκρατορίας ήταν μόλις 21,7 εκατομμύρια βρετανικές λίρες (ισοδύναμο με £2,680,000,000 το 2024).
* Τον Δεκέμβριο του 1881, το χρέος μειώθηκε από 191.000.000 λίρες σε 106.000.000 λίρες χάρη στις παραχωρήσεις της κυβέρνησης προς το ΔΟΔΧ.
* Το 1909 αναφέρθηκε ότι το 90% του χρέους είχε αποπληρωθεί.

Δημοκρατία της Τουρκίας
* Στη Διάσκεψη του Παρισιού του 1925, η Δημοκρατία της Τουρκίας συμφώνησε να πληρώσει το 62% του χρέους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1912 και το 77% του χρέους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά το 1912.
* Σύμφωνα με τη Συνθήκη των Παρισίων του 1933, η Τουρκία μείωσε αυτό το ποσό υπέρ της και συμφώνησε να πληρώσει 84,6 εκατομμύρια λίρες από το υπόλοιπο σύνολο των 161,3 εκατομμυρίων λιρών του οθωμανικού χρέους.
* Η τελευταία πληρωμή του οθωμανικού χρέους πραγματοποιήθηκε από την Τουρκία στις 25 Μαΐου 1954.

## Δείτε επίσης

* Διοίκηση Οθωμανικού Δημόσιου Χρέους
* Μεγάλη Ανατολική Κρίση
* Διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
* Διαμελισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
* Μελέτη της Οθωμανικής παρακμής

## Αναφορές και σημειώσεις