# Ηνωμένες Πολιτείες και όπλα μαζικής καταστροφής

Οι **Ηνωμένες Πολιτείες** διαθέτουν, και διέθεταν κατά το παρελθόν, όπλα μαζικής καταστροφής και στις τρεις βασικές κατηγορίες: πυρηνικά, χημικά και βιολογικά. Είναι η μόνη χώρα που έχει χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα σε πόλεμο, ενώ υπήρξε η πρώτη που ανέπτυξε πυρηνική βόμβα στο πλαίσιο του Σχεδίου Μανχάταν. Σήμερα, οι ΗΠΑ αποτελούν μία από τις πέντε αναγνωρισμένες πυρηνικές δυνάμεις βάσει της Συνθήκης Μη-Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (ΣΜΔ).

## Πυρηνικά όπλα

### Ιστορία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν το πυρηνικό τους πρόγραμμα στις 21 Οκτωβρίου 1939, με επίσημη έναρξη ανάπτυξης το 1942 μέσω του Σχεδίου Μανχάταν. Στις 16 Ιουλίου 1945 πραγματοποιήθηκε η πρώτη πυρηνική δοκιμή, γνωστή ως «Τρίνιτυ», στο Νέο Μεξικό. Λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, στις 6 και 9 Αυγούστου 1945, οι ΗΠΑ έριξαν ατομικές βόμβες — γνωστές ως «Little Boy» και «Fat Man» — στις ιαπωνικές πόλεις Χιροσίμα και Ναγκασάκι, φέρνοντας την παράδοση της Ιαπωνίας και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για τις μοναδικές πυρηνικές επιθέσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στην ιστορία.

Στις 1 Νοεμβρίου 1952 οι ΗΠΑ δοκίμασαν την πρώτη θερμοπυρηνική βόμβα (δοκιμή «Άιβυ Μάικ»). Η τελευταία πυρηνική δοκιμή διεξήχθη στις 23 Σεπτεμβρίου 1992. Συνολικά, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν **1.054 πυρηνικές δοκιμές**. Η μεγαλύτερη δοκιμή ήταν η «Κασλ Μπράβο» το 1954, ισοδύναμη με 15 μεγατόνους.

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση ανέπτυξαν τεράστια πυρηνικά οπλοστάσια, ώστε η διπλωματική αντιπαράθεση της εποχής να αποκαλείται ενίοτε «ισορροπία τρόμου». Το αμερικανικό οπλοστάσιο έφθασε το ανώτατο σημείο του με **32.040 κεφαλές** στο τέλος του οικονομικού έτους 1967.

### Παρούσα κατάσταση

Από τον Σεπτέμβριο 2023, το πυρηνικό οπλοστάσιο των ΗΠΑ αριθμεί **3.748 κεφαλές**, ποσοστό μείωσης κατά 88% σε σχέση με το ιστορικό μέγιστο. Περίπου 2.000 επιπλέον κεφαλές βρίσκονται σε συνταξιοδότηση και αναμένουν αποδόμηση. Από τα οικ. έτη 1994 έως 2023, οι ΗΠΑ κατέστρεψαν **12.088 πυρηνικές κεφαλές**. Το στρατηγικό οπλοστάσιο αριθμεί περίπου 1.770 κεφαλές σε ανάπτυξη (2025), ενώ η μέγιστη εμβέλεια βαλλιστικών πυραύλων φθάνει τα 13.000 χλμ (χερσαίοι) και 12.000 χλμ (υποβρύχια).

Οι ΗΠΑ είναι μέλος της ΣΜΔ από το 1968, ως μία εκ των πέντε αναγνωρισμένων πυρηνικών δυνάμεων. Έχουν επίσης συνάψει σειρά διμερών συνθηκών ελέγχου εξοπλισμών με τη Ρωσία, όπως η SALT I, η SALT II, η START I, η Νέα START (2011) και άλλες.

