# Επακόλουθα της Κουβανικής Επανάστασης

| *Επακόλουθα της Κουβανικής Επανάστασης* |
| --- |
| Μέρος του Ψυχρού Πολέμου |
| Ο Τσε Γκεβάρα (αριστερά) και ο Φιντέλ Κάστρο (δεξιά) το 1961. |
| Ημερομηνία | 1959-1970 |
| Τοποθεσία | Κούβα |

Ο απόηχος της κουβανικής επανάστασης είναι μια περίοδος στην κουβανική ιστορία που συνήθως ορίζεται ότι ξεκινά το 1959 και λήγει το 1970. Η περίοδος περιλαμβάνει πρώιμες εγχώριες μεταρρυθμίσεις, αυξανόμενες διεθνείς εντάσεις και τελειώνει με την αποτυχία της συγκομιδής ζάχαρης του 1970.

Το 1959, αμέσως μετά την επανάσταση, ο Φιντέλ Κάστρο θα επισκεπτόταν τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ζητήσει βοήθεια και να καυχηθεί για σχέδια αγροτικής μεταρρύθμισης, τα οποία πίστευε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα εκτιμούσε. Καθ' όλη τη διάρκεια του 1960 οι εντάσεις κλιμακώθηκαν αργά και σταθερά μεταξύ της Κούβας και των Ηνωμένων Πολιτειών λόγω των εθνικοποιήσεων διαφόρων αμερικανικών εταιρειών, των αντίποινων οικονομικών κυρώσεων και των αντεπαναστατικών βομβαρδισμών. Τον Ιανουάριο του 1961 οι ΗΠΑ διέκοψαν τις διπλωματικές σχέσεις με την Κούβα και η Σοβιετική Ένωση άρχισε να στερεοποιεί τις σχέσεις με την Κούβα. Οι ΗΠΑ φοβήθηκαν την αυξανόμενη σοβιετική επιρροή στην Κούβα και υποστήριξαν την αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων του Απριλίου 1961. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 1961 ο Φιντέλ Κάστρο εξέφρασε για πρώτη φορά ανοιχτά τις κομμουνιστικές του συμπάθειες. Οι φόβοι του Κάστρο για μια νέα εισβολή και οι νέοι Σοβιετικοί σύμμαχοί του επηρέασαν την απόφασή του να τοποθετήσει πυρηνικούς πυραύλους στην Κούβα, πυροδοτώντας την κρίση των πυραύλων της Κούβας.

Στον απόηχο της κουβανικής κρίσης πυραύλων του 1962, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποσχέθηκαν να μην εισβάλουν στην Κούβα μελλοντικά. Προς συμμόρφωση με αυτή τη συμφωνία, οι ΗΠΑ απέσυραν κάθε υποστήριξη από το Αλζάντος, ακρωτηριάζοντας ουσιαστικά την αντίσταση που στερούνταν από πόρους. Η αντεπαναστατική σύγκρουση, γνωστή στο εξωτερικό ως Εξέγερση του Εσκάμπραϊ, διήρκεσε περίπου μέχρι το 1965, και έκτοτε έχει χαρακτηριστεί ως ο "Πόλεμος κατά των Ληστών" από την κουβανική κυβέρνηση.

Κατά την πρώτη δεκαετία μετά την κουβανική επανάσταση, διάφορες μεταρρυθμίσεις στην κουβανική κοινωνία αφορούσαν τη φυλετική ενσωμάτωση, την ισότητα των γυναικών, τις επικοινωνίες, την υγειονομική περίθαλψη, τη στέγαση και την εκπαίδευση. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960, όλα τα παιδιά της Κούβας έλαβαν τουλάχιστον κάποια εκπαίδευση, σε σύγκριση με λιγότερα από τα μισά πριν από το 1959. Η νομοθεσία κατά των διακρίσεων καθώς και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις βοήθησαν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Αφρο-Κουβανών. Καθώς το ζήτημα της φυλετικής ενσωμάτωσης θεωρήθηκε επιλυμένο, η κουβανική κυβέρνηση ψήφισε νέα νομοθεσία που αντιτάχθηκε στην προηγούμενη νομοθεσία κατά των διακρίσεων. Αυτός ο νέος νόμος κατέστησε παράνομη ακόμη και την αναφορά των διακρίσεων ή του θέματος της φυλετικής ισότητας.

