Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Λευκή υπεροχή

**Λευκή υπεροχή** ονομάζεται η πεποίθηση ότι οι λευκοί άνθρωποι είναι ανώτεροι από εκείνους άλλων φυλών. Η πεποίθηση ευνοεί τη διατήρηση και την υπεράσπιση της κυριαρχίας των λευκών. Η πεποίθηση έχει τις ρίζες της στο δόγμα του επιστημονικού ρατσισμού και ήταν βασική δικαιολογία για την αποικιοκρατία από τις Ευρωπαϊκές δυνάμεις. Βασίζεται σε ένα φάσμα σύγχρονων κινημάτων, συμπεριλαμβανομένου του νεοναζισμού.

Διαφορετικές μορφές του δόγματος προτείνουν διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με το ποιος θεωρείται λευκός (αν και το υπόδειγμα είναι γενικά ανοικτόχρωμο δέρμα, ξανθό μαλλί και γαλάζια μάτια, ή «άρια» χαρακτηριστικά που απαντώνται κυρίως στη βόρεια Ευρώπη).

Ως πολιτική ιδεολογία, επιβάλλει και διατηρεί την κοινωνική, πολιτική, ιστορική ή θεσμική κυριαρχία των λευκών. Το Υπερατλαντικό εμπόριο δούλων, οι νόμοι του Jim Crow στις Ηνωμένες Πολιτείες, και το απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική είναι παραδείγματα εφαρμογής του δόγματος.

Η λευκή υπεροχή υποστηρίζει ένα φάσμα σύγχρονων κινημάτων, όπως ο λευκός εθνικισμός, ο λευκός αποσχιστισμός, ο νεοναζισμός και το κίνημα της Χριστιανικής Ταυτότητας (Christian Identity), το οποίο είναι πιο γνωστό στις αγγλοσαξονικές χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η λευκή υπεροχή συνδέεται κυρίως με οργανώσεις όπως τα Άρια Έθνοι (Aryan Nations),η Λευκή Άρια Αντίσταση (White Aryan Resistance) και η Κου Κλουξ Κλαν. Οι Proud Boys (Περήφανα Αγόρια) θεωρούνται ότι είναι υποστηρικτικοί της λευκή υπεροχής, παρά τους ισχυρισμούς τους ότι δεν σχετίζονται με αυτήν. Τα τελευταία χρόνια, ιστότοποι όπως το Twitter (γνωστό ως X από τον Ιούλιο του 2023), το Reddit και η νεο-ναζιστική ιστοσελίδα Stormfront έχουν συμβάλει σε αυξημένη δραστηριότητα και ενδιαφέρον για τη λευκή υπεροχή.

Δεν έχουν όλες οι οργανώσεις λευκής υπεροχής τους ίδιους στόχους. Ενώ ορισμένες προβάλλουν ένα νορδικιστικό ιδεώδες «λευκότητας», άλλες έχουν πιο ευρεία αντίληψη περί λευκής υπεροχής, περιλαμβάνοντας άτομα νότιας ευρωπαϊκής ή ανατολικοευρωπαϊκής καταγωγής. Διάφορες ομάδες υποστηρικτικών της ιδεολογίας της λευκής υπεροχής αναγνωρίζουν διαφορετικούς φυλετικούς, εθνοτικούς, θρησκευτικούς και άλλους «εχθρούς», με πιο συνηθισμένους τους ανθρώπους υποσαχάριας αφρικανικής καταγωγής, τους ιθαγενείς πληθυσμούς, άτομα ασιατικής καταγωγής, μιγάδες, πληθυσμούς της περιοχής της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, τους εβραίους, τους μουσουλμάνους και τα ομοφυλοφιλικά άτομα.

Στην ακαδημαϊκή χρήση, ιδιαίτερα στη θεωρία της κριτικής φυλής (*critical race theory*) και στη Διατομεακότητα, ο όρος «λευκή υπεροχή» αναφέρεται επίσης σε ένα κοινωνικό σύστημα στο οποίο οι λευκοί απολαμβάνουν δομικά προνόμια έναντι άλλων εθνοτικών ομάδων, τόσο σε συλλογικό όσο και σε ατομικό επίπεδο, παρά την τυπική νομική ισότητα.

Η θεωρία της «λευκής γειτνίασης» (*white adjacency*) υποστηρίζει ότι ορισμένες ομάδες μη λευκών ανθρώπων είναι πιο κοντά κοινωνικά στους λευκούς από άλλες, γεγονός που τους προσφέρει έναν βαθμό προνομίων που υποτίθεται πως απολαμβάνουν και οι λευκοί.

