Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Γλώσσες των Νήσων Ώλαντ

Η επαρχία Ώλαντ της Φινλανδίας, επισημασμένη με κόκκινο χρώμα
Οι **Νήσοι Ώλαντ**, μια αυτόνομη περιοχή της Φινλανδίας, έχει τη μεγαλύτερη σουηδόφωνη πλειοψηφία στη Φινλανδία. Περίπου το 88% του πληθυσμού της επαρχίας, ή περίπου 25.500 άνθρωποι, μιλούν τα σουηδικά ως την πρώτη τους γλώσσα (ειδικά τη τοπική σουηδική διάλεκτο των Ώλαντ). Τα σουηδικά είναι επίσης η μόνη επίσημη γλώσσα της επαρχίας. Τα φινλανδικά, έχουν επίσης παρουσία, παρόλο που είναι μικρή, καθώς περίπου μόνο το 5% των κατοίκων των νήσων μιλούν τα φινλανδικά.

Οι δέκα περισσότερο ομιλούμενες γλώσσες του 2016 είνα οι παρακάτω (με συνολικό πληθυσμό 29.214 κατοίκων):

* Σουηδικά: 25.592 (87.60%)
* Φινλανδικά: 1.367 (4.68%)
* Ρουμανικά: 383 (1.31%)
* Λετονικά: 354 (1.21%)
* Εσθονικά: 204 (0.70%)
* Ρωσικά: 145 (0.50%)
* Ταϊλανδικά: 144 (0.49%)
* Αγγλικά: 124 (0.42%)
* Γερμανικά: 93 (0.32%)
* Αραβικά: 78 (0.27%)

Ενώ ο αριθμός των ομιλητών της σουηδικής αυξήθηκε από 24.169 το 2000 σε 25.592 άτομα το 2016, το ποσοστό τους έχει μειωθεί από 93.7% το 2000 σε 87.6% το 2014. Για τα φινλανδικά, το ποσοστό και ο αριθμός των ομιλητών έχει παραμείνει περίπου το ίδιο (από 1.238 σε 1.367, και από 4.8% μειώθηκε στο 4.7%). Το ποσοστό των ομιλητών άλλων γλωσσών αυξήθηκε από 1.5% το 2000 σε 7.7% το 2016.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Γλώσσες των Νήσων Ώλαντ Αρχειοθετήθηκε 2008-04-19 στο Wayback Machine.
# Πρωθυπουργός της Νορβηγίας

| Πρωθυπουργός της Νορβηγίας
 Norges statsminister (Norwegian Bokmål) Noregs statsminister (Norwegian Nynorsk) |
| --- |
| Εθνόσημο της Νορβηγίας |
| **Κάτοχος Γιούνας Γκαρ Στόρε** από 14 Οκτωβρίου 2021 |
| Προσφώνηση | Εξοχότατη κυρία Πρωθυπουργέ |
| Κατοικία | Inkognitogata 18 |
| Διορισμός από | Ο Μονάρχης |
| Διάρκεια θητείας | Καμία |
| Αρχικός κάτοχος | Φρέντερικ Στανγκ (θεωρούμενος γενικά ως ο πρώτος κάτοχος) |
| Δημιουργία | 1873 |
| Μισθός | 1.856.000 NOK |
| Ιστοσελίδα | Επίσημος Ιστότοπος |

Ο **Πρωθυπουργός της Νορβηγίας** (Νορβηγικά: Statsminister - Κατά λέξη: Υπουργός του Κράτους), είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης της Νορβηγίας και το ισχυρότερο πρόσωπο στην πολιτική της χώρας. Ο πρωθυπουργός και το Συμβούλιο της Επικρατείας (Cabinet), το οποίο αποτελείται από όλους τους επικεφαλής των δημοσίων υπηρεσιών, είναι συλλογικά υπεύθυνοι των πολιτικών ενεργειών και πράξεών τους απέναντι στον μονάρχη, στο Storting (Κοινοβούλιο Νορβηγίας), στο κόμμα τους και στο εκλογικό σώμα. Στην πράξη, καθώς είναι σχεδόν αδύνατον για μία κυβέρνηση να παραμείνει στην εξουσία ενάντια στη βούληση του Storting, ο πρωθυπουργός είναι κυρίως υπόλογος στο Storting. Ο πρωθυπουργός είναι σχεδόν πάντα ο ηγέτης του κόμματος πλειοψηφίας του Storting ή ο ηγέτης του βασικού εταίρου σε μια κυβέρνηση συνεργασίας.