> "Το ίσο δικαίωμα όλων των πολιτών στην υγεία, την εκπαίδευση, την εργασία, την τροφή, την ασφάλεια, τον πολιτισμό, την επιστήμη και την ευημερία – δηλαδή τα ίδια δικαιώματα που διακηρύξαμε όταν ξεκινήσαμε τον αγώνα μας, επιπλέον αυτών που προκύπτουν από τα όνειρά μας για δικαιοσύνη και ευημερία. Ισότητα για όλους τους κατοίκους του κόσμου μας – είναι αυτό που εύχομαι για όλους.
>
> — Φιντέλ Κάστρο

Μεταξύ 1959 και 1980, υπολογίζεται ότι 500.000 Κουβανοί έφυγαν από την χώρα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο για πολιτικούς όσο και για οικονομικούς λόγους. Επιπλέον 125.000 έφυγαν το 1980, όταν η κουβανική κυβέρνηση επέτρεψε για λίγο διάστημα σε όποιον Κουβανό ήθελε να φύγει να το κάνει. Μέχρι το 2010, η κουβανοαμερικανική κοινότητα αριθμούσε πάνω από 1,9 εκατομμύρια, το 67% των οποίων ζούσε στην πολιτεία της Φλόριντα.

## Υπόβαθρο

Η Κουβανική Επανάσταση ήταν μια ένοπλη σύγκρουση του επαναστατικού Κινήματος της 26ης Ιουλίου του Φιντέλ Κάστρο και άλλων ενάντια στη δικτατορία του Κουβανού Προέδρου Φουλχένσιο Μπατίστα. Η επανάσταση ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1953, και συνεχίστηκε σε διάφορα στάδια έως ότου οι αντάρτες ανέτρεψαν τελικά τον Μπατίστα στις 31 Δεκεμβρίου 1958, δημιουργώντας μια νέα επαναστατική κυβέρνηση. Όταν έμαθαν για τη φυγή του Μπατίστα, οι αντάρτες ξεκίνησαν αμέσως διαπραγματεύσεις για να καταλάβουν το Σαντιάγο ντε Κούβα. Στις 2 Ιανουαρίου, ο Κουβανός συνταγματάρχης Ρουμπίντο, διέταξε τους στρατιώτες του να παραιτηθούν και οι αντάρτες κατέλαβαν την πόλη. Οι δυνάμεις των ανταρτών υπό τον Γκεβάρα και τον Σιενφουέγκος εισήλθαν στην Αβάνα περίπου την ίδια στιγμή. Οι αντάρτες δεν συνάντησαν καμία αντίθεση στο δρόμο τους από τη Σάντα Κλάρα στην Αβάνα. Ο Κάστρο έφτασε στην Αβάνα στις 8 Ιανουαρίου μετά από μια πορεία νίκης. Η πρώτη επιλογή του για την θέση του προέδρου, ήταν ο Μανουέλ Ουρίτια Λέο, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου.

## Ιστορικό

### 1959: Νίκη των ανταρτών

> "Η επανάστασή μας θέτει σε κίνδυνο όλες τις αμερικανικές κτήσεις στη Λατινική Αμερική. Λέμε σε αυτές τις χώρες να κάνουν τη δική τους επανάσταση.
>
> — Τσε Γκεβάρα, Οκτώβριος 1962

Ο Φιντέλ Κάστρο κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στην Ουάσινγκτον, λίγο μετά την Κουβανική Επανάσταση το 1959.
Στις 11 Ιανουαρίου 1959 ο Εντ Σάλιβαν θα πάρει συνέντευξη από τον Φιντέλ Κάστρο στο Ματάνζας, η οποία μεταδόθηκε στο The Ed Sullivan Show. Στη συνέντευξη αυτή ο Σάλιβαν αναφέρεται στον Κάστρο και σε άλλους αντάρτες ως "μια υπέροχη ομάδα επαναστατών νέων" και επισημαίνει τον θαυμασμό τους για τον καθολικισμό, με τον Φιντέλ Κάστρο να αρνιόταν τη σύνδεση των ανταρτών με τον κομμουνισμό. Ώρες μετά τη συνέντευξη, ο Κάστρο θα έμπαινε με άρματα μάχης στην πρωτεύουσα της Αβάνας.