## Παραπομπές

## Δείτε επίσης

* Λευκός εθνικισμός
# Νεοναζισμός

Ο αγκυλωτός σταυρός, χαρακτηριστικό σύμβολο του Ναζισμού
Ο **Νεοναζισμός** αποτελείται από κοινωνικά και πολιτικά κινήματα, κυρίως μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που έχουν ως κύριο στόχο την αναζωπύρωση και εφαρμογή της ιδεολογίας του Ναζισμού. Οι Νεοναζιστές αναζητούν να χρησιμοποιήσουν την ιδεολογία τους με σκοπό την διάδοση μίσους και επιθέσεων σε μειονότητες, ή μερικές φορές τη δημιουργία ενός φασιστικού καθεστώτος. Ο Νεοναζισμός είναι παγκόσμιο φαινόμενο, με οργανωμένη εκπροσώπηση σε πολλές χώρες και διεθνή δίκτυα. Δανείζεται στοιχεία από τη Ναζιστική ιδεολογία, συμπεριλαμβανόμενων ακροδεξιών, ρατσιστικών, ξενοφοβικών, ομοφοβικών, αντισημιτικών και αντικομουνιστικών στοιχείων, όπως το 4ο Ράιχ. Ένα κοινό χαρακτηριστικό του Νεοναζισμού είναι η άρνηση του ολοκαυτώματος και η χρήση Ναζιστικών συμβόλων, καθώς και οι συχνές αναφορές στον Αδόλφο Χίτλερ.

Κάποιες Ευρωπαϊκές και Λατινοαμερικάνικες χώρες έχουν εφαρμόσει νόμους απαγόρευσης της έκφρασης υπέρ του Ναζισμού ή ρατσιστικών, αντισημιτικών και ομοφοβικών αντιλήψεων. Πολλά Ναζιστικά σύμβολα έχουν απαγορευθεί σε Ευρωπαϊκές χώρες (ειδικά στη Γερμανία) με σκοπό τον περιορισμό του Νεοναζισμού.

## Ετυμολογία

Με τον όρο Νεοναζισμός περιγράφεται οποιοδήποτε στρατιωτικό, κοινωνικό ή πολιτικό κίνημα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, που έχει ως στόχο τη συνολική ή μερική αναγέννηση της ιδεολογίας του Ναζισμού.

Ο όρος Νεοναζισμός μπορεί να αναφέρεται και στην ιδεολογία των εν λόγω ρευμάτων, τα οποία δανείζονται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά από το Ναζιστικό φάσμα, συμπεριλαμβανομένου του ακραίου εθνικισμού, του αντικομμουνισμού, ρατσισμού, των διακρίσεων, ομοφοβίας, ξενοφοβίας, αντισημιτισμού, μέχρι και ενεργοποίησης του ίδιου του 4ου Ράιχ. Ένα ακόμα κοινό χαρακτηριστικό είναι η Άρνηση του Ολοκαυτώματος, καθώς και η χρήση Ναζιστικών συμβόλων, αλλά και ο θαυμασμός προς τον Αδόλφο Χίτλερ.

Ο Νεοναζισμός θεωρείται μία συγκεκριμένη μορφή ακροδεξιάς ιδεολογίας και δεξιού εξτρεμισμού.

## Παραπομπές
# Ισπανόφωνοι αμερικανοί

Ποσοστό των Ισπανόφωνων στις Ηνωμένες Πολιτείες σύμφωνα με τις Απογραφές του 2020
Οι **Ισπανόφωνοι** ή **Λατινοαμερικανοί** (ισπανικά: *Estadounidenses hispanos y latinos*, Πορτογαλικά: *Estadunidenses hispânicos e latinos*) είναι Αμερικανοί ισπανικής ή λατινοαμερικανικής καταγωγής. Γενικότερα, αυτά τα δημογραφικά στοιχεία περιλαμβάνουν όλους τους Αμερικανούς που ταυτίζονται ως Ισπανόφωνοι ή Λατίνοι ανεξάρτητα από την καταγωγή τους. Το 2020, το Γραφείο Απογραφών υπολόγισε ότι υπήρχαν 65.329.087 εκατομμύρια Ισπανόφωνοι και Λατίνοι που ζούσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Πουέρτο Ρίκο (19,5% του συνολικού πληθυσμού).

