Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Βάκλον

Βάκλον ενός σκυλίσιου πέους· το βέλος δείχνει τον ουρηθρικό αύλακα.
Απολιθωμένο *βάκλον* μιας αρκούδας από το Μειόκαινο.
Το **βάκλον** (επίσης **κόκκαλο πέους** ή **οστό πέους**, λατ.: **baculum**) είναι οστό που βρίσκεται στο πέος πολλών πλακουντοφόρων θηλαστικών. Απουσιάζει στο ανθρώπινο πέος, αλλά υπάρχει στα πέη άλλων πρωτευόντων, όπως στον γορίλα και στον χιμπατζή. Το οστό βρίσκεται πάνω από την ουρήθρα των αρσενικών και βοηθά στη σεξουαλική αναπαραγωγή διατηρώντας επαρκή ακαμψία κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής διείσδυσης. Το ομόλογο του βάκλου στα θηλυκά θηλαστικά είναι γνωστό ως baubellum- οστό στην κλειτορίδα.

## Παραπομπές
# Ραβδωτός ταμίας

Ραβδωτός Ταμίας
Ο **ραβδωτός ταμίας** (*Tamias striatus*) είναι είδος σκίουρου με κοκκινο-καφέ γούνα στον κορμό του και πέντε σκούρες καφέ ρίγες που έρχονται σε αντίθεση με ανοιχτόχρωμες καφέ ρίγες κατά μήκος της πλάτης του καταλήγοντας σε μια σκουρόχρωμη ουρά. Ζει σε δάση στη Βορειοανατολική Αμερική και περνά τον περισσότερο χρόνο του στο έδαφος. Οι ταμίες είναι θαρραλέα και περίεργα ζώα και δεν φοβούνται τους ανθρώπους. Συνήθως τρώνε βολβούς, σπόρους, πράσινα φυτά, μανιτάρια, έντομα, σκουλήκια και αυγά πουλιών. Έχουν μήκος μέχρι 30εκ μαζί με την ουρά. Όπως και τα άλλα είδη σκίουρων μεταφέρουν την τροφή τους σε σάκους στα μάγουλά τους. Γεννούν σε λαγούμια και ανατρέφουν περίπου οχτώ μικρά τον χρόνο.
# Νεποτισμός

Ο **νεποτισμός** ή **οικογενειοκρατία** είναι το φαινόμενο της διαδοχής ή προβαδίσματος ορισμένων ατόμων για την κάλυψη θέσεων, πολλές φορές σημαντικών ή και κρίσιμων, με αποφασιστικό κριτήριο τη βιολογική, τη συγγενική ή τη στενά φιλική σχέση που έχουν με άλλους. Ο όρος νεποτισμός προέρχεται από τη λατινική λέξη nepos, που σημαίνει "ανεψιός", και πηγάζει από την τακτική των Καθολικών Παπών και Επισκόπων να αναθέτουν σημαντικές θέσεις στα ανήψια τους.

Το φαινόμενο εκδηλώνεται με την παραχώρηση φήμης, θέσεων και αξιωμάτων σε συγγενείς και φίλους. Είναι η εκμετάλλευση από κάποιον του αξιώματος ή της θέσης που κατέχει, για να προωθήσει συγγενικά ή άλλα πρόσωπα του περιβάλλοντός του σε θέσεις κι αξιώματα χωρίς αξιοκρατικά κριτήρια. Παρουσιάζεται πολλές φορές ως αποτέλεσμα εκλογικής διαδικασίας και μπορεί να είναι καταφανώς σκόπιμη ή να καλύπτεται κάτω από ιστορικούς, κοινωνικούς ή οικονομικούς περιορισμούς.

