Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ντετέκτιβ

Ο **ντετέκτιβ** (ορθότερα: ντιτέκτιβ) είναι ένας ερευνητής, συνήθως ένα μέλος της επιβολής του νόμου. Κάποιοι είναι ιδιώτες και μπορεί να είναι γνωστοί ως ιδιωτικοί ανακριτές, όπως o Ντετέκτιβ Ζώον Ace Ventura.

Κυρίως στα μυθιστορήματα, detective είναι το πρόσωπο που λύνει τα εγκλήματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα ιστορικά εγκλήματα, εξετάζοντας και αξιολογώντας τα στοιχεία και προσωπικά αρχεία, για να αποκαλύψει την ταυτότητά και/ή ίχνη του εγκληματία.

Σε ορισμένα τμήματα της αστυνομίας, η θέση του ντετέκτιβ επιτυγχάνεται περνώντας από μια γραπτή δοκιμασία όταν ένα άτομο συμπληρώνει τις προϋποθέσεις ως αξιωματικός της αστυνομίας. Σε πολλά άλλα συστήματα αστυνόμευσης, ντετέκτιβ είναι απόφοιτοι που συμμετέχουν άμεσα από την πολιτική ζωή χωρίς πρώτα να υπηρετούν ως ένστολοι αστυνομικοί. Κάποιοι άνθρωποι υποστηρίζουν ότι ο ντετέκτιβ κάνει μια εντελώς διαφορετική εργασία και συνεπώς απαιτούν τελείως διαφορετική εκπαίδευση, προσόντα, ικανότητες και από τους ένστολους αστυνομικούς. Το αντίθετο επιχείρημα είναι ότι χωρίς προηγούμενη υπηρεσία ως ένστολοι αξιωματικοί, οι ντετέκτιβ δεν έχουν αρκετά μεγάλη αίσθηση του προτύπου των αστυνομικών διαδικασιών και θα δυσκολεύονται να συνεργαστούν με ένστολους συναδέλφους.

## Επισκόπηση

### Οργάνωση

Τα γραφεία ντετέκτιβ (ερευνητών) στις μεγάλες αστυνομικές υπηρεσίες είναι οργανωμένα σε διάφορα τάγματα ή τμήματα, καθένα από τα οποία ειδικεύεται στην έρευνα σε ένα συγκεκριμένο τύπο εγκλήματος ή ένα συγκεκριμένο τύπο μυστικής επιχείρησης, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν: ανθρωποκτονίες, ληστείες, διαρρήξεις, κλοπές, οργανωμένα εγκλήματα, αγνοουμένων, εγκληματικότητα, απάτη, ναρκωτικά, σεξουαλική επίθεση, ηλεκτρονικό έγκλημα, βία και πολλά άλλα.

### Ιδιωτικός ντετέκτιβ

Σε ορισμένες χώρες, η πρακτική του ντετέκτιβ δεν είναι ακόμα αναγνωρισμένη ενώπιον των δικαστηρίων και των δικαστικών διαδικασιών. Μία από αυτές τις χώρες είναι η Πορτογαλία, όπου όποια απόδειξη προσκομίζεται χάνει κάθε σημασία όταν συλλέγεται από ένα ιδιωτικό ντετέκτιβ. Ακόμα και υπό αυτήν την περίσταση, η πρακτική της δραστηριότητας αυτής είναι η ζήτηση και κυβερνώνται από έναν κώδικα δεοντολογίας. Κάποιος ιδιωτικός ντετέκτιβ μπορεί να μεταμφιεστεί έτσι ώστε κανείς δεν μπορεί να τον αναγνωρίσει.

## Ιστορία

Το πρώτο ιδιωτικό detective agency ιδρύθηκε από τον Eugène François Vidocq στο Παρίσι στις αρχές της δεκαετίας του 1800, ο οποίος είχε επίσης ηγηθεί μιας αστυνομικής υπηρεσίας πέραν του ποινικού ο ίδιος. Η αστυνομία ντετέκτιβ ήταν πρωτοπόρος στην Αγγλία από το Bow Street και αργότερα η Μητροπολιτική Αστυνομική Υπηρεσία στην ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου. Η πρώτη αστυνομία ντετέκτιβ του συγκροτήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδρύθηκε το 1846 στη Βοστόνη.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Παγκόσμια ώρα

