Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Λατινισμός Χέπμπορν

To σύστημα Χέπμπορν είναι μια μέθοδος μεταγραφής των ιαπωνικών σε λατινικό αλφάβητο. Πήρε το όνομά του από τον Τζέιμς Κέρτις Χέπμπορν, ο οποίος το χρησιμοποίησε για να περιγράψει τους ήχους της ιαπωνικής γλώσσας στα αγγλικά. Οριστικοποιήθηκε στην τρίτη έκδοση του Ιαπωνικού-Αγγλικού λεξικού του, το 1886. Το σύστημα μεταγραφής προωθήθηκε το 1885 από μια ομάδα ακαδημαϊκών, αποκαλούμενη «σύλλογος λατινοποίησης» (Romanization Club, ιαπωνικά: 羅馬字会, Χέπμπορν: Rōmajikai). Μια βελτιωμένη εκδοχή του συστήματος προώθησε ο «σύλλογος για την διάδοση λατινικής γραφής» (Romaji-Hirome-kai) το 1908 και ονομάστηκε «κλασσικό στυλ λατινικής γραφής» (ιαπωνικά: 標準式ローマ字, Χέπμπορν: Hyōjun-shiki Rōmaji). Αυτό το σύστημα είναι το επικρατέστερο στην Ιαπωνία.

Αν και δεν αποτελεί επίσημα εγκεκριμένη μέθοδο, η αρχική και η αναθεωρημένη εκδοχή του συστήματος Χέπμπορν παραμένουν οι μέθοδοι μεταγραφής των ιαπωνικών που χρησιμοποιούνται περισσότερο σε όλο τον κόσμο. Θεωρούνται οι καλύτερες μέθοδοι μεταφοράς της ιαπωνικής προφοράς για τους λαούς της Δύσης. Τα Χέπμπορν είναι βασισμένα στην αγγλική και την ιταλική φωνολογία, επομένως ένας Άγγλος ομιλητής, ή κάποιος του οποίου η γλώσσα έχει λατινικές ρίζες, χωρίς οικειότητα με την ιαπωνική γλώσσα, θα μπορέσει να προφέρει με μεγαλύτερη ευκολία και ακρίβεια μία ιαπωνική λέξη στο σύστημα Χέπμπορν, παρά σε άλλα συστήματα μεταγραφής, όπως το Nihon-shiki ή το επίσημο σύστημα λατινικής μεταγραφής Kurnei-shiki.

## Βλέπε επίσης

* Ιαπωνικός πολιτισμός
* Ιαπωνική γλώσσα και υπολογιστές
* Ιαπωνική λογοτεχνία
* Ιαπωνικά ονόματα
* Ιαπωνική γραφή
* Χιραγκάνα
* Κατακάνα
* Ρομάτζι

## Παραπομπές
# Χάντσα

| Χάντσα   |
| --- |
| Είδος | Λογογράμματα |
| Γλώσσες | Κορεατική |
| Χρονική περίοδος | 4ος αιώνας έως σήμερα |
| Κατεύθυνση | Αριστερά προς δεξιά |