Εκατοντάδες πράκτορες, αστυνομικοί και στρατιώτες της εποχής του Μπατίστα οδηγήθηκαν σε δημόσια δίκη, κατηγορούμενοι για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εγκλήματα πολέμου, δολοφονίες και βασανιστήρια. Περίπου 200 από τους κατηγορούμενους καταδικάστηκαν για πολιτικά εγκλήματα από επαναστατικά δικαστήρια και στη συνέχεια εκτελέστηκαν σε εκτελεστικό απόσπασμα. Αλλοι καταδικάστηκαν σε μεγάλες ποινές φυλάκισης. Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα αυτής της επαναστατικής δικαιοσύνης συνέβη μετά την κατάληψη του Σαντιάγο, όπου ο Ραούλ Κάστρο διηύθυνε την εκτέλεση περισσότερων από εβδομήντα αιχμαλώτων του Μπατίστα. Από την πλευρά του στην κατάληψη της Αβάνας, ο Τσε Γκεβάρα διορίστηκε ανώτατος εισαγγελέας στο φρούριο Λα Αβάνα. Αυτό ήταν μέρος μιας μεγάλης προσπάθειας του Φιντέλ Κάστρο να καθαρίσει τις δυνάμεις ασφαλείας από πιστούς υποστηρικτές του Μπατίστα και πιθανούς μη κομμουνιστές αντιπάλους (συμπεριλαμβανομένων υψηλόβαθμων ανταρτών όπως ο Πέδρο Λουίζ Ντίαζ Λανζ και ο Χούμπερ Μάτος) από τη νέα επαναστατική κυβέρνηση. Αν και πολλοί σκοτώθηκαν ή φυλακίστηκαν, υπήρξαν και περιπτώσεις που απολύθηκαν από το στρατό και την αστυνομία χωρίς δίωξη και ορισμένοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της διοίκησης Μπατίστα εξορίστηκαν ως στρατιωτικοί ακόλουθοι. Πιστεύεται ευρέως ότι όσοι εκτελέστηκαν ήταν ένοχοι για τα εγκλήματα για τα οποία κατηγορήθηκαν, αλλά ότι οι δίκες δεν ακολούθησαν τη δέουσα διαδικασία.

Ξεκινώντας τον Μάρτιο του 1959, ο Φιντέλ Κάστρο ανακοίνωσε σε μια ομιλία του ότι θα επιχειρούσε να τερματίσει τις φυλετικές διακρίσεις στην κουβανική κοινωνία. Περιέγραψε ένα σχέδιο για να φέρει κοντά τους μαύρους και τους λευκούς Κουβανούς σε κοινά σχολεία και άλλα ιδρύματα, μέσω ίσων ευκαιριών. Σε μια μεταγενέστερη τηλεοπτική συζήτηση, ο Κάστρο ισχυρίστηκε ότι τα σχέδιά του ήταν κυρίως να βελτιώσει τις οικονομικές συνθήκες για τους μαύρους Κουβανούς και ότι δεν ενθαρρύνει την πλήρη κοινωνική ενσωμάτωση. Οι κοινωνικοί σύλλογοι έπρεπε να ενοποιηθούν πλήρως, να ανοίξουν οι ιδιωτικές παραλίες και τα σχολεία να κρατικοποιηθούν πλήρως.

Τα ιδιωτικά σχολεία που κάποτε είχαν την πλειοψηφία των λευκών μαθητών, τώρα εθνικοποιήθηκαν και αντιμετώπισαν μια εισροή νέων μαύρων και μιγάδων μαθητών. Οι κοινωνικές λέσχες άρχισαν να ενσωματώνουν ήδη από τον Ιανουάριο του 1959. Οι λευκοί και οι μαύροι κοινωνικοί σύλλογοι άρχισαν να διαλύονται. Ο ρατσισμός χαρακτηρίστηκε ως αντεπαναστατικός και οι επικριτές της κυβέρνησης συχνά χαρακτηρίστηκαν ως ρατσιστές. Μερικοί λευκοί Κουβανοί φοβούνταν την ενσωμάτωση, ενώ κάποιοι μαύροι Κουβανοί φοβούνταν το κλείσιμο των μαύρων κοινωνικών συλλόγων και τις επιπτώσεις του στην αφρο-κουβανική πολιτιστική ζωή.

Στις 15 Απριλίου 1959, ο Κάστρο ξεκίνησε μια 11ήμερη επίσκεψη στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά από πρόσκληση της Αμερικανικής Εταιρείας Συντακτών Εφημερίδων. Ο Κάστρο πραγματοποίησε την επίσκεψη με την ελπίδα να εξασφαλίσει βοήθεια από τις ΗΠΑ για την Κούβα. Ενώ εκεί μίλησε ανοιχτά για σχέδια εθνικοποίησης κουβανικών εδαφών και στα Ηνωμένα Έθνη δήλωσε ότι η Κούβα ήταν ουδέτερη στον Ψυχρό Πόλεμο, ανέφερε κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του: «Ξέρω ότι ο κόσμος σκέφτεται, ότι είμαστε κομμουνιστές, και φυσικά έχω πει πολύ ξεκάθαρα ότι δεν είμαστε κομμουνιστές, πολύ ξεκάθαρα».

Σύμφωνα με τον γεωγράφο και Κουβανό διοικητή Αντόνιο Νούνεζ Χιμένεθ, το 75% της καλύτερης καλλιεργήσιμης γης της Κούβας ανήκε σε ξένα άτομα ή ξένες (κυρίως αμερικανικές) εταιρείες την εποχή της επανάστασης. Μία από τις πρώτες πολιτικές της νεοσύστατης κουβανικής κυβέρνησης ήταν η εξάλειψη του αναλφαβητισμού και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων γης. Οι προσπάθειες μεταρρύθμισης της γης βοήθησαν στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου υποδιαιρώντας μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις σε συνεταιρισμούς. Ο Κομαντάτε Σόρι Μαρίν, ο οποίος ήταν ονομαστικά υπεύθυνος για τη μεταρρύθμιση της γης, αντιτάχθηκε και έφυγε στο εξωτερικό, αλλά τελικά εκτελέστηκε όταν επέστρεψε στην Κούβα με όπλα και εκρηκτικά, σκοπεύοντας να ανατρέψει την κυβέρνηση Κάστρο. Τον Μάρτιο του 1959, ο Κάστρο είχε ήδη διατάξει να μειωθούν στο μισό τα ενοίκια για όσους πλήρωναν λιγότερα από 100 δολάρια το μήνα. Η παραγωγικότητα στη χώρα θα μειωνόταν αργότερα και τα χρηματοοικονομικά αποθέματα της χώρας εξαντλήθηκαν μέσα σε μόλις δύο χρόνια.