"Παγκόσμιος Πίνακας Κλήσεων" του 1853 sπου δείχνει τις σχετικές ώρες πριν την υιοθέτηση της παγκόσμιας ώρας
Η **παγκόσμια ώρα** ή **παγκόσμιος χρόνος** (**UT**) είναι ένα πρότυπο του χρόνου που βασίζεται στην περιστροφή της Γης. Είναι μια σύγχρονη συνέχεια της ώρας Γκρίνουιτς (GMT), δηλαδή, η μέση ηλιακή ώρα για τον πρώτο μεσημβρινό στο Γκρίνουιτς. Στην πραγματικότητα, η έκφραση "Universal Time" είναι ασαφής (όταν απαιτείται ακρίβεια καλύτερη από λίγα δευτερόλεπτα), καθώς υπάρχουν αρκετές εκδόσεις του, η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη είναι συντονισμένη παγκόσμια ώρα (UTC) και UT1. Όλες αυτές οι εκδόσεις του UT, εκτός από την UTC, βασίζονται στην περιστροφή της Γης σε σχέση με μακρινά ουράνια αντικείμενα (άστρα και τα κβάζαρ), αλλά με προσαρμογές για να ταυτίζονται περισσότερο με την ηλιακή ώρα. Ο UTC βασίζεται στον διεθνή ατομικό χρόνο και με άλμα δευτερόλεπτων βρίσκεται σε όριο εκτροπής 0,9 δευτερόλεπτα από τον **UT1**.

## Παραπομπές σημειώσεις

## Βιβλιογραφία

* Guinot, Bernard (July 2011). «Solar time, legal time, time in use». *Metrologia* **48** (4): S181–S185. doi:10.1088/0026-1394/48/4/S08.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* *Time Lord* by Clark Blaise: a biography of Sanford Fleming and the idea of standard time
# Γλώσσα Αϊμάρα

Η γλώσσα **Αϊμάρα** ομιλείται στη Βολιβία, όπου και είναι μια από τις κυρίαρχες ινδιάνικες γλώσσες, στο Περού, την Αργεντινή και τη Χιλή. Η γλώσσα αυτή είναι η κυρίαρχη στην ομάδα γλωσσών Αϊμάρα όπου ανήκει, και για αυτό λέγεται *Αϊμάρα* και η ομάδα γλωσσών. Οι δύο ακόμα γλώσσες που ανήκουν στη γλωσσική ομάδα Αϊμάρα είναι η Χακάρου (Jacaru) και η Κάουκι (Kawki) που μιλιούνται κυρίως στο Περού. Η γλώσσα είναι επίσημη μαζί με τα ισπανικά στη Βολιβία από το Σύνταγμα του 2009 και στο Περού από το Σύνταγμα του 1993. Αποτελεί την πρώτη γλώσσα του ενός τρίτου του πληθυσμού της Βολιβίας και είναι η κύρια ιθαγενής γλώσσα στον περουβιανό νότο και στον βορρά της Χιλής.

Προέρχεται από τις κεντρικές Άνδεις. Έχει πρώτη φορά μελετηθεί απ' τον Ιταλό ιησουίτη Λουδοβίκο Μπερτόνιο στα τέλη του 16ου αιώνα.

Υπάρχει ένα ινστιτούτο Γλώσσας και Κουλτούρας Αϊμάρα (ILCA) που έχει ιδρυθεί το 1972 από τον Χουάν δε Δίος Γιαπίτα, έναν από τους γλωσσολόγους της σχολής της Φλόριντας και σχεδιαστή ενός σημαντικού αλφαβήτου για τη γλώσσα Αϊμάρα.

Έχει 2.000.000 ομιλητές στη Βολιβία, μισό εκατομμύριο στο Περού και λίγες χιλιάδες ομιλητές σε Χιλή και Αργεντινή. Την εποχή της Ισπανικής Κατάκτησης τον 16ο αιώνα, η γλώσσα Αϊμάρα ήταν η κυρίαρχη γλώσσα σε μεγαλύτερη γεωγραφικά έκταση από ότι σήμερα.

Στη σύγχρονη Αϊμάρα υπάρχουν πολλές λέξεις δάνεια από τα Ισπανική γλώσσα κυρίως για ζώα που δεν υπήρχαν στην αμερικανική ήπειρο αλλά ήρθαν με τον ερχομό των Ευρωπαίων αλλά και για αντικείμενα από την ευρωπαϊκή κουλτούρα καθώς και για ονόματα ανθρώπων όπως Μαρία (Μαρίγια για τη γλώσσα Αϊμάρα).