Το **Χάντσα** ή **Χάντζα** (Κορεατικά: 한자, προφέρεται: [ha(ː)nt͈ɕa]) είναι η κορεατική ονομασία για τους κινεζικούς χαρακτήρες (κινεζικά: 漢字, πινγίν: *hànzì*). Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται στους κινεζικούς χαρακτήρες που πάρθηκαν ως δάνειο από τα κινεζικά και ενσωματώθηκαν στην κορεατική γλώσσα με κορεατική προφορά. Το *Χάντσα-μαλ* ή το *Χάντσα-ω* (το τελευταίο χρησιμοποιείται περισσότερο) αναφέρεται σε λέξεις που μπορούν να γραφτούν με το Χάντσα και το *χάνμουν* (한문, 漢文) αναφέρεται στην κλασική κινεζική γραφή, αν και το "Χάντσα" χρησιμοποιείται μερικές φορές για να συμπεριλάβει αυτές τις άλλες έννοιες. Επειδή το Χάντσα δεν υποβλήθηκε ποτέ σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου πανομοιότυπο με τους παραδοσιακούς κινέζικους και *κιουτζιτάι* χαρακτήρες, αν και οι κανόνες για ορισμένους χαρακτήρες είναι ελαφρώς διαφορετικοί. Για παράδειγμα, οι χαρακτήρες 教 και 研 είναι γραμμένοι ως 敎 και 硏. Μόνο ένας μικρός αριθμός χαρακτήρων Χάντσα είναι τροποποιημένοι ή μοναδικοί για τα κορεατικά. Αντίθετα, πολλοί από τους κινεζικούς χαρακτήρες που χρησιμοποιούνται σήμερα στην Ιαπωνία και στην ηπειρωτική Κίνα έχουν απλοποιηθεί και περιέχουν λιγότερους κανόνες από τους αντίστοιχους χαρακτήρες Χάντσα.

## Παραπομπές
# Φωνητική καταγραφή

**Φωνητική καταγραφή** (ή *φωνητική σημείωση*) είναι η οπτική αντιπροσώπευση των ήχων (ή των φώνων) της ομιλίας. Ο πιο κοινός τύπος φωνητικής καταγραφής χρησιμοποιεί ένα φωνητικό αλφάβητο π.χ. το Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο.
# Κατακάνα

Η γραφή **κατακάνα** είναι η μία από τις δύο ιαπωνικές συλλαβικές γραφές κάνα. Χρησιμοποιείται κυρίως για την αναγραφή ξένων λέξεων.

## Πίνακας βασικών κατακάνα

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ア a | イ i | ウ u | エ e | オ o | **(*ya*)** | **(*yu*)** | **(*yo*)** |
| カ ka | キ ki | ク ku | ケ ke | コ ko | キャ kya | キュ kyu | キョ kyo |
| サ sa | シ shi | ス su | セ se | ソ so | シャ sha | シュ shu | ショ sho |
| タ ta | チ chi | ツ tsu | テ te | ト to | チャ cha | チュ chu | チョ cho |
| ナ na | ニ ni | ヌ nu | ネ ne | ノ no | ニャ nya | ニュ nyu | ニョ nyo |
| ハ ha | ヒ hi | フ fu | ヘ he | ホ ho | ヒャ hya | ヒュ hyu | ヒョ hyo |
| マ ma | ミ mi | ム mu | メ me | モ mo | ミャ mya | ミュ myu | ミョ myo |
| ヤ ya |  | ユ yu |  | ヨ yo |  |
| ラ ra | リ ri | ル ru | レ re | ロ ro | リャ rya | リュ ryu | リョ ryo |
| ワ wa | ヰ wi† |  | ヱ we† | ヲ wo‡ |  |
|  | ン n |  |
| ガ ga | ギ gi | グ gu | ゲ ge | ゴ go | ギャ gya | ギュ gyu | ギョ gyo |
| ザ za | ジ ji | ズ zu | ゼ ze | ゾ zo | ジャ ja | ジュ ju | ジョ jo |
| ダ da | ヂ (ji) | ヅ (zu) | デ de | ド do | ヂャ (ja) | ヂュ (ju) | ヂョ (jo) |
| バ ba | ビ bi | ブ bu | ベ be | ボ bo | ビャ bya | ビュ byu | ビョ byo |
| パ pa | ピ pi | プ pu | ペ pe | ポ po | ピャ pya | ピュ pyu | ピョ pyo |

Η προφορά των βασικών κατακάνα συμπίπτει πλήρως με αυτή των χιραγκάνα.