Αφού διορίστηκε πρόεδρος του Εθνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Μεταρρύθμισης, στις 17 Μαΐου 1959, ο Κάστρο θέσπισε νόμο την Πρώτη Αγροτική Μεταρρύθμιση, περιορίζοντας τις γαίες σε 993 στρέμματα ανά ιδιοκτήτη. Η Κούβα θα απαγόρευε επίσης την περαιτέρω ξένη ιδιοκτησία γης. Μεγάλες γαίες απαλοτριώθηκαν και αναδιανεμήθηκαν και περίπου 200.000 αγρότες έλαβαν τίτλους ιδιοκτησίας. Για τον Κάστρο, αυτό ήταν ένα σημαντικό βήμα που έσπασε τον έλεγχο της εύπορης τάξης των γαιοκτημόνων στη γεωργία της Κούβας. Αν και ήταν δημοφιλές στην εργατική τάξη, ώστοσο αποξένωσε πολλούς υποστηρικτές της μεσαίας τάξης. Αν και ο Κάστρο αρνήθηκε αρχικά να αναφέρει την κυβέρνησή του ως «σοσιαλιστική» και αρνήθηκε επανειλημμένα ότι ήταν «κομμουνιστής», διόρισε υποστηρικτές του μαρξισμού-λενινισμού σε ανώτερες κυβερνητικές και στρατιωτικές θέσεις. Κυρίως, ο Τσε Γκεβάρα έγινε Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας και στη συνέχεια υπουργός Βιομηχανιών. Αποτροπιασμένος για αυτό, ο διοικητής της Πολεμικής Αεροπορίας Πέδρο Λουίζ Ντίαζ Λανζ αυτομόλησε στις ΗΠΑ. Πρώην συνεργάτες του Μπατίστα είχαν εγκαταλείψει το νησί αμέσως μετά την επανάσταση, αλλά καθώς η περιουσία εθνικοποιήθηκε αργά, οι επαγγελματίες σε διάφορες εθνικοποιημένες επιχειρήσεις θα άρχιζαν να μεταναστεύουν από την Κούβα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

### 1960: Εξελίξεις στην Κούβα

Δημοσιογράφοι και συντάκτες άρχισαν να επικρίνουν την αριστερή στροφή του Κάστρο, με το συνδικάτο των τυπογράφων που ήταν υπέρ του Κάστρο να αρχίζει να παρενοχλεί και να διαταράσσει τις δράσεις του Τύπου. Τον Ιανουάριο του 1960, η κυβέρνηση διακήρυξε ότι κάθε εφημερίδα έπρεπε να δημοσιεύει μια «διευκρίνιση» από το σωματείο τυπογράφων στο τέλος κάθε άρθρου που ασκούσε κριτική στην κυβέρνηση. Αυτές οι «διευκρινίσεις» σηματοδοτούσαν την έναρξη της λογοκρισίας του Τύπου στην Κούβα του Κάστρο.

Ο Φιντέλ Κάστρο (άκρα αριστερά), ο Τσε Γκεβάρα (κέντρο) και ο Γουίλιαμ Αλεξάντερ Μόργκαν (δεύτερος από δεξιά) ηγούνται σε μια μνημόσυνη πορεία στην Αβάνα στις 5 Μαρτίου 1960 για τα θύματα της έκρηξης στο φορτηγό πλοίο Λα Κούμπρε.
Οι σχέσεις Κούβας-Ηνωμένων Πολιτειών ήταν πολύ τεταμένες μετά την έκρηξη ενός γαλλικού σκάφους, το Λα Κούμπρε, στο λιμάνι της Αβάνας τον Μάρτιο του 1960. Το πλοίο μετέφερε όπλα που αγόρασαν από το Βέλγιο και η αιτία της έκρηξης δεν προσδιορίστηκε ποτέ, αλλά ο Κάστρο υπαινίχθηκε δημόσια ότι η αμερικανική κυβέρνηση ήταν αυτή που προκάλεσε την δολιοφθορά. Τελείωσε αυτή την ομιλία με το σύνθημα «Πατρίδα ή Θάνατος» (Patria o Muerte!), μια διακήρυξη που χρησιμοποίησε πολύ τα επόμενα χρόνια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ήδη καχύποπτες με τον Φιντέλ Κάστρο όταν θέσπισε τον Αγροτικό Νόμο που απαγόρευε στους ξένους να κατέχουν γη και τον διορισμό του κομμουνιστή Νούνεζ Χιμένεθ ως επικεφαλής του μεταρρυθμιστικού προγράμματος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ αρνήθηκε οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια κατά της Κούβας, γνωρίζοντας ότι αυτή θα ωθούσε την Κούβα προς μια συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση στον Ψυχρό Πόλεμο.

