# Ποικιλίες κινεζικής γλώσσας

Χάρτης σινιτικών γλωσσών. Οι σινιτικές γλώσσες, γνωστές και ως κινεζικές γλώσσες, αποτελούν σημαντικό κλάδο της σινοθιβετιανής γλωσσικής οικογένειας που ομιλείται κυρίως στην Ανατολική Ασία. Αν και συχνά αναφέρεται ως «κινεζική», αυτός ο όρος μπορεί να είναι παραπλανητικός, καθώς περιλαμβάνει μια ομάδα ξεχωριστών γλωσσών, όχι μόνο διαλέκτους μιας μόνο γλώσσας. Αξιοσημείωτα παραδείγματα περιλαμβάνουν τα μανδαρινικά, τα γιουέ (καντονέζικα), τα γου (σανγκάης) και τα μιν (χοκιέν).
Υπάρχουν εκατοντάδες τοπικές **ποικιλίες κινεζικής γλώσσας** που αποτελούν έναν κλάδο της σινοθιβετιανής γλωσσικής οικογένειας, πολλές από τις οποίες δεν είναι αμοιβαία κατανοητές. Οι γλωσσολόγοι συμβατικά ταξινομούν αυτές τις ποικιλίες σε επτά ή περισσότερες κύριες ομάδες, οι οποίες διαφέρουν σημαντικότερα στη φωνολογία (ήχους) και, σε μικρότερο βαθμό, στο λεξιλόγιο και στη σύνταξη.

Αυτές οι προφορικές ποικιλίες μπορεί να διαφέρουν τόσο πολύ μεταξύ τους όσο οι σύγχρονες λατινογενείς γλώσσες (π.χ. ισπανικά και ιταλικά). Αυτό που τις ενώνει είναι ένα κοινό λογογραφικό σύστημα γραφής (κινεζικοί χαρακτήρες), το οποίο επιτρέπει στην γραπτή επικοινωνία να γεφυρώσει τα εμπόδια της προφορικής γλώσσας.

Οι κύριες ποικιλίες της κινεζικής γλώσσας (γλωσσικές ομάδες) περιλαμβάνουν:

* Μανδαρινικά (官话): Η πιο κυρίαρχη ομάδα, ομιλούμενη στη βόρεια, κεντρική και δυτική Κίνα, με πάνω από ένα δισεκατομμύριο ομιλητές. Η τυπική κινεζική γλώσσα (γνωστή ως πουτόνγκουα στην ηπειρωτική Κίνα και γιογιού στην Ταϊβάν) βασίζεται στη διάλεκτο του Πεκίνου και είναι η επίσημη γλώσσα της Κίνας, της Ταϊβάν και μία από τις τέσσερις επίσημες γλώσσες της Σιγκαπούρης.
* Γου (吴语): Ομιλείται στην κάτω περιοχή του ποταμού Γιανγκτσέ, συμπεριλαμβανομένων της Σαγκάης, της Σουτσόου και της Χανγκτσόου.
* Μιν (闽语): Ομιλείται στη νοτιοανατολική επαρχία Φουτσιάν, την Ταϊβάν και τη Χαϊνάν, και αυτή η ομάδα είναι ιδιαίτερα ποικιλόμορφη εσωτερικά, με ποικιλίες όπως η χοκιέν, η φουτσόου και η τεοτσέου.
* Γιουέ (粤语): Ομιλείται κυρίως στις επαρχίες Γκουανγκντόνγκ και Κουανγκσί, καθώς και στο Χονγκ Κονγκ και το Μακάο. Η καντονέζικη είναι η πιο γνωστή ποικιλία σε αυτήν την ομάδα και είναι μια σημαντική γλώσσα σε πολλές κινεζικές κοινότητες στο εξωτερικό.
* Χακκά (客家话): Ομιλείται από τον λαό Χακκά σε διάφορες επαρχίες της νότιας Κίνας και της Ταϊβάν.
* Γκαν (赣语): Με κέντρο την επαρχία Τσιανγκσί στην κεντρική Κίνα.
* Σιανγκ (湘语): Ομιλείται στην επαρχία Χουνάν και σε μέρη γειτονικών περιοχών.

Άλλες ταξινομήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν τις γλώσσες τσιν (αποσχισθείσες από τα μανδαρινικά), χουί (αποσχισθείσες από τα γου) και πινγκχουά (αποσχισθείσες από τα γιούε) ως ξεχωριστές ομάδες.

