# སུའི་ཌན་

**ས་ཆ་དང་རྒྱ་ཚད།**

བྱང་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ ཨིསི་ཀེན་ཌི་ནེ་བི་ཡཱན་ཕྱོགས་གསུམ་ཆུ་གླིང་ནང་ ཆགས་ཡོད་པའི་ སུའི་ཌེན་འདི་ ས་ཆའི་གནས་སྟངས་དགའ་ཏོག་ཏོ། གོང་འཕེལ་ལུ་དགའ་བའི་མི་སྡེ། དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་བྱུང་རབས་ཕྱུགཔོ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་ལྔ་པ་ཨིནམ་དང་ ས་ཆ་འདི་ ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་༤༥༠,༠༠༠ ཡོདཔ་ཨིན། ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ ནོར་ཝེ་དང་ བྱང་ཤར་ལུ་ ཕིན་ལེནཌ་ དེ་ལས་ ཌེན་མརཀ་དང་ ཨོར་སུནད་ཟམ་གྱིས་མཐུད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ སའི་ཌེན་གྱི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ བཱལ་ཊིཀ་མཚོ་དང་ གཱལཕ་ཨོཕ་བོཐ་ནི་ཡ་ ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།**

སུའི་ཌེན་འདི་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ཡོད་རུང་ གནམ་གཤིས་དྲོད་དང་ལྡནམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་ དེ་ཡང་ དྲོད་དང་ལྡན་པའི་ གལཕ་མཚོ་ཡོད་པ་ལས་བརྟེན་ཨིན་པས། གནམ་དགུན་འདི་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ བསིལ་དྲགས་དང་ ཁཝ་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ གནམ་བྱཱར་འདི་ ཚ་དྲོད་རན་ཏོག་ཏོ་དང་ ཉིནམ་རིངམོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ།**

སུའི་ཌེན་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ མཚོ་གླིང་༡༤ ནང་ ཟམ་༥༠ ལྷགཔ་ཅིག་གིས་ མཐུད་དེ་ཡོད་མི་ མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ ཨིས་ཊོག་ཧོམ་འདི་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་མཚོ་འགྲམ་ལུ་ཡོད་པའི་ མཚོ་མཱ་ལ་རེན་དང་ བཱལ་ཊིག་མཚོ་གཉིས་ འཕྱད་སའི་ ཨིསི་ཊོག་ཧོམ་འདི་ སུའི་ཌན་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ ལྟེ་བ་ཡང་ཨིན།

ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༡ དེ་ཅིག་དང་ ཁྲོམ་ཆེན་ནང་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༢.༥ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ཨིསི་ཊོག་ཧོམ་གྱིས་ རྒྱལ་རབས་ལྡན་པའི་མཛེས་ཆ་དང་ དེང་སང་གི་གསར་བཏོད་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་གི་བཟོ་རིགས་ཚུ་གིས་ དུས་རབ་བར་མའི་ཁྲོམ་རྙིངམ་ ༼གམ་ལ་སི་ཊན་༽ དང་ རྡོ་གི་ཁྲོམ་ལམ་རྒྱ་ཆུང་ཀུ་དང་ ཕྱི་དར་གྱི་ཕོ་བྲང་ དེ་ལས་ དེང་སང་གི་སྒྲིང་ཁྱིམ་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ངོ་རྟགས་ཅན་གྱི་ས་རྟགས་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་ ཨིསི་ཊོག་ཧོམ་གྱི་ཁྲོམ་སྡེ་ཁང་ཆེན་ དེ་ལས་ དུས་རབ་༡༧ པའི་དམག་གྲུ་ཡོད་སའི་ བ་སཱ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཚུ་ཨིན།

ཨིསི་ཊོག་ཧོམ་འདི་ཡང་ འཕྲུལ་རིག་དང་བཟོ་བཀོད་ དེ་ལས་ ཡུན་བརྟན་གྱི་དོན་ལུ་ འཛམ་གླིང་གི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིན། མཐའ་འཁོར་གཙང་ཏོག་ཏོ་དང་ མི་མང་སྐྱེལ་འདྲེན་ འཇོན་ཐངས་ཅན་གྱི་ ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་སྡོད་ནི་ལུ་དགའ་བའི་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ དུས་རྒྱུན་དུ་ མཚམས་ཅིག་ར་ ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