Το σύνταγμα της Νορβηγίας εγκρίθηκε στις 17 Μαΐου 1814. Η θέση του πρωθυπουργού δημιουργήθηκε από νομοθεσία. Οι σύγχρονοι πρωθυπουργοί έχουν ελάχιστες θεσμικές εξουσίες αλλά, υπό την προϋπόθεση πως μπορούν να ζητήσουν εντολή στήριξης του κοινοβουλευτικού κόμματός τους, μπορούν να ελέγξουν τόσο το νομοθετικό όσο και το εκτελεστικό σώμα και ως εκ τούτου, κατέχουν σημαντικές *de facto* εξουσίες. Από τις 16 Οκτωβρίου 2013, πρωθυπουργός της Νορβηγίας είναι η Έρνα Σόλμπεργκ του Συντηρητικού Κόμματος, η δεύτερη γυναίκα πρωθυπουργός στην ιστορία της Νορβηγίας.

Σε αντίθεση με τους ομολόγους τους στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι Νορβηγοί πρωθυπουργοί δεν έχουν τη δυνατότητα να συμβουλεύουν τον βασιλιά να διαλύσει το Storting και να προκηρύξει εκλογές. Το σύνταγμα απαιτεί το Storting να υπηρετεί την πλήρη τετραετή θητεία του και αν ο πρωθυπουργός χάσει την εμπιστοσύνη του Storting, τότε θα πρέπει να παραιτηθεί.

## Κατάλογος

## Παραπομπές
# Κορόνα Δανίας

| Κορόνα Δανίας |
| --- |
| Dansk krone  (Δανική) |
|  |
| ISO 4217 |
| Κωδικός | DKK |
| Αριθμός | 208 |
| Ονομασίες |
| Υπομονάδα |  |
|  1⁄100 | 100 έρε |
| Σύμβολο νομίσματος | kr |
| Τραπεζογραμμάτια | 50, 100, 200, 500 |
| Κέρματα | 50ø, 1, 2, 5, 10, 20 |
| Δημογραφικά |
| Ημερομηνία εισαγωγής | 1 Ιανουαρίου 1875 |
| Αντικαταστάθηκε | Δανέζικο rigsdaler |
| Χρήστης/ες |  Δανία  Γροιλανδία  Νήσοι Φερόες |
| Αποτίμηση |
| Νομισματικός πληθωρισμός | 1,4% (2024) |
|  Πηγή | *The Global Economy* |

κέρμα ενός έρε (1948-1972)
Η **δανέζικη κορόνα** είναι το νόμισμα της Δανίας και της αυτόνομης περιοχής της Γροιλανδίας. Η δανέζικη ονομασία είναι «krone», ο πληθυντικός του είναι «kroner» και διαιρείται σε 100 έρε (ενικός και πληθυντικός). Ο κωδικός ISO 4217 είναι DKK.

Το νόμισμα κυκλοφορεί και στα νησιά Φερόες, αλλά με διαφορετικά σχέδια, βάσει προηγούμενης συμφωνίας με τη Δανία. Το ίδιο συμβαίνει από το 2008 και με τη Γροιλανδία, βάσει συμφωνίας που υπογράφτηκε πρόσφατα.

## Ιστορία

Η κορόνα είναι νόμισμα της Δανίας από το 1873, οπότε τέθηκε σε ισχύ η Σκανδιναβική Νομισματική Ένωση μεταξύ Δανίας και Σουηδίας, στην οποία προσχώρησε και η Νορβηγία δύο χρόνια αργότερα. Η Ένωση διαλύθηκε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και οι τρεις χώρες διατήρησαν τα ανεξάρτητα νομίσματά τους με το ίδιο όνομα.