Η πρακτική αυτή εμφανίζεται σε πολλούς τομείς όπως η πολιτική, η θρησκεία, η ψυχαγωγία, ο αθλητισμός, ο ακαδημαϊκός χώρος, και άλλα. Στην έντονή της μορφή σχετίζεται και με τον ρατσισμό και τα φαινόμενα αποκλεισμού, ιδιαίτερα όταν λειτουργεί αρνητικά για πρόσωπα στα οποία δεν καταλογίζεται τίποτε άλλο παρά το γεγονός ότι έτυχε να φέρουν ένα συγκεκριμένο όνομα.

## Στην Ελλάδα

Η κατάσταση αυτή που συναντάται συχνά στην Ελλάδα αναπαράγεται και διαιωνίζεται αυτόματα όταν συνδεθεί με τη δύναμη της οικονομικής ή πολιτικής εξουσίας. Είναι τόσο πολύ καλά αφομοιωμένη στην Ελληνική κοινωνία που δεν προκαλεί έκπληξη ή σοκ η δημόσια εμφάνισή της. Αντίθετα, δεν είναι λίγες οι φορές που θεωρείται αυτονόητη ως φόρος τιμής ή υποχρέωση στον αποβιώσαντα πρόγονο μιας προσωπικότητας η επιλογή του απογόνου του ως το άτομο που θα καλύψει το κενό που προέκυψε.

Συνδέεται με τον κομματισμό, μια οικογενειοκρατία με την ευρεία έννοια, αλλά και τη διαφθορά, αφού ενθαρρύνει ανήθικες αν και όχι πάντα παράνομες συναλλαγές.

## Δείτε επίσης

* Ρουσφέτι

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* *Ελευθεροτυπία*: "Κληρονομική Δημοκρατία: Ένας στους πέντε υποψηφίους είναι από... σόι" (αρχειοθετημένο)
# Φερομόνη

Νυμφες εντόμων που προσελκύστηκαν πάνω σε ένα φύλλο από την έκκριση φερομονών.
Η **φερομόνη** είναι χημική ουσία που απελευθερώνεται από ένα ζώο προκειμένου να προκαλέσει μια συγκεκριμένη αντίδραση, ή να μεταδώσει κάποιο μήνυμα σε ένα άλλο άτομο, πάντα όμως του ίδιου είδους. Υπάρχουν φερομόνες κινδύνου, εντοπισμού τροφής, σεξουαλικές και πολλές άλλες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τη φυσιολογία των ατόμων συγκεκριμένων ειδών. Η ύπαρξη και χρήση τους στα έντομα, που εντοπίστηκαν κυρίως, έχει μελετηθεί ιδιαίτερα και αποδειχθεί. Πολλά σπονδυλόζωα και φυτά επίσης επικοινωνούν με τη χρήση φερομονών. Η ύπαρξη ανθρώπινων φερομονών είναι ακόμη θέμα προς συζήτηση.

Ο όρος «φερομόνη» προτάθηκε το 1959 από τους Peter Karlson και Martin Lüscher που βασίστηκαν στις Ελληνικές λέξεις «φέρειν» (μεταφέρω) και  (ὁρμῶ[ν] >) «ορμόνη» αλλά απέφυγαν το «\*φερορμόνη» διότι το θεώρησαν δυσπρόφερτο και, επιπλέον, οι φερομόνες απλώς θυμίζουν ορμόνες (όμως λειτουργούν μεταξύ οργανισμών και όχι εσωτερικά όπως οι ορμόνες). Όταν ασκήθηκε κριτική, στις σελίδες του περιοδικού Nature, για την αφαίρεση του ενός ρω οι Karlson και Lüscher πρότειναν να γίνει δεκτός ο όρος τους αλλά ως απλό παράγωγο του «φέρειν» με την κατάληξη -μόνη η οποία εμφανίζεται και στους όρους ορμόνη, τερμόνη και γαμόνη.

Οι φερομονικές παγίδες εντόμων χρησιμοποιούν φερομόνες θηλυκών ατόμων για να προσελκύουν και παγιδεύουν τα αρσενικά, με αποτέλεσμα να μειώνουν τον πληθυσμό του εντόμου αλλά και αποτρέποντας τη αναπαραγωγή του.