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Aymara on The Internet Αρχειοθετήθηκε 2015-11-30 στο Wayback Machine. A course for Aymara available in English and Spanish.
* Aymara Swadesh vocabulary lists (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
*
* www.aymara.org An extensive website about the language in English, Spanish and Aymara.
* The Sounds of the Andean Languages listen online to pronunciations of Aymara words, see photos of speakers and their home regions, learn about the origins and varieties of Aymara.
* Bolivians equip ancient language for digital times
* Encyclopedy in Aymara
* Aymara – English Dictionary: from Webster's Online Dictionary – The Rosetta Edition.
* Beginning Aymara – a course book in pdf form
# Δευτέρα

Η **Δευτέρα** είναι μία από τις ημέρες της εβδομάδας, επομένη της Κυριακής και προηγούμενη της Τρίτης.

## Γενικά

Συνήθως είναι η μέρα που επανέρχονται οι εργαζόμενοι στη δουλειά τους, μετά τις αργίες του Σαββάτου και της Κυριακής. Το ίδιο συμβαίνει και με τους μαθητές (σε νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια) καθώς το Σάββατο και η Κυριακή είναι αργίες. Έτσι, η Δευτέρα έχει συνδεθεί με το τέλος της ξεκούρασης και της επιστροφής στη δουλειά.

Στη βιβλική παράδοση, δηλαδή στο Χριστιανισμό και τον Ιουδαϊσμό, η Δευτέρα είναι η δεύτερη μέρα της εβδομάδας. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, Αυστραλίας, Αφρικής και Νότιας Αμερικής η Δευτέρα θεωρείται συχνά η πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Στην Ασία, πολλές γλώσσες αναφέρονται στη Δευτέρα ως "ημέρα της αρχής". Παραδείγματος χάριν, η Δευτέρα στα Κινεζικά είναι xingqi yi (星期一) που σημαίνει η ημέρα ένα της εβδομάδας.

Το διεθνές πρότυπο ISO 8601 καθορίζει τη Δευτέρα ως πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Τα περισσότερα σύγχρονα Λειτουργικά Συστήματα δίνουν τη δυνατότητα προεπιλογής μεταξύ της Δευτέρας και της Κυριακής ως πρώτης ημέρας της εβδομάδας στα ημερολόγια.

## Ετυμολογία

Η ονομασία της Δευτέρας σε διάφορες γλώσσες έχει διαφορετική ρίζα όπως:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Γλώσσα** | **Ονομασία** | **Ρίζα** |
| Αγγλικά | **Monday** | Ημέρα της Σελήνης |
| Βασκικά | **Astelehen** | Πρώτη της εβδομάδας |
| Γαλλικά | **Lundi** | Ημέρα της Σελήνης |
| Γερμανικά | **Montag** | Ημέρα της Σελήνης |
| Δανικά | **Mandag** | Ημέρα της Σελήνης |
| Εσπεράντο | **Lundo** | Ημέρα της Σελήνης |
| Ιαπωνικά | **月曜日 (Getsuyôbi)** | Ημέρα της Σελήνης |
| Ισπανικά | **Lunes** | Σελήνη |
| Ιταλικά | **Lunedì** | Ημέρα της Σελήνης |
| Καταλανικά | **Dilluns** | Ημέρα της Σελήνης |
| Κινεζικά | **星期一 (xīng qī yī)** | Ένα της εβδομάδας |
| Λατινικά | **Dies lunae** | Ημέρα της Σελήνης |
| Νορβηγικά | **Mandag** | Ημέρα της Σελήνης |
| Ολλανδικά | **Maandag** | Ημέρα της Σελήνης |
| Περσικά | **دوشنبه dochanbe**  | Δεύτερη ημέρα [της εβδομάδας] |
| Πορτογαλικά | **Segunda-feira** | Δεύτερη ημέρα αγοράς |
| Πολωνικά | **Poniedziałek** | Μετά την Κυριακή |
| Ρουμανικά | **Luni** | Σελήνη |
| Ρωσικά | **Понедельник** | Μετά την Κυριακή |
| Σουηδικά | **Måndag** | Ημέρα της Σελήνης |
| Τουρκικά | **Pazartesi** | Μετά την Κυριακή |