Η Δανία έχει επιτύχει ειδική εξαίρεση από την υποχρέωση υιοθέτησης του ευρώ στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Η κορόνα παραμένει πάντως σε σύνδεση με το ευρώ, καθώς συμμετέχει στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών ΙΙ.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Κεντρική Τράπεζα της Δανίας (Δανικά)
# Ράντσταντ

Σχηματικός χάρτης του Ράντσταντ
Το **Ράντσταντ** (ολλανδικά: *Randstad*‎‎) είναι μια συσσώρευση πόλεων στην Ολλανδία. Αποτελείται από τις τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις Άμστερνταμ, Ρότερνταμ, Χάγη και Ουτρέχτη και πολλές δευτερεύουσες. Με 7,5 εκατομμυρια κατοίκους (τον μισό πληθυσμό της Ολλανδίας· αν προσθέσουμε και άλλες περιοχές φτάνει τα 10 εκατομμύρια, σχεδόν 2/3 του ολλανδικού πληθυσμού είναι μια από τις μεγαλύτερες πολεοδομικές συναθροίσεις στην Ευρώπη. Κύριες πόλεις είναι οι Αλμέρε, Άμστερνταμ, Ντελφτ, Ντόρντρεχτ, Χάουντα, Χάαρλεμ, Χίλφερσουμ, Λέιντεν, Ρότερνταμ, Χάγη, Ουτρέχτη και Ζούτεμεϊρ. Άλλες μεγάλες πόλεις είναι οι Άλφεν αν ντεν Ράιν, Άμερσφοορτ, Άμστελφεϊν, Καπέλλε αν ντε Άισελ, Χόοφτντορπ, Κάτβαϊκ, Λάιντσενταμ, Νιούβεχαϊν, Πούρμερεντ, Ράισβαϊκ, Σχιντάμ, Σπάικενισσε, Φλάαρντιχεν, Φόορμπουρχ, και Ζάανσταντ.

Μαζί με τις συναθροίσεις της Κοιλάδας του Ρουρ, την Αμβέρσα, τις Βρυξέλλες, το Παρίσι, την ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου, και μερικές μικρότερες αστικές περιοχές όπως Λιλ - Κορτράικ και Μάαστριχτ - Λιέγη - Άαχεν, είναι η οικονομική ατμομηχανή της ΕΕ. Η περιοχή είναι και η πιο αστικοποιημένη στην ΕΕ, με περίπου 50 εκ. κατοίκους.

Οι πόλεις του Ράντσταντ είναι διατεταγμένες περίπου στο σχήμα μιας αλυσίδας ή κύκλου. Αυτό δίνει στην περιοχή το όνομα της (*rand* είναι η περιφέρεια και *stad* σημαίνει πόλη). Η περιοχή ανάμεσα στις πόλεις ονομάζεται και πράσινη καρδιά (Groene Hart).
# Ιταλικές γλώσσες

Οι **ιταλικές γλώσσες** είναι ομάδα γλωσσών που ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια. Οι ιταλικές γλώσσες διακρίνονται σε δύο κλάδους:

* Οσκοουμβρικές γλώσσες ή Σαβελλικές
	+ Οσκική γλώσσα, μιλιόταν στη νοτιοκεντρική περιοχή της ιταλικής χερσονήσου.
		- Βολσκική γλώσσα
	+ Ουμβρική γλώσσα (δεν πρέπει να συγχέεται με την ουμβρική διάλεκτο της σύγχρονης ιταλικής γλώσσας), ομιλούνταν στη βορειοκεντρική περιοχή της ιταλικής χερσονήσου.
* Λατινοφαλισκικές γλώσσες
	+ Φαλισκική γλώσσα, ομιλούνταν στην περιοχή γύρω από το Φαλέριι Βέτερες (σύγχρονη Τσίβιτα Καστελάνα) βόρεια της πόλης της Ρώμης.
	+ Λατινική γλώσσα, ομιλούνταν στη δυτικοκεντρική Ιταλία, οι ρωμαϊκές κατακτήσεις τη διέδωσαν σε όλην την αυτοκρατορία και πέρα από αυτή.

Εξελίξεις της λατινικής αποτελούν οι ρομανικές γλώσσες, γνωστές και ως λατινογενείς.
# Αρμένιοι

