# Τυφλό (έντερο)

| *Τυφλό* |
| --- |
| Τυφλό (με κόκκινο). |
| Απεικόνιση του τυφλού (cecum) και των περιβαλλουσών δομών. Από κάτω είναι εμφανής ο ειλεός του λεπτού εντέρου και από πάνω το ανιόν κόλον του παχέος εντέρου. Στην εικόνα απεικονίζεται επίσης η ειλεοτυφλική βαλβίδα. |
| Αναγνωριστικά |
| MeSH | D002432 |
| TA | A05.7.02.001 |
| FMA | 14541 |
| Ορολογία ανατομίας |

Το **τυφλό** είναι μια δομή με σακοειδή διαμόρφωση περίπου 8 εκ. που βρίσκεται στην αρχή του παχέος εντέρου. Διαχωρίζεται από τον ειλεό (το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου) από την ειλεοτυφλική βαλβίδα (που ονομάζεται επίσης βαλβίδα του Bauhin), η οποία περιορίζει τον ρυθμό διέλευσης της τροφής στο τυφλό και μπορεί να βοηθήσει στην αποτροπή της επιστροφής υλικού στο λεπτό έντερο. Στο αρχικό του τμήμα, το τυφλό συνδέεται με τη σκωληκοειδή απόφυση.

Γενικά, το τυφλό θεωρείται ενδοπεριτοναϊκό, που σημαίνει ότι καλύπτεται από περιτόναιο (μια μεμβράνη που καλύπτει την κοιλιακή κοιλότητα).

Το τυφλό δέχεται τα τροφικά υπολείμματα που έχουν μεταβολιστεί από το λεπτό έντερο και τα μετακινεί κατά μήκος του παχέος εντέρου. Απορροφά επίσης υγρά και άλατα και αναμειγνύει το περιεχόμενό τους με βλέννα.

Το τυφλό μπορεί να επηρεαστεί από διάφορες ασθένειες, τόσο καλοήθεις όσο και κακοήθεις. Αυτές περιλαμβάνουν φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως η νόσος του Crohn, καθώς και λοιμώξεις όπως η κολίτιδα από *Clostridium difficile*. Πιο σοβαρές παθήσεις περιλαμβάνουν τη συστροφή τυφλού και τους καρκίνους του τυφλού, συμπεριλαμβανομένου του αδενοκαρκινώματος και των καρκινοειδών όγκων.

## Δομή

Συνοπτικά:

* Τοποθεσία: Κοιλότητα της πυέλου.
* Αρτηριακή παροχή: Ειλεοκολική αρτηρία, κλάδος της άνω μεσεντερίου αρτηρίας.
* Φλεβική παροχέτευση: Ειλεοκολική φλέβα προς την άνω μεσεντέριο φλέβα και το πυλαίο σύστημα.
* Νεύρωση: Παρασυμπαθητική: πνευμονογαστρικό νεύρο (CN X). Συμπαθητική: κοιλιακά γάγγλια και άνω μεσεντέρια γάγγλια. Σπλαχνικά προσαγωγά νεύρα: νωτιαία γάγγλια των Θ5-Θ9. Εντερικό νευρικό σύστημα.
* Λεμφική παροχέτευση: Ειλεοκολικοί λεμφαδένες προς τους κεντρικούς άνω μεσεντέριους λεμφαδένες.

Το τοίχωμα του τυφλού έχει την τυπική δομή της γαστρεντερικής οδού. Αποτελείται από τέσσερις κύριες στιβάδες: τον βλεννογόνο, τον υποβλεννογόνιο, τον μυϊκό και τον ορογόνο χιτώνα.

* Ο βλεννογόνος είναι το εσωτερικό στρώμα, επενδεδυμένο με επιθηλιακά κύτταρα και λαγηνοειδή κύτταρα που εκκρίνουν βλέννα.
* Ο υποβλεννογόνιος περιέχει αιμοφόρα αγγεία και νεύρα.
* Ο μυϊκός χιτώνας έχει λείο μυ για συσπάσεις.
* Ο ορογόνος χιτώνας, η εξωτερική στιβάδα, είναι ένα λεπτό στρώμα επιθηλιακών κυττάρων.