## Παραπομπές
# Μορφίνη

| Μορφίνη |
| --- |
|  |
|  |
| Γενικά |
| Χημικά αναγνωριστικά |
| **Χημικός τύπος** | C17H19NO3 |
| **Μοριακή μάζα** | 285.343 g·mol−1 |
| Φυσικές ιδιότητες |
| Χημικές ιδιότητες |
| Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος (25°C, 100 kPa). |

Η **μορφίνη** (INN) (εμπορική ονομασία: *MS Contin*, *MSIR*, *Avinza*, *Kadian*, *Oramorph*, *Roxanol*) είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό οπιούχο αναλγητικό ψυχοδραστικό φάρμακο και θεωρείται ότι είναι το πρωτοτυπικό οπιοειδές. Βρίσκεται φυσικά σε σκούρα καφέ, ρητινώδη μορφή, και προέρχεται από το φυτό παπαρούνας (*Papaver somniferum*).

Στην κλινική ιατρική, η μορφίνη θεωρείται ως ο χρυσός κανόνας, ή αναφορά, των αναλγητικών που χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση σοβαρού ή αγωνιώδους πόνου και ταλαιπωρίας. Όπως και άλλα οπιοειδή, π.χ. οξυκωδόνη (OxyContin, Percocet, Percodan), υδρομορφόνη (Dilaudid, Palladone), και διακετυλομορφίνη (ηρωίνη), η μορφίνη δρα άμεσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) για να ανακουφίσει τον πόνο. Η μορφίνη έχει υψηλό δυναμικό για εθισμό· η ανοχή και η φυσική και η ψυχολογική εξάρτηση σε αυτήν αναπτύσσεται γρήγορα.

Μπορεί να ληφθεί τόσο για τον οξύ πόνο όσο και για χρόνιο πόνο και χρησιμοποιείται συχνά για τον πόνο που προκαλείται από έμφραγμα του μυοκαρδίου, πέτρες στα νεφρά και κατά τη διάρκεια του τοκετού. Η μορφίνη μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα, με ένεση σε μυ, με ένεση κάτω από το δέρμα, ενδοφλέβια, ένεση στον χώρο γύρω από το νωτιαίο μυελό ή από το ορθό. Η μέγιστη επίδρασή της επιτυγχάνεται μετά από περίπου 20 λεπτά όταν χορηγείται ενδοφλεβίως και 60 λεπτά όταν χορηγείται από το στόμα, ενώ η διάρκεια της δράσης της είναι 3-7 ώρες.

Οι δυνητικά σοβαρές παρενέργειες της μορφίνης περιλαμβάνουν μειωμένη αναπνευστική προσπάθεια, έμετο, ναυτία και χαμηλή αρτηριακή πίεση. Εάν η δόση μειωθεί μετά από μακροχρόνια χρήση, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα στέρησης οπιοειδών. Συνιστάται προσοχή στη χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού, καθώς μπορεί να επηρεάσει την υγεία του μωρού.

Το 2013 παρήχθησαν περίπου 523 τόνοι μορφίνης. Περίπου 45 τόνοι χρησιμοποιήθηκαν απευθείας για τον πόνο, μια αύξηση πάνω από 400% τα τελευταία είκοσι χρόνια. Η μεγαλύτερη χρήση για αυτόν τον σκοπό έγινε στον αναπτυγμένο κόσμο. Περίπου το 70% της μορφίνης χρησιμοποιείται για την παρασκευή άλλων οπιοειδών όπως η υδρομορφόνη, η οξυμορφόνη και η ηρωίνη. Είναι φάρμακο που βρίσκεται στον Κατάλογο Βασικών Φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, και στον Κατάλογο Φαρμάκων που περιλαμβάνονται στα Προγράμματα I και III των Ηνωμένων Εθνών.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
# Μαρμότα η μαρμότα

