# གྷི་རེ་ནཱ་ཌ།

༉ གྷི་རི་ན་ཌ་འདི་ ཀེ་རི་བི་ཡན་མཚོ་ནང་ལུ་ ལི་སར་ཨེན་ཊི་ལིས་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཊི་རི་ནི་ཌཌ་དང་ཊོ་བཱ་གོ་གི་བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་དང་ སེནཊ་ཝིན་སེནཊ་དང་གྷི་རི་ན་ཌིནསི་གི་ ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ གྷི་རི་ན་ཌ་གི་མཚོ་གླིང་ངོ་མ་དང་ གྷི་རི་ན་ཌིན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་མཐའ་མར་ ཀེ་རི་ཡ་ཀོའུ་དང་ པེ་ཊི་ཊི་མཱར་ཊི་ནིཀ་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་དྲུག་ཡོདཔ་ཨིན། གྷི་རེ་ན་ཌ་འདི་ གངས་རི་དང་རྡོ་རིང་ཅན་གྱི་ས་ཆ་ ཧ་ལམ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༣༤༤ དེ་ཅིག་ ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་མཐོ་ཤོས་འདི་ མཚོ་ཁ་ལས་ མི་ཊར་ ༨༤༠ (ཕིཊ་༢༧༦༠) མཐོ་དྲགས་སྦེ་ཡོད་མི་ མའུན་སེནཊ་ཀེ་ཐི་རིན་ཨིན། གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པ་ལས་ ༡༢ པ་ཚུན་ ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་དང་ སྤྱི་ཟླ་ ༡ པ་ལས་ ༥ པ་ཚུན་ གནམ་དགུན་གྱི་དུས་ཚོད་ཨིནམ་ལས་ སོ་ནམ་དང་ལྟ་བཤལ་གྱི་དོན་ལུ་ ས་གནས་ལེགས་ཤོམ་ཅིག་ཨིན་པས།

གྷི་རེ་ནཱ་ཌ་གི་ས་ཁྲ།
མི་རློབས་ཀྱི་ཐད་ཁར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལུ་ གྷི་རི་ན་ཌ་གི་མི་རློབས་འདི་ ཧ་ལམ་ ༡༢༥༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། མི་རློབས་མང་ཤོས་ཅིག་ར་ མཚོ་གླིང་ངོ་མ་ནང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་དང་ མི་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ ཀེ་རི་ཀཱཝ (Carriacou) དང་ པི་ཊེའིཊེ མཱརཊི་ནིཀ་ (Petite Martinique) ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ལཱ་འབད་མི་ སེནཊ་ཇོརཇ་ཨིན་མས། མི་རློབས་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་ར་ ཨཕ་རི་ཀ་གི་རིགས་བརྒྱུད་ལས་ཨིན་མས། ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་དང་ཡུ་རོ་པེན་ དེ་ལས་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་མི་ མི་རིགས་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིང་ལིཤ་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་ཨིན་རུང་ གྷི་རི་ནེ་ཌི་ཡན་ཀིརིའོལ་ཨིང་ལིཤ་དང་ གྷི་རི་ནེ་ཌི་ཡན་ཀིརིའོལ་ཕེརེནཆི་འདི་ ལུགས་མཐུན་མིན་པའི་གནས་སྟངས་ནང་ སྤྱིར་བཏང་གི་ཁ་སྐད་བཟུམ་ཅིག་སླབ་ཨིན་མས། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ ཆོས་ལུགས་འདི་ རོ་མཱན་ཀེ་ཐོ་ལི་ཟམ་དང་ ཨེང་ལི་ཀཱན་ཟམ་འདི་ ཆོས་ལུགས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། གཞན་མི་ཡེ་ཤུ་པའི་སྡེ་ཚན་ པེན་ཊི་ཀཱོསེ་ཊཱལསེ (Pentecostals) དང་ གནས་སྐབས་ཅན་ (Methodists) ཚུ་གིས་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གིས་མ་ཚད་པར་ ཨིསི་ལམ་དང་ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་ དེ་ལས་ རས་ཊ་ཕ་རི་ཡ་ནི་ཟམ་ཚུ་ མི་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཚུ་གིས་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