Αρμένιοι
*Հայեր* (αρμενικά)| Συνολικός πληθυσμός |
| --- |
| 6– 8 εκατομμύρια  |
| Περιοχές με σημαντικούς πληθυσμούς |
|  Αρμενία | 3,018,854 |
| Ρωσία ! Ρωσία | 1,182,388–2,900,000 |
| Ηνωμένες Πολιτείες ! Ηνωμένες Πολιτείες | 483,366–1,500,000 |
| Γαλλία ! Γαλλία | 250,000–750,000 |
| Ιράν ! Ιράν | 120,000 |
| Βραζιλία ! Βραζιλία | 100,000 |
| Λίβανος ! Λίβανος | 150,000 |
| Συρία ! Συρία | 100,000 |
| Ουκρανία ! Ουκρανία | 100,000 |
| Ελλάδα ! Ελλάδα | 80,000 |
| Αργεντινή ! Αργεντινή | 70,000 |
| Τουρκία ! Τουρκία | 60,000 |
| Καναδάς ! Καναδάς | 55,740 |
| Πολωνία ! Πολωνία | 50,000 |
| Γλώσσες |
| Αρμένικα |
| Θρησκεία |
| Χριστιανισμός Αρμενική Αποστολική Εκκλησία · Καθολική Εκκλησία · Προτεσταντισμός  |

Οι **Αρμένιοι** (αρμενικά: հայեր, hɑjɛɾ) είναι μια εθνοθρησκευτική ομάδα ιθαγενής στα αρμενικά υψίπεδα.

Οι Αρμένιοι αποτελούν τον κύριο πληθυσμό της Αρμενίας και της ντε φάκτο ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Υπάρχει μια ευρεία διασπορά εκατομμυρίων ανθρώπων με πλήρη ή μερική αρμενική καταγωγή που ζουν εκτός της σύγχρονης Αρμενίας. Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί Αρμενίων υπάρχουν σήμερα στη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γεωργία, το Ιράν, την Ουκρανία, τον Λίβανο και τη Συρία. Με τις εξαιρέσεις του Ιράν και τα πρώην σοβιετικά κράτη, η σημερινή αρμενική διασπορά σχηματίστηκε κυρίως ως αποτέλεσμα της Αρμενικής Γενοκτονίας.

Οι περισσότεροι Αρμένιοι ασπάζονται την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία, μια μη Χαλκηδόνια εκκλησία, η οποία είναι επίσης η παλαιότερη εθνική εκκλησία στον κόσμο. Ο Χριστιανισμός άρχισε να εξαπλώνεται στην Αρμενία αμέσως μετά την ανάσταση του Ιησού Χριστού, χάρη στις προσπάθειες δύο από τους αποστόλους του, του Θαδαίου και του Βαρθολομαίου. Στις αρχές του 4ου αιώνα, το Βασίλειο της Αρμενίας ήταν το πρώτο κράτος που υιοθέτησε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους, με την οποία ο προηγουμένως κυρίαρχος Ζωροαστρισμός και ο παγανισμός στην Αρμενία μειώθηκαν σταδιακά.

Τα Αρμενικά είναι μια Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα. Διαθέτουν δύο αμοιβαία κατανοητές και γραπτές μορφές: την Ανατολική Αρμενική, που σήμερα ομιλείται κυρίως στην Αρμενία, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το Ιράν και τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, και τη Δυτική Αρμενική, που χρησιμοποιείται στην ιστορική Δυτική Αρμενία και, μετά από την Αρμενική Γενοκτονία, κυρίως στις κοινότητες της Αρμενικής Διασποράς. Το μοναδικό αρμενικό αλφάβητο επινοήθηκε το 405 μ.Χ. από τον Μεσρώπ Μαστότς.

## Σημειώσεις

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Αρμένιοι στο Wikimedia Commons
# Sentinel-2A

| Sentinel-2A |
| --- |
|  |
| Οργανισμός | Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος |
| Χαρακτηριστικά αποστολής |
| Πύραυλος φορέας | Βέγκα |
| Ημερομηνία εκτόξευσης | 23  Ιουνίου 2015 |
| Τόπος εκτόξευσης | ELA-1 |
| COSPAR ID | 2015-028A |
| Μάζα | 1.140 κιλά και 1.017 κιλά |
| δεδομένα () |

Ο **Sentinel-2A** είναι ευρωπαϊκός δορυφόρος οπτικής απεικόνισης ο οποίος εκτοξεύτηκε το 2015 στα πλαίσια του προγράμματος Κοπέρνικος της ESA. Φέρει πληθώρα οργάνων για να υποστηρίξει διάφορες υπηρεσίες όπως την παρακολούθηση των δασών, την ανίχνευση μεγάλων αλλαγών στην γήινη επιφάνεια και την διαχείριση καταστροφών.