## Πληθυσμιακή κατανομή

Οι ποικιλίες της κινεζικής γλώσσας ομιλούνται από περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, κυρίως στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία. Τα μανδαρινικά κινέζικα είναι η πιο ευρέως ομιλούμενη ποικιλία, με πάνω από ένα δισεκατομμύριο συνολικά ομιλητές παγκοσμίως, η οποία χρησιμεύει ως η επίσημη lingua franca στην ηπειρωτική Κίνα, την Ταϊβάν και τη Σιγκαπούρη. Άλλες σημαντικές ποικιλίες περιλαμβάνουν τα γου, μιν και γιουέ (καντονέζικα), με σημαντικούς πληθυσμούς να βρίσκονται επίσης στη Νοτιοανατολική Ασία και σε άλλα μέρη του κόσμου λόγω ιστορικής μετανάστευσης.

Μέσα στην Κίνα, τα μανδαρινικά ομιλούνται από τη συντριπτική πλειοψηφία του κινεζικού πληθυσμού, με ποσοστά που κυμαίνονται από περίπου 70% έως 78,2% των ατόμων. Άλλες σημαντικές ποικιλίες περιλαμβάνουν τα γου (περίπου 6,1%), μιν (περίπου 6,2%) και γιουέ (συμπεριλαμβανομένων των καντονέζικων, περίπου 5,6%). Οι σινιτικές γλώσσες ομιλούνται από πάνω από 91% του πληθυσμού στην Κίνα. Ορισμένες ποικιλίες, όπως η μανδαρινική και η γιούε (καντονέζικη), δεν είναι αμοιβαία κατανόητες.

#### Παγκόσμιο επίπεδο

Οι κινεζικές γλώσσες είναι επίσημες στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, στη Δημοκρατία της Κίνας (Ταϊβάν), στη Σιγκαπούρη (τα μανδαρινικά), στο Χονγκ Κονγκ (τα καντονέζικα και τα αγγλικά) και στο Μακάο (τα καντονέζικα και τα πορτογαλικά).

Μεγάλες κοινότητες ομιλητών ποικιλιών κινεζικής γλώσσας, ιδίως μιν και καντονέζικων, βρίσκονται στη Μαλαισία, στη Σιγκαπούρη, στην Ταϊλάνδη, στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά, τα κινέζικα είναι η τρίτη πιο ομιλούμενη γλώσσα. Ιστορικά, τα καντονέζικα κυριαρχούσαν στις υπερπόντιες κοινότητες (όπως η Τσάιναταουν στη Νέα Υόρκη και το Σαν Φρανσίσκο), αλλά τα μανδαρινικά γίνονται ολοένα και πιο διαδεδομένα με την πιο πρόσφατη μετανάστευση από την ηπειρωτική Κίνα.

#### Κατανομή πληθυσμού ανά γλωσσική ποικιλία

Οι εκτιμήσεις για τους ομιλητές μητρικής/πρώτης γλώσσας ποικίλλουν ελαφρώς, αλλά τα μανδαρινικά είναι μακράν η μεγαλύτερη ομάδα. Στην ηπειρωτική Κίνα, η προσπάθεια για την προώθηση της τυπικής κινεζικής γλώσσας (μανδαρινικά) έχει ως αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να μπορεί να την ομιλεί, αν και οι τοπικές γλώσσες παραμένουν πρωταρχικές για την καθημερινή επικοινωνία σε πολλές περιοχές.

| Ποικιλία | Αριθμός ομιλητών (σε εκ.) | Κύρια περιοχή στην Κίνα |
| --- | --- | --- |
| Μανδαρινικά | ~990 ιθαγενείς (1184 συνολικά) | Βόρεια, Κεντρική και Νοτιοδυτική Κίνα |
| Γου | ~82 | Σαγκάη, Τσιανγκσί, νότιο Τσιανγκσού |
| Γιουέ (καντονέζικα) | ~66 ιθαγενείς (85 συνολικά) | Γκουανγκντόνγκ, Κουανγκσί, Χονγκ Κονγκ, Μακάο |
| Μιν | ~75 | Φουτσιάν, Ταϊβάν, Χαϊνάν |
| Τσιν | ~47 | Σανσί, τμήματα της Εσωτερικής Μογγολίας |
| Χακκά | ~44 | Ανατολική Γκουανγκντόνγκ, Τσιανγκσί, Φουτσιάν |
| Σιανγκ | ~37 | Χουνάν |
| Γκαν | ~22 | Τσιανγκσί |
| Άλλες | <10 | Διάφορες μικρότερες περιοχές |

## Παραπομπές