# གྷ་ན།

**སའི་རྒྱ་ཚད་དང་ཆགས་ཡུལ།**
གྷ་ན་འདི་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ ཀོཊ་ཌི་ཝཱ་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ བྷར་ཀི་ན་ཕེ་སོ་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ ཊོ་གྷོ་ དེ་ལས་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ གཱལཕ་ཨོཕ་གི་ནི་དང་ ཨེཊ་ལཱན་ཊིག་རྒྱ་མཚོ་ཚུ་གིས་མཐའ་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གི་སའི་རྒྱ་ཚད་ ཨིས་ཀོ་ཡར་ཀི་ལོ་མི་ཊར་༢༣༨༥༣༣ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ འཛམ་གླིང་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་༨༢ པ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ མངའ་སྡེ་༡༦ ལུ་ཁག་དབྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། གྷ་ན་གི་སའི་ཆགས་ཚུལ་གྱི་ཐད་ཁར་ མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཐང་དང་རྩྭ་ཐང་ དེ་ལས་ གངས་ལྗོངས་ཚུ་ སྣ་འཛོམས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ས་ཆའི་ཁྱད་རྣམ་གཅིག་འདི་ ཨཀ་ཝ་པིམ་ཏོ་གྷོ་ ཟེར་མི་ གངས་རི་འདི་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཝོལ་ཊ་ ལ་སོགས་པའི་ གཙང་ཆུ་ཡང་ ལེ་ཤ་རང་ཡོདཔ་ཨིན།

གྷ་ནའི་ས་ཁྲ།
གྷ་ན་གི་གནམ་གཤིས་འདི་ཊོ་པི་ཀཱལ་གྱི་གནམ་གཤིས་ཨིནམ་ལས་ ནམ་དུས་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ སྤྱི་ཟླ་༤ པ་ལས་༡༠ པ་ཚུན་ ཆར་ཆུ་འབབ་པའི་དུས་ཚོད་དང་ སྤྱི་ཟླ་༡༡ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༣ པ་ཚུན་ སྐམ་ཀྲོག་ཀྲོ་སྦེ་སྡོད་པའི་དུས་ཚོད་གཉིས་ཨིན། རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མ་ཡོད་པའི་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ གནམ་གཤིས་རློན་གཤེར་ཅན་ཡོདཔ་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ སཱ་ཧཱ་རའི་བྱེ་ཐང་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ མང་ཤོས་རང་སྐམ་ཀྲོག་ཀྲོ་སྦེ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

གྷ་ན་ལུ་མི་རློབས་ ས་ཡ་༣༣ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཨ་ཀཱན་དང་ མོ་ལེ་དཱག་བཱ་ནི་ ཨེ་ཝེ་ དེ་ལས་ གཱ་དང་མེ་ ལ་སོགས་པའི་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཀཱན་ཟེར་བའི་མི་རིགས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མི་རློབས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ མི་རིགས་འདིའི་ནང་འཁོད་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ཡོད་པའི་ ཨ་ཤཱན་ཊི་དང་ཨ་ཀུ་ཝ་པཱེམ་ དེ་ལས་ ཕཱན་ཏེ་བཟུམ་གྱི་མི་རིགས་ཚུ་ཡང་ཚུདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ མི་རིགས་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་༧༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ཡང་འདྲ་མི་འདྲ་ལེ་ཤ་རང་ཡོདཔ་ཨིན།

དབྱིན་སྐད་འདི་ གྷ་ན་གི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཨིན་རུང་ ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ ས་གནས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་མ་འདྲཝ་ ཊི་ཝི་དང་ ཨི་ཝ་ གཱ་ དེ་ལས་ དཱག་བཱ་ནི་ཚུ་ ཁྱབ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གཞུང་སྐྱོང་དང་སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས།**

