# Βιολί

Ένα βιολί
Το **βιολί** είναι έγχορδο μουσικό όργανο που παίζεται με δοξάρι. Έχει 4 χορδές διαφορετικού τονικού ύψους (σολ, ρε, λα, μι), που χορδίζονται κατά διαστήματα πέμπτης και η μουσική του έκταση περιλαμβάνει 44 χρωματικούς φθόγγους. Το βιολί στηρίζεται στον ώμο ενώ κρατιέται με το ένα χέρι και ο μουσικός απλώς πιέζει τις χορδές ενώ με το άλλο κινεί το δοξάρι επάνω στις χορδές. Το βιολί εμφανίστηκε τον 16ο αιώνα ως εξέλιξη του μεσαιωνικού Φιντλ (αγγλ. *fiddle*), του ιταλικού *Λίρα ντα μπράτσο* (ιταλ. *lira da braccio*) και του Ρεμπέκ. Τη σημερινή μορφή του την πήρε κυρίως στην Ιταλία, όπου μεγάλες οικογένειες κατασκευαστών όπως οι Αμάτι, Γκουαρνέρι και Στραντιβάριους, δημιούργησαν θαυμάσιας ακουστικής όργανα που μέχρι και σήμερα θεωρούνται αξεπέραστα. Κατά την εποχή της αναγέννησης δημιουργήθηκαν σημαντικές σχολές βιολιού, που άκμασαν στη Βενετία, τη Μπολόνια, τη Φλωρεντία, τη Ρώμη, και σε άλλες Ιταλικές πόλεις. Τα πρώτα βιολιά χρησιμοποιήθηκαν για την εκτέλεση έργων λαϊκής και χορευτικής μουσικής. Κατά τον 17ο αιώνα το βιολί αντικατέστησε τη βιόλα ντα γκάμπα ως το σημαντικότερο έγχορδο στη μουσική δωματίου.
Οι περισσότεροι μεγάλοι συνθέτες έγραψαν μουσική για σόλο βιολί, μεταξύ των οποίων οι δάσκαλοι του Μπαρόκ Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ και Γκέοργκ Φρήντριχ Χαίντελ αλλά και σημαντικοί συνθέτες της κλασικής εποχής όπως οι Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Στην "οικογένεια" του βιολιού ανήκει επίσης η βιόλα, το βιολοντσέλο ή τσέλο και το κοντραμπάσο.

## Κατασκευή

*"Καβαλάρης"*
Το βιολί έχει ταστιέρα χωρίς τάστα, γεγονός που κάνει δύσκολη την εκμάθησή του. Οι χορδές του εκτείνονται κατά μήκος της ταστιέρας και στερεώνονται με κλειδιά στον χορδοστάτη, αφού περάσουν επάνω από ένα ξύλινο στήριγμα, τον *καβαλάρη*, που συγκρατείται στη θέση του από την πίεση των χορδών. Ο καβαλάρης μεταδίδει τις ταλαντώσεις των χορδών στο κούφιο (με αέρα) σκάφος που μεγεθύνει τον ήχο, λειτουργώντας κατ' ουσίαν ως αντηχείο. Στο εσωτερικό του οργάνου, κάτω από τον καβαλάρη, βρίσκεται ένα λεπτό ραβδάκι (*ψυχή*) που μεταβιβάζει τις ταλαντώσεις των χορδών στη ράχη του οργάνου, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση του χαρακτηριστικού ήχου του βιολιού. Το δοξάρι του είναι κατασκευασμένο από ξύλο και τρίχες από ουρά αλόγου.

## Λαογραφία

Ο Ελληνικός λαός λέγοντας βιολιά (στον πληθυντικό) χαρακτηρίζει τις μικρές λαϊκές ή παραδοσιακές ορχήστρες από διάφορα όργανα όπως φλάουτο, κλαρίνο, ούτι, ντέφι, τσαμπούνα κλπ. που απαρτίζονται κυρίως σε γιορτές γάμων και πανηγύρια.
Το βιολί είναι πολύ διαδεδομένο κυρίως στην παραδοσιακή μικρασιατική, νησιώτικη και κρητική μουσική.

Στην Κρήτη, το βιολί εισήχθηκε κατά την τελευταία περίοδο της Ενετοκρατίας (16ος αιώνας). Αποτέλεσε το όργανο με το οποίο συντέθηκε μεγάλο μέρος της Κρητικής μουσικής και υπήρξε κυρίαρχο μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’60 οπότε και η χρήση του σταδιακά περιορίστηκε. Καταλυτικό ρόλο σ' αυτό έπαιξε η απαγόρευση της απόδοσης της Κρητικής μουσικής με βιολί στο ραδιόφωνο την οποία επέβαλλε στα μέσα περίπου της δεκαετίας του ΄50 ο Σίμωνας Καράς (τότε διευθυντής του μουσικού προγράμματος της δημοτικής μουσικής στο ΕΙΡ), με την αιτιολογία ότι δεν την θεωρούσε παραδοσιακή. Η απαγόρευση αυτή στέρησε από σπουδαίους βιολάτορες την πρόσβαση στη δισκογραφία και τη δυνατότητα να κάνουν τη μουσική τους γνωστή στο ευρύ κοινό. Ως αποτέλεσμα, οι νεότερες γενιές σε μεγάλο βαθμό αγνοούν τη βιολιστική παράδοση στην Κρητική μουσική και έχουν διαμορφώσει την εσφαλμένη άποψη ότι το βιολί είναι νεόφερτο σ'αυτήν.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστορία του βιολιού Αρχειοθετήθηκε 2007-10-20 στο Wayback Machine.
* Ιστοσελίδα για το βιολί