Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Αλκαλοειδή

Στη χημεία, τα **αλκαλοειδή** αποτελούν κατηγορία οργανικών ενώσεων που απαντώνται στη φύση και περιέχουν είτε ένα άτομο ή λίγα άτομα αζώτου. Πρόκειται για αλκαλικές στην πλειονότητα ουσίες, αν και υπάρχουν και αλκαλοειδή τα οποία είναι ουδέτερα ή ελαφρώς όξινα. Τα κύρια δομικά στοιχεία τους είναι άτομα άνθρακα, οξυγόνου και αζώτου, ενώ σπανιότερα περιέχουν θείο, χλώριο, βρώμιο και φωσφόρο.

Τα αλκαλοειδή εντοπίζονται σε φυτά (π.χ. στα μηκωνοειδή), βακτήρια, μύκητες και ζώα και μπορούν να εκπλυθούν με όξινη εκχύλιση. Παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον κυρίως λόγω του πλήθους των φαρμακολογικών τους δράσεων όπως η ανθελονοσιακή (κινίνη), αντιασθματική (εφεδρίνη), αγγειοδιασταλτική (βινκαμίνη), αναλγητική (μορφίνη) αντιυπεργυκαιμική (πιπερίνη), αντιβακτηριακή (χελερυθρίνη). Ορισμένα αλκαλοειδή έχουν ψυχοτρόπες (ψιλοκυβίνη) ή διεγερτικές ιδιότητες (κοκαΐνη, καφεΐνη, νικοτίνη, θειοβρωμίνη) και έχουν χρησιμοποιηθεί ως ναρκωτικά ή παραισθησιογόνα. Αρκετά από τα αλκαλοειδή είναι τοξικά (στρυχνίνη, ατροπίνη).

Τα αλκαλοειδή ταξινομούνται επιμέρους, ανάλογα του συντακτικού τύπου τους και με βάση τη φύση και τον αριθμό των πυρήνων τους, (δακτύλιοι ατόμων), καθώς και με τους υποκαταστάτες που συνδέουν αυτούς σε: πυριδίνες, πυρρολιδίνες, τροπάνια, πυρρολιζιδίνες, πουρίνες\*, κινολίνες, ισοκινολίνες, ινδόλια, τερπενοειδή και στεροειδή.

Η ταξινόμηση των πουρινών στα αλκαλοειδή αμφισβητείται λόγω των ιδιαίτερων βιοχημικών τους ρόλων.

Στην Ιατρική, τα αλκαλοειδή ταξινομούνται ανάλογα με τη φυσιολογική τους δράση σε: δηλητήρια αλκαλοειδή, ναρκωτικά, αναλγητικά, καρδιοτονωτικά, διεγερτικά αναπνευστικού, αγγειοσυσταλτικά, τοπικά αναισθητικά, μυοχαλαρωτικά και ψυχεδελικά.

## Παραπομπές
# Μπέρκλεϋ (Καλιφόρνια)

| Μπέρκλι |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Σφραγίδα |  Έμβλημα |

 |
| Μπέρκλι
37°52′13″N 122°16′5″W |
|  |
| Χώρα | Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής |
| Διοικητική υπαγωγή | κομητεία Αλαμίντα |
| Ίδρυση | 1866 |
| Διοίκηση |
|  • mayor of Berkeley | Adena Ishii (από 2024) |
| Έκταση | 45,821691 km² και 45,83335 km² |
| Υψόμετρο | 52 μέτρα |
| Πληθυσμός | 124.321 (1  Απριλίου 2020) |
| Ταχ. κωδ. | 94701, 94702, 94703, 94704, 94705, 94707, 94708, 94709, 94710, 94712 και 94720 |
| Τηλ. κωδ. | 510 |
| Ζώνη ώρας | ζώνη ώρας Ειρηνικού UTC−08:00 (επίσημη ώρα) UTC−07:00 (θερινή ώρα) |
|  Σχετικά πολυμέσα |
|

Το **Μπέρκλεϋ** (στα αγγλικά: Berkeley) είναι πόλη στην ανατολική ακτή του Κόλπος του Σαν Φρανσίσκο στην κομητεία Αλαμίντα της πολιτείας της Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Το όνομά του δόθηκε από τον Αγγλο-Ιρλανδό επίσκοπο και φιλόσοφο του 18ου αιώνα Τζορτζ Μπέρκλεϊ. Συνορεύει με τις πόλεις Όουκλαντ και Έμερυβιλ στα νότια και με την πόλη Ώλμπανυ και με την κοινότητα του Κένσινγκτον που δεν έχει ενσωματωθεί στα βόρεια. Τα ανατολικά σύνορά του με την κομητεία Κόντρα Κόστα ακολουθεί γενικά την κορυφογραμμή των λόφων Μπέρκλεϋ. Η απογραφή του 2020 κατέγραψε πληθυσμό 124.321 κατοίκων.