སུའི་ཌིཤ་སྤྱི་ཚོགས་དང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་བཞུགས་སའི་ས་ཁོངས་ཨིནམ་ལས་ ཨིསི་ཊོག་ཧོམ་གྱིས་ རྒྱལ་ཡོངས་གཞུང་སྐྱོང་ནང་ འགན་ཁུར་གཙོ་བོ་འབགཔ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་གི་ལམ་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་དང་ ཆུ་ཡུར་ལམ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ དེ་ལས་ མ་འོངས་སྔོན་མཐོང་གྱི་བསམ་བློ་ཚུ་གིས་ ཨིས་ཀེན་ཌི་ནེ་བི་ཡ་ལུ་རྐྱངམ་ཅིག་མེན་པར་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ར་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་མིང་ཅན་ཅིག་སྦེ་བཟོཝ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་རབས།**

སུའི་ཌེན་ལུ་ ལོ་རྒྱུས་གཏིང་ཟབ་དང་ མགུ་རྙོག་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། བའི་ཀཱིང་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྐབས་ལས་ དུས་རབས་༡༧ པའི་ནང་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ལུ་འགྱུརཝ་ཚུན་ཚོད་ སུའི་ཌན་གྱིས་ ལུང་ཕྱོགས་སྲིད་དོན་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབག་ནུག། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་ཆ་རའི་སྐབས་ལུ་ གྲལ་གཏོགས་མེད་པར་སྡོད་དེ་ དེ་ལས་ཚུར་ ཞི་བདེ་དང་ ཕྱི་འབྲེལ་ དེ་ལས་ གསར་བཏོད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན།

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

སུའེ་ཌེན་གྱི་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༡༠.༥ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རིགས་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ སུའེཌ་གི་མི་ཁུངས་ཨིན་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཕྱི་མི་ནང་སྐྱོད་འབད་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ལམ་སྲོལ་མ་འདྲཝ་ཡོད་མི་ཚུ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ མི་ཌལ་ཨིསཊ་དང་ ཨཕ་རི་ཀ་ དེ་ལས་ ཤར་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་ལས་ མི་སྡེ་སྦོམ་སྦེ་རང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མི་རིགས་སྣ་མང་ལས་བརྟེན་ སུའེ་ཌེན་ལམ་སྲོལ་དང་མི་སྡེ་འདི་ སྣ་མང་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**སྐད་ཡིག་དང་ཆོས་ལུགས།**

གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་འདི་ སུའི་ཌིཤ་ཨིན་རུང་ སུའི་ཌིཤ་གི་མི་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ ཨིང་སྐད་ཡང་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ཤེས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རློབས་ཉུང་བའི་སྐད་ཡིག་ སཱ་མི། ཕིན་ནིཤ། མི་ཡན་ཀི་ལི། དེ་ལས་ རོ་མ་ནི་ཚུ་ཡང་ ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

སུའི་ཌེན་ནང་ མི་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ཆོས་མ་འབད་མི་ཨིན་རུང་ བྱུང་རབས་ནང་ལུ་ ཧེ་མ་འབདན་ ལུ་ཐར་རཱན་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ལུ་ བརྟེན་མི་ཅིག་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༠ ཚུན་ཚོད་ སུའི་ཌེན་གི་ཅརཅ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ཡོདཔ་དང་ སུའི་ཌེན་གི་མི་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ འདི་ནང་ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཆོས་ཀྱི་ལག་ལེན་འདི་ དེ་ཅིག་རང་མེདཔ་ཨིན་པས།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

