Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Απλοδοντιίδες

| Απλοδοντιίδες |
| --- |
|  Το είδος *Aplodontia rufa*, γνωστό ως ορεινός κάστορας |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα (*Animalia*)  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά (*Chordata*)  |
| Υποσυνομοταξία: | Σπονδυλωτά (*Vertebrata*)  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά (*Mammalia*)  |
| Τάξη: | Τρωκτικά (*Rodentia*)  |
| Υποτάξη: | Σκιουρόμορφα (*Sciuromorpha*)  |
| Ανθυποτάξη: | Προτρωγόμορφα (*Protrogomorpha*)  |
| Οικογένεια: | **Απλοδοντιίδες (*Aplodontiidae*)** Brandt, 1855  |

 |

Οι **απλοδοντιίδες** (λατινική και επιστημονική ονομασία *Aplodontiidae* ή *Haplodontiidae*) είναι οικογένεια των τρωκτικών ζώων, γνωστή και ως **απλοδοντίδες** (*Aplodontidae*) ή **απλοοδοντίνοι** (*Haploodontini*). Είναι η μοναδική οικογένεια της υποτάξεως προτρωγόμορφα η οποία ως οικογένεια έχει και μη εξαφανισμένα μέλη. Πιθανώς είναι «αδελφή» με την οικογένεια σκιουρίδες. Υπάρχουν απολιθώματα από το Ολιγόκαινο και το Μειόκαινο στην Ασία, από το Ολιγόκαινο στην Ευρώπη και από το Ολιγόκαινο μέχρι σήμερα στη North America, όπου ζει το μοναδικό είδος όλης της οικογένειας που δεν έχει εξαφανισθεί: ο ορεινός κάστορας (*Aplodontia rufa*).

## Ταξινομική

Σήμερα ταξινομούνται γενικώς στις *Aplodontiidae* τα εξής γένη, όλα εξαφανισμένων προϊστορικών ζώων εκτός από την απλοδοντία (το † υποδηλώνει εξαφανισμένο γένος):

* Απλοδοντία (*Aplodontia*), Richardson, 1829
* †Αλτασκίουρος (*Altasciurus*), Korth, 2019
* †Αμηνισκόμυς (*Ameniscomys*), Dehm, 1950
* †Ανσόμυς (*Ansomys*), Qiu, 1987
* †*Dakotallomys*, Tedrow & Korth, 1999
* †*Disallomys*, Korth, 2009
* †Εφημερόμυς (*Ephemeromys*), Wang & Heissig, 1984
* †Απλόμυς (*Haplomys*), Miller & Gidley, 1918
* †Λεπτορόμυς (*Leptoromys*), Tedrow and Korth, 1997
* †Λειοδοντία (*Liodontia*), Miller & Gidley, 1918
* †Μηνισκόμυς (*Meniscomys*), Cope, 1879
* †Νιγλαρόδων (*Niglarodon*), Black, 1961
* †Νινάμυς (*Ninamys*), Vianey-Liaud, Rodrigues & Marivaux, 2013
* †Ολιγοπετής (*Oligopetes*), Heissig, 1979
* †*Paracitellus*, Dehm, 1950
* †*Paransomys*, Vianey-Liaud, Rodrigues & Marivaux, 2013
* †*Proansomys*, Bi, Meng, McLean, Wu, Ni & Ye, 2013
* †Προσκίουρος (*Prosciurus*), Matthew, 1910
* †Ψευδαπλόδων (*Pseudaplodon*), Miller, 1927
* †Σκιουρόδων (*Sciurodon*), Schlosser, 1884
* †Σεληνόμυς (*Selenomys*), Matthew & Granger, 1923
* †*Sewelleladon*, Shotwell, 1958
* †*Tardontia*, Shotwell, 1958
* †Τριγωνόμυς (*Trigonomys*), Heissig, 1979

## Παραπομπές
# Βορεοευθήρια

Τα **Βορεοευθήρια** (Boreoeutheria) είναι μεγάλη υπερτάξη πλακουντοφόρων θηλαστικών που περιλαμβάνει δύο κύριες ομάδες, τους Ευαρχοντομυωξούς (Euarchontoglires) και τα Λαυρασιοθήρια (Laurasiatheria). Αυτή η υπερτάξη περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα σημερινά πλακουντοφόρα θηλαστικά, όπως οι άνθρωποι, οι σκύλοι, οι γάτες, τα άλογα, οι νυχτερίδες, καθώς και πολλά άλλα είδη.

Τα Βορεοευθήρια υπολογίζεται ότι εμφανίστηκαν πριν περίπου 94-100 εκατομμύρια χρόνια και αποτέλεσαν το κοινό εξελικτικό σημείο από το οποίο διαχωρίστηκαν οι διάφορες ομάδες πλακουντοφόρων θηλαστικών που ζουν σήμερα. Πρόκειται δηλαδή για μια από τις μεγαλύτερες εξελικτικές ομάδες θηλαστικών και η κοινή εξελικτική ρίζα πολλών ειδών που είναι γνωστά σήμερα.