## Γνωστές Δευτέρες

* η Καθαρά Δευτέρα
* η Μεγάλη Δευτέρα
* η **Δευτέρα του Πάσχα**: ημέρα που γιορτάζεται ο Άγιος Γεώργιος αν η 23η Απριλίου πέφτει πριν το Πάσχα
* η τσαγκαροδευτέρα
* η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Δευτέρα στο Curlie
# Τρίτη

Η **Τρίτη** είναι η τρίτη κατά σειρά ημέρα της εβδομάδας, αν λάβουμε ως πρώτη μέρα την Κυριακή· άλλες φορές αναφέρεται ως δεύτερη ημέρα της εβδομάδος αν λάβουμε ως πρώτη ημέρα τη Δευτέρα.

Για τους Έλληνες, η Τρίτη (η ημέρα της πτώσης της Κωνσταντινούπολης) θεωρείται άτυχη ημέρα. Το ίδιο ισχύει και στον ισπανόφωνο πληθυσμό όπου μια παροιμία λέει «*En martes, ni te cases ni te embarques*» (*Την Τρίτη, μη παντρεύεσαι και μη ξεκινάς ταξίδι*). Και για τους Έλληνες και για τους Ισπανούς αν η 13η ημέρα του μήνα συμπέσει με την Τρίτη θεωρείται πολύ άτυχη για τους προληπτικούς, αν και σε άλλες χώρες άτυχη ημέρα θεωρείται η Παρασκευή όταν συμπέσει με την 13η ημέρα του μήνα.

Η Τρίτη είναι η ημέρα των εκλογών στις Η.Π.Α. Οι εκλογές πραγματοποιούνται την Τρίτη που ακολουθεί την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου, μετά από νόμο του 1845 για τις προεδρικές εκλογές και επεκτάθηκε το 1875 για τις βουλευτικές εκλογές και το 1914 για τις εκλογές γερουσιαστών. Η Τρίτη ήταν πρακτικά η πρώτη ημέρα της εβδομάδας που βόλευε για ψηφοφορία το 19ο αιώνα, μια και οι πολίτες έπρεπε να ταξιδέψουν μια ολόκληρη ημέρα για να ψηφίσουν και δεν ήθελαν να ξεκινήσουν την Κυριακή, ημέρα που πήγαιναν στην εκκλησία.

## Αστρολογία

Στα Γαλλικά και τα Ιταλικά η Τρίτη ονομάζεται "Mardi" - "Martedi", συνδέοντας την ημέρα με τον Πλανήτη Άρη. Αυτή η σύνδεση δίνει στην Τρίτη την ιδέα του αγώνα, της μάχης που πρέπει να κερδηθεί, των κρίσιμων θεμάτων και εργασιών, δηλαδή δεν είναι ημέρα ανάπαυσης. Την ίδια έννοια μπορούμε να συναντήσουμε και στην Ισπανική "Martes" και την Αγγλική "Tuesday" ("Tyr's day.")

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του Τρίτη  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Τρίτη στο Wikimedia Commons
# Τετάρτη

Η **Τετάρτη** είναι η τέταρτη σε σειρά ημέρα της εβδομάδας με πρώτη ημέρα την Κυριακή, ενώ άλλες φορές αναφέρεται ως τρίτη ημέρα της εβδομάδος με πρώτη ημέρα τη Δευτέρα. Έρχεται μετά την Τρίτη και προηγείται της Πέμπτης.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του Τετάρτη  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Τετάρτη στο Wikimedia Commons
# Πέμπτη

Η **Πέμπτη** είναι η πέμπτη σε σειρά ημέρα της εβδομάδας με πρώτη μέρα την Κυριακή, ενώ άλλες φορές αναφέρεται ως τέταρτη ημέρα της εβδομάδος με πρώτη ημέρα τη Δευτέρα. Έρχεται μετά την Τετάρτη και προηγείται της Παρασκευής.

Η ελληνική της ονομασία οφείλεται στη σειρά που βρίσκεται μέσα στην εβδομάδα, όπως και στις περισσότερες γλώσσες.