གྷ་ན་འདི་ སྲིད་ཚོགས་སྣ་མང་སྦེ་ཡོད་པའི་ དམངས་གཙོའི་མི་སེར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༧ ལུ་ ཡུ་ནཱའི་ཊེཌ་ཀིང་ཌམ་ལས་ རང་དབང་ཐོབ་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༠ ལུ་ མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། རྒྱལ་ཁམས་དང་གཞུང་གཉིས་ཆ་རའི་དབུ་ཁྲིད་ཨིན་མི་ སྲིད་འཛིན་འདི་ ལོ་༤ གི་གནས་ཡུན་གྱི་དོན་ལུ་ མི་སེར་ཚུ་གིས་བཙག་འཐུ་འབད་དོ་ཡོདཔ་དང་ གྷ་ན་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་༢༧༥ པོ་ཡང་ ལོ་ངོ་༤ གི་གནས་ཡུན་གྱི་དོན་ལུ་ བཙག་འཐུ་འབདཝ་ཨིན་པས།

གྷ་ན་གི་སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༢ གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིནམ་ལས་ རྩ་ཁྲིམས་འདི་ནང་ འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ་དང་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་སྡེ་ དེ་ལས་ དྲང་ཁྲིམས་ལྷན་སྡེ་ཚུའི་འགན་ཁུར་ཚུ་ གསལ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཆབ་སྲིད་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ དུས་རྒྱུན་གྱི་བཙག་འཐུ་ཚུ་ ཞི་བདེ་གི་ཐོག་ལས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་ དབང་ཚད་སྤོ་སོར་ཚུ་ཡང་ ཞི་བའི་ངང་ལས་འབད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་དག་པ་ཅིག་ལས་བརྒལ་མེད་མིའི་གྲངས་སུ་ གཅིག་ གྷ་ནའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཚུདཔ་ཨིན།

**ལམ་སྲོལ་དང་ཆོས་ལུགས།**

གྷ་ན་ལུ་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཡོད་ནི་འདི་གིས་ ལམ་སྲོལ་ཡང་ འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་མི་སེར་ཚུ་གི་མི་ཚེའི་གནས་སྟངས་ནང་ རང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་ དུས་སྟོན་དང་སྒྱུ་རྩལ་ཚུ་ གནད་འགག་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཅིག་སྦེ་བརྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཚོས་གཞི་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོད་པའི་ ཀེན་ཊེ་གི་གོ་ལ་ཚུ་ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ རྒྱུ་ནོར་དང་གོ་གནས་ དེ་ལས་ སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བརྡ་མཚོན་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ གོ་ལ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ངོ་རྟགས་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ཁོང་གིས་ ཧོ་མོ་འོ་དང་ ཨོཊ་ཝི་རཱ་ དེ་ལས་ ཨ་བཱོཀ་ཡར་ལ་སོགས་པའི་ དུས་སྟོན་ཚུ་གིས་ཐོག་ལས་ ཁོང་རའི་ལམ་སྲོལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུ་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིན།

ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལུ་ གྷ་ན་གི་མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༧༡ དེ་ཅིག་གིས་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་འཛིནམ་ཨིན། དེའི་འོག་ལས་རང་ ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་འཛིན་མི་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༡༧ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་སྡོད་མི་ མི་བརྒྱ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་གིས་ རང་ལུགས་ཨཕ་རི་ཀའི་ཆོས་ལུགས་ཚུ་ཡང་ བསྟེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**དཔལ་འབྱོར་དང་ཚོང་འབྲེལ།**

གྷ་ན་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ སྣ་མང་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཅིག་སྦེ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིནམ་དང་ དེ་ནང་ སོ་ནམ་དང་ས་གཏེར་ བཟོ་གྲྭ་ དེ་ལས་ ཞབས་ཏོག་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ ལས་སྡེ་གཙོ་བོ་ལེ་ཤ་རང་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་དཔལ་འབྱོར་ནང་ ཕན་གྲོགས་འབད་མི་སྦོམ་ཤོས་འདི་ སོ་ནམ་ལས་སྡེ་ཨིནམ་དང་ དམིགས་གསལ་དུ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཀོ་ཀོ་ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་མི་ སྦོམ་ཤོས་གཉིས་པ་ཨིན། སོ་ནམ་གྱི་ཕྱིར་ཚོང་གཙོ་བོ་གཞན་ཚུ་ཡང་ གསེར་དང་མར་ཁུ་ ཤིང་ཆས་ དེ་ལས་ བཱའུ་ཟའིཊ་ཟེར་མི་ཚུ་ཨིན་པས།

འདས་པའི་ལོ་ཚུ་ནང་ གྷ་ན་ལུ་ མར་ཁུ་དང་ས་སྣུམ་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡང་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མར་ ས་སྣུམ་བཏོན་སའི་ས་ཁོངས་ཚུ་གིས་ འོང་འབབ་ཡར་སེང་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གུ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་དངུལ་ཁང་ དེ་ལས་ ལྟ་བཤལ་ ལ་སོགས་པའི་ ཞབས་ཏོག་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡང་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གྷ་ན་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ཡར་རྒྱས་ལེགས་ཤོམ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སབ་སཱ་ཧ་རཱན་ཨཕ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་མི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་སྦེ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་དཔལ་འབྱོར་སྡེ་ཚོགས་དང་ ཨཕ་རི་ཀ་གཅིག་བསྡོམས་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཨཕ་རི་ཀ་ནང་འཁོད་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཉམ་འབྲེལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་དམིགས་ཡུལ་བསྐྱེད་མི་ ཨཕ་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་རང་དབང་ཚོང་འབྲེལ་གི་འཐུས་མི་ཡང་ཨིན།

**རྒྱལ་ས་ - ཨེཀ་ཀྲ།**

ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ གྷ་ན་གི་རྒྱལ་ས་ཨིནམ་དང་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀའི་མཚོ་འགྲམ་དང་ གྷི་ནི་གི་མཚོ་ཁུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ ལྟེ་བ་ཡང་ ཁྲོམ་འདི་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་གི་ས་ཆ་འདི་ རྒྱ་ཚད་ཨིས་ཀོ་ཡར་ཀི་ལོ་མི་ཊར༢༢༥.༦༧ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ གྷ་ན་གི་བདག་སྐྱོང་ལུང་ཕྱོགས་༡༦ ལས་གཅིག་ཨིན་མི་ གེརེ་ཊར་ཨེཀ་ཀྲ་རི་ཇཱན་ ཟེར་བའི་ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཆའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ལུ་ ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ མང་ཤོས་རང་ རྒྱ་མཚོའི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ ཐང་ནང་ལུ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ གངས་རི་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་ཡང་དུམ་གྲ་རེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་འདི་གི་གནམ་གཤིས་འདི་ ཊོ་པི་ཀཱལ་གྱི་གནམ་གཤིས་ཨིནམ་ལས་ ལོ་གཅིག་ར་ ཚ་དྲོད་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཨེཀ་ཀྲ་ལུ་ མི་རློབས་ ས་ཡ་༢.༥ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ གྷ་ན་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ མི་རློབས་མཐོ་ཤོས་ཡོད་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ནང་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ མི་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ཨ་ཀརན་མི་རིགས་དང་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ གཱ་དང་མེ་ ཨི་ཝེ་ དེ་ལས་ གྲངས་ཉུང་གི་མི་རིགས་གཞན་ཡང་དག་པ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ གྲོང་གསེབ་དང་ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ལས་ གནས་སྤོ་འོང་མི་ལུ་བརྟེན་ ཨེཀ་ཀྲ་གི་མི་རློབས་འདི་ ལོ་གཅིག་བ་ལོ་གཅིག་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