གྷི་རེ་ནཱ་ཌ་གི་བྱུང་རབས་ཀྱི་ཐད་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ ཀེ་རི་བིཡན་གྱི་རང་དབང་གི་ལས་ཚོགས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་སྦོམ་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མཚོ་གླིང་འདི་ནང་ ངོ་མ་ར་ མི་རིགས་ངོ་མ་ ཨཱ་ར་ཝཀ (Arawak) དང་ ཤུལ་ལས་ དམག་འཁྲུག་ལུ་དགའ་མི་ ཀེ་རིབ (Carib) མི་རིགས་ཚུ་ སྡོད་ནུག། སྤྱི་ལོ་༡༤༩༨ ལུ་ ཀིརིསི་ཊོ་ཕར་ཀོ་ལོམ་བཱསི་གིས་ མཚོ་འགྲུལ་ཐེངས་གསུམ་པའི་སྐབས་ མཚོ་གླིང་འདི་མཐོང་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་མི་ཁུངས་ཚུ་གིས་ ངོ་རྒོལ་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ དེ་འཕྲོ་ལས་ གཞི་ཆགས་མ་ཚུགས་པས། སྤྱི་ལོ་༡༦༥༠ ལུ་ ཕཱ་རཱན་སི་གི་ལས་སྡེ་ཅིག་ལས་ མཚོ་གླིང་འདི་ཉོ་ཞིནམ་ལས་ ཕཱརན་སི་གི་མི་ཚུ་གིས་ གཞིས་ཆགས་ཏེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། ཀེ་རིབསེ་ (Caribs) གི་མི་ཁུངས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ འཁྲུག་རྩོད་བྱུང་མི་འདི་གིས་ མཐའ་མཇུག་ཁར་ མི་རློབས་འདི་ རབས་ཆད་ནི་གི་ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་༡༧༦༢ ལུ་ ལོ་ངོ་བདུན་གྱི་དམག་འཁྲུག་སྐབས་ བིརི་ཊིཤ་གིས་ གྷི་རེ་ནཱ་ཌ་གི་དབང་ཚད་འདི་ དབང་དུ་བསྡུ་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༧༦༣ ལུ་ པེ་རིསི་གི་ཆིངས་ཡིག་བརྒྱུད་དེ་ ཐོབ་བརྗོད་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ དབང་འོག་དུས་སྐབས་ལུ་ གྷི་རེ་ནཱ་ཌ་ལུ་ ཨ་ཕིརི་ཀ་གི་མི་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ གུ་རམ་གྱི་ཞིང་ནང་ལཱ་འབད་བར་འབག་འོང་ནུག། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༤ ལུ་ བིརི་ཊིཤ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ བྱ་རོགས་འབད་ནི་འདི་ རྩ་མེད་བཏང་པའི་ཤུལ་ལས་ གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ མི་སྡེ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ འགྱུར་བ་བྱུང་ནུག།

དེ་དང་གཅིག་ཁར་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༤ སྤྱི་ཟླ་༢ པའི་ཚེས་༧ ལུ་ བློན་ཆེན་ཨེ་རིཀ་གེ་རི་གི་འགོ་ཁྲིད་ཐོག་ལས་ གྷི་རི་ནེ་ཌ་འདི་ བིརི་ཊེན་ལས་རང་དབང་ཐོབ་ནུག། རང་དབང་ཐོབ་པའི་ཤུལ་ལས་ སྲིད་དོན་བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེད་པའི་དུས་སྐབས་ལུ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༩ ལུ་ མའུ་རིསི་བི་ཤོཔ་གིས་འགོ་ཁྲིད་འབད་དེ་ གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་འཛིན་གྱིས་ དབང་བསྒྱུར་འབད་ནུག། བི་ཤོབ་ཀྱི་གཞུང་འདི་ བཏོན་བཏང་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ ལུ་ ཁོ་ར་ བསད་ཡོདཔ་ལས་ ཡུ་ཨེས་དང་ གཞན་མི་ ཀེ་རི་བི་ཡན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གིས་ བཀའ་རྒྱ་བསྐྱར་གསོ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ བར་འཛུལ་འབད་ནུག། དེ་ལས་ཚུར་ གྷི་རི་ན་ཌ་གིས་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་སྡོད་ནུག།

གྷི་རི་ན་ཌ་གིས་ ཨེ་ཕཱིརི་ཀན་དང་ཕཱུརེནཆི་ དེ་ལས་ བཱིརིཊིཤ་དང་ ཀེ་རི་བི་ཡན་གི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ནང་ འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ ལམ་སྲོལ་མ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོདཔ་ཨིན། མི་སྡེའི་ནང་ལུ་ སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ དུས་སྟོན་ཚུ་གིས་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་མ་ཚད་ མཚོ་གླིང་འདི་ ཀ་ལིཔ་སོ་དང་ སོ་ཀ་ དེ་ལས་ རེ་གེ་སྙན་ཆའི་མཐོང་སྣང་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ལོ་བསྟར་གྱི་ དུས་སྟོན་ཅིག་ཡང་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ སྤྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ནང་ མི་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ འཛོམས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ རང་ལུགས་བཟའ་ཚང་གི་བཀོད་རིས་འདི་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ ཁྱིམ་གུང་པ་གི་འགོ་དཔོན་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཤེས་ཡོན་ལུ་བརྩི་མཐོང་སྦོམ་ཡོདཔ་ལས་ བྲིས་ལྷག་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཚད་གཞི་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༩༠ ལས་བརྒལ་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

