# Νέα Γουινέα

Νέα Γουινέα|  |
|  |
| Γεωγραφία |
| Τοποθεσία | Μελανησία (Ειρηνικός Ωκεανός) |
| Έκταση | 785.753 km² |
| Υψόμετρο | 4.884 μ |
| Υψηλότερη κορυφή | Πούντσακ Τζάγια |
| Χώρα |
| **Ινδονησία  Παπούα Νέα Γουινέα** |
| Δημογραφικά |
| Πληθυσμός | 15.933.763 (απογραφής 2024) |
| Πυκνότητα | 20,3 /χλμ2 |
|  Σχετικά πολυμέσα |

Η **Νέα Γουινέα** είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί του κόσμου σε έκταση και βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό, βόρεια της Αυστραλίας. Το νησί έχει έκταση 785.753 τετραγωνικά χιλιόμετρα και συνολικό πληθυσμό 15.933.763 κατοίκων το 2024 (Δυτική Νέα Γουινέα 5.748.400 κάτοικοι, (εκτίμηση 2024) και Παπούα Νέα Γουινέα 10.185.363 κάτοικοι (απογραφή 2024)). Βρίσκεται στη Μελανησία στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό και χωρίζεται από την Αυστραλία με τον Πορθμός Τόρες, πλάτους 150 χιλιομέτρων (81 ναυτικά μίλια), αν και οι δύο χερσαίες μάζες βρίσκονται στην ίδια υφαλοκρηπίδα και ενώθηκαν κατά τη διάρκεια επεισοδίων χαμηλής στάθμης της θάλασσας κατά τις παγετώδεις περιόδους του Πλειστόκαινου ως η συνδυασμένη χερσαία μάζα του Σαχούλ. Πολυάριθμα μικρότερα νησιά βρίσκονται δυτικά και ανατολικά. Το όνομα του νησιού δόθηκε από τον Ισπανό εξερευνητή Yñigo Ortiz de Retez κατά τη διάρκεια της ναυτικής του αποστολής το 1545, λόγω της αντιληπτής ομοιότητας των αυτόχθονων πληθυσμών του νησιού με εκείνους στην αφρικανική περιοχή της Γουινέας.

Σήμερα η Νέα Γουινέα είναι χωρισμένη σε δύο ίσα περίπου τμήματα: Τα δυτικό μισό, Δυτική Νέα Γουινέα, ανήκει στο κράτος της Ινδονησίας και χωρίζεται στις επαρχίες Δυτική Παπούα, Κεντρική Παπούα, Νότια Παπούα, Νοτιοδυτική Παπούα, Ορεινή Παπούα και Παπούα, ενώ το ανατολικό μισό αποτελεί το ανεξάρτητο κράτος της Παπούας Νέας Γουινέας. Οι δύο μεγαλύτερες πόλεις του νησιού είναι το Πορτ Μόρεσμπι και η Τζαγιαπούρα.

Έχει το τρίτο μεγαλύτερο εναπομείναν τροπικό δάσος παγκοσμίως και την υψηλότερη φυτική βιοποικιλότητα από οποιοδήποτε άλλο νησί. Εξαιτίας της πυκνής βλάστησης που καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού, η Νέα Γουινέα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα του κόσμου, με τεράστια βιοποικιλότητα. Υπολογίζεται ότι εκεί ζει το 5-10% των ειδών του πλανήτη, πάρα πολλά από τα οποία είναι ενδημικά.

## Ονόματα

Χάρτης της Νέας Γουινέας και της γύρω περιοχής το 1644.
Το νησί ήταν γνωστό με διάφορα ονόματα:

Το όνομα Παπούα χρησιμοποιούνταν για να αναφερθεί σε μέρη του νησιού πριν από την επαφή με τη Δύση. Η ετυμολογία του είναι ασαφής. Μια θεωρία αναφέρει ότι προέρχεται από τη γλώσσα Τίντορε, τη γλώσσα που χρησιμοποιούσε το Σουλτανάτο του Τίντορε. Μια εκστρατεία του Σουλτάνου του Τίντορε, μαζί με άλλες φυλές, κατάφερε να κατακτήσει ορισμένες περιοχές στη Νέα Γουινέα, οι οποίες στη συνέχεια αναδιοργανώθηκαν και σχημάτισαν το Korano Ngaruha ( κυριολεκτικά «Τέσσερις Βασιλιάδες») ή Ράτζα Άμπατ, το Papoua Gam Sio (κυριολεκτικά «Οι Εννέα Παπούα Νέγκερι») και το Mafor Soa Raha (κυριολεκτικά οι Μαφόρ «Τέσσερις Σόα»). Το όνομα προέρχεται από τις λέξεις «papo» («ενώνω») και «ua» («άρνηση»), που σημαίνει «μη ενωμένος», δηλαδή μια απομακρυσμένη κτήση του Τίντορε.

Ο Anton Ploeg αναφέρει ότι η λέξη παπούα συχνά λέγεται ότι προέρχεται από τη μαλαϊκή λέξη "papua" ή "pua-pua", που σημαίνει «φριζαρισμένος» (κατσαρός, σγουρομάλλης), αναφερόμενος στα πολύ σγουρά μαλλιά των κατοίκων του νησιού. Ωστόσο, το 1993, ο Sollewijn Gelpke το θεώρησε αυτό απίθανο, καθώς είχε χρησιμοποιηθεί νωρίτερα, και αντ' αυτού προέβαλε ότι προήλθε από τη φράση των Μπίακ «sup i babwa», που σημαίνει «η γη κάτω [από το ηλιοβασίλεμα]», και αναφέρεται στα νησιά Ράτζα Άμπατ.

Όταν Πορτογάλοι και Ισπανοί εξερευνητές έφτασαν μέσω των Νήσων των Μπαχαρικών, χρησιμοποίησαν επίσης το όνομα Παπούα. Ωστόσο, οι Δυτικοί, ξεκινώντας με τον Ισπανό εξερευνητή Yñigo Ortiz de Retez το 1545, χρησιμοποίησαν το όνομα Νέα Γουινέα, λόγω της ομοιότητας μεταξύ των αυτόχθονων πληθυσμών του νησιού και των Αφρικανών της περιοχής της Γουινέας. Το όνομα είναι ένα από τα πολλά τοπωνύμια που μοιράζονται παρόμοιες ετυμολογίες, που τελικά σημαίνουν «γη των μαύρων» ή παρόμοιες έννοιες.

Οι Ολλανδοί, οι οποίοι έφτασαν αργότερα υπό τους Γιάκομπ Λε Μερ και Βίλεμ Σχάουτεν, ονόμασαν το νησί Σχάουτεν. Αργότερα χρησιμοποίησαν αυτό το όνομα μόνο για να αναφερθούν σε νησιά στα βόρεια παράλια της Παπούα, τα Νησιά Σχάουτεν ή το Νησί Μπίακ. Όταν οι Ολλανδοί αποίκισαν το κύριο νησί ως μέρος των Ολλανδικών Ανατολικών Ινδιών, το ονόμασαν Νέα Γουινέα.

Το όνομα Ιριάν χρησιμοποιήθηκε στην ινδονησιακή γλώσσα για να αναφερθεί στο νησί και την ινδονησιακή επαρχία, ως Δυτικό Ιριάν (Ιριάν Μπάρατ) και αργότερα ως επαρχία Ιριάν Τζάγια. Το όνομα Ιριάν χρησιμοποιήθηκε κάπως το 1972. Το όνομα χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 2001, όταν το Παπούα χρησιμοποιήθηκε ξανά για το νησί και την επαρχία. Το όνομα Ιριάν, το οποίο αρχικά προτιμούσαν οι ιθαγενείς, θεωρείται πλέον ότι επιβλήθηκε από την ινδονησιακή κυβέρνηση.