Τα άτομα που ταυτίζονται ως Λατίνοι μπορεί να είναι οποιασδήποτε φυλής.. Οι Λατίνοι σχηματίζουν μια πανεθνικότητα που ενσωματώνει μια ποικιλία αλληλένδετων πολιτιστικών και γλωσσικών κληρονομιών. Οι περισσότεροι Λατινοαμερικανοί είναι Μεξικανικής, Πουερτορικανής, Κουβανικής, Σαλβαδοριανής, Δομινικανής, Γουατεμαλιανής ή Κολομβιανής καταγωγής.

Το 2012, οι Λατινοαμερικανοί ήταν η δεύτερη πιο γρήγορα αναπτυσσόμενη εθνική ομάδα σε ποσοστιαία αύξηση στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τους Ασιάτες Αμερικανούς. Οι αυτόχθονες Λατίνοι είναι μία από τις παλαιότερες εθνοτικές ομάδες που κατοικούν σε μεγάλο μέρος στις σημερινές Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ισπανία αποίκισε μεγάλες περιοχές αυτού που είναι σήμερα η αμερικανική νοτιοδυτική και δυτική ακτή, καθώς και τη Φλόριντα. Οι περιοχές περιελάμβαναν τη σημερινή Καλιφόρνια, το Νέο Μεξικό, τη Νεβάδα, την Αριζόνα και το Τέξας, τα οποία ήταν όλα μέρος του της Νέας Ισπανίας με πρωτεύουσα την Πόλη του Μεξικού. Αργότερα, αυτή η τεράστια περιοχή έγινε μέρος του Μεξικό μετά την ανεξαρτησία του από την Ισπανία το 1821 και μέχρι το τέλος του Μεξικανοαμερικανικού Πολέμου το 1848. Οι Ισπανόφωνοι μετανάστες στη μητροπολιτική περιοχή της Νέας Υόρκης/Νιου Τζέρσεϊ προέρχονται από ένα ευρύ φάσμα χωρών της Λατινικής Αμερικής.

## Παραπομπές
# Κομητεία Μονρόε (Μίσιγκαν)

| κομητεία Μονρόε |
| --- |
|  |
|  |
| Χώρα | Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής |
| Διοικητική υπαγωγή | Μίσιγκαν |
| Πρωτεύουσα | Μονρόε |
| Ίδρυση | 1817 |
| Ονομάστηκε από | Τζέιμς Μόνροου |
| Έκταση | 1.761 km² |
| Πληθυσμός | 154.809 (1  Απριλίου 2020) |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 41°55′12″N 83°30′0″W |
| Ιστότοπος | Επίσημος ιστότοπος |
|  Σχετικά πολυμέσα |
| δεδομένα () |

Η **Κομητεία Μονρόε** (αγγλ.: *Monroe County*) είναι κομητεία στην πολιτεία του Μίσιγκαν των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Κατά την απογραφή του 2020, ο πληθυσμός ήταν 154.809 κάτοικοι. Η μεγαλύτερη πόλη και έδρα της κομητείας είναι το Μονρόε. Η κομητεία ιδρύθηκε ως η δεύτερη κομητεία (μετά την κομητεία Γουέιν) στην Επικράτεια του Μίσιγκαν το 1817 και πήρε το όνομα της από τον τότε Πρόεδρο Τζέιμς Μονρόε. Η κομητεία Μονρόε συνορεύει με τη μητροπολιτική στατιστική περιοχή Μονρόε.

## Γεωγραφία

Σύμφωνα με το Γραφείο Απογραφής των ΗΠΑ, η κομητεία έχει συνολική έκταση 1,800 τ.χλμ, εκ των οποίων 1,420 τ.χλμ είναι στεριά και 340 τ.χλμ (19%) καλύπτονται από ύδατα (λίμνες, ποτάμια). Η Μονρόε είναι η μοναδική κομητεία του Μίσιγκαν στη λίμνη Έρι. Η κομητεία βρίσκεται στο χαμηλότερο υψόμετρο στην πολιτεία του Μίσιγκαν, που είναι οι όχθες της λίμνης Έρι στα 174 μέτρα.

## Παρακείμενες Κομητείες

* Κομητεία Γουέιν (βορειοανατολικά)
* Κομητεία Γουαστενάου (βορειοδυτικά)
* Κομητεία Έσσεξ, Οντάριο - Καναδάς (ανατολικά)
* Κομητεία Λενάβι (δυτικά)
* Κομητεία Λούκας, Οχάιο (νότια)

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* επίσημη ιστοσελίδα της Monroe County
* Σύστημα βιβλιοθηκών της κομητείας Monroe
* Αρχεία Ιστορικού Μουσείου Monroe County: Εικόνες «Ο Monroe in History» — *διαδικτυακή συλλογή φωτογραφιών* .
* Επίσημος ιστότοπος της Ιστορικής Εταιρείας της κομητείας
# Πυκνότητα πληθυσμού

**Πυκνότητα πληθυσμού** ονομάζεται η ποσότητα ενός πληθυσμού ανά μονάδα επιφάνειας ή όγκου. Χρησιμοποιείται ευρέως στην καταμέτρηση ζώντων βιολογικών οργανισμών.