Εκτοξεύτηκε στις 23 Ιουνίου 2015 (01:52 GMT) με πύραυλο Βέγκα

## Δείτε επίσης

* Διαστημικές αποστολές το 2015

## Παραπομπές

## Αναφορές

* Sentinel-2 Αρχειοθετήθηκε 2017-03-02 στο Wayback Machine.
* Sentinel-2
* Sentinel-2 Scientific Data Hub
# Προγκρές Μ-28Μ

| Προγκρές Μ-28Μ |
| --- |
|  |
| Οργανισμός | Roscosmos |
| Χαρακτηριστικά αποστολής |
| Πύραυλος φορέας | Soyuz-U |
| Ημερομηνία εκτόξευσης | 3  Ιουλίου 2015 |
| Τόπος εκτόξευσης | εξέδρα εκτόξευσης Γκαγκάριν |
| COSPAR ID | 2015-031A |
| δεδομένα () |

Το **Προγκρές M-28M** (ρωσικά: *Прогресс М-28М*‎‎
, η NASA το ονόμασε **Progress 60** ή **60P**) είναι ρωσικό μη επανδρωμένο διαστημόπλοιο τύπου Προγκρές το οποίο εκτοξεύτηκε τον Ιούλιο του 2015 για να ανεφοδιάσει τον Διεθνη Διαστημικό Σταθμό.

## Αποστολή

Εκτοξεύτηκε στις 3 Ιουλίου 2015 (04:55 GMT) από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν, μετά από δύο αποτυχίες σκαφών (του SpaceX CRS-7 και του Προγκρές Μ-27Μ) να φτάσουν στον σταθμό. Το Μ-28Μ συνδέθηκε επιτυχώς με το τμήμα Πιρς στις 5 Ιουλίου 2015 (07:11 GMT).

Μετέφερε 2381 kg φορτίου, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, νερού, κασίμων και οξυγόνου. Τα 1393 kg είναι ανταλλακτικά, εφόδια και εξοπλισμός για την διεξαγωγή πειραμάτων. Σύμφωνα με το πλάνο, το Προγκρές M-28M θα παραμείνει στον διαστημικό σταθμό για τέσσερις περίπου μήνες.

## Δείτε επίσης

* Διαστημικές αποστολές το 2015

## Παραπομπές
# Ανταρκτική (περιοχή)

Η περιοχή της Ανταρκτικής με τον 60ό νότιο παράλληλο.
Η **Ανταρκτική** είναι μια πολική περιοχή γύρω από τον Νότιο Πόλο της Γης, απέναντι από την Αρκτική περιοχή γύρω από το Βόρειο Πόλο. Η Ανταρκτική περιλαμβάνει την ήπειρο της Ανταρκτικής, το οροπέδιο Kerguelen και άλλα νησιωτικά εδάφη που βρίσκονται στην Ανταρκτική πλάκα ή νότια του Ανταρκτικού κύκλου. Η περιοχή της Ανταρκτικής περιλαμβάνει την τράπεζα πάγου, τα νερά και όλα τα νησιωτικά εδάφη του Νότιου Ωκεανού που βρίσκονται νότια του Ανταρκτικού κύκλου, μια ζώνη περίπου 32 ως 48 χιλιομέτρων που ποικίλλει ευρέως σε γεωγραφικό πλάτος εποχιακά. Η περιοχή καλύπτει περίπου το 20% του νότιου ημισφαιρίου, εκ των οποίων το 5,5% (14 εκατομμύρια τ.χλμ.) είναι η επιφάνεια της ίδιας της ηπείρου της Ανταρκτικής. Όλα τα εδάφη και τράπεζες πάγου νότια του νότιου 60ού παράλληλου διοικούνται στο πλαίσιο του συστήματος της Συνθήκης της Ανταρκτικής. Βιογεωγραφικά, η Ανταρκτική σφαίρα είναι μία από τις οκτώ βιογεωγραφικές περιοχές της γης.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Ανταρκτική (περιοχή) στο Wikimedia Commons
# Κλίμακα Φαρενάιτ

Θερμόμετρο με κλίμακα Κελσίου (εσωτερικά) και Φαρενάιτ (εξωτερικά).
  Χώρες που χρησιμοποιούν Κλίμακα Φαρενάιτ.
  Χώρες που χρησιμοποιούν και τις δύο κλίμακες.
  Χώρες που χρησιμοποιούν Κλίμακα Κελσίου.
Η **Κλίμακα Φαρενάιτ** είναι κλίμακα μέτρησης της θερμοκρασίας και ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Γερμανού φυσικού Γαβριήλ Φαρενάιτ (1686–1736), που την πρότεινε το 1724. Σήμερα έχει σχεδόν αντικατασταθεί διεθνώς από την Κλίμακα Κελσίου (που επινοήθηκε 18 χρόνια μετά την κλίμακα Fahrenheit), πλην όμως χρησιμοποιείται σε περιορισμένους, μη επιστημονικούς σκοπούς, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε ελάχιστες ακόμα χώρες, όπως η Λιβερία και η Μπελίζ.