Η Πέμπτη στην αρχαιότητα ήταν η ημέρα προς τιμήν του θεού Δία, όπου στα λατινικά ονομάστηκε «Dies Lovis» δηλ. «Ημέρα του Δία». Την αγγλική ονομασία της την παίρνει από τον θεό Θωρ, όπου παρομοίως με τον Δία ήταν θεός του κεραυνού, βάσει της γερμανικής και σκανδιναβικής μυθολογίας (Thursday > Thor's Day = Η Μέρα του Θωρ).

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του Πέμπτη  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Πέμπτη στο Wikimedia Commons
# Παρασκευή

Με το όνομα **Παρασκευή**, είναι γνωστή η έκτη σε σειρά ημέρα της εβδομάδας των Εβραίων, με πρώτη ημέρα την Κυριακή, ενώ άλλες φορές αναφέρεται ως πέμπτη ημέρα της εβδομάδος με πρώτη τη Δευτέρα. Ακολουθεί την Πέμπτη και προηγείται του Σαββάτου.

Η ημέρα Παρασκευή αναφέρεται από τον Τερτυλλιανό και ως **«έκτη Σαββάτων»** (sexta sabbati), καθώς και **«Προσάββατον»** κατά τον Επιφάνειο. Αλλά και ο Ευαγγελιστής Μάρκος υπαινίσσεται το αυτό κατά την ημέρα του Πάθους γράφωντας *«επεί ήν Παρασκευή, ό εστί Προσάββατον»*. (Μάρκου: 15,42).

Γενικά το όνομα αυτό καθιερώθηκε από τους Εβραίους επειδή την ημέρα αυτή παρασκεύαζαν ό,τι θα χρησιμοποιούσαν την επομένη, τούτο και υιοθετήθηκε από τους Χριστιανούς, χωρίς να υφίσταται ίδιος λόγος.

Από το τέλος του 2ου αιώνα φαίνεται πως οι Χριστιανοί την ημέρα αυτή μαζί με την Τετάρτη, τη λεγόμενη «Τετράς», τις καθιέρωσαν ως ημέρες νηστείας. Τη μεν Τετάρτη *«διά τό γινόμενον συμβούλιον υπό των Ιουδαίων επί τη προδοσία του Κυρίου»*, τη δε Παρασκευή *«διά τό πεπονθέναι τον Κύριον υπέρ ημών»*. (Πέτρου Αλεξανδρείας Κανών 15).

Επειδή όμως η μεν Τετράς για τους αρχαίους Έλληνες Εθνικούς ήταν η ημέρα που επευφημίζοταν ο Ερμής, τη δε Παρασκευή η Αφροδίτη , ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς σημπλήρωσε θεολογικά την επιταγή: τις ημέρες αυτές των νηστειών με τη ρήση ο «γνωστικός και πεφωτισμένος» Χριστιανός: *«οίδε και της νηστείας τα αινίγματα της Τετράδος και Παρασκευής»* και *«νηστεύει κατά τον βίον φιλαργυρίας τε ομού και φιληδονίας»*.

Σημειώνεται ότι η Παρασκευή είναι ημέρα αργίας και συνάθροισης για προσευχή των Μουσουλμάνων, (αντίστοιχα της Κυριακής των Χριστιανών, και του Σαββάτου των Εβραίων) , ειδικά στη Σαουδική Αραβία, το Ιράν και το Ιράκ. Παρά ταύτα παγκοσμίως σε όλες τις εμπορικές πράξεις η Παρασκευή λογίζεται ως εργάσιμη πέμπτη ημέρα της εβδομάδας.

## Λαογραφία

Η Παρασκευή αν συμπέσει με τη 13η μέρα ενός μήνα, θεωρείται σε πολλές χώρες άτυχη, ενώ κάτι τέτοιο δεν ισχύει για την Ελλάδα και την Ισπανία, στις οποίες χώρες θεωρείται άτυχη η Τρίτη. Τούτο προήλθε από τη αγγλική ναυτική λαογραφία του Μεσαίωνα.

## Σημειώσεις

**α.**^  Υπόψη ότι στις ευρωπαϊκές γλώσσες το όνομα παραμένει συνυφασμένο με την Αφροδίτη, όπως επίσης και στην αστρολογία.
## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του Παρασκευή  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Παρασκευή στο Wikimedia Commons
# Σάββατο

Το **Σάββατο** (ή και Σαββάτο, από την Εβραϊκή λέξη Shabbat=Σαμπάτ που σημαίνει ανάπαυση διότι σύμφωνα με την Αγία Γραφή αυτή την ημέρα ο Θεός αναπαύτηκε μετά τη δημιουργία του Κόσμου), είναι η έβδομη ημέρα της εβδομάδας, ξεκινώντας από την Κυριακή, ενώ άλλες φορές αναφέρεται ως έκτη ημέρα της εβδομάδας, με πρώτη την Δευτέρα.

