# Tram-Train

Το **Τραμ-Τρένο** (αγγλικά: *Tram-Train*, όρος που έχει επικρατήσει μετά το 2000 στην πλειοψηφία των χωρών διεθνώς, ενώ παλαιότερα αναφερόταν ως **σύνδεση μεταξύ τραμ και σιδηροδρόμου**) είναι ένα υβριδικό σύστημα δημόσιων σιδηροδρομικών μεταφορών που συνδυάζει τα χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες του τροχιοδρόμου (τραμ ή ελαφρύς σιδηρόδρομος LRT) με εκείνα του προαστιακού ή περιφερειακού σιδηροδρόμου. Πρόκειται για τροχαίο υλικό και υποδομές που επιτρέπουν τη συνεχή κυκλοφορία των ίδιων συρμών τόσο σε αστικές γραμμές τραμ εντός πόλης όσο και σε γραμμές του εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου.

Η βασική ιδέα του συστήματος είναι η χρήση των ίδιων οχημάτων σε αστικά και προαστιακά δίκτυα, προσφέροντας συνεχή μετακίνηση χωρίς αλλαγή συρμού και χωρίς αναγκαστική μετεπιβίβαση. Η φιλοσοφία του Tram-Train στηρίζεται στην ολοκλήρωση και ενοποίηση των αστικών και προαστιακών ή περιφερειακών μεταφορών, στη διαλειτουργικότητα (interoperability) μεταξύ των συστημάτων και στη βελτίωση της προσβασιμότητας μεταξύ πόλης και προαστίων. Είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για πόλεις με πυκνή δόμηση ή φυσικά εμπόδια (ανάγλυφο, θάλασσα), όπου ο περιορισμένος χώρος δεν επιτρέπει την ανάπτυξη ξεχωριστών σιδηροδρομικών διαδρόμων για τραμ και εθνικό σιδηρόδρομο.

## Ιστορική εξέλιξη

Το πρώτο σύστημα Tram-Train τέθηκε σε λειτουργία στην Καρλσρούη της Γερμανίας, το 1992. Το λεγόμενο «Μοντέλο της Καρλσρούης» (Karlsruher Modell) αποτέλεσε σημείο αναφοράς για παγκόσμια εφαρμογή. Στην Καρλσρούη, οι ελαφριοί ηλεκτροκίνητοι συρμοί τραμ της αστικής συγκοινωνίας άρχισαν να κινούνται και στις γραμμές της Deutsche Bahn, προσφέροντας απευθείας σύνδεση του κέντρου της πόλης με προαστιακούς και περιφερειακούς οικισμούς έως και 80 χιλιόμετρα μακριά.

Η επιτυχία του μοντέλου οδήγησε στην ανάπτυξη παρόμοιων συστημάτων σε πολλές χώρες, καθιστώντας το Tram-Train καθιερωμένη μορφή συνδυασμένης σιδηροδρομικής μεταφοράς.

## Τεχνικά χαρακτηριστικά

Το κύριο χαρακτηριστικό ενός συστήματος Tram-Train είναι η **διπλή συμβατότητα** των οχημάτων με δύο διαφορετικά δίκτυα:

* Το **αστικό δίκτυο τραμ**, που λειτουργεί με χαμηλή ταχύτητα, πυκνές στάσεις και ηλεκτροδότηση συνεχούς ρεύματος (750 V DC).
* Το **σιδηροδρομικό δίκτυο**, όπου τα οχήματα κινούνται με υψηλότερες ταχύτητες, σε μεγαλύτερες αποστάσεις, και υπό ηλεκτροδότηση εναλλασσόμενου ρεύματος (25 kV AC).

Οι συρμοί Tram-Train είναι εξοπλισμένοι με **διπλό σύστημα ηλεκτροδότησης, πέδησης και σηματοδότησης**, ώστε να μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια και στα δύο δίκτυα. Επιπλέον, διαθέτουν **προσαρμοζόμενη ανάρτηση** και **σύστημα πρόσβασης πολλαπλών υψών**, για να ανταποκρίνονται σε διαφορετικά ύψη αποβαθρών.