## Πίνακας επιπρόσθετων κατακάνα

Αυτά τα γράμματα χρησιμοποιούνται για να την απόδοση ξένων λέξεων στα ιαπωνικά. Δεν έχουν καθιερωθεί επίσημα.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | イェ ye (ιε) |  |
|  | ウィ wi (ουι) |  | ウェ we (ουε) | ウォ wo (ουο) |
| ヷ va (βα) | ヸ vi (βι)† |  | ヹ ve (βε)† | ヺ vo (βο) |
| ヴァ va (βα) | ヴィ vi (βι) | ヴ vu (βου) | ヴェ ve (βε) | ヴォ vo (βο) |
|  | シェ she (σ'ε) |  |
|  | ジェ je (τζε) |  |
|  | チェ che (τσε) |  |
|  | ティ ti (τι) | トゥ tu (του) |  |
|  | テュ tyu (τιου) |  |
|  | ディ di (ντι) | ドゥ du (ντου) |  |
|  | デュ dyu (ντυου) |  |
| ツァ tsa (τ'σα) |  |  | ツェ tse (τ'σε) | ツォ tso (τ'σο) |
| ファ fa (φα) | フィ fi (φι) |  | フェ fe (φε) | フォ fo (φο) |
|  | フュ fyu (φυου) |  |

* † — Τα γράμματα με κόκκινο δε χρησιμοποιούνται στα σύγχρονα ιαπωνικά.
* ‡ — Το γράμμα を/ヲ *wo* γράφεται *ω* όταν χρησιμοποιείται ως μόριο στα σύγχρονα ιαπωνικά.
* Γράμματα που οι λατινικές τους αποδόσεις τους υπάρχουν σε παρενθέσεις χρησιμοποιούνται μόνο για λόγους ευφωνίας κατά το φαινόμενο rendaku/ ρέν'ντακου .
# Κινεζικοί χαρακτήρες

| Κινεζική γραφή   |
| --- |
|  |
| Είδος | Λογογραφική |
| Γλώσσες | Κινεζικά, Ιαπωνικά, Κορεατικά, Βιετναμέζικα |
| Χρονική περίοδος | Εποχή του Χαλκού – σήμερα |
| Προέλευση | Γραφή μαντείου οστών+ Κινεζική γραφή
 |
| ISO 15924 | Hani, 500 |
| Κατεύθυνση | Αριστερά προς δεξιά |
| Ψευδώνυμο Unicode | Han |
|

Οι **κινεζικοί χαρακτήρες** είναι λογογράμματα που χρησιμοποιούνται στη γραφή των κινεζικών και μερικών άλλων ασιατικών γλωσσών. Στα πρότυπα κινεζικά καλούνται *hanzi* (απλοποιημένα κινεζικά: 汉字, παραδοσιακά κινέζικα: 漢字). Έχουν προσαρμοστεί για να χρησιμοποιούνται σε μια σειρά από άλλες γλώσσες, όπως τα ιαπωνικά, όπου είναι γνωστοί ως *kanji*, τα κορεατικά, όπου είναι γνωστοί ως *hanja*, και τα βιετναμέζικα σε ένα σύστημα που είναι γνωστό ως *chữ nôm*. Οι κινεζικοί χαρακτήρες αποτελούν το παλαιότερο συνεχώς χρησιμοποιημένο σύστημα γραφής στον κόσμο.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξικό κινεζικού κειμένου
# Δάνειο (γλώσσα)

## Είδη

### Γλωσσικό δάνειο

**Γλωσσικό δάνειο** συμβαίνει όταν μια ξένη λέξη χρησιμοποιείται σε μια γλώσσα.

Παραδείγματα δανείων της ελληνικής γλώσσας:

* σούπερ μάρκετ (από τα *αγγλικά*)
* μπαμπέσης (από τα *αλβανικά*)
* φαρί (από τα *αραβικά*)
* φραπέ (από τα *γαλλικά*)
* τάληρο (από τα *γερμανικά* 'taler' το νόμισμα της Αυστροουγγαρίας, το οποίο δανειζόμενο στα αγγλικά στην Αμερική έγινε 'δολάριο')
* φαμίλια (από τα *ιταλικά*)
* κεφτές (από τα *τουρκικά*)

### Μεταφραστικό δάνειο

**Μεταφραστικό δάνειο** συμβαίνει όταν δημιουργείται μια νέα λέξη, για να μεταφράσει μια λέξη υπαρκτή σε ξένη γλώσσα, αλλά ανύπαρκτη στη γλώσσα που λαμβάνει το γλωσσικό δάνειο.