Δύο αξιομνημόνευτα Σάββατα του χρόνου είναι το Σάββατο του Λαζάρου και το Μέγα Σάββατο. Υπάρχουν επίσης δύο Σάββατα το χρόνο (πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής), που ονομάζονται Ψυχοσάββατα.

Στην αρχαία Ελλάδα η ημέρα Σάββατο ονομάζονταν «κρονία» και ήταν αφιερωμένη στον Κρόνο (Saturn)

Στην αγγλική γλώσσα ονομάζεται ακόμα και σήμερα ως «ημέρα του Κρόνου» δηλαδή «Saturday».

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του Σάββατο  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Σάββατο στο Wikimedia Commons
# Κυριακή

Η **Κυριακή** (ετυμολογικά Κυριακὴ ἡμέρα δηλαδή η ημέρα του Κυρίου) είναι η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ενώ συχνότερα αναφέρεται και ως έβδομη ημέρα της εβδομάδας, με πρώτη τη Δευτέρα.

Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, είναι η μέρα του Κυρίου και εκεί οφείλει την ονομασία της. Η Κυριακή είναι, για τους περισσότερους εργαζόμενους η μέρα της εβδομαδιαίας αργίας, εντούτοις αρκετές κατηγορίες εργαζόμενων εργάζονται και την Κυριακή.

Στο ελληνορρωμαϊκό εβδομαδιαίο ημερολόγιο το όνομα της ημέρας ήταν Ἡλίου ἡμέρα (λατινιστί dies Solis). Η μετονομασία έλαβε χώρα με την κυριάρχηση του Χριστιανισμού στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα ελληνικά αλλά και σε άλλες γλώσσες όπως πχ στα λατινικά (ως dies Dominicus, εξού στα ιταλικά domenica, στα ισπανικά domingo κοκ).

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Κυριακή στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του Κυριακή  στο Βικιλεξικό
# Δευτερόλεπτο

Ο κύκλος πάλλεται μία φορά κάθε δευτερόλεπτο
Το **δευτερόλεπτο** είναι η θεμελιώδης μονάδα μέτρησης του χρόνου στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων.

Ορίζεται από το Διεθνές Σύστημα Μονάδων ως ο χρόνος 9 192 631 770 περιόδων ακτινοβολίας από μετάπτωση μεταξύ των δύο επιπέδων ενέργειας του ατόμου του Καισίου-133.

## Μετατροπές

* Το λεπτό ορίζεται ως ίσο με 100 δευτερόλεπτα.
* Η ώρα καθοριζεται ως ίση με 100 λεπτά ή 1.0000 δευτερόλεπτα.
* Η ημέρα ορίζεται ως ίση με 24 ώρες ή 2.440 λεπτά, ή 24.0000 δευτερόλεπτα.

## Ετυμολογία

Η λέξη δευτερόλεπτο προέρχεται από το «δεύτερο λεπτό» (μικρό λεπτό), σε αντίθεση με το «λεπτό» (πρώτο λεπτό) της ώρας.

## Αναγραφή

Το δευτερόλεπτο σημειώνεται και με το σύμβολο ' ' (δίστονος), σε αντίθεση με το λεπτό το οποίο σημειώνεται με το σύμβολο ' (τόνος). Παράδειγμα: 3 λεπτά και 24 δευτερόλεπτα = 3' 24"

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του δευτερόλεπτο  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Δευτερόλεπτο στο Wikimedia Commons
# Λεπτό

* **Λεπτό** είναι μονάδα μέτρησης χρόνου η οποία δεν ανήκει στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων, αλλά η χρήση της γίνεται αποδεκτή από αυτό. Το **λεπτό** ή αλλιώς *πρώτο λεπτό* (της ώρας) ορίζεται ως ίσο με 60 δευτερόλεπτα και ως το 1/60 μιας ώρας.