Η πόλη φιλοξενεί το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϋ και το Εθνικό Εργαστήριο Λώρενς στο Μπέρκλεϋ το οποίο διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο. Φιλοξενεί επίσης τη Graduate Theological Union, ένα από τα μεγαλύτερα ιδρύματα θρησκευτικών σπουδών στον κόσμο. Το Μπέρκλεϋ θεωρείται μία από τις πιο κοινωνικά προοδευτικά πόλεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Μπέρκλεϋ (Καλιφόρνια) στο Wikimedia Commons
* Επίσημη ιστοσελίδα
# PubMed Central

Η **PubMed Central** είναι ελεύθερη ψηφιακή βιβλιογραφική βάση δεδομένων. Περιλαμβάνει βιβλιογραφικές αναφορές που σχετίζονται με τομείς των βιοϊατρικών επιστημών και των επιστημών υγείας. Αναπτύχθηκε από το online σύστημα αναζήτησης βιοϊατρικής βιβλιογραφίας Entrez PubMed. Η PubMed Central συστάθηκε από την Αμερικανική Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη (*National Library of Medicine*, NLM) των ΗΠΑ ως ένα online αρχείο άρθρων βιοϊατρικών άρθρων.

Το πλήρες κείμενο όλων των άρθρων της PubMed Central είναι διαθέσιμο ελεύθερα. Κάποιοι συμμετέχοντες εκδότες, ωστόσο, καθυστερούν την έκδοση των άρθρων τους για ένα σταθερό διάστημα από την δημοσίευση (συχνά έξι μήνες).

Τον Ιούλιο του 2010 το αρχείο περιείχε σχεδόν 1 εκατομμύριο αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων άρθρων, συντακτικών σημειωμάτων και επιστολών. Φαίνεται ότι αυξάνεται κατά 7% κατ' έτος. Τον Αύγουστο του 2004, τα PubMed Central, PubMed και συναφείς υπηρεσίες της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής διαχειρίζονταν περίπου 1.300 αιτήσεις το δευτερόλεπτο, και παρείχαν 1,3 TB δεδομένων την ημέρα.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* PubMed Central
# Η Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής

Ο όρος **Η Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής βόρεια του Μεξικού** (αγγλικά: The Flora of North America North of Mexico‎‎ συνήθως αναφέρεται ως **FNA**) αναφέρεται σε ένα πολύτομο έργο που περιγράφει τα αυτόχθονα φυτά καθώς επίσης και τα φυτά που έχουν εγκατασταθεί και αναπαραχθεί επιτυχώς στο περιβάλλον της Βόρειας Αμερικής, καλύπτοντας τις περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά, του Σεντ Πιέρ και Μικελόν και της Γροιλανδίας. Περιλαμβάνει βρυόφυτα και αγγειώδη φυτά. Όλα τα ταξινομικά είδη περιγράφονται και περιλαμβάνονται σε διχοτόμους κλείδες, ενώ παρουσιάζονται οι κατανομές όλων των ειδών σε χάρτες, και περίπου το 20% των ειδών απεικονίζονται με γραμμικά σχέδια που έχουν δημιουργηθεί ειδικά για το FNA. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 30 τόμους και θα είναι το πρώτο που καλύπτει όλα τα γνωστά είδη της χλωρίδας βόρεια του Μεξικού. Το 2015 αναμενόταν ότι η σειρά θα ολοκληρωθεί το 2017. Ωστόσο έως το 2022 είχαν δημοσιευτεί είκοσι εννέα τόμοι.

Το περιεχόμενο του έργου θα είναι διαθέσιμο σε έντυπη μορφή αλλά και διαδικτυακά.

Η FNA είναι αποτέλεσμα συνεργασίας περίπου 1.000 συγγραφέων, καλλιτεχνών, κριτικών και συντακτών από όλο τον κόσμο.