## Πλεονεκτήματα

Η λειτουργία ενός συστήματος Tram-Train προσφέρει πολλαπλά πλεονεκτήματα:

* Άμεση διασύνδεση κέντρου πόλης – προαστίων χωρίς μετεπιβίβαση.
* Ενιαίο δίκτυο μετακινήσεων, που μειώνει τα λειτουργικά κόστη και αυξάνει την ελκυστικότητα και την ευελιξία των μέσων σταθερής τροχιάς.
* Χαμηλότερο κόστος επένδυσης, καθώς χρησιμοποιούνται υπάρχουσες γραμμές, ενώ δεν χρειάζονται μετατροπές στα υφιστάμενα δίκτυα.
* Μείωση κυκλοφοριακού φόρτου και περιβαλλοντική βιωσιμότητα μέσω της μεταφοράς επιβατών από τα Ι.Χ. στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
* Βελτιωμένη προσβασιμότητα για μικρές ή μεσαίες πόλεις που δεν διαθέτουν πυκνό δίκτυο μετρό ή προαστιακού.

## Μειονεκτήματα

Παρά τα πλεονεκτήματα, η εφαρμογή ενός συστήματος Tram-Train συνοδεύεται από τεχνικές και θεσμικές προκλήσεις:

* Διαφορετικά πρότυπα ασφαλείας μεταξύ τραμ και σιδηροδρόμου.
* Ανάγκη θεσμικής συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών φορέων μεταφορών (π.χ. αστικού τραμ και εθνικού σιδηροδρόμου).
* Αρχικό κόστος προσαρμογής των σημείων διασύνδεσης των δικτύων.
* Αρχικό κόστος προμήθειας κατάλληλου τροχαίου υλικού.
* Περιορισμοί ταχύτητας εντός πόλεων και πολύπλοκη συντήρηση του διπλού εξοπλισμού του τροχαίου υλικού.

## Διεθνής εφαρμογή

Σήμερα λειτουργούν δεκάδες δίκτυα Tram-Train παγκοσμίως. Ενδεικτικά παραδείγματα:

* Γερμανία: Καρλσρούη, Νορντχάουζεν, Σάαρμπρικεν, Κάσσελ, Κέμνιτς.
* Γαλλία: Μουλχάουζ, Ναντ, Σαιντ-Ντενί, Λυών.
* Ηνωμένο Βασίλειο: Σέφιλντ – Ρόδεραμ (Supertram-Train).
* Ισπανία: Βαλένθια, Αλικάντε, Μούρθια.
* Ιταλία: Κατάνια, Πάρμα, Παλέρμο (υπό σχεδιασμό).
* Εκτός Ευρώπης: συστήματα λειτουργούν σε Καναδά, Η.Π.Α., Μεξικό, Κολομβία και Ιαπωνία.

## Στην Ελλάδα

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποιο σύστημα Τραμ-Τρένου στην Ελλάδα, ωστόσο έχουν υπάρξει προτάσεις για την εφαρμογή του σε πόλεις όπως η Πάτρα, η Λάρισα και η Αλεξανδρούπολη.

## Δείτε επίσης

* Τραμ
* Τραμ Αθήνας
* Μετρό
* Σιδηρόδρομος
* Σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ελλάδα
* Προαστιακός σιδηρόδρομος
* Προαστιακές Σιδηροδρομικές Υπηρεσίες Ελλάδος

## Παραπομπές - πηγές

1. Verband Deutscher Verkehrsunternehmen (VDV): *Das Tram-Train Konzept – Erfolgsmodell für integrierte Mobilität*, Köln, 2018.
2. UITP – International Association of Public Transport: *Light Rail and Tram-Train Integration Guidelines*, Brussels, 2020.
3. Stadt Karlsruhe: *Das Karlsruher Modell – Stadtbahn als Erfolgsmodell*, 2019.
4. SNCF Réseau: *Tram-Train Mulhouse – Présentation du système*, 2017.
5. European Commission, DG MOVE: *Urban Rail Integration and Sustainable Transport Strategies*, 2021.
6. Network Rail UK: *Sheffield–Rotherham Tram-Train Pilot Report*, 2020.
7. Tram-train networks Karlsruhe and Heilbronn, Germany
8. Suburban to City Centre travel: Is tram-train the solution?