# Αγάπανθος

Λουλούδι και φύλλα Αγάπανθου
Ο Αγάπανθος (*Agapanthus*) είναι το μόνο γένος στην υποοικογένεια Αγαπανθοειδή της οικογένειας των ανθοφόρων φυτών Αμαρυλλιδοειδή. Η οικογένεια ανήκει στην τάξη των μονοκοτυλήδονων Ασπαραγκώδη. Το όνομα προέρχεται από τα ελληνικά: ἀγάπη και ἄνθος.

Όλα τα είδη είναι ενδογενή στη Νότια Αφρική (Νότια Αφρική, Λεσότο, Εσουατίνι, Μοζαμβίκη), αν και μερικά έχουν εγκλιματιστεί σε διάσπαρτα μέρη σε όλο τον κόσμο (Αυστραλία, Μεγάλη Βρετανία, Μεξικό, Αιθιοπία, Τζαμάικα, κ.τ.λ.).

Τα όρια των ειδών δεν είναι ξεκάθαρα στο γένος και, παρά την εντατική μελέτη, ο αριθμός των ειδών που αναγνωρίζονται από διαφορετικές αρχές κυμαίνεται από 6 έως 10. Το τυπικό είδος του γένους είναι το *Agapanthus africanus*. Έχουν παραχθεί πάρα πολλά υβρίδια και ποικιλίες. Καλλιεργούνται σε θερμές περιοχές του κόσμου.

## Περιγραφή

Ο αγάπανθος είναι γένος ποωδών πολυετών φυτών που ανθίζουν κυρίως το καλοκαίρι. Τα φύλλα είναι εκφύονται από τη βάση, είναι καμπύλα και γραμμικά, και φτάνουν σε μήκος τα 60 εκατοστά. Έχουν μάλλον δερματώδη υφή και είναι τοποθετημένα σε δύο αντίθετες σειρές. Το φυτό έχει ένα κύριο υπόγειο μίσχο που ονομάζεται ρίζωμα που χρησιμοποιείται ως όργανο αποθήκευσης. Οι ρίζες, που βγαίνουν από το ρίζωμα, είναι λευκές, παχιές και σαρκώδεις.

Η ταξιανθία είναι ένας ψευδο-πέτασος που βρίσκεται στην κορυφή ενός μακριού, όρθιου κοτσανιού ύψους μέχρι 2 μέτρα. Έχει άνθη με σχήμα χωνιού ή σωληνωτά, σε αποχρώσεις από μπλε έως μοβ. Ορισμένα υβρίδια και ποικιλίες έχουν χρώματα που δεν βρίσκονται σε άγρια φυτά, τα οποία περιλαμβάνουν δίχρωμα μπλε/λεβάντα και λευκά άνθη και λευκά άνθη που ξεπλένονται με ροζ καθώς ωριμάζουν τα άνθη.

## Ταξονομία

Το γένος Αγάπανθος περιγράφηκε από τον Σαρλ Λουί Λ'Εριτιέ ντε Μπρυτέλ το 1788.

### Οικογένεια

Η ταξινόμηση του αγάπανθου σε οικογένεια αποτελεί θέμα συζήτησης από τη δημιουργία του γένους. Στο σύστημα Cronquist, το γένος τοποθετήθηκε σε μια πολύ ευρέως καθορισμένη οικογένεια Λιλιείδες. Το 1985, οι Dahlgren, Clifford και Yeo τοποθέτησαν τον αγάπανθο στις Αλλιοείδες.

Το 1996, μετά από φυλογενετική ανάλυση αλληλουχιών DNA του γονιδίου rbcL, ο αγάπανθος απομακρύνθηκε από τις αλλιοείδες. Οι συγγραφείς βρήκαν ότι είναι θυγατρική τάξη των Αμαρυλλιδοειδών και το μετέφεραν σε αυτή την οικογένεια. Αυτό δεν έγινε αποδεκτό από την Ομάδα Φυλογένειας των Αγγειόσπερμων όταν δημοσίευσαν το αρχικό σύστημα APG το 1998, επειδή ο κλάδος που αποτελείται από τον αγάπανθο και αμαρυλλιδοειδή είχε είχε μόνο 63% συσχέτιση. Το σύστημα APG αναγνώρισε τρεις ξεχωριστές οικογένειες, με μία από αυτές να είναι οι αγαπανθίδες, που αποτελούνταν μόνο από τον αγάπανθο.

Όταν το APG II αντικαταστάθηκε από το APG III το 2009, οι αγαπανθίδες δεν ήταν πλέον αποδεκτές, αλλά αντιμετωπίστηκε ως υποοικογένεια της μεγαλύτερης έκδοσης των αμαρυλλιοειδών.

### Είδη

Οι Zonneveld και Duncan (2003) χώρισαν ότι ο αγάπανθος διαιρούταν σε έξι είδη ( *A. africanus, A. campanulatus, A. caulescens, A. coddii, A. inapertus, A. praecox*). Τέσσερα επιπλέον είδη είχαν αναγνωριστεί νωρίτερα από τον Leighton (1965) (*A. comptonii, A. dyeri, A. nutans* και *A. walshii*), αλλά τους ταξινομήθηκαν ως υποείδη από τους Zonneveld και Duncan. Όσον αφορά το 2013, η World Checklist of Selected Plant Families αναγνωρίζει επτά είδη:

1. *Agapanthus africanus* (L.) Hoffmanns (συν. *A. umbellatus* ; Αφρικανικός κρίνος ή αφρικανική τουλίπα)
2. *Agapanthus campanulatus* F.M.Leight.
3. *Agapanthus caulescens* Spreng.
4. *Agapanthus coddii* F.M.Leight.
5. *Agapanthus inapertus* Beauverd (συμπεριλαμβανομένου *του A. dyeri*)
6. *Agapanthus praecox* Willd. (συμπεριλαμβανομένων των *A. comptonii*, *A. orientalis*)
7. *Agapanthus walshii* L.Bolus

## Καλλιέργεια

Το *Agapanthus praecox* μπορεί να αναπτυχθεί στις ζώνες ανθεκτικότητας των φυτών 9 έως 11. Σε ζώνες με μικρότερο αριθμό, τα ριζώματα πρέπει να τοποθετούνται βαθύτερα στο έδαφος και να καλύπτονται καλά το φθινόπωρο. Ο αγάπανθος μπορεί να πολλαπλασιαστεί με διαίρεση συστάδων ή με σπόρους. Οι σπόροι των περισσότερων ποικιλιών είναι γόνιμοι.

Αρκετές εκατοντάδες ποικιλίες και υβρίδια καλλιεργούνται ως φυτά κήπου και τοπίου. Αρκετά είναι ανθεκτικά στον χειμώνα στη Ζώνη 7 του USDA.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του αγάπανθος  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Αγάπανθος στο Wikimedia Commons