## Βιολογία

Η πυκνότητα ενός πληθυσμού αποτελεί ένα συνηθισμένο δείκτη στη βιολογία, ο οποίος προτιμάται συχνά έναντι της απόλυτης τιμής του αριθμού ενός πληθυσμού. Μικρές τιμές στην πυκνότητα ενός πληθυσμού συνδέονται άμεσα με κίνδυνο εξαφάνισης ενός είδους, ειδικά αν οδηγούν συγχρόνως και σε μείωση του δείκτη γεννητικότητας. Παραδείγματα αυτού του φαινομένου, γνωστό ως φαινόμενο *Alee*, περιλαμβάνουν:

* Αύξηση της δυσκολίας εύρεσης συντρόφου για αναπαραγωγή σε περιοχές χαμηλής πυκνότητας πληθυσμού.
* Αύξηση του ποσοστού αιμομιξίας ανάμεσα στα μέλη πληθυσμού χαμηλής πυκνότητας.
* Αύξηση της ευαισθησίας ενός πληθυσμού χαμηλής πυκνότητας σε γεγονότα φυσικών ή μη καταστροφών.

Διαφορετικά βιολογικά είδη χαρακτηρίζονται από διαφορετικές αναμενόμενες πυκνότητες πληθυσμού, οι οποίες πολλές φορές εξαρτώνται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των οργανισμών.

## Πυκνότητες ανθρώπινου πληθυσμού

Παγκόσμιος χάρτης της πυκνότητας πληθυσμού (1994)
Στις ανθρώπινες κοινωνίες, η πυκνότητα πληθυσμού ορίζεται ως ο αριθμός των ανθρώπων ανά μονάδα επιφάνειας (συνήθως ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο) και κατά περίσταση αναφέρεται στα γεωγραφικά όρια μιας πόλης, μιας χώρας ή ακόμη και ολόκληρης της γης.

Ο παγκόσμιος πληθυσμός των περίπου 6.5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, αντιστοιχεί σε μία πυκνότητα 43 ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, λαμβάνοντας υπόψη ως έκταση της Γης τα 150 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιομέτρα, που αντιστοιχούν στην συνολικά έκταση του πλανήτη χωρίς να συνυπολογίζεται το τμήμα των θαλασσσών. Το 74% του πληθυσμού της γης κατοικεί στο 5% της επιφάνειάς της. Αρκετοί υποστηρίζουν πως υπάρχει ένα μέγιστο επιτρεπόμενο όριο της παγκόσμιας πυκνότητας πληθυσμού.

Οι γεωγραφικές περιοχές με τον μεγαλύτερο δείκτη πυκνότητας πληθυσμού είναι:

* Μακάου (18.182 κάτοικοι/χλμ2)
* Μονακό (16.329 κάτοικοι/χλμ2)
* Σιγκαπούρη (6.751 κάτοικοι/χλμ2)
* Χονγκ Κονγκ (6.688 κάτοικοι/χλμ2)
* Γιβραλτάρ (4.270 κάτοικοι/χλμ2)

Οι περισσότερες πόλεις με υψηλό δείκτη πυκνότητας πληθυσμού βρίσκονται στην βόρεια και ανατολική Ασία. Σε ό,τι αφορά τις πόλεις, η πυκνότητα του πληθυσμού μπορεί να διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με το αν η μέτρηση περιλαμβάνει τα προάστια μιας πόλης, που είναι κατά κανόνα πολύ περισσότερο αραιοκατοικημένα.

## Δείτε επίσης

* Κατάλογος χωρών κατά πυκνότητα πληθυσμού

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Χάρτης πυκνότητας πληθυσμού
* Πυκνότητα πληθυσμού και δείκτης αστικοποίησης
# Πόλη

Η πόλη του Τόκυο, η μεγαλύτερη και πολυπληθέστερη μητροπολίτικη περιοχή του κόσμου
Η πόλη Γκοϊάνια στη Βραζιλία.
Η **πόλη** είναι ένας μεγάλος και μόνιμος οικισμός με πολλά σπίτια, κατοίκους και διάφορες διοικητικές, οικονομικές ή άλλες υπηρεσίες. Οι πόλεις έχουν γενικά εκτεταμένα συστήματα στέγασης, μεταφορών, αποχέτευσης, υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, χρήσης γης και επικοινωνίας. Η πυκνότητά τους διευκολύνει την αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπων, κυβερνητικών οργανισμών και επιχειρήσεων, μερικές φορές ωφελώντας διαφορετικά μέρη στη διαδικασία.

