# Γκράφιτι

Γκράφιτι στα Άνω Πατήσια, στην Αθήνα
**Γκράφιτι** είναι η αναγραφή κειμένου, όπως συνθημάτων, ή η ζωγραφική σε επιφάνειες που συνήθως βρίσκονται σε δημόσιους χώρους (για παράδειγμα σε τοίχους). Πρωτοεμφανίστηκε την ίδια περίοδο και στα ίδια μέρη που αναπτύχθηκε το κίνημα του Χιπ χοπ, από τον ίδιο καταπιεσμένο κόσμο. Γι' αυτό πολλοί θεωρούν ότι αποτελεί μέρος της κουλτούρας Χιπ χοπ.

Το γκράφιτι διχάζει μεγάλη μερίδα κόσμου, αφού για κάποιους είναι βανδαλισμός (δημόσια κτίρια, τρένα κ.λπ.), ενώ για πολλούς είναι μια μορφή σύγχρονης τέχνης.

## Ετυμολογία – Χρήση

Η λέξη είναι ένα αντιδάνειο από το:

**Γκράφιτι** < graffiti < graffito < graffiato (λατ.) < graffiare (λατ. χαράσσω) < γράφω

Στην ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται συνήθως τονιζόμενο στην προπαραλήγουσα (γκράφιτι) ή σπανιότερα στην παραλήγουσα (γκραφίτι). Η ξένη λέξη graffiti είναι στον πληθυντικό, ενώ στον ενικό γίνεται graffito. Στην ελληνική γλώσσα είναι συνηθέστερη η χρήση του γκράφιτι και στον ενικό και στον πληθυντικό (άκλιτο – ως ξένη λέξη). Μια λιγότερο συνηθισμένη ορθογραφία είναι η ελληνοποιημένη μορφή "γράφιτη", "γκράφιτο" ή άτονο: "γραφιτι", "γκραφιτο".

Οι ελληνικοί όροι που περιγράφουν εν μέρει το γκράφιτι είναι *τοιχογράφημα*, *ακιδογράφημα*. Στην αργκό των γκραφιτάδων η πράξη του να κάνεις γκράφιτι λέγεται συνήθως "βάψιμο".

## Ιστορία - παραδείγματα

Σημαντικά παραδείγματα από την ιστορία είναι:

* Επιγραφή στην αρπόλη της Εφέσου στη Μικρά Ασία
* Επιγραφές που βρέθηκαν σε σπίτια στην Πομπηία
* Η αναγραφή συνθημάτων σε τοίχους της Αρχαίας Ρώμης
* Επιγραφές στο Σινικό τείχος
* Ζωγραφική έκφραση ομάδων – συμμοριών στις σύγχρονες ΗΠΑ

## Σύγχρονα γκράφιτι

Η περίοδος 1971-1974 αναφέρεται ως μία "πρωτοποριακή εποχή", κατά την οποία τα γκράφιτι υποβλήθηκαν σε ένα κύμα στις μορφές και τη δημοτικότητα. Σύντομα μετά από τη μετανάστευση στη Νέα Υόρκη, το Μπρονξ (Μανχάτταν) παρήγαγε έναν από τους πρώτους καλλιτέχνες γκράφιτι για να κερδίσει την προσοχή των μέσων στη Νέα Υόρκη. Ο TAKI 183 ήταν ένας ελληνοαμερικάνος από την Ουάσιγκτον που χρησιμοποίησε ένα μίγμα του ονόματός του dimitris, TAKI, και τον αριθμό της οδού του, 183rd ως *tag*. Λόγω του παράξενου ονόματος και του αριθμού, οι άνθρωποι άρχισαν να παίρνουν το μήνυμα του, γράφοντας στους τοίχους Mary 122, George 21 κτλ. Αυτό καταγράφηκε σε ένα άρθρο του 1971 στο New York Times με τον τίτλο Taki 183, Ο TAKI 183 κέντρισε ανταγωνιστικούς και έτσι ο TAKI 183 έγινε ο πρώτος που αναγνωρίστηκε από την κοινωνία έξω από την υποομάδα γκράφιτι.

Ζωγραφική γκράφιτιΜερικά από τα είδη γκράφιτι που παρουσιάζονται σήμερα είναι:

* Σε εξωτερικούς τοίχους (συνήθως σε τοίχους στους δρόμους, σε τοίχους κτηρίων και κάτω από γέφυρες/τούνελ). Όταν γίνονται σε ένα προσωπικό χώρο που το βλέπουν ελάχιστοι, δεν θεωρείται γκραφίτι.
* Συνθήματα
* Ζωγραφική (φαινόμενο προερχόμενο από την Αμερική – ΗΠΑ)
* Διαμαρτυρία (για παράδειγμα στην Βόρεια Ιρλανδία, με τα *murals* που απαθανατίζουν νεκρούς και θέματα από τις συγκρούσεις με τους Βρετανούς)
* Σε εσωτερικούς τοίχους και επιφάνειες (συνήθως μικρού μεγέθους), π.χ. τουαλέτες, σκοπιές, θρανία
* Αυτοσχέδια ποιήματα

Το στένσιλ χρησιμοποιείται συχνά σε πορείες διαμαρτυρίας για "γρήγορα" γκράφιτι.