## Γεωγραφία

Η Νέα Γουινέα σε σχέση με τη Μελανησία.
Το όρος Μποσάβι.
Η Νέα Γουινέα είναι νησί στο βόρειο τμήμα της Ωκεανίας, νότια του ισημερινού. Είναι απομονωμένο από τη Θάλασσα της Αραφούρα στα δυτικά και τον Πορθμό Τόρες και τη Θάλασσα των Κοραλλίων στα ανατολικά. Μερικές φορές θεωρείται ότι είναι το ανατολικότερο νησί του Μαλαϊκού αρχιπελάγους, βρίσκεται βόρεια του αυστραλιανού Τοπ Εντ, του κόλπου της Καρπεντάρια και της χερσονήσου Κέιπ Γιορκ, και δυτικά του Αρχιπελάγους του Μπίσμαρκ και του Αρχιπελάγους του Σολομώντα. Βιολογικά, η Νέα Γουινέα μπορεί επίσης να θεωρηθεί μέρος της Αυστραλίας, καθώς υπάρχει συνέχεια χλωρίδας και πανίδας μεταξύ των δύο περιοχών.

Το σχήμα της Νέας Γουινέας συχνά συγκρίνεται με το σχήμα του Πουλιού του παραδείσου, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα ονόματα για τα δύο άκρα του νησιού: η χερσόνησος Το Κεφάλι του Πουλιού βρίσκεται στα βορειοδυτικά (ή χερσόνησος Ντόμπεραϊ), και η χερσόνησος Ουρά του Πουλιού στα νοτιοανατολικά (επίσης γνωστή ως χερσόνησος Παπούα).

Μια ραχοκοκαλιά βουνών από ανατολή προς δύση, τα Υψίπεδα της Νέας Γουινέας, κυριαρχούν στη γεωγραφία της Νέας Γουινέας, εκτεινόμενη σε μήκος 1.600 χλμ. σε όλο το νησί, με πολλά βουνά άνω των 4.000 μ.. Το δυτικό μισό του νησιού περιλαμβάνει τα υψηλότερα βουνά της Ωκεανίας, με το υψηλότερο σημείο του, το Πούντσακ Τζάγια, να φτάνει σε υψόμετρο 4.884 μ.. Η γραμμή των δέντρων έχει υψόμετρο περίπου 4.000 μ., και οι ψηλότερες κορυφές περιέχουν παγετώνες - οι οποίοι υποχωρούν τουλάχιστον από το 1936. Διάφορες άλλες μικρότερες οροσειρές εμφανίζονται τόσο βόρεια όσο και δυτικά των κεντρικών οροσειρών. Εκτός από τα μεγάλα υψόμετρα, οι περισσότερες περιοχές διαθέτουν ζεστό και υγρό κλίμα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, με κάποια εποχιακή διακύμανση που σχετίζεται με την εποχή των μουσώνων στα βορειοανατολικά.

Ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό του οικοτόπου είναι οι απέραντες νότιες και βόρειες πεδιάδες. Εκτεινόμενες σε εκατοντάδες χιλιόμετρα, αυτές περιλαμβάνουν πεδινά τροπικά δάση, εκτεταμένους υγροτόπους, λιβάδια σαβάνας και μερικές από τις μεγαλύτερες εκτάσεις μαγκρόβιων δασών στον κόσμο. Οι νότιες πεδιάδες αποτελούν την τοποθεσία του Εθνικού Πάρκου Λόρεντζ, ενός Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Οι βόρειες πεδιάδες αποστραγγίζονται κυρίως από τον ποταμό Μάμπεραμο και τους παραποτάμους του στη δυτική πλευρά, και από τον Σέπικ στην ανατολική πλευρά. Οι πιο εκτεταμένες νότιες πεδιάδες αποστραγγίζονται από μεγαλύτερο αριθμό ποταμών, κυρίως τον Ντιγκούλ στα δυτικά και τον Φλάι στα ανατολικά. Το μεγαλύτερο κοντινότερο νησί, το Γιος Σουντάρσο, βρίσκεται κοντά στις εκβολές του Ντιγκούλ, χωρισμένο από έναν πορθμό τόσο στενό που έχει ονομαστεί «ρυάκι».

Η Νέα Γουινέα περιέχει πολλούς από τους τύπους οικοσυστημάτων του κόσμου: παγετώδη, αλπική τούνδρα, σαβάνα, ορεινό και πεδινό τροπικό δάσος, μαγκρόβιο δάσος, υγροβιότοπο, οικοσυστήματα λιμνών και ποταμών, θαλάσσια λιβάδια και μερικούς από τους πλουσιότερους κοραλλιογενείς υφάλους στον πλανήτη.

## Παραπομπές