Η λέξη «πόλη» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «πόλις» (ήτοι, σύνολο μεγάλου αριθμού οικημάτων ή/και πολιτών). Στην Ελλάδα ένας οικισμός για να χαρακτηριστεί ως πόλη πρέπει να έχει τουλάχιστον 10.000 κατοίκους, ωστόσο σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, δεν υφίσταται τέτοιος διαχωρισμός.

Μια πόλη αποτελείται συνήθως από τις κατοικημένες, βιομηχανικές και επιχειρησιακές περιοχές μαζί με τα διοικητικά κτίρια και περιοχές, που μπορούν να αφορούν μια ευρύτερη γεωγραφική περιοχή.

## Δείτε επίσης

* μητρόπολη
* μεγαλούπολη
* κωμόπολη
* ακρόπολη
* παγκόσμια πόλη
* οικουμενόπολη
* Κατάλογος πόλεων της Ελλάδας
* Κατάλογος πόλεων ανά χώρα
* Πόλη–κράτος

## Παραπομπές
# Πολιτική

Πολιτική διαδήλωση στο κέντρο του Χαλανδρίου το 2013
Με το γενικό όρο **πολιτική (politics)** εννοείται το σύνολο των μέτρων που λαμβάνονται και των μεθόδων και διαδικασιών που ακολουθούνται, μέσω των οποίων, ομάδες ανθρώπων οργανώνονται και λειτουργούν, προκειμένου να πετύχουν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο και με το μικρότερο δυνατό κόστος τους σκοπούς που επιδιώκουν σε διάφορους τομείς δραστηριοτήτων. Ο όρος εφαρμόζεται τόσο σε κοινωνικές ομάδες ανθρώπων (κόμματα, οργανώσεις, συνδικάτα, συνελεύσεις κατοίκων κλπ.), όσο και σε κυβερνήσεις κρατών για τον τρόπο διακυβέρνησης και χειρισμού των διαφόρων υποθέσεων. Η πολιτική είναι συνυφασμένη με την εξουσία και τη δύναμη που πηγάζει από αυτή.

Επίσης ο όρος **πολιτική (policy)** με διαφορετική έννοια αφορά σύνολο αρχών και κατευθύνσεων για την εφαρμογή συγκεκριμένων λειτουργιών σε οργανισμούς, εταιρείες και άλλες οργανώσεις, λαμβάνοντας ανάλογα ιδιαίτερο χαρακτηρισμό π.χ. Ναυτιλιακή Πολιτική, Αγροτική πολιτική, βιομηχανική πολιτική, αμυντική πολιτική, εξωτερική πολιτική, κ.λ.π.

Η άσκηση της πολιτικής (politics) αποτελεί τέχνη και επιστήμη που αφορά σε παραγωγή ιδεών και στον τρόπο εφαρμογής τους, τόσο σε ζωτικά ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης και υπόστασης (ελευθερία, ασφάλεια, δικαιοσύνη, πολιτισμός, κτλ.), καθώς επίσης και σε όλα τα υπόλοιπα θέματα που αφορούν στο κοινωνικό σύνολο, στον πολίτη, στον εργαζόμενο, κτλ. Όταν η πολιτική αποσκοπεί να διατηρηθεί ή να κατακτήσει ένα κόμμα την εξουσία ως αυτοσκοπός, τότε υπεισέρχεται η διαφθορά, η κατάχρηση εξουσίας, το "χρήμα" και οι περισσότεροι πολίτες απογοητεύονται και παύουν να ενδιαφέρονται για αυτά που τους αφορούν, με κίνδυνο τα αποτελέσματα να είναι ολέθρια σε όλους τους τομείς. :\*

## Δείτε επίσης

* Θεωρία των δύο άκρων

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Πολιτικό κόμμα

Με την έννοια του **πολιτικού κόμματος** αναφερόμαστε σε μια ομάδα ατόμων που οργανώνονται με σκοπό να αποκτήσουν την κυβερνητική εξουσία. Έτσι, τα στοιχεία που συνθέτουν το κόμμα, σύμφωνα με τον ορισμό του, είναι η επιδίωξη κατάκτησης της εξουσίας, ένας βαθμός οργάνωσης και η ύπαρξη εξωκοινοβουλευτικής υποστήριξης.