གཞུང་སྐྱོང་གྱི་ཐད་ལུ་ ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ ཨེཀ་ཀྲ་ཁྲོམ་ཆེན་ཚོགས་སྡེ་གིས་ འཛིན་སྐྱོང་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ ཁྲོམ་སྡེ་འཆར་གཞི་དང་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ དེ་ལས་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ ལ་སོགས་པའི་ ཁྲོམ་སྡེའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ལྟ་རྟོག་འབད་ནི་གི་འགན་ཁུར་ཡང་ ཚོགས་སྡེ་གིས་འབགཔ་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་གིས་ གྷ་ནའི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ལུ་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཁྲོམ་སྡེ་འདི་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ དེ་ལས་ ས་གནས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་ཚུ་ བཙག་འཐུ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་བཙག་འཐུ་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐད་ཁར་ ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ སྒྱུ་རྩལ་དང་སྙན་ཆའི་མཐོང་སྣང་ཚུ་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། གཱ་ ཟེར་བའི་མི་རིགས་ཚུ་གིས་ བརྩི་སྲུང་འབད་མི་ ཧོ་མོ་ཝོ་དུས་སྟོན་ ལ་སོགས་པའི་ རང་ལུགས་ཀྱི་དུས་སྟོན་ཚུ་གིས་ ཁྲོམ་སྡེ་གི་ལམ་སྲོལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཕྱུགཔོ་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། དོ་རུང་ ཁྲོམ་སྡེ་ནང་སྡོད་མི་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ ཧའི་ལའིཕ་དང་ཧིཔ་ཧོབ་ དེ་ལས་ གཱོསི་པེལ་ ལ་སོགས་པའི་ སྙན་ཆའི་རིགས་ཚུ་ཡང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་གི་མི་རློབས་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལུ་དད་པ་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་གི་འོག་ལས་ར་ ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ལུ་དད་པ་བསྐྱེད་མི་ཚུ་ཡོདཔ་དང་ ཨཕ་རི་ཀཱན་གི་རང་ལུགས་ཆོས་ལུགས་ལུ་དད་པ་བསྐྱེད་མི་ཡང་རེ་རེ་གཉིས་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན།

གྷ་ན་གི་དཔལ་འབྱོར་ནང་ ཨེཀ་ཀྲ་གིས་ ཕན་གྲོགས་སྦོམ་སྦེ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ བཟོ་གྲྭ་དང་ དངུལ་འབྲེལ་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ནང་ དངུལ་ཁང་དང་བརྒྱུད་འཕྲིན་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་ ལ་སོགས་པའི་ དཔལ་འབྱོར་ལས་སྡེ་གཙོ་བོ་ཚུ་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེཀ་ཀྲ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་ ཊེ་མའི་གྲུ་ཆགས་ས་འདི་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ གྲུ་ཆགས་སའི་ས་ཁོངས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ས་གནས་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་འབྲེལ་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

བཅུད་བསྡུ་བ་ཅིན་ ཨེཀ་ཀྲ་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། དེ་འབདཝ་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ སྲིད་དོན་དང་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་ཅིག་སྦེ་ གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།**

1. World Bank. (2020). Ghana Overview. World Bank
2. Ghana Tourism Authority. (2021). Geography and Climate. Ghana Tourism
3. BBC. (2021). Climate of Ghana. BBC Weather
4. Ghana Statistical Service. (2021). Population Data. Ghana Statistical Service
5. Ethnologue. (2021). Languages of Ghana. Ethnologue
6. Ghana Ministry of Foreign Affairs. (2020). Political System. Ministry of Foreign Affairs
7. International Republican Institute. (2020). Ghana Political Stability. IRI
8. Pew Research Center. (2010). The Future of the Global Muslim Population. Pew Research
9. International Monetary Fund. (2021). Ghana Economy. IMF
10. AfCFTA. (2021). African Continental Free Trade Area. AfCFTA
11. World Weather Online, 2020. *Accra Climate Data*.
12. Ministry of Local Government and Rural Development, 2020. *Accra Metropolitan Assembly Report*.
13. Electoral Commission of Ghana, 2020. *Ghana Elections Information*.
14. Ghana Tourism Authority, 2020. *Accra Cultural Heritage*.
15. Ghana Investment Promotion Centre, 2020. *Investment in Accra*.