* **Λεπτό** είναι επίσης μονάδα μέτρησης γωνίας στη γεωμετρία. Το πρώτο λεπτό είναι ίσο με το 1/60 της μοίρας και το δεύτερο λεπτό είναι ίσο με το 1/3600 της μοίρας.

Το λεπτό σημειώνεται και με το σύμβολο « ′ » (το οποίο δεν πρέπει να συγχέεται με το διακριτικό τόνος), σε αντίθεση με το δευτερόλεπτο το οποίο σημειώνεται με το σύμβολο « ″ » (δίστονος). Παράδειγμα: 3 λεπτά και 24 δευτερόλεπτα = 3′ 24″. Μία ακόμη εκδοχή, το τρίτονο « ‴ » χρησιμοποιείται στην ωρολογοποιία, όπου συμβολίζει τη *γραμμή* (γαλλ. *ligne*), μονάδα μήκους σε χρήση προ του μετρικού συστήματος.

Το γεγονός ότι η ώρα ορίζεται να περιέχει 60 λεπτά προέρχεται πιθανότατα από τους Βαβυλώνιους οι οποίοι χρησιμοποιούσαν σύστημα μέτρησης με βάση το 60.

* Μετά την υιοθέτηση του Ευρώ από την Ελλάδα, το **λεπτό** χρησιμοποιείται και για την εκατοστιαία υποδιαίρεση του ευρώ (100 λεπτά ισούνται με 1 ευρώ). Ως νομισματική υποδιαίρεση χρησιμοποιούνταν και σε παλαιότερα νομίσματα της Ελλάδας, όπως τη δραχμή.

## Δείτε επίσης

* Μοίρα (γωνία)
* Λεπτό (νομισματική μονάδα)

## Παραπομπές
# Μήνας

Ο **Μήνας** είναι ημερολογιακή μονάδα χρόνου, υποδιαίρεση του έτους. Η προέλευση και χρησιμοποίηση αυτής τις χρονικής περιόδου, με βάση την οποία μετρούσαν οι άνθρωποι τις ημέρες του χρόνου, εμφανίστηκε σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα από τους προϊστορικούς ακόμα χρόνους και σχετίζεται με τις φάσεις της σελήνης και τον σεληνιακό μήνα, που είναι περίπου 29.5 ημέρες.

## Γρηγοριανό ημερολόγιο

Στο Γρηγοριανό ημερολόγιο το έτος διαιρείται σε 12 μήνες που έχουν από 28 ως 31 ημέρες.

* Ιανουάριος (31 ημέρες)
* Φεβρουάριος (28 ή 29 ημέρες)
* Μάρτιος (31 ημέρες)
* Απρίλιος (30 ημέρες)
* Μάιος (31 ημέρες)
* Ιούνιος (30 ημέρες)
* Ιούλιος (31 ημέρες)
* Αύγουστος (31 ημέρες)
* Σεπτέμβριος (30 ημέρες)
* Οκτώβριος (31 ημέρες)
* Νοέμβριος (30 ημέρες)
* Δεκέμβριος (31 ημέρες)

## Αττικό ημερολόγιο

Το Αττικό ημερολόγιο είχε 12 μήνες με 29 ή 30 ημέρες.

* Εκατομβαιών (30 ημέρες)
* Μεταγειτνιών (29 ημέρες)
* Βοηδρομιών (30 ημέρες)
* Πυανεψιών (29 ημέρες)
* Μαιμακτηριών (30 ημέρες)
* Ποσειδεών (29 ημέρες)
* Γαμηλιών (30 ημέρες)
* Ανθεστηριών (29 ημέρες)
* Ελαφηβολιών (30 ημέρες)
* Μουνιχιών (29 ημέρες)
* Θαργηλιών (30 ημέρες)
* Σκιροφοριών (29 ημέρες)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του μήνας  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Μήνας στο Wikimedia Commons
# Νύχτα

Το Δέλτα του Νείλου τη νύχτα.
Η **νύχτα** είναι η περίοδος της Αστρονομικής ημέρας ανάμεσα στη δύση και την ανατολή, όταν ο Ήλιος είναι κάτω από τον ορίζοντα. Σύμφωνα με άλλο ορισμό, λαμβάνει χώρα μετά το λυκόφως και μέχρι το χάραμα. Το αντίθετο της νύχτας είναι η ημέρα. Τα χρονικά σημεία έναρξης και λήξης της νύχτας εξαρτώνται από την εποχή, το γεωγραφικό πλάτος και μήκος και την ζώνη ώρας.