## Δημιουργία

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με το πως προέκυψε η κλίμακα. Ως προς το μηδέν (0 °F), ορίστηκε το σημείο παγώματος (πήξη) ενός διαλύματος άρμης, αποτελούμενου από ίσα μέρη πάγου, νερού και αλατιού. Η θερμοκρασία αυτή αντιστοιχούσε στους -18 βαθμούς Κελσίου. Προσδιορίστηκε επίσης το σημείο παγώματος του νερού (32 °F) καθώς και της μέσης θερμοκρασίας του ανθρώπινου σώματος (96 °F, που για την ακρίβεια ήταν 2,6 °F πιο κάτω από τη σημερινή τιμή, εξαιτίας μεταγενέστερης αναπροσαρμογής της κλίμακας).

Στην κλίμακα Φαρενάιτ το σημείο πήξης του νερού είναι οι 32 βαθμοί Φαρενάιτ (°F) και το σημείο βρασμού του οι 212 (°F) (σε κανονική πάντα ατμοσφαιρική πίεση), χωρίζοντας έτσι τα δύο σημεία αναφοράς κατά 180 βαθμούς. Συνεπώς, ένας βαθμός της κλίμακας Φαρενάιτ ισούται με το 1/180 του διαστήματος μεταξύ πήξης και βρασμού. Το αντίστοιχο διάστημα στην κλίμακα Κελσίου είναι 100 βαθμοί. Έτσι το διάστημα 1 βαθμού Φαρενάιτ είναι διάστημα 5/9 του ενός βαθμού Κελσίου. Οι δύο κλίμακες έχουν κοινό σημείο στους -40 βαθμούς (δηλαδή -40 °F και -40 °C αναπαριστούν την ίδια θερμοκρασία).

Το απόλυτο μηδέν στην κλίμακα Φαρενάιτ είναι οι −459,67 °F (−273,15 °C). Η κλίμακα Ράνκιν (R) φτιάχτηκε με την ίδια διαβάθμιση της κλίμακας Φαρενάιτ, έτσι ώστε το απόλυτο μηδέν να είναι 0 °R.

Η μετατροπή βαθμών από την κλίμακα Κελσίου στην κλίμακα Φαρενάιτ, γίνεται με τη βοήθεια της σχέσης:

[°C] × WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 + 32 = [°F]

και αντιστρόφως

([°F] − 32) × WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 =[°C]
## Δείτε επίσης

* Κλίμακα Κελσίου
* Κλίμακα Κέλβιν
* Κλίμακα Ρεωμύρου
* Κλίμακα Ράνκιν

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Daniel Gabriel Fahrenheit (Polish-born Dutch physicist) – Encyclopædia Britannica
* "At Auction | One of Only Three Original Fahrenheit Thermometers" *Enfilade* page for 2012 *Christie's* sale of a Fahrenheit mercury thermometer
	+ *Christie's* press release
* «SI Units - Temperature». *NIST* (National Institute of Standards and Technology (US Department of Commerce)). November 15, 2019.  Ανακτήθηκε στις February 25, 2020.
# Κυματοσωματιδιακός δυϊσμός

Στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, ηλεκτρόνια εκπέμπονται από την ύλη, λαμβάνοντας την απαιτούμενη ενέργεια από ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.
Ο **κυματοσωματιδιακός δυϊσμός** είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό της κβαντικής θεωρίας, και μία ειδοποιός διαφορά της σε σχέση με την κλασική θεώρηση της φύσης. Συνίσταται στο γεγονός ότι οι θεμελιώδεις οντότητες της φύσης παρουσιάζουν **και** κυματική **και** σωματιδιακή συμπεριφορά.