## Χημικά όπλα

Το αμερικανικό πρόγραμμα χημικών όπλων ξεκίνησε το **1917** κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη δημιουργία του «Gas Service Section» του Αμερικανικού Στρατού. Οι ΗΠΑ παρήγαγαν και χρησιμοποίησαν φωσγένιο και αέριο μουστάρδας στο Δυτικό Μέτωπο, αν και η αμερικανική παραγωγή αντιπροσώπευε μόνο το 4% του συνόλου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ διατήρησαν εκτεταμένα αποθέματα χημικών όπλων, μεταξύ των οποίων νευροπαραλυτικούς παράγοντες (σαρίν, VX) και παράγοντες κυψελίδωσης. Η χώρα ανέπτυξε επίσης δυαδικά χημικά όπλα στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Το 1990, οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση υπέγραψαν Διμερή Συμφωνία Καταστροφής (BDA), σταματώντας κάθε παραγωγή νέων χημικών όπλων. Οι ΗΠΑ επικύρωσαν τη Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα (CWC) το 1997, δηλώνοντας απόθεμα σχεδόν 30.000 μετρικών τόνων χημικών όπλων σε εννέα στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Μετά από δύο παρατάσεις πενταετίας από τον ΟΑΧΟ, η καταστροφή των τελευταίων αποθεμάτων ολοκληρώθηκε στις 7 Ιουλίου 2023, στη βάση Blue Grass του Κεντάκι — δύο μήνες νωρίτερα από την καθορισμένη προθεσμία. Η επίτευξη αυτή κατέστησε τα ΗΠΑ την τελευταία χώρα που πλήρωσε την υποχρέωσή της στη CWC, επαληθεύοντας παράλληλα και την ολοκληρωτική καταστροφή όλων των διακηρυγμένων αποθεμάτων χημικών όπλων παγκοσμίως.

## Βιολογικά όπλα

Η βιολογική έρευνα για πολεμικούς σκοπούς ξεκίνησε επίσημα στις ΗΠΑ το 1943, κατ' εντολή του Προέδρου Φράνκλιν Ρούσβελτ, με τη δημιουργία ερευνητικού κέντρου στο Φορτ Ντίτρικ του Μέριλαντ. Το αμερικανικό οπλοστάσιο βιολογικών όπλων περιελάμβανε θανατηφόρους παράγοντες (άνθρακας, τουλαρέμια), ανικανωτικούς παράγοντες (βρουκέλλωση, Q πυρετός, ιός του VEE) καθώς και παράγοντες κατά των καλλιεργειών (ξηρά σίτου, σήψη ρυζιού). Επίσης αναπτύχθηκαν τοξίνες, όπως η βοτουλινική τοξίνη και η σταφυλοκοκκική εντεροτοξίνη Β.

Στις 25 Νοεμβρίου 1969, ο Πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον ανήγγειλε από το Fort Detrick την άνευ όρων εγκατάλειψη του επιθετικού προγράμματος βιολογικών όπλων, δηλώνοντας: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκηρύξουν τη χρήση θανατηφόρων βιολογικών παραγόντων και όπλων, καθώς και κάθε άλλης μεθόδου βιολογικού πολέμου». Η βιολογική έρευνα περιορίστηκε αποκλειστικά σε αμυντικούς σκοπούς (εμβολιασμοί, μέτρα προστασίας). Η καταστροφή των αποθεμάτων ολοκληρώθηκε ως τον Μάιο 1972, ενώ τα αντι-γεωργικά όπλα καταστράφηκαν τον Μάρτιο 1973.

Στις 10 Απριλίου 1972 ολοκληρώθηκε και υπογράφτηκε η σύμβαση για την κατάργηση των βιολογικών όπλων (BTWC), απαγορεύοντας την ανάπτυξη, παραγωγή και αποθήκευση βιολογικών όπλων.

## Μη-διάδοση και διεθνείς συνθήκες

Οι ΗΠΑ είναι συμβαλλόμενο μέρος στις τρεις κύριες διεθνείς συνθήκες για τα ΟΜΚ:

* **ΣΜΔ** (Συνθήκη μη διάδοσης πυρηνικών όπλων) — από το 1968, ως αναγνωρισμένη πυρηνική δύναμη.
* **BTWC** (Σύμβαση για την κατάργηση των βιολογικών όπλων) — υπογράφηκε το 1972.
* **CWC** (Σύμβαση για την κατάργηση των χημικών όπλων) — επικυρώθηκε το 1997.

## Δείτε επίσης

* Πυρηνικά όπλα
* Σχέδιο Μανχάταν
* Ψυχρός Πόλεμος
* Σύμβαση για την κατάργηση των χημικών όπλων
* Σύμβαση για την κατάργηση των βιολογικών όπλων
* Συνθήκη μη διάδοσης πυρηνικών όπλων
* Ρίψη ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Διαφάνεια στο Αμερικανικό Πυρηνικό Οπλοστάσιο — Υπουργείο Εξωτερικών ΗΠΑ
* ΟΑΧΟ — Οργανισμός για την Απαγόρευση Χημικών Όπλων