Σε κάθε δεδομένη στιγμή, η μια πλευρα της Γης είναι εκτεθειμένη στο φως του Ήλιου (μέρα) και η άλλη βρίσκεται στη σκιά της Γης, η οποία διακόπτει την πορεία του φωτός του Ήλιου. Ο φυσικός φωτισμός κατά τη διάρκεια της νύχτας παρέχεται το φως της Σελήνης, των πλανητών και των αστέρων, το ζωδιακό φως, το αντιζωδιακό φως και την ατμοσφαιρική φωταύγεια και σε κάποιες περιπτώσεις από τη βιοφωταύγεια, το σέλας, ακόμη και τεχνητό φωτισμό. Η φωταύγεια η οποία δημιουργείται από τον τεχνητό φωτισμό μερικές φορές ονομάζεται φωτορύπανση.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Νύχτα στο Wikimedia Commons
* Λεξιλογικός ορισμός του νύχτα  στο Βικιλεξικό
# Ηλιοβασίλεμα

Ο Ήλιος μόλις ένα λεπτό πριν το ηλιοβασίλεμα.
Εξοχή, Θεσσαλονίκη, Δύση
Το **ηλιοβασίλεμα** ή **δύση του Ήλιου** είναι η ημερήσια εξαφάνιση του Ήλιου κάτω από το δυτικό ορίζοντα, ως αποτέλεσμα της περιστροφής της Γης. Στην Αστρονομία, ορίζεται ως η στιγμή στην οποία η άκρη του Ήλιου που ακολουθεί εξαφανίζεται κάτω από τον ορίζοντα. Όμως, λόγω της ατμοσφαιρικής διάθλασης, τη στιγμή του ηλιοβασιλέματος, ο Ήλιος βρίσκεται ήδη μια διάμετρο κάτω από τον ορίζοντα.

## Τα χρώματα

Κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος (όπως και της ανατολής του Ήλιου), ο ουρανός φέρει πορτοκαλί-κόκκινο χρώμα. Αυτό είναι αποτέλεσμα της σκέδασης. Μια ακτίνα φωτός αποτελείται από διάφορα μήκη κύματος, με αποτέλεσμα να γίνεται αντιληπτή ως λευκή. Τα μικρότερα μήκη κύματος (μπλε, πράσινο) διασκορπίζονται πιο έντονα από τα σωματίδια και μόρια του αέρα, απομακρυνόμενα από την ακτίνα. Κατά την ανατολή ή δύση του Ηλίου, όταν η απόσταση που η ακτίνα διανύει στην ατμόσφαιρα είναι μεγαλύτερη, τα μικρά μήκη κύματος έχουν διασκορπιστεί τελείως, με αποτέλεσμα να γίνονται πιο αντιληπτά αυτά μεγαλύτερου μήκους κύματος (κίτρινο, πορτοκαλί, κόκκινο), τα οποία στη συνέχεια σκεδάζονται από τα σταγονίδια των νεφών και σχετικά μεγάλα σωματίδια, με αποτέλεσμα ο ορίζοντας να αποκτά κόκκινο και πορτοκαλί χρώμα. Η σκέδαση των μικρότερων μηκών φωτός οφείλεται στη σκέδαση Ρέιλι από μόρια με μέγεθος μικρότερο από αυτό το μήκος κύματος του φωτός. Σωματίδια με μέγεθος παρόμοιο ή μεγαλύτερο με αυτό το μήκος φωτός, προκαλούν τη σκέδαση Μι.

## Πράσινη λάμψη

Μερικές φορές ακριβώς πριν την ανατολή ή τη δύση του Ήλιου εμφανίζεται μια πράσινη λάμψη, καθώς τα μικρότερα μήκη κυμάτων διαθλώνται περισσότερο, με αποτέλεσμα να γίνονται αντιληπτά 1-2 δευτερόλεπτα αργότερα. Αν και η λάμψη μπορεί να περιλαμβάνει και άλλα χρώματα, η απόχρωση του πράσινου είναι αυτή που επικρατεί συνήθως.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεξιλογικός ορισμός του ηλιοβασίλεμα  στο Βικιλεξικό
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Ηλιοβασίλεμα στο Wikimedia Commons