## Αποδοχή

Η σειρά έχει επαινεθεί για τις ολοκληρωμένες προσεγγίσεις που επιτρέπουν στους βοτανολόγους να εξετάζουν ταξινομικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά των γενών σε όλη την ήπειρο της Βόρειας Αμερικής, αντί να περιορίζονται από κλείδες που αναπτύχθηκαν για τη δική τους πολιτεία ή περιοχή.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* **Flora of North America** — Homepage
# Εθνικό Δίκτυο Βιοποικιλότητας

ο **Εθνικό Δίκτυο Βιοποικιλότητας** (αγγλικά: National Biodiversity Network‎‎ ή NBN) είναι μια συνεργατική πρωτοβουλία που ιδρύθηκε το 2000 στο Ηνωμένο Βασίλειο και δεσμεύεται να καταστήσει διαθέσιμες πληροφορίες για τη βιοποικιλότητα μέσω διαφόρων μέσων, συμπεριλαμβανομένου του διαδικτύου, μέσω του NBN Atlas - του ιστότοπου αναζήτησης δεδομένων του NBN .

## Περιγραφή

Εκτιμάται ότι έως και 60.000 άνθρωποι καταγράφουν τακτικά πληροφορίες για τη βιοποικιλότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Η πλειονότητα αυτής της προσπάθειας είναι εθελοντική και οργανώνεται μέσω περίπου 2.000 εθνικών οργανισμών και συστημάτων καταγραφής. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, μέσω των υπηρεσιών της, συλλέγει επίσης δεδομένα βιοποικιλότητας, και ένα από τα κύρια μέσα για τη συλλογή και ερμηνεία αυτών των δεδομένων είναι το δίκτυο των τοπικών περιβαλλοντικών κέντρων καταγραφής

Το 2012, το NBN είχε καταχωρηθεί στις πρώτες 1.000 φιλανθρωπικές οργανώσεις του Ηνωμένου Βασιλείου που έλαβαν τις περισσότερες δωρεές.

Το NBN Trust- ο οργανισμός που διευκολύνει την ανάπτυξη του Δικτύου – υποστηρίζει συμφωνημένα πρότυπα για τη συλλογή, την ομαδοποίηση και την ανταλλαγή δεδομένων βιοποικιλότητας και ενθαρρύνει τη βελτίωση της πρόσβασης σε αυτά. Η τρέχουσα εταιρική σχέση αποτελείται από περισσότερες από 200 δημόσιες και εθελοντικές οργανώσεις καθώς και μεμονωμένα μέλη.

Ο NBN Atlas διαθέτει σήμερα πάνω από 300 εκατομμύρια αρχεία ειδών από περισσότερα από 1.000 διαφορετικά σύνολα δεδομένων (Αύγουστος 2024). Τα δεδομένα του NBN Atlas είναι προσβάσιμα σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την άγρια ζωή του Ηνωμένου Βασιλείου, της Βόρειας Ιρλανδίας και του Νήσου Μαν, και μπορούν να αναζητηθούν σε πολλά διαφορετικά επίπεδα, επιτρέποντας την προβολή χαρτών διανομής και τη λήψη δεδομένων μέσω ποικιλίας διαδραστικών εργαλείων. Οι χάρτες μπορούν να προσαρμοστούν ανά περιοχή και ημερομηνία και να δείξουν αλλαγές στη διανομή ενός είδους.

Ο οργανισμός πιστεύει ότι, προσφέροντας εργαλεία για την πρόσβαση σε δεδομένα άγριας ζωής σε ψηφιακή και εύκολα ανταλλάξιμη μορφή και διευκολύνοντας την πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες, μπορούν να ληφθούν σοφές και τεκμηριωμένες αποφάσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τόσο για το παρόν όσο και για τις μελλοντικές γενιές.

Ο NBN Trust διαθέτει μια ομάδα για τη διευκόλυνση και τον συντονισμό της ανάπτυξής του και διοικείται από ένα Συμβούλιο Επιστημόνων. Το NBN Trust είναι εγγεγραμμένη φιλανθρωπική οργάνωση..

