# Ερμής (πλανήτης)

**Ερμής**  | Φωτογραφία του Ερμή που λήφθηκε από το διαστημικό σύστημα MESSENGER. |
|  Ονομασία
 |
| Άλλες ονόμασίες | Απόλλων, από τους αρχαίους Έλληνες όταν παρατηρούσαν τον Ερμή κατά την ανατολή του ηλίου τον έλεγαν Απόλλων, όταν τον παρατηρούσαν κατά τη δύση του τον έλεγαν Ερμή. επίσης κατά την ελληνιστική περίοδο ονομάστηκε και Στίλβων. |
| Χαρακτηριστικά τροχιάς |
| Αφήλιο | 69.816.900 χλμ., (0,466697 AU) |
| Περιήλιο | 46.001.200 χλμ., (0,307499 AU) |
| Ημιάξονας τροχιάς | 57.909.100 χλμ., (0,387098 AU) |
| Εκκεντρότητα | 0,205630 |
| Περίοδος περιφοράς | 87,929 ημέρες, (0,2408 έτη) |
| Συνοδική περ. Περιφοράς | 115,88 ημέρες |
| Μέση τροχιακή ταχύτητα | 47,87 χλμ./δευτ., 172.332 χλμ./ώρα |
| Μέση ανωμαλία | 174,796° |
| Κλίση τροχιάς | 7,005°(ως προς την Εκλειπτική), 3,38°(ως προς τον Ηλιακό ισημερινό) |
| Δορυφόροι | – |
| Φυσικά χαρακτηριστικά
 |
| Ακτίνα ισημερινού | 2.439,7 ± 1,0 χλμ. |
| Πλάτυνση | 0 |
| Περιφέρεια ισημερινού | 15.329 χλμ. |
| Εμβαδόν επιφάνειας | 74.800.000 χλμ.2 |
| Όγκος | 6,083·1010 χλμ.3 |
| Μάζα | 3,3022·1023 χλγρ. |
| Μέση πυκνότητα | 5,427 γρμ./εκ.3 |
| Βαρύτητα επιφάνειας | 3,70 μ./δευτ.2, 0,38 g |
| Ταχύτητα διαφυγής | 4,25 χλμ./δευτ. |
| Αστρονομική περίοδος περιστροφής | 58,646 ημέρες |
| Κλίση άξονα | 0,035180° ± 0,00167° |
| Λευκαύγεια | 0,142 |
| Θερμοκρασία επιφάνειας | 80K έως 700K, (-193,15°C έως 426,85°C) |
| Φαινόμενο μέγεθος | −2,48 έως +7,25 |
| Γωνιακή διάμετρος | 4,5–13,0" |
|  Ατμόσφαιρα
 |
| Ατμοσφαιρική πίεση επιφανείας | σχεδόν μηδενική |
| Ατμοσφαιρική σύσταση | 42% οξυγόνο 29% Νάτριο 22% Υδρογόνο 6% Ήλιο 0,5% Κάλιο |
|  |

Ο **Ερμής** είναι ο πλησιέστερος πλανήτης στον Ήλιο και ο μικρότερος στο Ηλιακό Σύστημα. Στον ουρανό της Γης εμφανίζεται πάντοτε κοντά στον Ήλιο και αυτό τον καθιστά είτε εντελώς αόρατο είτε ορατό μόνο για ένα σύντομο χρονικό διάστημα πριν την ανατολή ή μετά τη δύση του Ηλίου.

Ο Ερμής είναι ένας από τους τέσσερεις βραχώδεις πλανήτες του Ηλιακού συστήματος. Οι άλλοι τρεις είναι η Αφροδίτη, η Γη και ο Άρης. Είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος ως προς τον Ήλιο και πραγματοποιεί ακριβώς τρεις πλήρεις περιστροφές γύρω από τον άξονά του για κάθε δύο πλήρεις περιφορές γύρω από τον Ήλιο. Ο πλανήτης διαθέτει αμελητέα ατμόσφαιρα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα η θερμοκρασία στην επιφάνειά του να παρουσιάζει τεράστιες διακυμάνσεις. Συγκεκριμένα, στον ισημερινό και κατά τη διάρκεια της ημέρας η θερμοκρασία μπορεί να ανέλθει έως τους 427 βαθμούς Κελσίου ενώ κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να πέσει μέχρι και στους -173 βαθμούς Κελσίου. Ο πλανήτης δεν έχει φυσικούς δορυφόρους.

## Ετυμολογία

Ονομάστηκε με το όνομα του ελληνικού θεού Ερμή, γιο του Δία και μιας από τις κόρες του Άτλαντα, της νύμφης Μαίας, ενώ οι Ρωμαίοι τον βάφτισαν με το όνομα του αντίστοιχου θεού τους Mercurius. Το αστρονομικό σύμβολό του είναι ένας κύκλος με ένα σταυρό από κάτω και ένα ημικύκλιο από επάνω (*Unicode:* **☿**). Συμβολίζει το κεφάλι του Θεού με το κερατοειδές κράνος του. Πριν από τον 5ο αιώνα π.Χ. ο πλανήτης είχε δύο ονόματα καθώς εμφανίζεται εναλλάξ και στις δύο πλευρές του Ήλιου. Το βράδυ ήταν ο Ερμής και το πρωί ο Απόλλων (θεός του ήλιου). Θεωρείται ότι πρώτος ο Πυθαγόρας διατύπωσε την άποψη ότι πρόκειται για τον ίδιο πλανήτη. Η πρώτη καταγραφή του Ερμή έγινε από τον Τιμόχαρι τον Αλεξανδρινό.

## Βασικά στοιχεία

Ο Ερμής (κάτω αριστερά) όπως φαίνεται από το Σαν Χοσέ της Καλιφόρνια, με την Αφροδίτη και τη Σελήνη επίσης ορατές.
Ο Ερμής βρίσκεται τόσο κοντά στον Ήλιο ώστε είναι πολύ δύσκολο να τον διακρίνουμε καθαρά από τη Γη, καθώς βρίσκεται μέσα στην ηλιακή άλω, επειδή φτάνει σε μέγιστη γωνιακή απόσταση μόλις 28° από τον Ήλιο. Μπορεί να φανεί μόνο με γυμνό μάτι στον ουρανό για μία ώρα το πολύ, αποκλειστικά είτε το βράδυ είτε το πρωί, είτε ως «πρωινό αστέρι» είτε ως «βραδινό αστέρι», αλλά τηλεσκοπικά μπορεί να φανεί και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Λεπτομέρειες στην επιφάνειά του φαίνονται από ένα άνοιγμα τηλεσκοπίου της τάξεως των 20 εκατοστών. Επιπλέον, είναι και μικρός, όντας μόνο ελάχιστα μεγαλύτερος από τη Σελήνη. Ακόμα και έτσι, ήταν γνωστός από την αρχαιότητα.

Η ηλιακή του ημέρα (από ανατολή σε ανατολή, για έναν παρατηρητή στην επιφάνειά του) διαρκεί διπλάσιο χρόνο (176 γήινες ημέρες) απ’ ότι το έτος του, αν και μια πλήρης περιστροφή γύρω από τον άξονά του διαρκεί 58,65 γήινες ημέρες, ενώ μια πλήρης περιφορά του γύρω από τον Ήλιο (με μέση ταχύτητα 48 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο) διαρκεί μόνο 88,0 γήινες ημέρες, έχοντας έτσι τροχιακό συντονισμό 3:2. Σε μέση απόσταση τροχιάς 58 εκατομμύρια χιλιόμετρα, είναι ο πλησιέστερος πλανήτης στον Ήλιο και καψαλίζεται συνεχώς από τις ακτίνες του. Η επιφάνεια του πλανήτη πλήττεται κατ'επανάληψη από μετεωρίτες, οι οποίοι οδηγούνται σε αυτή την περιοχή από το ισχυρό βαρυτικό πεδίο του Ηλίου, προσκρούουν στην επιφάνεια με μεγάλες ταχύτητες και σχηματίζουν κρατήρες.

## Ατμόσφαιρα

Μωσαϊκό φωτογραφιών του Ερμή από το *Mariner 10*, που τον προσέγγισε το 1974.
Η ατμόσφαιρα του Ερμή είναι εξαιρετικά αραιή και μεταβλητή. Οι αστρονόμοι την ονομάζουν εξώσφαιρα, επειδή είναι τόσο αραιή που ακόμα και στην επιφάνεια του Ερμή τα μόριά της είναι βαρυτικώς συνδεδεμένα με το ουράνιο σώμα, αλλά η πυκνότητα είναι τόσο αραιή που τα μόρια πρακτικώς δεν συγκρούονται μεταξύ τους. Παράλληλα, είναι υπερβολικά αραιή για να έχει κάποια επίδραση στις συνθήκες της επιφάνειας του πλανήτη.

