# ཏའི་ཝཱན་

**ངོ་སྤྲོད།**
ཏའི་ཝཱན་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་མི་འདི་ ཤར་ཨེ་ཤི་ཡ་ལུ་ཡོད་པའི་ མཚོ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཆུང་ཀུ་སྦེ་ཡོད་རུང་  ས་ཆ་འདི་ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༣༦,༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ནང་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ་དང སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ དེ་ལས་ ནུས་ཤུགས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡོདཔ་ཨིན། ཏའི་ཝན་འདི་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་དང་ འཕྲུལ་རིག་གོང་འཕེལ་ དེ་ལས་ སའི་ཆགས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད།

**ས་ཁྱོན་དང་མི་རློབས།**

ཏའི་ཝན་འདི་ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༣༩༤ ཡར་མར་གྱི་རིངམོ་དང་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༡༤༤ ཕར་ཚུར་གྱི་རྒྱ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཨིན་རུང་ མི་ས་ཡ་ ༢༣ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ་གཙོ་བོ་ཚུ།**

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ ཊའི་པི་འདི་ བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཡང་ཨིན། ཏའི་པི་ལུ་སྒྲིང་ཁྱིམ་རིངམོ་ཡོད་པའི་མིང་གཏམ་ཡོདཔ་དང་ ཁྱིམ་རིངམོ་ཀྲའི་པི་ ༡༠༡ ཟེར་མི་ཡང་ཡོངས་གྲགས་ཡོད། འདི་མ་ཚད་ ནུབ་མོའི་ཚོང་སྒྱུར་དང་ སྐྱེལ་འདྲེན་ལམ་ལུགས་ལེགས་ཤོམ་ཚུ་ལུ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིན།

གཞན་མི་ཁྲོམ་སྡེ་སྦོམ་ཤོས་ཚུ་ཡང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ གྲུ་ཆགས་སའི་ཁྲོམ་སྡེ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མི་ ཀའུ་སིང་དང་ ཊའི་ཝན་གྱི་ བཟོ་གྲྭ་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིན་མི་ ