Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Μαυροποντικός

| Μαυροποντικός |
| --- |
|  *Rattus rattus* |
| Κατάσταση διατήρησης |
|  Ελαχίστης Ανησυχίας
(IUCN 3.1)  |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά  |
| Τάξη: | Τρωκτικά  |
| Οικογένεια: | Μυίδες  |
| Γένος: | *Επίμυς*
Rattus |
| Είδος: | **R. rattus**  |

 |
| Διώνυμο |
| *Rattus rattus* ( Λινναίος, 1758) |
|  Κατανομή του μαυροποντικού |

Ο **μαυροποντικός** (*Rattus rattus*) είναι κοινό τρωκτικό του γένους *Επίμυς (Rattus)* (μεγάλοι ποντικοί) της υποοικογένειας Μυΐνες (ποντικοί). Το είδος προέρχεται από την τροπική Ασία και εξαπλώθηκε μέσω της Εγγύς Ανατολής στα Ρωμαικά χρόνια πριν φτάσει στην Ευρώπη κατά τον 1ο αιώνα και να διαθωθεί με τους Ευρωπαίους σε όλο τον κόσμο.

Οι μαυροποντικοί είναι παμφάγοι. Αποτελούν σοβαρά παράσιτα για τους αγρότες καθώς τρέφονται με πολλές από τις γεωργικές καλλιέργειες.

## Ανατομία και Μορφολογία

Κρανίο μαυροποντικού
Σύγκριση της σωματικής διάπλασης του μαυροποντικού (*Rattus rattus*) με αυτό ενός δεκατιστή (*Rattus norvegicus*)
Ένας τυπικός ενήλικος μαυροποντικός έχει μήκος 12,75 με 18,25 εκατοστόμετρα, συμπεριλαμβανομένης της ουράς μήκους 6,5 με 10 εκατοστομέτρων, και ζυγίζει 110 με 340 γραμμάρια. Τα αρσενικά είναι γενικά μεγαλύτερα και ισχυρότερα από τα τα θηλυκά. Παρά το όνομά του, ο μαυροποντικός εμφανίζει διάφορα χρώματα. Έχει χρώμα συνήθως μαύρο προς ανοιχτό καφέ με ανοιχτότερη την κοιλιά. Ο μαυροποντικός έχει επίσης τραχειά γούνα και είναι λίγο μικρότερος από τον δεκατιστή.

## Ταξινόμηση

Ο μαυροποντικός ήταν ένα από τα πολλά είδη που περιέγραψε αρχικά ο Λινναίος στο έργο του, του 18ου αιώνα, *Systema Naturae*, και φέρει ακόμα το ταυτώνυμο *Rattus rattus*. Είναι τυπικό είδος του γένους *Επίμυς (Rattus)*.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Photos and video στο ARKive
* «Rattus rattus». ITIS. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2006.
# Ενδογενές (βιολογία)

Erithacus rubecula
Στη βιογεωγραφία, ένα είδος χαρακτηρίζεται ως **ενδογενές** ή **γηγενές** σε μια προσδιορισμένη περιοχή ή οικοσύστημα, εάν η παρουσία του στην περιοχή είναι αποκλειστικό αποτέλεσμα φυσικών φαινομένων, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Κάθε φυσικός οργανισμός έχει τη δική του εμβέλεια κατανομής στο χώρο, μέσα στην οποιά θεωρείται ενδογενής. Εκτός της έκτασης (εμβέλειας) αυτής, ένα είδος μπορεί να μεταφερθεί μέσω ανθρώπινης δραστηριότητας, και τότε χαρακτηρίζεται ως μη ενδογενές (εξωτικό, ξενικό).

Ένα ενδογενές είδος δεν είναι απαραίτητα ενδημικό. Στη βιολογία και την οικολογία, ενδημικό σημαίνει αποκλειστικό γηγενές είδος της χλωρίδας και της πανίδας μιας συγκεκριμένης περιοχής. Ένα ενδογενές είδος μπορεί να προκύψει σε περισσότερες από μία περιοχές.

Οι όροι ενδημικό και ενδογενές δεν υποδηλώνουν απαραίτητα ότι ο εκάστοτε οργανισμός προέκυψε και αναπτύχθηκε στο σημείο που τον βρίσκουμε τώρα.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Indigenous, Aliens and Invasives Envirofacts
# Κρανίο

Το **κρανίο** (από Αρχαία Ελληνικά: **τό κρανίον**) είναι οστεώδης δομή η οποία σχηματίζει το κεφάλι των σπονδυλωτών. Το κρανίο υποστηρίζει τις δομές του προσώπου και λειτουργεί ως προστατευτική κοιλότητα για τον εγκέφαλο. Το κρανίο αποτελείται από δύο μέρη: το **κρανίο** και τη γνάθο. Το κρανίο αποτελεί τμήμα του σκελετού και αποτελεί προϊόν της κεφαλοποίησης. Περικλείει τον εγκέφαλο και αρκετές αισθητικές δομές όπως τα μάτια, τα αυτιά, τη μύτη και το στόμα. Στον άνθρωπο, αυτές οι αισθητικές δομές αποτελούν μέρος του σκελετού του προσώπου. Για μια αναλυτικότερη ματιά για το ανθρώπινο κρανίο, βλέπε ανθρώπινο κρανίο.

Μεταξύ άλλων, το κρανίο προστατεύει τον εγκέφαλο, καθορίζει την απόσταση ανάμεσα στα μάτια και επιτρέπει την στερεοσκοπική όραση. Καθορίζει την θέση των αυτιών για να ενεργοποιήσει τον ηχοεντοπισμό της κατεύθυνσης και της απόστασης των ήχων. Σε μερικά ζώα, όπως τα κερατοφόρα οπληφόρα, το κρανίο έχει και αμυντική λειτουργία, παρέχοντας την στερέωση (στο μετωπιαίο οστό) για τα κέρατα.

## Παραπομπές
# Οδοντίνη

Η **οδοντίνη** είναι ασβεστοποιημένος ιστός του σώματος και αποτελεί ένα από τα τέσσερα κύρια συστατικά των δοντιών. Κατά όγκο, το 45% της οδοντίνης αποτελείται από το ορυκτό υδροξυλαπατίτη, το 33% είναι οργανικό υλικό και το 22% είναι νερό. Κίτρινη σε εμφάνιση, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το χρώμα ενός δοντιού λόγω της διαφάνειας του σμάλτου. Η οδοντίνη, η οποία είναι λιγότερο ανόργανη και λιγότερο εύθραυστη από το σμάλτο, είναι απαραίτητη για την υποστήριξη του σμάλτου. Η οδοντίνη έχει βαθμό κοντά στο 3 στη σκληρομετρική κλίμακα του Μος. Η οδοντίνη είναι μεταξύ των ευαίσθητων μερών του δοντιού.

Οδοντική σκλήρωση
## Ανάπτυξη

Ο σχηματισμός της οδοντίνης είναι γνωστή ως οδοντινογένεση. Μετά την πρόσθεση της πρεδεντίνης και της ωρίμανσης στην οδοντίνη, τα κυτταρικά σώματα των οδοντοβλαστών παραμένουν στον πολτό μέσα στο δόντι, κατά μήκος του εξωτερικού του τοιχώματος. Σε αντίθεση με το σμάλτο, η οδοντίνη συνεχίζει να σχηματίζεται καθ 'όλη τη ζωή και μπορεί να ξεκινήσει σε απόκριση σε ερεθίσματα, όπως η τερηδόνα ή η φθορά των δοντιών.

## Παραπομπές
# Γομφίος

Τα δόντια:
 1. Τομείς
 2. Κυνόδοντες
 3. Προγόμφιοι (1ος και 2ος)
 4. Γομφίοι (1ος, 2ος, φρονιμίτης)
Γομφίος
Γομφίος
Οι Γομφίοι είναι τρεις. Ο πρώτος και δεύτερος λέγονται τραπεζίτες, ο τρίτος λέγεται φρονιμίτης. Είναι τα τελευταία και συγχρόνως τα πιο περίπλοκα δόντια στα περισσότερα θηλαστικά. Αλέθουν τις τροφές και ως εκ τούτου προέρχεται το λατινικό όνομα *mola* που σημαίνει *μύλος*.

## Οι γομφίοι των ανθρώπων

Οι ενήλικοι άνθρωποι έχουν δώδεκα τραπεζίτες, τρεις σε κάθε πλευρά στην πάνω και κάτω γνάθο. Η θέση τους είναι στο πίσω μέρος του στόματος. Ο τρίτος τραπεζίτης σε κάθε ομάδα λέγεται φρονιμίτης.
Είναι το τελευταίο δόντι που βγαίνει, αφού εμφανίζεται σε ηλικία είκοσι χρονών, αν και αυτό ποικίλλει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

## Οι γομφίοι των άλλων σπονδυλωτών

Οι τραπεζίτες διαφέρουν αρκετά στα διάφορα ζώα, έτσι υπάρχουν πολλοί όροι για την περιγραφή τους:

* Tribosphenic: Αυτό το είδος απαντάται στα εντομοφάγα και στους νεαρούς πλατύποδες. Οι τραπεζίτες της άνω γνάθου έχουν τρεις συνεχόμενες κορυφές, ενώ οι τραπεζίτες της κάτω γνάθου έχουν δύο συνεχόμενες κορυφές και μία τρίτη στο πλάι.
* Quadrate: Αυτό το είδος συναντάται στους ανθρώπους και σε διάφορα άλλα είδη. Έχουν τέσσερις κορυφές που είναι καταταγμένες σε ορθογώνιο σχήμα, ενώ μερικές φορές μπορεί να υπάρχει και μια πέμπτη κορυφή.
* Bunodont: Αντί για αιχμηρές κουφές, εδώ έχουμε στρογγυλεμένους λόφους. Το ολόκληρο δόντι καλύπτεται από σμάλτο, και το συναντάμε περισσότερο στον χοίρο, την αρκούδα αλλά και στους ανθρώπους.
* Hypsodont: Αυτό το είδος τραπεζίτη είναι κεκαλυμμένο με πάρα πολύ σμάλτο και συναντάται στα μηρυκαστικά θηλαστικά που χρησιμοποιούν τα δόντια τους πάρα πολύ πολύ, όπως π.χ. το άλογο.
* Zalambdodont: Το δόντι έχει δύο κορυφογραμμές που συναντιούνται σχηματίζοντας μια γωνία, όπως το σχήμα του γράμματος *λάμδα*.
* Dilambdodont: το ίδιο με το προηγούμενο, αλλά υπάρχουν δύο γωνίες *λάμδα* στο κάθε δόντι.
* Lophodont: ...
* Selenodont: Το δόντι έχει μια ημισεληνοειδή κορυφογραμμή, μία ή και περισσότερες.
* Loxodont: Το δόντι έχει διάφορες παράλληλες πλάγιες κορυφογραμμές στην επιφάνειά του. Υπάρχει και ένα είδος ελέφαντα που ονομάζεται έτσι, για αυτό το χαρακτηριστικό γνώρισμα.

## Εικόνες

* Οδοντοστοιχία
* Αριστερή πλευρά. Εξωτερική άποψη.
* Κάτω γνάθος. Άνω άποψη.
* Οδοντοστοιχία. Δεξιά άποψη.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* The Diversity of Cheek Teeth
# Ιπτάμενος σκίουρος

| Ιπτάμενος σκίουρος |
| --- |
|  Βόρειος ιπτάμενος σκίουρος (*Γλαυκόμυς ο σαβρίνος* - *Glaucomys sabrinus*) |
| Συστηματική ταξινόμηση |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Βασίλειο: | Ζώα (Animalia)  |
| Συνομοταξία: | Χορδωτά (Chordata)  |
| Ομοταξία: | Θηλαστικά (Mammalia)  |
| Τάξη: | Τρωκτικά (Rodentia)  |
| Οικογένεια: | Σκιουρίδες (Sciuridae)  |
| Υποοικογένεια: | Σκιουρίναι (Sciurinae)  |
| Ομοιογένεια: | **Pteromyini** Brandt, 1855 |

 |
| Γένη  |
|  |
| *Αερήτης* (*Aeretes*)
*Αερόμυς* (*Aeromys*)
*Βελόμυς* (*Belomys*)
*Μπισβαμοιόπτερος* (*Biswamoyopterus*)
*Ηωγλαυκόμυς* (*Eoglaucomys*)
*Ευπέταυρος* (*Eupetaurus*)
*Γλαυκόμυς* (*Glaucomys*)
*Υλοπετής* (*Hylopetes*)
*Νεοπετής* (*Neopetes*)
*Ιόμυς* (*Iomys*)
*Πεταυρίλλος* (*Petaurillus*)
*Πεταυρίστα* (*Petaurista*)
*Petinomys*
*Πτερόμυς* (*Pteromys*)
*Πτερομυσκος* (*Pteromyscus*)
*Τρωγόπτερος* (*Trogopterus*) |

Ιπτάμενος σκίουρος
Ο **Ιπτάμενος Σκίουρος** (επιστημονική ονομασία Pteromyini ή Petauristini) ανακαλύφθηκε το 1855 από τον Γιόχαν Φρίντριχ φον Μπραντ. Οι ιπτάμενοι σκίουροι δεν πετάνε αλλά πέφτουν από ψηλά δέντρα. Όταν πέφτουν ανοίγουν μια ειδική μεμβράνη, η οποία καθυστερεί την πτώση με αποτέλεσμα να νομίζουμε ότι πετάει. Η τροφή τους αποτελείται κυρίως από φρούτα, ξηρούς καρπούς και αβγά πουλιών.