Ο Ερμής περιβάλλεται από ένα λεπτό και εξαιρετικά αραιό στρώμα ηλίου, οξυγόνου και υδρογόνου, που ίσως προέρχονται από τον ηλιακό άνεμο. Αντιθέτως, οποιοδήποτε άλλο είδος ατμόσφαιρας και αν είχε, χάθηκε πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, αφού η βαρύτητά του, η οποία είναι το 38% της γήινης, δεν κατόρθωσε να τη συγκρατήσει, με δεδομένη και την υψηλή του θερμοκρασία, που διευκόλυνε τη διαφυγή της στο διάστημα. Το ήλιο προέρχεται από τον ηλιακό άνεμο και φυλακίζεται από το μαγνητικό του πεδίο, ενώ η ποσότητα που υπάρχει είναι τόσο μικρή ώστε για να γεμίσουμε ένα απλό παιδικό μπαλόνι θα έπρεπε να συγκεντρώναμε όλο το αέριο που περιλαμβάνεται σε μια σφαίρα με διάμετρο 6,5 χιλιομέτρων. Σε σύγκριση, η ατμόσφαιρα της Γης είναι ένα τρισεκατομμύριο φορές πιο πυκνή από αυτήν του Ερμή.

## Θερμοκρασία

Χωρίς ουσιαστική ατμόσφαιρα γύρω από τον Ερμή, δεν υπάρχουν ούτε άνεμοι ούτε βροχές, δεν υπάρχει όμως ούτε προστασία από τη ζέστη ή από το κρύο. Επιπρόσθετα, η εξαιρετικά μεγάλης διάρκειας ηλιακή του ημέρα (από ανατολή σε ανατολή, για έναν παρατηρητή στην επιφάνειά του), που διαρκεί 176 γήινες ημέρες, συνεπάγεται τεράστιες αντιθέσεις θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας.

Η επιφανειακή θερμοκρασία του Ερμή κυμαίνεται από 100 K έως 700 K (−173 °C έως 427 °C ή −280 °F έως 800 °F).

Στο περιήλιο, το ισημερινό υποηλιακό σημείο βρίσκεται σε γεωγραφικό μήκος 0°Δ ή 180°Δ και ανεβαίνει σε θερμοκρασία 427 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 370 βαθμούς μεγαλύτερη από τη μέγιστη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στην επιφάνεια της Γης (56,7 βαθμοί Κελσίου, στην Κοιλάδα του Θανάτου της Καλιφόρνιας, ΗΠΑ). Στη θερμοκρασία αυτή λιώνει ο μόλυβδος. Κατά τη διάρκεια του αφηλίου, η μέγιστη θερμοκρασία λαμβάνει χώρα στις 90°Δ ή 270°Δ και φτάνει «μόνο» τους 285 βαθμούς Κελσίου.

Αυτή η άποψη, που ελήφθη στις 16 Μαρτίου 2015, δείχνει τη βόρεια πολική περιοχή του Ερμή, χρωματισμένη τεχνητά από τη μέγιστη εξαμηνιαία θερμοκρασία επιφάνειας, η οποία κυμαίνεται από >400 K (κόκκινο) έως 50 K (μωβ). Όπως αναμενόταν, οι περιοχές της επιφάνειας του Ερμή που φωτίζονται από τον Ήλιο φτάνουν σε υψηλές θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος αυτής της εικόνας να έχει κόκκινο χρώμα. Αντίθετα, ορισμένοι κρατήρες κοντά στα δύο πολικά άκρα του Ερμή έχουν περιοχές που παραμένουν μόνιμα στη σκιά και σε αυτές τις περιοχές ακόμη και οι μέγιστες θερμοκρασίες μπορεί να είναι εξαιρετικά χαμηλές. Στοιχεία από το MESSENGER και τις παρατηρήσεις στη Γη δείχνουν ότι υπάρχουν εναποθέσεις πάγου νερού σε αυτούς τους ψυχρούς κρατήρες. Οι κρατήρες που βρίσκονται πλησιέστερα στους πόλους του Ερμή έχουν επιφανειακές θερμοκρασίες μικρότερες από 100 K (-173 ° C, -280 ° F) και ο πάγος του νερού είναι σταθερός στην επιφάνειά τους.
Αντιστρόφως, στη νυχτερινή πλευρά του πλανήτη, οι μέσες θερμοκρασίες είναι 110 K (−163 °C), λόγω της τεράστιας διάρκειας της νύχτας, αλλά και διότι η μηδαμινή ατμόσφαιρά του δεν μπορεί να αποθηκεύσει αρκετή ηλιακή θερμότητα και να τη διατηρήσει επαρκώς μετά το ηλιοβασίλεμα, με αποτέλεσμα τη ραγδαία απώλεια θερμότητας τη νύχτα.