| Αλπική μαρμότα |
| --- |
|  Μία αλπική μαρμότα |
| Κατάσταση διατήρησης |
|  Ελαχίστης Ανησυχίας
(IUCN 3.1)  |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά  |
| Τάξη: | Τρωκτικά  |
| Οικογένεια: | Σκιουρίδες (Sciuridae)  |
| Γένος: | *Μαρμότα* *(Marmota)*  |
| Είδος: | Μαρμότα η μαρμότα** (M. marmota)*  |

 |
| Διώνυμο |
| *Marmota marmota* ( Λινναίος, 1758) |
| Συνώνυμα |
| *Mus marmota* Linnaeus, 1758 |

Η **αλπική μαρμότα** (*Marmota marmota*) είναι ένα είδος μαρμότας που απαντάται σε ορεινές περιοχές της κεντρικής και νότιας Ευρώπης. Ζει σε υψόμετρο από 800 έως 3.200 μέτρων, στις Άλπεις, στα Καρπάθια, στα Τάτρι, στα Πυρηναία και στα βόρεια Απέννινα όρη στην Ιταλία. Στα Πυρηναία επανεισήχθη επιτυχώς το 1948, καθώς είχε εξαφανιστεί από αυτά ήδη από το τέλος του Πλειστόκαινου. Παρουσιάζει ιδιαίτερη ικανότητα στο σκάψιμο, τρυπώντας εδάφη στα οποία ακόμη και μια αξίνα θα έβρισκε δυσκολία. Περνάει περίπου εννέα μήνες σε χειμερία νάρκη.

## Παραπομπές
# Αμερικανικός βίσονας

| Αμερικανικός βίσονας Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων: 0.01–0Ma
ΠροЄ
Є
O
Σ
Δ
Λ
Π
Τ
Ι
Κ
Πγ
Ν
↓
Πρώιμο Ολόκαινο – σήμερα |
| --- |
|  Βίσονας των πεδιάδων (*Bison bison bison*) Εναλλακτική εικόνα Ισορικό σχεδίασμα Ήχος του Βίσονα |
| Κατάσταση διατήρησης |
|  Προ Απειλής
(IUCN 3.1)  |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα (Animalia)  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά (Chordata)  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά (Mammalia)  |
| Τάξη: | Αρτιοδάκτυλα (Artiodactyla)  |
| Οικογένεια: | Βοοειδή (Bovidae)  |
| Γένος: | *Βίσονας (Bison)*  |
| Είδος: | B. bison  |

 |
| Διώνυμο |
| *Bison bison*  |
|   |
| Υποείδη  |
|  |
| *B. b. athabascae*
*B. b. bison* |

Ο **αμερικανικός βίσονας**, *Bison bison*, ή μπούφαλο** (αγγλ. buffalo)*, είναι ένα είδος βίσονα που ζει στην Βόρεια Αμερική. Είναι λίγο μεγαλύτερος από τον ευρωπαϊκό με πυκνότερο τρίχωμα και πιο επίπεδο μέτωπο. Είναι καστανόχρωμος. Στο παρελθόν ήταν ευρέως διαδεδομένος σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής με μεγάλα κοπάδια από το Μεξικό ως τον Καναδά και τον Ατλαντικό και αποτελούσε σημαντικό αντικείμενο κυνηγιού για τους πρώτους κατοίκους. Ωστόσο ο πληθυσμός του άρχισε να μειώνεται δραματικά στα τέλη του 19ου αιώνα με αποτέλεσμα ως το 1889 να έχουν απομείνει 800 άτομα συνολικά. Κατά τον 20ο αιώνα, κάτω από την κρατική προστασία, ο βίσονας ανέκαμψε και πλέον μετράει μερικές εκατοντάδες χιλιάδες άτομα.

## Παραπομπές