Αιμάτωση του τυφλού.
Τοίχωμα του παχέως εντέρου (και κατ' επέκταση του τυφλού). Στην εικόνα είναι εμφανείς (από κάτω προς τα πάνω): οι κολικές ταινίες, οι κολικές κυψέλες και οι επιπλοϊκές αποφύσεις.
Διάφορες θέσεις της σκωληκοειδούς απόφυσης που έχουν καταγραφεί σε σχέση με το τυφλό, τον ειλεό και την πύελο.
Το τοίχωμα του τυφλού περιέχει απορροφητικά κύτταρα (εντεροκύτταρα) που είναι υπεύθυνα για την απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών. Όπως και το υπόλοιπο παχύ έντερο, το τυφλό έχει κολικές ταινίες (taeniae coli), οι οποίες είναι τρεις διαμήκεις μυϊκές ίνες που βοηθούν στο σχηματισμό των κολικών κυψελών. Οι επιπλοϊκές αποφύσεις είναι μικρές προεξοχές λιπώδους ιστού που εκτείνονται από την εξωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου, συμπεριλαμβανομένου του τυφλού, και καλύπτονται από το περιτόναιο. Ενώ η ακριβής λειτουργία τους είναι άγνωστη, πιστεύεται ότι λειτουργούν ως αποθήκη λίπους, ως προστατευτικός μηχανισμός του παχέος εντέρου και μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο στην απορρόφηση των τροφικών υπολειμμάτων από το κόλον.

Το τοίχωμα του παχέος εντέρου έχει τους ίδιους τύπους ιστών που βρίσκονται σε άλλα μέρη της πεπτικής οδού, αλλά υπάρχουν ορισμένα διακριτικά χαρακτηριστικά. Ο βλεννογόνος έχει μεγάλο αριθμό λαγηνοειδών κυττάρων αλλά δεν έχει λάχνες. Η διαμήκης μυϊκή στιβάδα (μυϊκός χιτώνας), αν και υπάρχει, είναι ατελής. Ο διαμήκης μυς περιορίζεται σε τρεις διακριτές ζώνες, τις κολικές ταινίες, οι οποίες διατρέχουν όλο το μήκος του παχέος εντέρου. Η συστολή των κολικών ταινιών ασκεί πίεση στο τοίχωμα και δημιουργεί μια σειρά από θύλακες, τις κολικές κυψέλες, κατά μήκος του παχέος εντέρου. Οι επιπλοϊκές αποφύσεις, κομμάτια συνδετικού ιστού γεμάτου με λίπος, είναι προσκολλημένες στην εξωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου.

Σε αντίθεση με το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο δεν έχει πεπτικά ένζυμα. Η χημική πέψη (δλδ. η διάσπαση των υδατανθράκων, λιπών και πρωτεϊνών) ολοκληρώνεται στο λεπτό έντερο πριν ο χυμός φτάσει στο παχύ έντερο. Οι λειτουργίες του παχέος εντέρου περιορίζονται στην απορρόφηση νερού, ηλεκτρολυτών, και βιταμινών (π.χ. Κ και συμπλέγματος Β) και στην αποβολή των κοπράνων.

## Λειτουργία

Οι κύριες λειτουργίες του τυφλού είναι η απορρόφηση υγρών και αλάτων που απομένουν μετά την ολοκλήρωση της εντερικής πέψης και απορρόφησης και η ανάμειξη του περιεχομένου του με μια λιπαντική ουσία, τη βλέννα. Το εσωτερικό τοίχωμα του τυφλού αποτελείται από μια παχιά βλεννογόνο μεμβράνη, μέσω της οποίας απορροφώνται το νερό και τα άλατα. Κάτω από αυτήν την επένδυση βρίσκεται ένα βαθύ στρώμα μυϊκού ιστού που παράγει κινήσεις ανάδευσης και ζύμωσης.