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
* Ατλάς NBN (δεδομένα)
* Δείτε τη στρατηγική εμπιστοσύνης του NBN 2022-2027
* Σύνδεσμος τοπικών κέντρων περιβαλλοντικών αρχείων - για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα τοπικά κέντρα περιβαλλοντικής αρχής
* Εθνικό Φόρουμ Βιολογικής Καταγραφής
# Προσαρμογή

Στη βιολογία, **προσαρμογή** είναι μια ιδιότητα ενός οργανισμού, δομή, ένα φυσιολογικό γνώρισμα, μια συμπεριφορά ή οποιαδήποτε άλλο χαρακτηριστικό της οποίας η κατοχή ευνοεί το άτομο στον αγώνα για επιβίωση. Δεν είναι μια τελεολογική διαδικασία.Στη φυσιολογία, ειδικότερα, ο όρος αποδίδει την αλλαγή στο βαθμό ευαισθησίας ενός αισθητηρίου οργάνου, προκειμένου να ανταποκριθεί σε μη κανονικές συνθήκες. Ως προσαρμογή εννοείται επίσης οποιοδήποτε συμπεριφορισμό, ανατομικό ή φυσιολογικό χαρακτηριστικό που ευνοεί τις δυνατότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής του οργανισμού. Είναι αποτέλεσμα της φυσικής επιλογής.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Προσαρμογή στο Wikimedia Commons
# Γονιδιακή ροή

Στη γενετική των πληθυσμών, ως **γονιδιακή ροή** ορίζεται η ανταλλαγή αλληλόμορφων γονιδίων ανάμεσα σε γειτονικούς πληθυσμούς. Η ροή λαμβάνει χώρα είτε με μετακίνηση ατόμων μεταξύ δύο πληθυσμών, όπως μέσω της μετανάστευσης, είτε με μεταφορά γαμετών. Αποτελεί συντηρητικό παράγοντα που αποτρέπει την απόκλιση μερικώς απομονωμένων πληθυσμών και συμβάλει σημαντικά στη σταθερότητα των διαδεδομένων ειδών και τη στάση των πολυπληθών ειδών. Διαφέρει ανάλογα με τον πληθυσμό και το είδος και μειώνει τις διαφορές των γενετικών δεξαμενών.

Διακρίνονται διαφορετικά μοντέλα γονιδιακής ροής, ανάλογα με τη δομή των πληθυσμών που εξετάζονται, συνήθως με την παραδοχή πως ο ρυθμός της γονιδιακή ροής παραμένει σταθερός από γενιά σε γενιά. Το μοντέλο «ήπειρος-νησί» [continent-island] εστιάζει στη μεταφορά γονιδίων από ένα μεγάλο πληθυσμό (ήπειρος) σε έναν πολύ μικρότερο (νησί). Το «μοντέλο των νησιών» εξετάζει τη ροή μεταξύ μικρών πληθυσμών που γίνεται με τυχαίο τρόπο. Στο «μοντέλο του βηματισμού» [stepping-stone] αναφερόμαστε σε πολλούς πληθυσμούς με γονιδιακή ροή μόνο μεταξύ γειτονικών, στο διάστημα μιας γενιάς. Ειδικότερα, στο «μοντέλο της απομόνωσης λόγω απόστασης» [isolation-by-distance], η γονιδιακή ροή μελετάται ως συνάρτηση της απόστασης τοπικών πληθυσμών που συναποτελούν μια συνέχεια.

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* Futuyma, Douglas (1991). *Εξελικτική βιολογία*, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
* Mayr, Ernst (2001). *Τι είναι η εξέλιξη*, Εκδόσεις Κάτοπτρο

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Γενετική παρέκκλιση

Στη γενετική και την εξελικτική βιολογία, ως **γενετική παρέκκλιση** ορίζεται η τυχαία σχετική αλλαγή της γονιδιακής συχνότητας, δηλαδή της συχνότητας με την οποία εμφανίζεται ένα αλληλόμορφο σε έναν πληθυσμό. Με τον όρο τυχαία, εννοείται η αλλαγή που δεν οφείλεται σε φυσική επιλογή.

Αποτελεί σημαντική εξελικτική διαδικασία που οδηγεί σε τυχαία αύξηση ή ελάττωση των αλληλομόρφων από γενιά σε γενιά, στην τυχαία εγκαθίδρυση ή και απώλειά τους. Είναι εντονότερη όσο μικρότεροι είναι οι πληθυσμοί, ωστόσο η σημασία της γενετικής παρέκκλισης δεν περιορίζεται στους μικρούς πληθυσμούς.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Ειδογένεση

Με τον όρο **ειδογένεση** περιγράφεται η εξελικτική διαδικασία με την οποία νέα βιολογικά είδη δημιουργούνται από ένα μοναδικό πατρικό είδος. Κατά την ειδογένεση, στα ευκαριωτικά είδη, πραγματοποιείται διαχωρισμός μιας γενετικής δεξαμενής σε δύο ή περισσότερες (βλ. γενετική απομόνωση), καθώς και διαφοροποίηση ενός φαινότυπου σε περισσότερους. Εν γένει μπορεί να ταξινομηθεί σε πολλές κατηγορίες. Με βάση το βαθμό της γεωγραφικής απομόνωσης ενός είδους, διακρίνονται διαφορετικοί τύποι βαθμιαίας ειδογένεσης: αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια.