Παραδείγματα:

* πολυμέσα (από την αγγλική λέξη multimedia)
* ουρανοξύστης (από την αγγλική λέξη skyscraper)
* πληροφορική (από τη γαλλική λέξη informatique)

Αν μια λέξη μεταγενέστερα επιστρέψει στην αρχική γλώσσα με κάποια μεταβολή (έννοιας ή στη μορφή της), η διαδικασία ονομάζεται αντιδάνειο.

Το φαινόμενο του δανεισμού στις γλώσσες μπορεί να παρουσιαστεί σαν ένας από τους μηχανισμούς ανανέωσης και εμπλουτισμού των γλωσσών. Δεδομένου όμως ότι θίγεται η "καθαρότητα" της κάθε γλώσσας, υπάρχουν πάντα περιπτώσεις όπου εμφανίζονται πολέμιοι του δανεισμού λόγω του φόβου αφομοίωσης της μιας γλώσσας από την άλλη.
# Μεταρρύθμιση Μεϊτζί

Η **μεταρρύθμιση Μεϊτζί** ή **Αποκατάσταση Μεϊτζί** (明治維新, Μεϊτζί Ισίν) ήταν μια αλυσίδα γεγονότων με την οποία αποκαταστάθηκε η αυτοκρατορική κυριαρχία στην Ιαπωνία το 1868. Η αποκατάσταση οδήγησε σε τεράστιες αλλαγές στην πολιτική και κοινωνική δομή της Ιαπωνίας, με την κατάργηση του Σογκουνάτου και τον εκσυχρονισμό της Ιαπωνίας. Πήρε το όνομά της από τον αυτοκράτορα Μεϊτζί, ο οποίος βασίλευσε στη Ιαπωνία από το 1867 ως το 1912.

Στη περίοδο αυτή έγινε μια καταπληκτική προσπάθεια να εκσυγχρονιστεί η Ιαπωνία για να συμβαδίσει με τον δυτικό πολιτισμό χωρίς όμως να ‘χάσει την ψυχή της’

Επικεντρώθηκε στην πολεμική βιομηχανία, αλλά και έγινε μια τεράστια προσπάθεια εξάλειψης του αναλφαβητισμού, που είχε εξαιρετικά αποτελέσματα μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα (περίπου 30 χρόνων).

Η τεράστια αυτή αλλαγή στον Ιαπωνικό τρόπο ζωής θεωρείται το πρώτο Ιαπωνικό Θαύμα. Το δεύτερο είναι η ανάκαμψή της μετά την συντριπτική της ήττα στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο.
# Αλφαβητισμός

Παγκόσμιος χάρτης που δείχνει ποσοστό αλφαβητισμού από χώρα σε 2015 (2015 CIA *World Factbook*) Γκρι = δεν υπάρχουν δεδομένα.
Ο αναλφαβητισμός στον κόσμο μεταξύ του 1970 και του 2015 .
Άγνοια των γραμμάτων, αδυναμία ανάγνωσης και γραφής. Αυτή είναι η κλασική έννοια του όρου **αναλφαβητισμός** ενώ ο όρος του **αναλφάβητου**, εξηγείται από την UNESCO με την παρακάτω διατύπωση: "όποιος δεν έχει αποκτήσει τις αναγκαίες γνώσεις και ικανότητες για την άσκηση όλων των δραστηριοτήτων για τις οποίες η γραφή, η ανάγνωση και η αρίθμηση είναι απαραίτητες".

Οι αναλφάβητοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, στους **οργανικά** και **λειτουργικά** αναλφάβητους. Οι πρώτοι δεν διδάχθηκαν ποτέ γραφή και ανάγνωση, άρα δεν φοίτησαν ποτέ στο σχολείο, ενώ οι δεύτεροι απέκτησαν γνώσεις χαμηλού επιπέδου και συνήθως δεν είχαν τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν τις όποιες γνώσεις πήραν στη διάρκεια της ζωής τους, με συχνό αποτέλεσμα αυτές να ξεχαστούν.