Στο πλαίσιο ενός πολυκομματικού συστήματος, τα πολιτικά κόμματα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να καλύψουν θέσεις λήψης αποφάσεων. Συμβάλλουν στη μορφοποίηση της πολιτικής βούλησης και υπό αυτήν την οπτική αποτελούν σημαντικό πυλώνα του δημοκρατικού και συνταγματικού κράτους. Σε ένα μονοκομματικό σύστημα, η δομή και η λειτουργία του κόμματος μεταβάλλεται. Σε αυτήν την περίπτωση, το κόμμα συνήθως προσαποκτά ολοκληρωτικό χαρακτήρα.

## Ορισμός

Η έννοια του πολιτικού κόμματος ορίζεται συμβατικά με δύο τρόπους. Ο πρώτος ορισμός θεμελιώνεται στην ιδεολογία και τις κοινές πολιτικές πεποιθήσεις. Σύμφωνα με τον Benjamin Constant, ένα πολιτικό κόμμα ορίζεται ως «συνάντηση ατόμων με κοινό πολιτικό πρίσμα». Ωστόσο, πολλά πολιτικά κόμματα δεν έχουν θεμελιακό χαρακτηριστικό τους την ιδεολογία ή τη χάραξη πολιτικών. Για παράδειγμα, δεν σπανίζουν τα πολιτικά κόμματα που έχουν πελατειακά και πατερναλιστικά χαρακτηριστικά και αποτελούν εργαλείο για την προώθηση της καριέρας ενός πολιτικού.

Ο δεύτερος ορισμός, θεσμικού χαρακτήρα, θεωρεί το κόμμα αναπόσπαστο στοιχείο του δημοκρατικού παιχνιδιού.

Τα πολιτικά κόμματα διακρίνονται από άλλες πολιτικές ομάδες και συλλόγους, όπως οι ομάδες συμφερόντων, κυρίως από το γεγονός ότι τα κόμματα επικεντρώνονται στην εκλογή υποψηφίων, και άρα έχουν το βλέμμα στραμμένο στην εξουσία, ενώ οι ομάδες συμφερόντων επικεντρώνονται στην προώθηση μιας πολιτικής ατζέντας. Αυτό σχετίζεται και με άλλα χαρακτηριστικά που μερικές φορές διακρίνουν κόμματα από άλλους πολιτικούς οργανισμούς, όπως μεγαλύτερη συμμετοχή, μεγαλύτερη σταθερότητα με την πάροδο του χρόνου και βαθύτερη σύνδεση με το εκλογικό σώμα.

Σε πολλές χώρες η έννοια ενός πολιτικού κόμματος καθορίζεται από το νόμο και οι κυβερνήσεις ρυθμίζουν τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί ένας οργανισμός για να χαρακτηριστεί νομότυπα ως πολιτικό κόμμα.

## Δείτε επίσης

* Κομματική διακήρυξη
* Κομματική επιτροπή
* Κομματική ευθύνη
* Ομάδα πίεσης

## Παραπομπές
# Οργανωμένο έγκλημα

Το **οργανωμένο έγκλημα** είναι μια κατηγορία διακρατικών, εθνικών ή τοπικών ομάδων πολύ συγκεντρωτικών επιχειρήσεων που διευθύνονται από εγκληματίες για να εμπλακούν σε παράνομη δραστηριότητα, συνήθως για κέρδος. Ορισμένες εγκληματικές οργανώσεις, όπως τρομοκρατικές ομάδες, έχουν πολιτικά κίνητρα. Μερικές φορές οι εγκληματικές οργανώσεις αναγκάζουν τους ανθρώπους να συνεργάζονται μαζί τους, όπως όταν μια συμμορία εκβιάζει χρήματα από καταστηματάρχες για «προστασία». Οι συμμορίες μπορεί συχνά να θεωρηθούν ομάδες οργανωμένου εγκλήματος ή, σύμφωνα με τους αυστηρότερους ορισμούς για εγκληματικές οργανώσεις, μπορεί να γίνουν αρκετά πειθαρχημένες ώστε να θεωρηθούν *οργανωμένες*. Μια **εγκληματική οργάνωση** ή συμμορία μπορεί επίσης να αναφέρεται ως **μαφία**, **όχλος**, **δακτύλιος**, ή **συνδικάτο**. Το δίκτυο, η υποκουλτούρα και η κοινότητα των εγκληματιών μπορούν να αναφέρονται ως **υπόκοσμος** . Ευρωπαίοι κοινωνιολόγοι (π.χ. ο Diego Gambetta ) ορίζει μια «μαφία» ως έναν τύπο εγκληματικής οργάνωσης που ειδικεύεται στην παροχή εξωπραγματικής προστασίας και οιονεί επιβολής του νόμου. Το κλασικό έργο της Gambetta για την αρχική «Μαφία» ή τη Σικελική μαφία δημιουργεί μια οικονομική μελέτη της μαφίας, η οποία ασκεί μεγάλη επιρροή στις μελέτες της Ρωσικής μαφίας, των Κινεζικών Τριάδων, της μαφίας του Χονγκ Κονγκ, και της ιαπωνικής Γιακούζα.