Σε ορισμένες πόλεις του κόσμου υπάρχουν τοίχοι μόνο για γκραφίτι. Κάποιες φορές το γκραφίτι γίνεται κατά επιθυμία του ιδιοκτήτη του κτιρίου, για διακόσμηση, συνήθως με συγκεκριμένη θεματολογία.

Κατά τα όσα συνηθίζονται ανάμεσα στους γκραφιτάδες, υπάρχουν και τοίχοι που είναι μόνο για καλούς γκραφίστες, και οι υπόλοιποι δεν δικαιούνται να κάνουν πάνω στο δικό τους γκραφίτι μια μουτζούρα ή κάποιο άλλο σχέδιο (εκτός αν έχει χαλάσει με το πέρασμα του χρόνου και ειδοποιηθούν ότι θα γίνει άλλο σχέδιο πάνω στο δικό τους).

Αυξημένη δημοτικότητα, ειδικά στην Ευρώπη, έχει αποκτήσει η τεχνική του στένσιλ, όπου το σχέδιο προετοιμάζεται από πριν στο χώρο του γκραφιτά κόβοντας λεπτή λαμαρίνα ή ξύλο, που χρησιμοποιείται σε επαφή με τον τοίχο ψεκάζοντας από πάνω τη μπογιά, αφήνοντας αποτύπωμα μόνο όπου υπάρχει κενό στη λαμαρίνα. Σημαντικός καλλιτέχνης αυτής της τεχνικής είναι ο Βρετανός Banksy.

## Ελλάδα

Στην Ελλάδα η τέχνη του γκράφιτι εισήχθη μαζί με την χιπ χοπ κουλτούρα τη δεκαετία του 1980. Από τα πρώτα δείγματα στην Αθήνα θεωρούνται οι τοιχογραφίες του crew FSP στο Μαρούσι και του Paladin στον Κολωνό. Τα πρώτα graffiti είχαν κυρίως θέμα την «Ειρήνη» και τα υλικά τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία τους δεν ήταν σπρέι αλλά πινέλα και μπογιές. Αναφορά στα σύγχρονα γκράφιτι της Αθήνας έχει κάνει μερίδα του ξένου τύπου όπως οι Guardian και New York Times.

## Tag και Tagging

Το "tag" (στα ελληνικά "ταγκιά") είναι η υπογραφή που γίνεται με σπρέι ή μαρκαδόρο σε έναν τοίχο, από τον καλλιτέχνη ενός γκραφίτι, μαζί με το γκραφίτι ή και μόνη της. Σε ένα γκραφίτι η υπογραφή είναι μικρή και βρίσκεται ή μέσα στην ζωγραφιά ή κάτω σε μια άκρη (δεν γίνεται να είναι πιο μεγάλο το tag απ' το graffiti). Tagging είναι όταν είναι η μία υπογραφή (ή γκραφίτι) πάνω στην άλλη. Συνήθως οι τοίχοι έχουν tags και graffiti που έχουν αλλοιωθεί με το πέρασμα του χρόνου.

## Δείτε επίσης

* Τείχος του Λένον
* Τέχνη του δρόμου

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστοσελίδα με γκράφιτι και street art
* Ιστοσελίδα με γκράφιτι Αρχειοθετήθηκε 2007-03-25 στο Wayback Machine.
* Ελευθεροτυπία (16/4/2007): Αρχειοθετήθηκε 2007-09-26 στο Wayback Machine. Καταδίκη νεαρών σε ποινές φυλάκισης 5-6 μηνών για γκράφιτι
* Ιστοσελίδα με ελληνικά γκράφιτι και συνθήματα σε τοίχους
* WorldWideWriters Graffiti Site
* Γκραφίτι | Η Τέχνη του Δρόμου | Μέρος 1, doctv.gr
* Γκραφίτι | Η Τέχνη του Δρόμου | Μέρος 2, doctv.gr
* Γκραφίτι | Η Τέχνη του Δρόμου | Μέρος 3, doctv.gr
* Το γκράφιτι στην Αθήνα
* Γκράφιτι: Η τέχνη του δρόμου
* H ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ GRAFFITI ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 1995