མཚོ་གླིང་འདི་ནང་ གཞི་རིམ་དང་འབྲིང་རིམ་ དེ་ལས་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་ཚུ་ རིན་མེད་སྟོངམ་སྦེ་ མི་དམངས་ཤེས་ཡོན་ལུ་ ཐོབ་ཐངས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཡོདཔ་ཨིན། དམིགས་བསལ་གྱིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་ སྨན་རིགས་སློབ་གྲྭ་ སེནཊ་ཇོརཇ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་འདི་ ས་གནས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ཡང་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་མི་ གཙུག་སྡེ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མས། གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཐོབ་ཚུགསཔ་ཨིནམ་དང་ མཚོ་གླིང་འདི་ནང་ མི་དམངས་དང་སྒེར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཐོབ་ཐངས་དང་སྤུས་ཚད་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གྲོང་གསེབ་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཀོ་ཝིཌ་-༡༩ གི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ བྱུང་པའི་ཤུལ་ལས་ གསོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

གྷི་རི་ན་ཌ་འདི་ མར་ཁུ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་མི་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མི་ ནུཊ་མེག་འདི་ཨིནམ་མ་ཚད་ གཞན་ཡང་ ཁག་ཆེ་བའི་ སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ཡང་ ཀོ་ཀོ་དང་ངང་ལག་ དེ་ལས་ ཀླུ་དང་ཤིང་ཚ་ཚུ་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་གྱིས་ གྷི་རི་ནེ་ཌི་ཡ་གི་དཔལ་འབྱོར་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ མཚོ་གླིང་འདི་གི་ མཛེས་སྡུག་ཅན་གྱི་མཚོ་འགྲམ་ གྷྲན་ཌི་ཨེན་སི་མཚོ་འགྲམ་དང་ མཛེས་སྡུག་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚུ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལས་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ འོང་བཅུག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་འགྲུལ་ལྟ་བཤལ་དང་ སྐྱེ་ལྡན་ལྟ་བཤལ་ཚུ་ཡང་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོདཔ་ལས་ གཞུང་གིས་ ལྟ་བཤལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ནང་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་རྩ་བཙུགས་ནི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ སྐྱིད་གནས་དང་ མཚོ་འགྲམ་ དེ་ལས་ སྐྱེ་ལྡན་གནས་ཁང་ཚུ་ཨིན་པས། གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ མཚོ་ཁའི་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཡར་འཕར་འགྱོ་མི་ལུ་བརྟེན་ ཕན་ཐོགས་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ ༡༤༠ ལྷགཔ་ཅིག་ནང་ལས་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་འོང་མི་ སེཊི་ཇོརོཆ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས། གྷི་རི་ནེ་ཌི་ཡན་གྱི་ ཕྱི་མི་ཚུ་ལས་ དངུལ་བཏང་མི་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོགས་རམ་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ ཕྱི་དངུལ་གྱི་འོང་འབབ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་ར་ བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

འདས་པའི་ལོ་ཚུ་ནང་ གྷི་རེ་ན་ཌ་གིས་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་དང་ མཐའ་འཁོར་སྲུང་སྐྱོབ་ དེ་ལས་ གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་ལུ་ བཟོད་བསྲན་འབད་ནི་ལུ་ ཡར་རྒྱས་སོང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ གཞུང་གིས་ བསྐྱར་གསོ་འབད་བཏུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཉི་དྲོད་དང་ རླུང་མེ་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་དང་ ནང་འདྲེན་འབད་མི་ འགྱུར་རྡོའི་སྣུམ་རྫས་ཚུ་ལུ་བརྟེན་མི་ མར་ཕབ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ལས་རིམ་ཚུ་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གྷི་རི་ན་ཌ་ལུ་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་བ་གི་དཀའ་ངལ་འདི་ ཉེན་ཁ་སྦོམ་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ལས་ མཚོ་ཡི་ཁ་ཚད་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་དང་ རླུང་འཚུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་ དེ་ལས་ བྱེམ་གྱི་རྡོ་གི་རིགས་ཚུ་ ཉམས་རྒུད་འགྱོ་མི་ལུ་བརྟེན་ གཞུང་དང་ཞི་བའི་མི་སྡེ་ཚུ་གིས་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཚུ་ གཙོ་རིམ་བཟུང་དགོཔ་ཐོན་ནུག། གྷི་རེ་ནཱ་ཌ་གི་གནམ་གཤིས་བཟོད་བསྲན་གྱི་ཐབས་བྱུས་དང་ ལག་ལེན་འཆར་གཞི་འདི་གིས་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ སྒྲིང་སྒྲི་བཟོ་ནི་དང་ སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ དེ་ལས་ གནམ་གཤིས་གནས་སྟངས་ལུ་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ མ་དངུལ་ཚུ་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་ནི་ལུ་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེདཔ་ཨིན་མས།