སུའི་ཌེན་འདི་ སྙན་ཆ་དང་བཟོ་བཀོད་ དེ་ལས་ རྩོམ་རིག་ཚུ་ནང་ ཞལ་འདེབས་འབད་ཡོདཔ་ལས་ ཡོངས་གྲགས་འཐོན་ཏེ་འདུག། ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་སུའིཌ་མི་ངོམ་ཚུ་ཡང་ ཨ་བ། ཨཱལ་ཕེཌ་ནོ་བཱལ། ཨིང་མར་བརཀ་མཱེན། ཨེས་ཊིད་ལིནད་གིརིན་ ཚུ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ལུ་ མིད་ས་མཱར་དང་ ལུ་ཤི་ཡ་ཌེ་ དེ་ལས་ ཝལ་པུར་གིསི་ནའེཏ་བཟུམ་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དུས་སྟོན་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་གྱོནམ་ཨིནམ་དང་ འདི་ནང་ལུ་ ཐགས་འཐག་པའི་གྱོན་ཆས་དང་ མེ་ཏོག་གི་དབུ་རྒྱན་ དེ་ལས་ སྔར་ལུགས་གྱོན་ཆས་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་རུང་ དེང་སང་གི་གྱོན་ཆས་འདི་ ཉིན་བསྟར་གྱི་གྱོན་ཆས་སྦེ་ གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྩེད་རིགས།**

རྩེད་རིགས་ལས་ རྐང་རྩེད་ དང་ཨའིས་ཧོ་ཀི་འདི་ རྩེདམོ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཨིན་པས། སུའི་ཌན་གྱིས་ ཨིས་ཀི་འིང་། ལག་རྩེད། ལུས་རྩེད། དེ་ལས་ ཊེ་ནིསི་ཚུ་ནང་ཡང་ ལེགས་ཤོམ་འཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ མིང་ཅན་གྱི་རྩེད་རིགས་པ་ཚུ་ཡང་ ཟ་ལཱ་ཏཱན་ཨིབ་རཱ་ཧི་མོ་ཝིཆ་དང་ བི་ཡོན་བོརག་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གཞུང་དང་སྲིད་ལུགས།**

སུའི་ཌེན་འདི་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ད་ལྟོའི་རྒྱལ་པོ་འདི་ རྒྱལ་པོ་ཀཱརལ་༡༦ པ་ གུས་ཊཕ་གིས་ མཛད་སྒོའི་འགན་ཁུར་འབག་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ བཀོད་ཁྱབ་དབང་ཚད་འདི་ བློན་ཆེན་དང་ རིཀས་ཌག་(སྤྱི་ཚོགས་)ལུ་ཡོདཔ་ཨིན། སུའི་ཌེན་འདི་ མི་སེར་མཐའ་དོན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ མི་མང་ཞབས་ཏོག་སྒྲིང་སྒྲིང་ དེ་ལས་ གཞུང་སྐྱོང་ནང་དྭངས་གསལ་གྱི་གནས་ཚད་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན།

**དཔལ་འབྱོར།**

སུའི་ཌེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འདི་གོང་འཕེལ་ཅན་དང་ སླ་བསྲེ་སྦེ་ཡོད་པའི་རིགས་ཨིན་མས། དེ་ནང་ བཟོ་གྲྭ་དང་ འཕྲུལ་རིག་ དེ་ལས་ ཞབས་ཏོག་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ཤུགས་འཐོན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཟོ་གྲྭ་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ སྣུམ་འཁོར་ (བཱོལ་བོ་དང་ ཨིས་ཀ་ནི་ཡ་)དང་ བརྒྱུད་འཕྲིན་ (ཨ་རིཀ་སཱོན་) དེ་ལས་ ཁང་ཆས་(ཨའི་ཀི་ཡ་) ཚུ་ཨིན། སུའི་ཌེན་འདི་ཡང་ གསར་གཏོད་དང་ རང་བཞིན་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ འགོ་ཁྲིདཔ་ཅིག་ཨིན།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ་དང་ལྟ་བཤལ།**

སུའི་ཌེན་འདི་ ཡུ་རོ་པིན་ཡིའུ་ནི་ཡོན་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་གི་འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན་རུང་ དེའི་དངུལ་ལོར་ཡུ་རོ་འདི་ ངོས་ལེན་མེདཔ་ཨིན་པས། སུའི་ཌེན་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་ཕྱོགས་གཏོགས་མ་འབད་བར་ བར་གནས་སྦེ་སྡོད་མི་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་སྡེ་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ལཱ་ནང་ ངར་ཡེང་ཡེ་སྦེ་ འབྲེལ་གཏོགས་འབད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན།