## Παραπομπές
# Ευλιπότυφλα

| Ευλιπότυφλα Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων: Ηώκαινο έως σήμερα |
| --- |
|  |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα (Animalia)  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά (Chordata)  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά (Mammalia)  |
| Τάξη: | **Ευλιπότυφλα** (Eulipotyphla)  |

 |
| Οικογένειες  |
|  |
| * †Amphilemuridae
* †Nesophontidae
* Solenodontidae
* Talpidae
* Soricidae
* Erinaceidae
 |

Τα **ευλιπότυφλα (Eulipotyphla)** είναι μία τάξη πλακουντοφόρων θηλαστικών η οποία περιλαμβάνει τους σκαντζόχοιρους, τους γύμνουρους, τις μυγαλές, τους ασπάλακες κα.

## Ταξινόμηση

* Τάξη Eulipotyphla (ευλιπότυφλα)
	+ Οικογένεια Erinaceidae
		- Subfamily Erinaceinae: σκαντζόχοιροι
		- Subfamily Hylomyinae: γύμνουροι
	+ Οικογένεια Soricidae μυγαλές
		- Υποοικογένεια Crocidurinae: λευκόδοντες μυγαλές
		- Υποοικογένεια Soricinae: ερυθρόδοντες μυγαλές
		- Υποοικογένεια Myosoricinae: αφρικανικές λευκόδοντες μυγαλές
	+ Οικογένεια Talpidae
		- Υποοικογένεια Desmaninae: ντεσμάν
		- Υποοικογένεια Talpinae: ασπάλακες
		- Υποοικογένεια Uropsilinae
	+ Οικογένεια Solenodontidae: σωληνόδοντες (να μην συγχέεται με την τάξη Tubulidentata)
	+ † Οικογένεια Nesophontidae:
	+ † Οικογένεια Amphilemuridae

Κλαδόγραμμα των οικογενειών των ευλιπότυφλων, σύμφωνα με τους Roca et al. and Brace et al.:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|    **Eulipotyphla**    |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
†Nesophontidae |
|  |
|  |
Solenodontidae  |
|   |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Talpidae  |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Soricidae  |
|  |
|  |
Erinaceidae  |
|   |
|  |

 |
|   |
|  |

 |
|   |
|  |

 |
|   |
|  |

## Παραπομπές
# Ποντικός

| Ποντικός |
| --- |
|  |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα *(Animalia)*  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά *(Chordata)*  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά *(Mammalia)*  |
| Τάξη: | Τρωκτικά *(Rodentia)*  |
| Οικογένεια: | Μυίδες (Muridae)  |
| Γένος: | Μυς *(Mus)*  |
| Είδος: | Mosquito  |

 |
| Διώνυμο |
| Μυς ο μυώδης *(Mus musculus)* Linnaeus |

Ο **ποντικός** είναι ένα μικρό ζώο της Ομοταξίας θηλαστικά και της τάξης Τρωκτικά.Τα τρωκτικά περιλαμβάνουν τους αρουραίους, τους ποντικούς, τους σκίουρους, τα ινδικά χοιρίδια, τους σκαντζόχοιρους κ.α. Τα τρωκτικά είναι η πολυπληθέστερη ομάδα θηλαστικών στον πλανήτη με περίπου 2.000 είδη. Η ικανότητά τους να επιβιώνουν σχεδόν σε κάθε συνθήκη και η ιδιαίτερη προσαρμοστικότητά τους τα οδήγησε να ζουν και εκτός του φυσικού τους οικοσυστήματος, σε ανθρωπογενή περιβάλλοντα (αγροτικά και αστικά). Είναι δραστήριο κατά το λυκόφως και τη νύχτα, παμφάγο, αρχίζει να αναζητά την τροφή του μόλις πέσει το σκοτάδι. Έχουν εξαιρετική όραση σε χαμηλό φωτισμό και αυτό τους βοηθά να εξασφαλίσουν την τροφή τους. 'Έχουν κοπτήρες που φέρουν ανά ζεύγη στην άνω και κάτω γνάθο, το μέγεθος των οποίων ελέγχουν με διαρκές ροκάνισμα, και από την απουσία κυνοδόντων. Ζει σε μικρές «ανδροκρατούμενες» οικογενειακές ομάδες. Μερικές φορές τα αρσενικά δίνουν τρομερές μάχες για να εξασφαλίσουν τη θέση τους στην ιεραρχία της ομάδας. Ζει δυόμιση χρόνια περίπου και είναι πολύ γόνιμος: Ζευγαρώνει όλο τον χρόνο και το θηλυκό γεννά 4 έως 8 φορές το χρόνο, από 7 έως 10 μικρά κάθε φορά. Τα ποντικάκια μπορούν να έχουν τα δικά τους μικρά μόλις φτάσουν σε ηλικία 2 μηνών. Δύο ποντίκια σε 18 μήνες μπορούν να αποκτήσουν 1 εκατομμύριο απογόνους. Τα ποντίκια έχουν πολλούς εχθρούς, όπως τη γάτα, τα φίδια και την κουκουβάγια που περιορίζουν τους πληθυσμούς τους.Ο μεγαλύτερος εχθρός του είναι ο άνθρωπος, που εξοντώνει είτε άμεσα (ποντικοφάρμακα, φόλες), είτε έμμεσα (φυτοφάρμακα κ.ά.). Μόνο λίγα από αυτά είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο. Ενδεικτικά αναφέρονται τα ποντίκια, οι αρουραίοι και οι τυφλοπόντικες, ενώ σε ορισμένες χώρες οι σκίουροι αποτελούν επίσης ιδιαίτερο πρόβλημα που χρήζει αντιμετώπισης.