Σύνθετο φωτογραφιών του βόρειου πόλου του Ερμή, όπου ένας μεγάλος όγκος νερού σε μορφή πάγου βρίσκεται σε μόνιμα σκοτεινούς κρατήρες.
Η θερμοκρασία δεν ανεβαίνει ποτέ πάνω από 180 K (−93 °C) στους πόλους, λόγω της σχεδόν ολικής απουσίας ατμόσφαιρας και μιας απότομης κλίσης θερμοκρασίας μεταξύ του ισημερινού και των πόλων. Εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες επικρατούν στο εσωτερικό των κρατήρων των δύο πόλων του Ερμή, επειδή, λόγω της μικρής αξονικής κλίσης του Ερμή, δεν φωτίζονται από τον Ήλιο, όπου η θερμοκρασία είναι πολύ χαμηλή και φτάνει τους -180 βαθμούς Κελσίου. Στους πολικούς κρατήρες υπάρχει παγωμένο νερό, όπου διατηρείται επειδή δεν θερμαίνεται από τον Ήλιο. Αυτή η διαφορά θερμοκρασίας που επικρατεί στον Ερμή (610 βαθμοί Κελσίου) είναι η μεγαλύτερη απ’ ότι σε όλους τους άλλους πλανήτες.

Η ένταση του ηλιακού φωτός στην επιφάνεια του Ερμή κυμαίνεται μεταξύ 4,59 και 10,61 φορές της ηλιακής σταθεράς (1.370 W·m−2).

## Χαρακτηριστικά

Βελτιωμένες χρωματικές αποδόσεις του Ερμή που δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας δεδομένα χρώματος και υψομέτρου από το MESSENGER.
Η επιφάνεια του Ερμή μοιάζει πάρα πολύ με την επιφάνεια της Σελήνης, ενώ αντίθετα το εσωτερικό του μοιάζει περισσότερο μ’ αυτό της Γης, παρ’ όλο που ο πυρήνας του, που αποτελείται κυρίως από σίδηρο και νικέλιο, είναι αναλογικά πολύ μεγαλύτερος απ’ αυτόν της Γης. Ο πυρήνας αυτός αποτελεί το 80% της μάζας του Ερμή και έχει διάμετρο 3.600 χιλιομέτρων. Ο πυρήνας δηλαδή του Ερμή είναι μεγαλύτερος από ολόκληρη τη Σελήνη, ενώ πάνω απ’ αυτόν βρίσκεται ο μανδύας του, που έχει πάχος μόνο 600 χιλιόμετρα.

Σάρωση φάσματος MASCS της επιφάνειας του Ερμή από το MESSENGER.
Ανάμεσα στα διάφορα χαρακτηριστικά της επιφάνειας που εντόπισε η διαστημική συσκευή Μάρινερ 10 ήταν και ένα τεράστιο λεκανοπέδιο που ονομάστηκε Λεκανοπέδιο των Θερμίδων (Caloris). Τo λεκανοπέδιο αυτό έχει διάμετρο 1.400 χιλιομέτρων, αποτέλεσμα μιας τεράστιας σύγκρουσης του Ερμή με έναν αστεροειδή που πρέπει να είχε διάμετρο 100 χιλιομέτρων. Ο αστεροειδής αυτός έπεσε στην επιφάνεια με ταχύτητα 500.000 χιλιομέτρων την ώρα, αφού δεν υπήρχε κανένα είδος ατμόσφαιρας για να ελαττώσει την ταχύτητά του, η οποία οφείλονταν στη μεγάλη βαρυτική έλξη που εξασκούσε πάνω στον επερχόμενο αστεροειδή ο Ήλιος. Ολόκληρη η επιφάνεια του Ερμή συγκλονίστηκε τότε από τη σύγκρουση αυτή, ενώ τεράστιες ποσότητες λάβας διασκορπίστηκαν στην επιφάνεια.