**ལྟ་བཤལ།**

ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ སུའི་ཌེན་ལུ་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ་ལུ་བལྟ་སྟེ་འོངམ་ཨིནམ་དང་ དེ་ནང་སྤྲོ་བའི་ས་ཁོངས་ཡང་ ལཱཔ་ལེནཌ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནམ་ཁའི་འོད། མཚོ། ནགས་ཚལ། དེ་ལས་ རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་ གོ་ཐེན་བཱརག་དང་ མཱལ་མོ་ཚུ་ བལྟ་སྟེ་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

སུའི་ཌེན་འདི་ དཔལ་འབྱོར་སྒྲིང་སྒྲི་དང་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་རུང་ མིང་གཏན་ཡོད་མི་ཅིག་དང་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་ ཕྱོགས་གཏོགས་མ་འབད་བ་ བར་གནས་སྦེ་སྡོད་དེ་ སྐྱིད་ཏོང་ཏོ་སྦེ་གནས་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། དམག་འཁྲུག་སྦོམ་ཚུ་ནང་བཅའ་མར་ཡང་མ་གཏོགས་པར་སྡོད་ཡོདཔ་དང་ འཛམ་གླིང་གི་དགའ་སྐྱིད་གནས་ཚད་ཡང་ མཐོ་ཤོས་འབད་གནས་མི་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པར་འབདན་ དེང་སང་གི་འཛམ་གླིང་ནང་ སུའི་ཌེན་འདི་ ཡུན་བརྟན་དང་འདྲ་མཉམ་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ནང་ དཔེ་བཏོན་ཚུགས་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

  ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ།
ཨཱལ་བེ་ནི་ཡ། | ཨཱན་དོ་ར། | ཨས་ཊི་ཡ། | བེ་ལ་རུ་སུ། | བེལ་ཇིཡམ | བྷོས་ནི་ཡ་ ཧར་ཛི་གྷོ་བི་ན། | བཱུལ་གཱ་རི་ཡ། | ཀྲོ་ཨེ་ཤ། | སཱའི་པྲས། | ཅེཀ་རི་པབ་ལིཀ། | ཌེན་མཱཀ་ | ཨིསི་ཊོ་ནི་ཡ་ | ཕིན་ལེནཌ། | ཕརཱནསི་ | ཇཱར་མ་ནི། | གྲྀས། | ཧང་གྷ་རི། | ཨའིསི་ལེནཌ་ | ཨཱ་ཡ་ལེནཌ་རྒྱལ་ཁབ། | ཨྀཊ་ལི་ | ཀོ་སོ་བྷོ། | ལེཊི་བི་ཡ | ལིཀ་ཏནས་ཏ་ཡིན། | ལི་ཐུ་ནི་ཡ། | ལེགས་སུམ་བྷེར་ | མཱོལ་ཊ། | མོལ་དོ་ཝ་ | མོ་ན་ཀོ | མོན་ཊེ་ནེ་གྲོ། | ནེ་དར་ལེནཌསི་ | བྱང་མེ་སི་ཌོ་ནི་ཡ། | ནོ་ཝེ་ | པོ་ལེནཌ། | པོར་ཅུ་གལ། | རོ་མ་ནི་ཡ། | རཱ་ཤི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ། | སན་མ་རི་ནོ། | སེར་བི་ཡ། | སི་ལོ་བཱ་ཀི་ཡ། | སི་ལོ་ཝེ་ནི་ཡ། | སིཔཱེན། | སུའི་ཌན་ | སུའིཊ་ཛར་ལེན་ | ཡུ་ཀེ་རིན། | ཡུ་ནའི་ཊེཌ་ཀིང་ཌོམ། | ཝེ་ཊི་ཀེན་སི་ཊི། | *ཕཱ་རོ་གླིང་ཕྲན།*