Ο Φιντέλ Κάστρο έκανε ένα ταξίδι στη Νέα Υόρκη από τις 18 Σεπτεμβρίου για να παραστεί στη γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Εκεί, οι διεθνείς εντάσεις ήταν πολύ μεγαλύτερες από ό,τι κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του το 1959 και περιοριζόταν να μείνει μόνο στο νησί του Μανχάταν. Ο Κάστρο έκανε κράτηση στο ξενοδοχείο Shelbourne και στη συνέχεια αποχώρησε λίγες ώρες αργότερα, παραπονούμενος ότι το ξενοδοχείο είχε ζητήσει προκαταβολή 10.000 δολάρια σε μετρητά. Στη συνέχεια, ο Κάστρο θα απειλούσε τα Ηνωμένα Έθνη ότι θα στρατοπέδευε στο Σέντραλ Παρκ εάν δεν έβρισκε κατάλυμα, τελικά μεταβαίνοντας στο ξενοδοχείο Theresa στο Χάρλεμ, όπου εκεί ο Κάστρο θα έδινε διάφορες συνεντεύξεις σε αφροαμερικανικές εφημερίδες και σε άλλους αξιόλογους ανθρώπους όπως ο Μάλκολμ Χ, ο Λάνγκστον Χιουζ, ο Νικίτα Χρουστσόφ και ο Άλεν Γκίνσμπεργκ. Μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου ο Κάστρο θα μιλούσε στον ΟΗΕ για πάνω από τέσσερις ώρες καταγγέλλοντας την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Δύο μέρες αργότερα ο Κάστρο θα επέστρεφε στην Κούβα με ένα σοβιετικό τζετ, αφού το αεροπλάνο του κρατήθηκε στο αεροδρόμιο.

Λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο Κάστρο ίδρυσε επίσης μια επαναστατική πολιτοφυλακή για να επεκτείνει τη βάση ισχύος του μεταξύ των πρώην ανταρτών και του υποστηρικτικού πληθυσμού. Ο Κάστρο ίδρυσε επίσης τις Επιτροπές Πληροφοριών για την Άμυνα της Επανάστασης (CDRs) στα τέλη Σεπτεμβρίου 1960. Οι τοπικές επιτροπές είχαν επιφορτιστεί με την «επαγρύπνηση ενάντια στην αντεπαναστατική δραστηριότητα», διατηρώντας λεπτομερή καταγραφή των συνηθειών δαπανών των κατοίκων κάθε γειτονιάς, του επιπέδου επαφής με αλλοδαπούς, το ιστορικό εργασίας και εκπαίδευσης και κάθε «ύποπτη» συμπεριφορά. Μεταξύ των ολοένα και πιο διωκόμενων ομάδων ήταν και ομοφυλόφιλοι άνδρες.

Στις 13 Οκτωβρίου 1960, η κυβέρνηση των ΗΠΑ απαγόρευσε την πλειονότητα των εξαγωγών στην Κούβα –με εξαίρεση φάρμακα και ορισμένα τρόφιμα– σηματοδοτώντας την έναρξη ενός οικονομικού εμπάργκο. Σε αντίποινα, το Κουβανικό Εθνικό Ινστιτούτο Αγροτικής Μεταρρύθμισης ανέλαβε τον έλεγχο 383 ιδιωτικών επιχειρήσεων στις 14 Οκτωβρίου και στις 25 Οκτωβρίου κατασχέθηκαν και κρατικοποιήθηκαν οι εγκαταστάσεις τους σε άλλες 166 αμερικανικές εταιρείες που λειτουργούσαν στην Κούβα, συμπεριλαμβανομένων των Coca-Cola και Sears Roebuck.Στις 16 Δεκεμβρίου, οι ΗΠΑ τερμάτισαν την ποσόστωση εισαγωγής κουβανικής ζάχαρης. Μέχρι το τέλος του 1960, η επαναστατική κυβέρνηση είχε κρατικοποιήσει ιδιωτική περιουσία αξίας άνω των 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων που ανήκαν σε Κουβανούς. Η κυβέρνηση Κάστρο εθνικοποίησε επισήμως όλη την ξένη ιδιοκτησία, ιδιαίτερα τις αμερικανικές συμμετοχές, στις 6 Αυγούστου 1960.