*Η αρχή του κυματοσωματιδιακού δυϊσμού της ύλης:* Όλα τα φυσικά σωματίδια έχουν και κυματική συμπεριφορά παράλληλα με τη σωματιδιακή, όχι όμως ταυτόχρονα. Οι σχέσεις που συνδέουν τα σωματιδιακά χαρακτηριστικά ενέργειας WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 και ορμής WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 με τα κυματικά της συχνότητας WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 και μήκους κύματος WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 είναι οι:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  είναι δηλαδή οι ίδιες με εκείνες που ισχύουν για το φως αλλά λυμένες ως προς συχνότητα και μήκος κύματος, αφού είναι τώρα η παράγωγη ιδιότητα.

Τα σωματίδια (ηλεκτρόνιο, πρωτόνιο, νετρόνιο κ.α.) στην κλασσική φυσική θεωρούνται ως "τμήματα ύλης", παρόμοια με τα μακροσκοπικά αντικείμενα (κάτι σαν την μπάλα του γκολφ αλλά πολύ μικρότερων διαστάσεων).Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι ότι είναι **εντοπισμένα** στο χώρο, δηλαδή μπορούμε με κάποια ακρίβεια να περιγράψουμε τις συντεταγμένες τους με 3 αριθμούς (στον τρισδιάστατο χώρο). Από την άλλη μεριά, το "κύμα" είναι μία διαταραχή ενός ελαστικού μέσου, ή ενός πεδίου, που διαδίδεται με κάποια ταχύτητα. Το πεδίο "απλώνεται" στο χώρο και για να το περιγράψουμε απαιτείται ένα ορισμένο πλήθος αριθμών *(βαθμοί ελευθερίας)* για **κάθε** σημείο του χώρου. Οι δύο εικόνες, αν κριθούν με βάση τις αισθήσεις μας, είναι τελείως ασύμβατες: το κύμα και το κομμάτι ύλης που λέμε σωματίδιο φαίνονται διαφορετικά πράγματα.

Η φύση όμως δεν ακολουθεί πάντα αυτό που σε μάς "φαίνεται" φυσιολογικό. Αρχικά αποδείχθηκε ότι το φως έχει και τις δύο ιδιότητες: είναι κύμα, αλλά και σωματίδιο (φωτόνιο, Πλανκ: 1900). Αργότερα με μία τολμηρή υπόθεση ο Ντε Μπρολί απέδωσε κυματικές ιδιότητες στο ηλεκτρόνιο που περιστρέφεται γύρω από τον πυρήνα του υδρογόνου, με μήκος κύματος αντιστρόφως ανάλογο της ενέργειάς του.

Η ανάκριση της φύσης (πείραμα) έχει αποδείξει άπειρες φορές έκτοτε ότι αυτή η θεώρηση είναι σωστή. Τα σωματίδια έχουν και κυματικές ιδιότητες (παρουσιάζουν κυματική συμπεριφορά, για παράδειγμα συμβολή και περίθλαση) και τα κύματα έχουν και σωματιδιακές (συμπεριφέρονται σαν ρεύμα σωματιδίων, ιδίως κατά την εκπομπή και την απορρόφησή τους). Σε κάποια φαινόμενα εκδηλώνεται η κυματική φύση ενός σωματιδίου, ενώ σε κάποια άλλα εκδηλώνεται η σωματιδιακή του φύση. Η διαφορά με την κλασική θεώρηση του κύματος, στην περίπτωση που ένα σωματίδιο εκδηλώνει την κυματική του φύση, είναι ότι δεν πρόκειται για υλικό κύμα αλλά για κύμα πιθανότητας.

Οι δύο φύσεις αυτές είναι συμπληρωματικές. Η μία δεν αναιρεί την άλλη.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Κυματοσωματιδιακός δυϊσμός στο Wikimedia Commons
# Άντζελο Σέκι