Εικόνα με ενισχυμένο χρώμα των κρατήρων Munch (αριστερά), Sander (κέντρο) και Poe (δεξιά), ανάμεσα σε ηφαιστειακές πεδιάδες (πορτοκαλί) κοντά στη λεκάνη Caloris.
Εκτός όμως από το λεκανοπέδιο των Θερμίδων, η ένταση της σύγκρουσης σχημάτισε και μια λοφώδη περιοχή στην εκ διαμέτρου αντίθετη επιφάνεια. Η τεράστια ενέργεια που απελευθερώθηκε κατά τη σύγκρουση υπολογίζεται ότι πρέπει να έφτασε τα 1,2 τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων θερμίδες.

Γενικότερα, οι κρατήρες στον Ερμή κυμαίνονται σε διάμετρο από μικρές κοιλότητες σε σχήμα μπολ έως λεκάνες πρόσκρουσης με πολλούς δακτυλίους εκατοντάδων χιλιομέτρων. Εμφανίζονται σε όλες τις καταστάσεις φθοράς και υποβάθμισης, από σχετικά φρέσκους κρατήρες με ακτίνες έως εξαιρετικά υποβαθμισμένα υπολείμματα κρατήρα. Οι κρατήρες του Ερμή διαφέρουν διακριτικά από τους σεληνιακούς κρατήρες στο ότι η περιοχή που καλύπτεται από τις εκτινάξεις τους είναι πολύ μικρότερη, συνέπεια της ισχυρότερης επιφανειακής βαρύτητας του Ερμή από αυτήν της Σελήνης. Σύμφωνα με τους κανόνες της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, κάθε νέος κρατήρας πρέπει να φέρει το όνομα ενός καλλιτέχνη που ήταν διάσημος για περισσότερα από πενήντα χρόνια και να έχει αποβιώσει για περισσότερα από τρία χρόνια, πριν από την ημερομηνία που ονομάζεται ο κρατήρας.

Εναέρια άποψη της λεκάνης Caloris.Προοπτική άποψη της λεκάνης Caloris – υψηλή (κόκκινη), χαμηλό (μπλε).
Η επιφάνεια του Ερμή καλύπτεται επίσης και από τεράστιες χαράδρες με μήκη που ξεπερνούν τα 500 χιλιόμετρα και ύψη που ξεπερνούν τα 3.000 μέτρα. Οι ειδικοί επιστήμονες υπολογίζουν ότι οι χαράδρες αυτές είναι ρήγματα που δημιουργήθηκαν καθώς ο τεράστιος σιδερένιος πυρήνας του Ερμή συρρικνώνονταν. Η συρρίκνωση αυτή, επήλθε με την αργή στερεοποίησή του, που σημαίνει ότι ο Ερμής είναι σήμερα μικρότερος απ’ ότι ήταν πριν από μερικά δισεκατομμύρια χρόνια. Ένα τέτοιο ρήγμα ονομάζεται Santa Maria Rupes με βάθος 3.200 μέτρων. Αν ρίχνατε μια πέτρα από την κορυφή του ρήγματος αυτού θα χρειαζόταν 130 δευτερόλεπτα για να φτάσει στη βάση του, αφού η βαρύτητα του Ερμή είναι τρεις φορές μικρότερη από τη βαρύτητα στη Γη. Ένας άνθρωπος δηλαδή με βάρος 75 κιλών στη Γη, στον Ερμή θα είχε βάρος 25 μόνο κιλών.

## Η τελική κατάληξη του Ερμή

Σύγκριση μεγεθών των γήινων πλανητών και φυσικών δορυφόρων.
Το πεπρωμένο του Ερμή είναι επιβεβαιωμένο από τώρα. Αφού αυτός είναι ο πλησιέστερος πλανήτης στον Ήλιο, θα είναι επίσης και ο πρώτος πλανήτης που θα καταστραφεί όταν ο Ήλιος μας φτάσει στο στάδιο της μετατροπής του σε κόκκινο γίγαντα. Σε πέντε δισεκατομμύρια χρόνια από σήμερα, ο Ήλιος θα αρχίσει να διογκώνεται και η επιφάνειά του θα φτάσει τον Ερμή και θα τον εξαερώσει. Η ίδια κατάληξη επιφυλάσσεται και για τους υπόλοιπους εσωτερικούς πλανήτες του Ηλιακού μας συστήματος.