Σύγκριση διαφορετικών τύπων ειδογένεσης
Η αλλοπάτρια ειδογένεση, που είναι ο μοναδικός τύπος που εμφανίζεται στα θηλαστικά και στα πτηνά, βασίζεται στο γεγονός πως όλοι οι πληθυσμοί μιας τάξης δεν βρίσκονται σε επαφή μεταξύ τους αλλά ενδέχεται να είναι γεωγραφικά απομονωμένοι, όπως λόγω φραγμών που οφείλονται στην ιδιαίτερη μορφολογία του εδάφους. Κατά αυτό τον τρόπο, εμποδίζεται η γονιδιακή ροή και επιτρέπεται σε ένα είδος να εξελίσσεται ανεξάρτητα από το πατρικό είδος ώστε βαθμιαία να καταστεί γενετικά διαφοροποιημένο, τόσο ώστε να θεωρηθεί τελικά διαφορετικό είδος. Η διαδικασία αυτή διαφέρει από τη φυλετική εξέλιξη, κατά την οποία δεν έχουμε αύξηση του αριθμού των ειδών. Διακρίνονται δύο τύποι αλλοπάτριας ειδογένεσης: η διχοπάτρια (ή δευτερογενής), κατά την οποία υφίσταται απομόνωση λόγω ενός γεωγραφικού φραγμού μεταξύ όμορων τμημάτων του είδους, και η περιπάτρια, στην οποία η απομόνωση οφείλεται στην εδραίωση ενός ιδρυτικού πληθυσμού πέρα από τα όρια εξάπλωσης του είδους.

Η ειδογένεση χαρακτηρίζεται συμπάτρια όταν ο μηχανισμός της αναπαραγωγικής απομόνωσης προκύπτει μέσα σε έναν παμμικτικό πληθυσμό χωρίς τοπικό φραγμό μεταξύ των εν τη γενέσει ειδών. Οι προϋποθέσεις για συμπάτρια ειδογένεση δεν είναι συνηθισμένες καταστάσεις στη φύση, ενώ τα περισσότερα μοντέλα αυτού του τύπου αμφισβητούνται. Υπάρχουν ωστόσο ενδείξεις υπέρ της συμπάτριας ειδογένεσης σε φυτά ή σε περιπτώσεις ιχθύων του γλυκού νερού.

Σύμφωνα με τη θεωρία της παραπάτριας ειδογένεσης, που απορρίπτεται από αρκετούς ερευνητές, μπορεί επίσης να προκύψει σημαντική γενετική διαφοροποίηση παρακείμενων πληθυσμών, παρά την παρατηρούμενη γονιδιακή ροή μεταξύ τους. Άλλοι τύποι ειδογένεσης είναι ακόμα η ειδογένεση με υβριδισμό που τεκμηριώνεται από μικρό αριθμό περιπτώσεων περιφερειακών πληθυσμών, καθώς και η αμφισβητούμενη ειδογένεση με απόσταση, κατά την οποία τα άκρα μιας μακράς αλυσίδας πληθυσμών διαφέρουν γενετικά τόσο ώστε σε περίπτωση επικάλυψής τους να μην διασταυρώνονται.

## Βιβλιογραφία

* Futuyma, Douglas (1991). *Εξελικτική βιολογία*, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
* Mayr Ε (2001). *Τι είναι η εξέλιξη*. Αθήνα: Κάτοπτρο. ISBN 960-7778-89-8.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Ειδογένεση στο Wikimedia Commons
# Συνεξέλιξη

Η σφήκα Dasyscolia ciliata ψευοεπικονιάζεται αποκλειστικά από τα αρσενικά της, τα οποία δελεάζονται από το άνθος της ορχιδέας, που μοιάζει με το θηλυκό έντομο. Επιπλέον, τα αρσενικά προσελκύονται από το άρωμα του άνθους που μοιάζει με τις φερομόνες που εκκρίνονται από τις θηλυκές σφήκες.
Στην επιστήμη της Βιολογίας ο όρος **συνεξέλιξη** (coevolution) αποδίδει την ταυτόχρονη εξέλιξη μη συγγενών οργανισμών λόγω ιδιαίτερου δεσμού που συμβαίνει μεταξύ τους. Για παράδειγμα άνθη και έντομα, που τα πρώτα γονιμοποιούνται από τα δεύτερα και τα δεύτερα τρέφονται από τα πρώτα, παράσιτα και ξενιστές, στις περιπτώσεις εκείνες της αναγκαίας συμβίωσης, καθώς και οποιαδήποτε άτομα (οργανισμοί) μιας συμβιωτικής σχέσης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα *συνεξέλιξης* παρουσιάζει ο κρίνος Άρο (Arum Lily) που προσελκύει μικρές μύγες.