| Άντζελο Σέκι |
| --- |
|  |
| Γενικές πληροφορίες |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Angelo Secchi (Ιταλικά)  |
| Γέννηση | 18  Ιουνίου 1818 Ρέτζο νελλ'Εμίλια |
| Θάνατος | 26  Φεβρουαρίου 1878 Ρώμη |
| Χώρα πολιτογράφησης | Βασίλειο της Ιταλίας (από 1861) |
| Θρησκεία | Καθολική Εκκλησία |
| Θρησκευτικό τάγμα | Εταιρεία του Ιησού |
| Εκπαίδευση και γλώσσες |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Ιταλικά |
| Σπουδές | Stonyhurst College |
| Πληροφορίες ασχολίας |
| Ιδιότητα | αστρονόμος φυσικός |
| Εργοδότης | Ακαδημία Επιστημών της Αγίας Πετρούπολης |
| Αξιώματα και βραβεύσεις |
| Βραβεύσεις | αλλοδαπό μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (20  Νοεμβρίου 1856) |
| Υπογραφή |
|  |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Ο **Πιέτρο Άντζελο Σέκι** (ιταλικά: *Pietro Angelo Secchi*‎‎, 28 Ιουνίου 1818 – 26 Φεβρουαρίου 1878) ήταν Ιταλός αστρονόμος, πρωτοπόρος της παρατηρησιακής Αστροφυσικής.
Ο Σέκι γεννήθηκε στην επαρχία Ρέτζιο-Εμίλια και απεβίωσε στη Ρώμη.

## Βιογραφία

Υπήρξε ο ένας από τους δύο πρωτοπόρους στην αστρονομική Φασματοσκοπία και την ταξινόμηση των αστρικών φασμάτων, μαζί με τον Γιόζεφ φον Φραουνχόφερ. Σε ηλικία 16 ετών εισήλθε στο Τάγμα των Ιησουιτών και αργότερα, σε ηλικία 32 ετών, έγινε διευθυντής του Αστεροσκοπείου του Βατικανού, ενώ διετέλεσε και καθηγητής στο Κολέγιο της Ρώμης. Ο Σέκι ασχολήθηκε ιδιαιτέρως με την ηλιακή Φασματοσκοπία, της οποίας θεωρείται και ο ιδρυτής. Παρατηρώντας τον Ήλιο ανακάλυψε μορφολογικά στοιχεία της επιφάνειάς του.

*Sui recenti progressi della meteorologia* (1861)
Ο Σέκι σχεδίασε το 1858 έναν από τους πρώτους χάρτες του πλανήτη Άρη, όπου ονομάζει τη σημερινή Μεγάλη Σύρτη «Ατλαντικό Κανάλι» Προηγήθηκε έτσι του Τζιοβάνι Σκιαπαρέλι στη χρήση του όρου *canali* για τον Άρη, παρότι οι «πορθμοί» του Σέκι δεν ήσαν οι μακριές και ευθύγραμμες διώρυγες των Σκιαπαρέλι και Πέρσιβαλ Λόουελ.

Ως προς την ταξινόμηση των αστρικών φασμάτων, ο Σέκι μελέτησε τα φάσματα 400 αστέρων και τα κατέταξε σε 4 διαφορετικούς τύπους στην πρώτη τέτοια εργασία (δημοσιεύθηκε το 1863). Περαιτέρω, ήταν ένας από τους πρώτους που χρησιμοποίησε τη Φωτογραφία στην Αστρονομία.

Το 1848-49 ο Σέκι και άλλοι Ιησουίτες κατέφυγαν στις ΗΠΑ, όπου ο Σέκι συνεργάσθηκε με τον επίσης πρωτοπόρο στη Μετεωρολογία, Υδρογραφία και Ωκεανογραφία αστρονόμο Matthew F. Maury, τον πρώτο διοικητή του μετέπειτα Ναυτικού Αστεροσκοπείου των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον.

Αργότερα, ο Σέκι έγραψε το σχετικό έργο *Sui recenti progressi della Meteorologia* (Ρώμη 1861). Μερικά άλλα έργα του είναι:

* *«Κατάλογος των αστέρων των οποίων έχει προσδιορισθεί το φωτεινό φάσμα»* (1867)
* *«Περί των πρισματικών φασμάτων των απλανών αστέρων»* (1868)
* *«Ο Ήλιος»* (1870)

Προς τιμή του Σέκι πήρε το όνομά του ο Κρατήρας Secchi κοντά στον ισημερινό της Σελήνης και ένας πολύ μεγαλύτερος κρατήρας στο νότιο ημισφαίριο του πλανήτη Άρη. Ο Σέκι επίσης κατασκεύασε ένα ωκεανογραφικό όργανο γνωστό ως *δίσκος του Σέκι*.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Angelo Secchi, S.J. Αρχειοθετήθηκε 2011-07-21 στο Wayback Machine.
* Angelo Secchi - από την *Καθολική Εγκυκλοπαίδεια*