Σε ορισμένα ζώα, το τυφλό μπορεί να λειτουργήσει ως δεξαμενή για τα τροφικά υπολείμματα πριν αυτά μετακινηθούν στο παχύ έντερο. Το τυφλό παρέχει μια θέση για την προσκόλληση της σκωληκοειδούς απόφυσης. Ενώ θεωρείται υποτυπώδης στους ανθρώπους, η σκωληκοειδής απόφυση περιέχει λεμφοειδή ιστό και μπορεί να έχει ορισμένες ανοσολογικές λειτουργίες.

## Παθήσεις

Το τυφλό, μπορεί να προσβεβληθεί από διάφορες παθήσεις, που κυμαίνονται από φλεγμονώδεις και μολυσματικές καταστάσεις έως όγκους, ακόμη και συστροφή. Συχνές παθήσεις περιλαμβάνουν τη σκωληκοειδίτιδα, την εκκολπωματίτιδα και φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα. Λιγότερο συχνές αλλά σημαντικές παθήσεις περιλαμβάνουν την τυφλίτιδα (φλεγμονή του τυφλού σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα), τη συστροφή του τυφλού και τα νεοπλάσματα του τυφλού (όγκους).

#### Συνήθεις παθήσεις

* Σκωληκοειδίτιδα: Η φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης, η οποία συνδέεται με το τυφλό, είναι μια συχνή αιτία πόνου στο δεξί κάτω τεταρτημόριο της κοιλιάς.
* Εκκολπωματίτιδα: Φλεγμονή μικρών θυλάκων (εκκολπωμάτων) που μπορούν να σχηματιστούν στο τοίχωμα του παχέος εντέρου, συμπεριλαμβανομένου του τυφλού. Αν και η πάθηση δεν περιορίζεται μόνο στο τυφλό, μπορεί να εμφανιστεί και σε αυτό.
* Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD): Καταστάσεις όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο τυφλό, αλλά και στο κόλον.
* Τυφλίτιδα: Φλεγμονή του τυφλού, που παρατηρείται συχνά σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα, μερικές φορές αναφέρεται ως ουδετεροπενική εντεροκολίτιδα ή ειλεοτυφλικό σύνδρομο.
* Συστροφή του τυφλού: Μπορεί να προκαλέσει απόφραξη και δυνητικά ισχαιμία (μειωμένη ροή αίματος).
* Τυφλικά νεοπλάσματα: Όγκοι, καλοήθεις και κακοήθεις, μπορούν να εμφανιστούν στο τυφλό. Αυτά περιλαμβάνουν τα αδενοκαρκινώματα (τα πιο συχνά), τους καρκινοειδείς όγκους και άλλα είδη νεοπλασμάτων λιγότερο συχνών.

#### Λιγότερο συχνές αλλά σημαντικές παθήσεις

* Εκκολπωματίτιδα τυφλού: Φλεγμονή εκκολπωμάτων που παρατηρείται εστιασμένα μόνο στο τυφλό.
* Έλκος τυφλού: Μια ασυνήθιστη, καλοήθης πάθηση που μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο, αιμορραγία και ψηλαφητή μάζα.
* Ισχαιμία/Έμφρακτος: Η μειωμένη ροή αίματος στο τυφλό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των ιστών και δυνητικά σε έμφρακτο (νέκρωση ιστού).
* Λοιμώδεις και φλεγμονώδεις παθήσεις: Εκτός από τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, άλλες λοιμώξεις όπως η κολίτιδα από κυτταρομεγαλοϊό (CMV) και η φυματίωση μπορούν να επηρεάσουν το τυφλό.

Η αξονική τομογραφία (CT) είναι συχνά η πρώτη γραμμή απεικόνισης για ύποπτες παθήσεις του τυφλού, αλλά ο υπέρηχος (US) και η μαγνητική τομογραφία (MRI) μπορούν επίσης να είναι χρήσιμες. Επίσης, η κολονοσκόπηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απεικόνιση του τυφλού και τη λήψη βιοψίας για ανάλυση του δείγματος. Η αντιμετώπιση των παθήσεων του τυφλού ποικίλλει ανάλογα με την συγκεκριμένη ασθένεια, και μπορεί να περιλαμβάνει αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, χειρουργική επέμβαση ή άλλες στοχευμένες θεραπείες.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Τυφλό (έντερο) στο Wikimedia Commons