## Πηγές

* Λεξικό όρων Βιολογίας, "Collins". W.G. Hale - J.P. Margham
# Εξαφάνιση (βιολογία)

Στη βιολογία και την οικολογία, με τον όρο **εξαφάνιση** εννοείται το τέλος ενός οργανισμού, ακόμη και ενός είδους. Ως στιγμή της εξαφάνισης ορίζεται ο θάνατος και του τελευταίου ατόμου του είδους, αν και είναι ιδιαίτερα πιθανό να έχει χαθεί η ικανότητα αναπαραγωγής πολύ πριν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Ο καθορισμός στην πραγματικότητα είναι δύσκολος εξαιτίας της βιοποικιλότητας και συνήθως η συγκεκριμένη χρόνος προσδιορίζεται ανάστροφα στο απολιθωματικό αρχείο. Δεν είναι λίγες οι φορές κατά τις οποίες είδος που θεωρείτο εξαφανισμένο, παρατηρήθηκε στο απολιθωματικό αρχείο μετά από περίοδο μακράς απουσίας.
# Κοινή καταγωγή

Στην εξελικτική βιολογία, μία ομάδα οργανισμών έχει **κοινή καταγωγή** όταν τα μέλη αυτής μοιράζονται έναν **κοινό πρόγονο** μεταξύ τους. Υπάρχει πλούσιο αποδεικτικό υλικό, από επίσημες έρευνες που να υποστηρίζει την θεωρία περί καταγωγής όλων των έμβιων οργανισμών της Γης, από έναν παγκόσμιο κοινό πρόγονο.

Ο Κάρολος Δαρβίνος πρώτος πρότεινε τη θεωρία περί παγκόσμιας καταγωγής των ειδών μέσω της εξελικτικής διαδικασίας στο έργο του *Η καταγωγή των ειδών*. Ο τελευταίος παγκόσμιος κοινός πρόγονος, είναι ο πιο πρόσφατος πρόγονος όλων των ζώντων οργανισμών, και πιστεύεται πως έζησε 3,9 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.

## Παραπομπές
# Βιογεωγραφία

Η **Βιογεωγραφία** αποτελεί κλάδο της Φυσικής Γεωγραφίας. Συγκεκριμένα είναι ο επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με τις **μεγαδιαπλάσεις**, δηλαδή οικοσυστήματα παρόμοιων περιβαλλοντικών και κλιματικών συνθηκών που καλύπτουν τεράστιες γεωγραφικές περιοχές, όπως αυτή της Μεσογείου.

Η Βιογεωγραφία δεν περιορίζεται μόνο στο να καταγράφει τη κατανομή των βιοκοινοτήτων που ζουν σε μια μεγαδιάπλαση, αλλά παράλληλα ερμηνεύει και αναλύει τις διεργασίες που συμβάλλουν στην εξέλιξη των οικοσυστημάτων.Για να είναι κατανοητός ο συγκεκριμένος κλάδος και βασικές έννοιες χρειάζεται να υπάρχουν γνώσεις στο αντικείμενο της Οικολογίας, καθώς και της Γεωμορφολογίας που εστιάζει στην εξέλιξη του αναγλύφου και τη μορφολογία του εδάφους (Βουνά, ποταμούς, λίμνες, θάλασσα, κλπ). Επιπροσθέτως είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι η Βιογεωγραφία ανήκει στην επιστήμη της **Γεωγραφίας** όπως αυτή παρουσιάζεται σήμερα, διότι έχει τη δυνατότητα να προβλέπει την εξέλιξη του χώρου με το πέρασμα του χρόνου και τις επιδράσεις που δέχονται οι βιοκοινότητες εντός των μεγαδιαπλάσεων.