## Παραπομπές
# Αριστερά (πολιτική)

Ο όρος **αριστερά** στην πολιτική, σήμερα, αναφέρεται κυρίως σε αντιλήψεις και θέσεις που αντιμάχονται την ανισότητα και την ιεραρχία που είναι αποτελέσματα της καπιταλιστικής κοινωνίας.

## Ιστορία

Ο όρος «αριστερά», καθώς και ο αντίστοιχος όρος «δεξιά», έχουν τις ρίζες τους στη Γαλλική Επανάσταση (1789–1799), όπου αναφέρονταν στον τρόπο που κάθονταν οι παρατάξεις στη Γενική Συνέλευση (Γαλλ: états généraux): στην αριστερά πλευρά του προέδρου κάθονταν όσοι εναντιώνονταν στη Μοναρχία και υποστήριζαν την επανάσταση, την εγκαθίδρυση δημοκρατίας και ένα κοσμικό καθεστώς, ενώ στη δεξιά πλευρά κάθονταν οι υποστηρικτές του Παλαιού Καθεστώτος. Η χρήση του όρου "Αριστερά" εν γένει ξεκίνησε, όμως, μετά την αποκατάσταση της μοναρχίας το 1815, οπότε και περιέγραφε τους "Ανεξάρτητους".

Ο όρος «Αριστερά» εφαρμόσθηκε ιστορικά για να περιγράψει σειρά κινημάτων και ρευμάτων, και συγκεκριμένα: τον Ρεπουμπλικανισμό κατά τη Γαλλική Επανάσταση, τον Σοσιαλισμό, τον Κομμουνισμό, και τον Αναρχισμό. Από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, ο όρος "Αριστερά" χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα ακόμη μεγαλύτερο φάσμα κινημάτων που περιλαμβάνει το αντιρατσιστικό, το φεμινιστικό, το αντιπολεμικό, και το οικολογικό, ενώ έχει εφαρμοστεί και σε κόμματα όπως το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ και το Εργατικό Κόμμα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

## Η Αριστερά σήμερα

Σήμερα ο όρος «Αριστερά» διαμορφώνεται ανάμεσα στην Κεντροαριστερά και την αντικαπιταλιστική Αριστερά. Η Κεντροαριστερά έχει ως στόχο της την άμβλυνση ορισμένων μόνο κραυγαλέων ταξικών ανισοτήτων και την εμπέδωση της κοινωνικής ομαλότητας. Η αντικαπιταλιστική Αριστερά αναφέρεται στη ριζοσπαστική εκδοχή της Αριστεράς στην πολιτική. Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει την Αριστερά που δεν έχει μεταρρυθμιστική (ρεφορμιστική) στρατηγική, αλλά θέλει την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος.

Οι οικονομικές θεωρήσεις που περιλαμβάνονται στο φάσμα της Αριστεράς αποτελούνται από τον Κέυνς και το Κράτος Πρόνοιας ως και την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, όπως μεγάλα εργοστάσια και τον κεντρικό σχεδιασμό. Η «Αριστερά» υπεστήριζε τα εργατικά συνδικάτα κατά τη βιομηχανική επανάσταση του 19ου αιώνα, ενώ τον 20ο αιώνα σχετίστηκε με την κυβερνητική παρεμβατικότητα στην οικονομία. Στον 21ο αιώνα, η Αριστερά κατακρίνει την παγκοσμιοποίηση και τον διεθνή ανταγωνισμό των οικονομιών, καθώς θεωρεί πως επιφέρουν πιέσεις για χαμηλότερες αποδοχές, απορρύθμιση των εργατικών σχέσεων και όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