Όταν αυτές οι ικανότητες είναι επίκτητες, ο αναγνώστης μπορεί να επιτύχει την πλήρη γλωσσική παιδεία, να γράφει με ακρίβεια και συνοχή, και να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες και τις ιδέες από το κείμενο ως βάση για τη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργική σκέψη. Η αδυναμία των προαναφερθέντων ονομάζεται αναλφαβητισμός.

## Ιστορία

Ποσοστό αναλφαβητισμού στη Γαλλία κατά τον 18ο και 19ο αιώνα.
### Προϊστορικός αλφαβητισμός

#### Προέλευση του αλφαβητισμού

Ο αλφαβητισμός θεωρείται ότι έχει πρώτα προκύψει από την ανάπτυξη της αριθμητικής και των υπολογιστικών συσκευών, από το 8.000 π.Χ. Η γραφή αναπτύχθηκε ανεξάρτητα τουλάχιστον τέσσερις φορές στην ανθρώπινη ιστορία, στην Μεσοποταμία, στην Αίγυπτο, στις πεδινές εκτάσεις της Κεντρική Αμερικής και στην Κίνα.

Οι πρώτες μορφές της γραπτής επικοινωνίας, αναπτύχθηκαν στη Σουμέρια, που βρίσκεται στη νότια Μεσοποταμία, γύρω στο 3500-3000 π.Χ. Κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής, ο αλφαβητισμός είχε «σε μεγάλο βαθμό λειτουργική σημασία, που ωθούνταν από την ανάγκη διαχείρισης των νέων ποσοτήτων πληροφοριών και των νέων μορφών διακυβερνήσεων που δημιουργήθηκε από το εμπόριο και του μεγάλου βαθμού παραγωγές.»

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Αλφαβητισμός στο Wikimedia Commons
* UNESCO - Aλφαβητισμός
# Μόρφημα

**Μορφήματα** στη γλωσσολογία ονομάζονται οι ελάχιστες μονάδες σημασίας που συναντάμε κατά τη μορφολογική ανάλυση μιας γλώσσας. Δηλαδή είναι τα στοιχεία που αν αναλυθούν σε άλλα μικρότερα, όπως οι συλλαβές και τα φωνήματα, αυτά τα μικρότερα στοιχεία δεν έχουν πλέον κάποιο νόημα. Διακρίνονται σε λεξικά (λεξιλογικά) μορφήματα και γραμματικά (λειτουργικά) μορφήματα. Από τον συνδυασμό των μορφημάτων προκύπτουν οι λέξεις. Για παράδειγμα η λέξη "σπιτάκι" αναλύεται σε δύο μορφήματα: σπιτ-, -άκι. Το μόρφημα σπιτ- είναι λεξικό και το -άκι είναι γραμματικό.

Τα γραμματικά μορφήματα είναι οι ελάχιστες διαφοροποιητικές μονάδες (χρόνου, αριθμού, γένους κλπ), οι οποίες πραγματώνονται από τις μορφές, π.χ. μόρφημα: "πληθυντικός" , μορφές: "-ες" (ημέρ-ες ), "-οι" (άνθρωπ-οι) ,"-α"
(δέντρα) κλπ.

Η μελέτη των μορφημάτων ξεκινά με συστηματικό τρόπο από τον αμερικανικό δομισμό και τον βασικό εκπρόσωπό του, τον Bloomfield (1933).Τα μορφήματα ανήκουν στην πρώτη άρθρωση της γλώσσας.

## Πηγές

* Γ.Μπαμπινιώτη, Θεωρητική γλωσσολογία.
* Γ.Μπαμπινιώτη, Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* λεξικό γλωσσολογικών όρων Ηλεκτρονικός Κόμβος ΚΕΓ.