## Βασικές έννοιες

* Οικοσύστημα: Είναι το σύνολο των βιοκοινοτήτων και των αβιοτικών παραγόντων π.χ (άνεμος), καθώς και οι αλληλεπιδράσεις τους με το φυσικό περιβάλλον.
* Οικολογία: Είναι η επιστήμη που μελετάει τις διεργασίες που συμβάλλουν στη κατανομή και αφθονία των οργανισμών, και τις σχέσεις μεταξύ οργανισμών με το φυσικό περιβάλλον.

## Δείτε επίσης

* Βιογεωγραφική περιοχή

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Βιογεωγραφία στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του βιογεωγραφία  στο Βικιλεξικό
# Κλαδιστική

Στη βιολογία με τον όρο **κλαδιστική** (*cladistics*) χαρακτηρίζεται μια συγκεκριμένη προσέγγιση στη ταξινομία, κατά την οποία οι διάφοροι οργανισμοί διατάσσονται αλλά και κατατάσσονται αποκλειστικά σε μια βάση που αντανακλά τη πρόσφατη προέλευση από κοινό πρόγονο, όπως για παράδειγμα ένα οικογενειακό δέντρο. Έτσι το σύστημα αυτό διάταξης και κατάταξης στηρίζεται επί της δημιουργίας των κλάδων και του αριθμού αυτών και όχι κατά βαθμό διαφοράς τούτων των κλάδων.

Η τελευταία αυτή κατά βαθμό διαφοράς διάταξη και κατάταξη αποτελεί ευθύνη των εξελικτικών ταξινόμων που αντιτίθενται όμως σθεναρά στη κλαδιστική προσέγγιση και κατ΄ επέκταση στους κλαδιστικούς βιολόγους. Αυτό έχει ως συνέπεια πολλές φορές να συμβαίνουν μεταφορές ήδη ταξινομημένων ομάδων της κλασικής ταξινόμησης, από μια κατηγορία σε άλλη ή και μεμονωμένων οργανισμών ομοίως, από τους πρώτους που όμως δεν αποδέχονται οι δεύτεροι, και αντίστοφα.

## Δείτε επίσης

* Συστηματική
* Συστηματική ταξινόμηση

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Εξελικτική γλωσσολογία

**Εξελικτική γλωσσολογία** είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την επιστημονική μελέτη της προέλευσης και ανάπτυξης της γλώσσας καθώς επίσης και της πολιτισμικής εξέλιξης των γλωσσών. Η κύρια πρόκληση σε αυτήν την έρευνα η έλλειψη εμπειρικών δεδομένων: στην πραγματικότητα η ομιλούμενη γλώσσα δεν αφήνει κανένα στοιχείο. Αυτό οδήγησε στην εγκατάλειψη του αντικειμένου για πάνω από έναν αιώνα. Από τη δεκαετία του 1980 και έπειτα, η εξελικτική γλωσσολογία έχει επανέλθει στο προσκήνιο χάρη στις προόδους που έχουν γίνει σε άλλα σχετικά επιστημονικά πεδία όπως στην ψυχογλωσσολογία, στη νευρογλωσσολογία, στην εξελικτική ανθρωπολογία, στην εξελικτική ψυχολογία και στην γνωσιακή επιστήμη.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Εξελικτική γλωσσολογία στο Wikimedia Commons
# Εξελικτική ψυχολογία

Η **εξελικτική ψυχολογία** είναι μια θεωρητική προσέγγιση στην ψυχολογία που εξετάζει τη γνώση και τη συμπεριφορά από μια σύγχρονη εξελικτική προοπτική. Επιδιώκει να εντοπίσει τις ανθρώπινες ψυχολογικές προσαρμογές σε σχέση με τα προγονικά προβλήματα που εξελίχθηκαν για να λύσουν. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά και μηχανισμοί είναι είτε λειτουργικά προϊόντα φυσικής και σεξουαλικής επιλογής είτε μη προσαρμοστικά υποπροϊόντα άλλων προσαρμοστικών χαρακτηριστικών.

Η προσαρμοστική σκέψη για φυσιολογικούς μηχανισμούς, όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και το συκώτι, είναι κοινή στην εξελικτική βιολογία. Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι εφαρμόζουν την ίδια σκέψη στην ψυχολογία, υποστηρίζοντας ότι όπως η καρδιά εξελίχθηκε για να αντλεί αίμα, το συκώτι εξελίχθηκε για να αποτοξινώνει τα δηλητήρια, και τα νεφρά για να φιλτράρουν τα θολά υγρά, υπάρχει αρθρωτότητα του μυαλού στο ότι διαφορετικοί ψυχολογικοί μηχανισμοί εξελίχθηκαν για να λύσουν διαφορετικά προβλήματα προσαρμογής. Αυτοί οι εξελικτικοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι μεγάλο μέρος της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι το αποτέλεσμα ψυχολογικών προσαρμογών που εξελίχθηκαν για να λύσουν επανεμφανιζόμενα προβλήματα στα ανθρώπινα προγονικά περιβάλλοντα.