### 1961: Συνεχιζόμενες εντάσεις

Τον Ιανουάριο του 1961, ο Κάστρο διέταξε την αμερικανική πρεσβεία της Αβάνας να μειώσει τους 300 υπαλλήλους της, υποπτευόμενος ότι πολλοί ήταν κατάσκοποι. Οι ΗΠΑ απάντησαν τερματίζοντας τις διπλωματικές σχέσεις και αυξάνοντας τη χρηματοδότηση της CIA για τους εξόριστους αντιφρονούντες, οι οποίοι άρχισαν να επιτίθενται σε πλοία που εμπορεύονταν με την Κούβα και βομβάρδισαν εργοστάσια, καταστήματα και ζαχαρόμυλους. Τόσο ο Αϊζενχάουερ όσο και ο διάδοχός του Τζον Φ. Κένεντι υποστήριξαν ένα σχέδιο της CIA για να βοηθήσουν μια εξοριστή πολιτοφυλακή, το Δημοκρατικό Επαναστατικό Μέτωπο, να εισβάλει στην Κούβα και να ανατρέψει τον Κάστρο. Το σχέδιο είχε ως αποτέλεσμα την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων τον Απρίλιο του 1961. Στις 15 Απριλίου, τα αεροπλάνα B-26 που προμήθευσε η CIA βομβάρδισαν τρία κουβανικά στρατιωτικά αεροδρόμια. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την αποστασία πιλότων της κουβανικής αεροπορίας, αλλά ο Κάστρο αποκάλυψε αυτούς τους ισχυρισμούς ως ψευδής παραπληροφόρηση. Φοβούμενος μια νέα εισβολή, διέταξε τη σύλληψη μεταξύ 20.000 και 100.000 ύποπτων αντεπαναστατών, διακηρύσσοντας δημόσια ότι «Αυτό που οι ιμπεριαλιστές δεν μπορούν να μας συγχωρήσουν, είναι ότι κάναμε μια σοσιαλιστική επανάσταση κάτω από τη μύτη τους». Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο Κάστρο ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση του ήταν σοσιαλιστική.

Ο Τζον Κένεντι συναντά τα μέλη της Ταξιαρχίας 2506 πριν από την Εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων.
Η CIA και το Δημοκρατικό Επαναστατικό Μέτωπο είχαν δημιουργήσει έναν στρατό 1.400 ατόμων, την Ταξιαρχία 2506, στη Νικαράγουα. Τη νύχτα της εισβολής, η Ταξιαρχία 2506 προσγειώθηκε κατά μήκος του Κόλπου των Χοίρων της Κούβας και συμμετείχε σε μια μάχη με μια τοπική επαναστατική πολιτοφυλακή. Ο Κάστρο διέταξε τον Λοχαγό Χοσέ Ραμόν Φερνάντες να ξεκινήσει την αντεπίθεση, προτού αναλάβει ο ίδιος τον προσωπικό έλεγχο. Αφού βομβάρδισε τα πλοία των εισβολέων και έφερε ενισχύσεις, ο Κάστρο ανάγκασε την παράδοση της Ταξιαρχίας στις 20 Απριλίου. Διέταξε τους 1189 αιχμαλωτισμένους αντάρτες να ανακριθούν από μια ομάδα δημοσιογράφων σε ζωντανή τηλεόραση, αναλαμβάνοντας προσωπικά την ανάκριση στις 25 Απριλίου, με 14 από αυτούς να δικάστηκαν για εγκλήματα που φέρεται να διαπράχθηκαν πριν από την επανάσταση, ενώ άλλοι επέστρεψαν στις ΗΠΑ με αντάλλαγμα φάρμακα και τρόφιμα αξίας 25 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Η νίκη του Κάστρο ήταν ένα ισχυρό σύμβολο σε όλη τη Λατινική Αμερική, αλλά αύξησε επίσης την εσωτερική αντίθεση κυρίως μεταξύ των Κουβανών της μεσαίας τάξης που είχαν τεθεί υπό κράτηση ενόψει της εισβολής. Αν και οι περισσότεροι απελευθερώθηκαν μέσα σε λίγες μέρες, πολλοί έφυγαν από την Κούβα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και εγκαταστάθηκαν στη Φλόριντα. Η CIA σκέφτηκε την ιδέα να οργανώσει μια δεύτερη εισβολή για να αποσταθεροποιήσει την Κούβα. Ωστόσο, δεν προχώρησε το σχέδιο.