སྲིད་དོན་གྱི་ཐད་ལུ་ གྷི་རི་ན་ཌ་གིས་ སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ལུ་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཅིག་སྦེ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༢ ལུ་ འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ སྤྱིར་བཏང་བཙག་འཐུ་ནང་ འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ ཌི་ཀོན་མིཆེལ་གྱིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་མི་ རྒྱལ་ཡོངས་དམངས་གཙོ་ཚོགས་པ་གིས་ མང་ཤོས་ཐོབ་སྟེ་ ཡུན་རིངམོ་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་མི་ བློན་ཆེན་ ཀིཐ་མིཆེལ་གྱི་ ཚབ་བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ བདག་སྐྱོང་གསརཔ་གིས་ ན་གཞོན་ཚུ་ལུ་ དབང་ཚད་བྱིན་ནི་དང་ གློག་རིག་བསྒྱུར་བཅོས་ དཔལ་འབྱོར་སྣ་མང་བཟོ་ནི་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་སྡེའི་ནང་ ན་གཞོན་ལཱ་གཡོག་མེད་མི་དང་ ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་ དེ་ལས་ གོང་ཚད་མཐོ་བའི་ སྡོད་ཁྱིམ་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་རིམ་ནང་ཡོདཔ་ལས་ གཞུང་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་ མཉམ་འབྲེལ་འབད་དེ་ གདོང་ལེན་འདི་ཚུ་ བསལ་ཚུགས་པའི་ཁར་ འཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་དང་ ཨེའི་ཨེམ་ཨེཕཱ (IMF) དེ་ལས་ ཀེ་རི་བི་ཡཱན་གོང་འཕེལ་དངུལ་ཁང་ཚུ་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

གྷི་རི་ན་ཌ་གིས་ ལུང་ཕྱོགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་དོན་ཚུ་ནང་ འགན་ཁུར་སྦོམ་སྦེ་ར་ འབག་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ ཀེ་རི་བི་ཡཱན་མི་སྡེ་ ཀེ་རི་ཀཱོམ་ (CARICOM) དང་ ཤར་ཕྱོགས་ཀེ་རི་བི་ཡན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་ཚོགས་པ་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ སྐུལ་ཁྱབ་བརྡ་སྤྲོད་འབདཝ་མ་ཚད་ གནམ་གཤིས་དྲང་བདེན་དང་ ཡུན་བརྟན་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོནམ་ཨིན་མས།

**རྒྱབ་རྟེན་ཐོ།**

༡) ཨིས་ཊ་ནིསི་ལའུ་སི་ཀི་ ཌི་ (གནམ་ལོ་མེད ༡༩༨༣) ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་བསྒྱུར་བ། དཔར་སྐྲུན་ ༡༥༡༩-༡༥༤༨། (བམ་ཚན་ ༥༤) ཀ་ལི་ཕོར་ནི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གི་གནས་ཚུལ་ལས་ཁང་།

༢) ཀུའེ་ས་ཌ་ ཇེ་ (གནམ་ལོ་མེད ༢༠༢༢) ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝ་ལུ་ དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཙན་གནོན་ དེ་ལས་ ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝ་ལུ་ རང་དབང་གསརཔ་གི་ལོ་རྒྱུས (ཤོག་གྲངས་༡༧༡-༡༨༨། རའུཊ་ལེཇི།

༣) ཝིན་ཊར་ ཌི་ཨེཆ་ (གནམ་ལོ་མེད ༡༩༦༤) ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་སོ་ནམ་དཔལ་འབྱོར། ཨ་མི་རི་ཀ་གི་ནང་འཁོད་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་དེབ་ ༦(༤) ཤོག་གྲངས་ ༥༠༡-༥༡༩།

༤) ཕྲན་ཛི་ཌིས་ ཨེ་ (གནམ་ལོ་མེད ༢༠༡༩) ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝ་གི་ས་གནས་ གྷ་ར་ན་ཌ་ལུ་ མི་སྡེ་ལྟ་བཤལ་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ཞིབ་འཇུག། ལྟ་བཤལ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་དུས་དེབ་ ༧༤(༦)།