## Παραπομπές

## Δείτε επίσης

* Ακροαριστερά
* Αριστερός κομμουνισμός
* Κομμουνισμός

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Αριστερά (πολιτική) στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του αριστερά  στο Βικιλεξικό
# Δεξιά (πολιτική)

Ο όρος **Δεξιά** στην πολιτική, σήμερα, αναφέρεται στις πολιτικές που προωθούν την ιδέα της συντήρησης. Δηλαδή, στο φάσμα πολιτικών ιδεολογιών που θεωρούν ορισμένες κοινωνικές τάξεις και ιεραρχίες ως αναπόφευκτες, φυσικές, φυσιολογικές ή επιθυμητές, στηρίζοντας συνήθως αυτή τη θέση πάνω σε αρχές φυσικού δικαίου, οικονομίας, εξουσίας, ιδιοκτησίας, θρησκείας ή παράδοσης. Η ιδεολογία της δεξιάς ασπάζεται την προάσπιση των αναπόσπαστων χαρακτηρηστικών ενός έθνους, γιατί αποτελούν, κατ' αυτήν, αναπόσπαστο στοιχείο κάθε κοινωνίας, απαραίτητο για τη μετεξέλιξη και τη διαρκή πρόοδό της. Η δεξιά εμφανίζεται υπέρμαχη μόνο του οικονομικού φιλελευθερισμού, και αυτού όχι πάντοτε, ενώ αντιτίθεται στον κοινωνικό φιλελευθερισμό. Η ιεραρχία και η ανισότητα μπορεί να ιδωθούν είτε ως φυσικές συνέπειες των παραδοσιακών κοινωνικών διαφορών είτε ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού στις οικονομίες της αγοράς.

Η δεξιά θεωρείται το αντίπαλο δέος της αριστεράς στον πιο διαδεδομένο πολιτικό άξονα: το αριστερά–δεξιά φάσμα. Στη δεξιά εντάσσονται τόσο οι κοινωνικά συντηρητικοί όσο και οι οικονομικά φιλελεύθεροι/συντηρητικοί, όπως και οι δεξιοί φιλελευθεριστές (right-libertarians). Οι όροι «δεξιά» και «δεξιός» έχουν χρησιμοποιηθεί κατά καιρούς είτε με θετική είτε με υποτιμητική χροιά, για να περιγράψουν νεοφιλελεύθερες, συντηρητικές ή και φασιστικές οικονομικές και κοινωνικές ιδέες.

Ο όρος αναφέρεται κυρίως σε αντιλήψεις και θέσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν ως συντηρητικές, με την πολιτική έννοια του όρου, που αφορούν δηλαδή τη διαφύλαξη της ιστορικής εθνικής κληρονομιάς και της θρησκείας, σφυρηλατώντας την αυθόρμητη τάξη κάθε κοινωνίας. Ανάλογα με την εποχή και τα συμφραζόμενα ωστόσο ο όρος υπόκειται σε διαφορετικές ερμηνείες: ως δεξιοί χαρακτηρίζονται στη σύγχρονη εποχή του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, οι οπαδοί της ελεύθερης αγοράς στην οικονομία.

Στον οικονομικό τομέα, οι δεξιές παρατάξεις ασπάζονται ενίοτε οικονομικές πολιτικές όπως ο νεοφιλελευθερισμός, που χαρακτηρίζονται από το αίτημα της ελαχιστοποίησης του κρατικού παρεμβατισμού, έτσι ώστε το κράτος να έχει την ιδιότητα του παρατηρητή και όχι του ρυθμιστή των κοινωνικών πεπραγμένων, με τις δυνάμεις της ελεύθερης αγοράς να αναλαμβάνουν τον ρόλο του ρυθμιστή. Σε άλλες περιπτώσεις πτέρυγες της Δεξιάς όπως οι νεοσυντηρητικοί πρεσβεύουν πιο μετριοπαθείς φιλελεύθερες πολιτικές στην οικονομία, με απώτερο στόχο τη στήριξη του αστικού κράτους και του κράτους πρόνοιας.

## Δείτε επίσης

* Πολιτική
* Κεντροδεξιά
* Ακροδεξιά (πολιτική)

## Υποσημειώσεις

## Πηγές

* Χρήστος Ζαχόπουλος, *Περί φιλελευθερισμού*, Εκδόσεις Σιδέρη, Αθήνα 2002.
* Νορμπέρτο Μπόμπιο, *Δεξιά και Αριστερά*, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 1996.
* Φρίντριχ Χάγιεκ, *Ο δρόμος προς τη δουλεία*.