Μερικοί εξελικτικοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι η εξελικτική θεωρία μπορεί να προσφέρει ένα θεμελιώδες, μεταθεωρητικό πλαίσιο που ενσωματώνει ολόκληρο το πεδίο της ψυχολογίας με τον ίδιο τρόπο που η εξελικτική βιολογία έχει κάνει για τη βιολογία.

Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι συμπεριφορές ή χαρακτηριστικά που εμφανίζονται παγκοσμίως σε όλους τους πολιτισμούς είναι καλοί υποψήφιοι για εξελικτικές προσαρμογές, συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα των άλλων, να διακρίνουμε συγγενείς από μη συγγενείς, να αναγνωρίζουμε και να προτιμούμε υγιέστερους συντρόφους, και να συνεργαζόμαστε με άλλους. Έχουν γίνει ευρήματα σχετικά με την ανθρώπινη κοινωνική συμπεριφορά που σχετίζεται με τη βρεφοκτονία, την ευφυΐα, τα μοτίβα του γάμου, την σεξουαλική ασυδοσία, την αντίληψη της ομορφιάς, και άλλα. Οι θεωρίες και τα ευρήματα της εξελικτικής ψυχολογίας έχουν εφαρμογές σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών, του περιβάλλοντος, της υγείας, του νόμου, της διαχείρισης, της ψυχιατρικής, της πολιτικής και της λογοτεχνίας.

Η κριτική της εξελικτικής ψυχολογίας περιλαμβάνει ζητήματα δοκιμασιμότητας, γνωστικές και εξελικτικές εικασίες (όπως η αρθρωτή λειτουργία του εγκεφάλου και η μεγάλη αβεβαιότητα για το προγονικό περιβάλλον), τη σημασία των μη γενετικών και μη προσαρμοστικών εξηγήσεων, καθώς και πολιτικά και ηθικά ζητήματα λόγω ερμηνειών των αποτελεσμάτων της έρευνας. Οι εξελικτικοί ψυχολόγοι συχνά ασχολούνται και απαντούν σε τέτοιες κριτικές.

## Παραπομπές
# Τεχνητή επιλογή

**Τεχνητή επιλογή** είναι η διαδικασία κατά την οποία ο άνθρωπος χρησιμοποιεί για αναπαραγωγή ζώα ή φυτά με χαρακτηριστικά που έχουν ορισμένο ενδιαφέρον για αυτόν, καθορίζει δηλαδή ποιοι γονότυποι θα αναπαραχθούν περισσότερο σε σχέση με άλλους. Με την επιλογή, απομακρύνονται από τον πληθυσμό ανεπιθύμητα γονίδια, ενώ παράλληλα αυξάνεται η συχνότητα γονιδίων με ευνοϊκή επίδραση στα χαρακτηριστικά που ενδιαφέρουν. Συνήθως, κατά την τεχνητή επιλογή διατηρούνται για αναπαραγωγή τα άτομα που η φαινοτυπική τους τιμή για τον προς βελτίωση χαρακτήρα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη από μια ορισμένη τιμή, ενώ τα υπόλοιπα άτομα δε συμμετέχουν στον πληθυσμό της επόμενη γενεάς.

## Δείτε επίσης

* Φυσική επιλογή

## Παραπομπές
# Συστηματική

Η **Συστηματική**, ως μέρος της Βοτανικής και της Ζωολογίας, είναι η επιστήμη όπου καθίσταται εφικτή η όλη θεώρηση και μελέτη του φυτικού και ζωικού βασιλείου. Η Συστηματική πραγματεύεται:

* Τη διάταξη και ταξινόμηση των φυτών και των ζώων σε διάφορες ομάδες βάσει καθορισμένων χαρακτηριστικών ομοιοτήτων τους. Το σύνολο δε των ομάδων αυτών αποτελεί η συστηματική ταξινόμηση αυτών.
* Τον καθορισμό της φυσικής συγγένειας των ομάδων αυτών και επομένως της καταγωγής τους.

## Δείτε επίσης

* Συστηματική ταξινόμηση