## Εξερεύνηση

Έγχρωμη εικόνα του Ερμή από το Messenger.
Η πρώτη διαστημική συσκευή που πέρασε από τον Ερμή ήταν ο Μάρινερ 10 ο οποίος τον επισκέφτηκε τρεις φορές σε περίοδο ενός έτους, από τον Μάρτιο του 1974 έως τον Μάρτιο του 1975. Ο *Μάρινερ 10*, φωτογράφησε σχεδόν τη μισή επιφάνεια του Ερμή, στέλνοντάς μας 10.000 φωτογραφίες που μας αποκάλυψαν μία επιφάνεια βλογιοκομμένη πραγματικά από μετεωρικούς κρατήρες. Μια επιφάνεια όπου την ημέρα τσουρουφλίζεται κυριολεκτικά από τον Ήλιο, λόγω της μικρής απόστασής του από αυτόν, σε θερμοκρασίες που λιώνουν ακόμη και κάποια μέταλλα, ενώ τη νύχτα παγώνει από το κρύο σε μείον τριψήφια νούμερα, λόγω της σχεδόν ολικής έλλειψης ατμόσφαιρας (κάτι που σημαίνει ότι η μηδαμινή ατμόσφαιρά του δεν μπορεί να αποθηκεύσει αρκετή ηλιακή θερμότητα και να τη διατηρήσει επαρκώς μετά το ηλιοβασίλεμα, με αποτέλεσμα τη ραγδαία απώλεια θερμότητας τη νύχτα). Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν ορισμένα σημεία στις πολικές περιοχές του Ερμή που θα μπορούσαν να είναι τα κύρια σημεία προσεδάφισης μελλοντικών, μη επανδρωμένων διαστημικών αποστολών. Στα σημεία αυτά, που είναι προστατευμένα από τις καυτές ακτίνες του Ήλιου, πρέπει να υπάρχει ακόμη και σήμερα πάγος και παγωμένο διοξείδιο του άνθρακα, υπολείμματα της αρχέγονης εποχής πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια όταν πάγωσαν για πρώτη φορά τα υλικά αυτά μετά τη γέννηση του πλανήτη. Η ανάλυση παρόμοιων υλικών από κάποιο μελλοντικό διαστημόπλοιο θα μας έδινε σίγουρα πολλές πληροφορίες για την κατάσταση που επικρατούσε τότε.

Πολύ σημαντικές γνώσεις με ανατρεπτικές αλλαγές προέκυψαν από το διαστημόπλοιο MESSENGER, το οποίο έχει πραγματοποιήσει τρεις διελεύσεις, χαρτογραφώντας το 98% της επιφάνειας του πλανήτη. Η χαρτογράφηση ολοκληρώθηκε το 2011, οπότε και μπήκε σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη και έλαβε 277.000 εικόνες και εκατομμύρια μετρήσεις φασμάτων και υψομετρίας μέσω λέιζερ. Πολύ σημαντική είναι η αναπάντεχη ανακάλυψη ενός μαγνητικού πεδίου του υπέρθερμου πλανήτη, σε αντίθεση με ό,τι αναμένονταν έως τότε.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι - Πηγές

* Σιμόπουλος, Διονύσης Π. *Πλανήτες και Δορυφόροι*, Εκδόσεις Ερευνητές, 1999, ISBN 960-368-154-7.
* "ΠΑΠΥΡΟΣ - ΛΑΡΟΥΣ - ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ": τόμος 24, σελ. 295
* Ο μεγάλος άτλας του διαστήματος, σελ. 17, εκδόσεις susaeta
* Πλανήτης Ερμής, από την ιστοσελίδα της ΝASA (αγγλικά)
* Ο πλανήτης Ερμής, βασικές πληροφορίες και εικόνες (αγγλικά)
* Η διαστημική αποστολή MESSENGER στον Ερμή (αγγλικά)
* Ίδρυμα Ευγενίδου - Ερμής www.eef.edu.gr
* Ο πλανήτης Ερμής www.maxmag.gr
* Ηλιακό Σύστημα - Πλανήτης Ερμής - Ινστιτούτο Αστρονομίας και Αστροφυσικής - Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών www.astro.noa.gr