Το 1961, η κουβανική κυβέρνηση εθνικοποίησε όλη την περιουσία που κατείχαν θρησκευτικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένης της κυρίαρχης Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Εκατοντάδες μέλη της εκκλησίας, συμπεριλαμβανομένου ενός επισκόπου, εκδιώχθηκαν οριστικά από την Κούβα, καθώς η νέα κουβανική κυβέρνηση δήλωσε επίσημα άθεη. Η εκπαίδευση γνώρισε επίσης σημαντικές αλλαγές – τα ιδιωτικά σχολεία απαγορεύτηκαν και το προοδευτικό σοσιαλιστικό κράτος ανέλαβε μεγαλύτερη ευθύνη για τα παιδιά. Η κουβανική κυβέρνηση άρχισε επίσης να διώχνει τους ηγέτες της μαφίας και να παίρνει εκατομμύρια σε μετρητά. Πριν ο Μέγερ Λάνσκι φύγει από την Κούβα, λέγεται ότι είχε περιουσία περίπου 20 εκατομμύρια δολάρια (163.685.121 δολάρια το 2016, σύμφωνα με τον πληθωρισμό). Όταν πέθανε το 1983, η οικογένειά του σοκαρίστηκε όταν ανακάλυψε ότι η περιουσία του άξιζε περίπου 57.000 δολάρια. Πριν πεθάνει, ο Λάνσκι ανέφερε ότι η Κούβα τον «κατέστρεψε».

Τον Ιούλιο του 1961, οι Ολοκληρωμένες Επαναστατικές Οργανώσεις (ΟΕΟ) σχηματίστηκαν από τη συγχώνευση του Κινήματος της 26ης Ιουλίου του Φιντέλ Κάστρο, του Λαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος με επικεφαλής τον Μπλας Ρόκα και του Επαναστατικού Διευθυντή της 13ης Μαρτίου με επικεφαλής τον Φάορ Σομόν.

Στις 26 Μαρτίου 1962, οι Επαναστατικές Οργανώσεις έγιναν το Ενωμένο Κόμμα της Κουβανικής Σοσιαλιστικής Επανάστασης, το οποίο, με τη σειρά του, έγινε το σύγχρονο Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας στις 3 Οκτωβρίου 1965, με τον Κάστρο ως πρώτο γραμματέα. Ο Κάστρο παρέμεινε ηγέτης της Κούβας, πρώτα ως Πρωθυπουργός και, από το 1976, ως Πρόεδρος, μέχρι την αποχώρηση του στις 20 Φεβρουαρίου 2008. Ο αδερφός του Ραούλ τον αντικατέστησε επίσημα ως πρόεδρος αργότερα τον ίδιο μήνα. Τον Απρίλιο του 1961 η χώρα ξεκίνησε μια τεράστια οκτάμηνη προσπάθεια για την κατάργηση του αναλφαβητισμού στην Κούβα, η οποία και τελείωσε στις 22 Δεκεμβρίου 1961, ανεβάζοντας επιτυχώς το ποσοστό αλφαβητισμού της Κούβας σχεδόν στο εκατό τοις εκατό.

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* Bourne, Peter G. (1986). *Fidel: A Biography of Fidel Castro*. New York City: Dodd, Mead & Company. ISBN 978-0-396-08518-8.
* Lazo, Mario (1970). *American Policy Failures in Cuba – Dagger in the Heart*. New York: Twin Circle Publishing Co. σελίδες 198–200, 204. LCCN 68-31632.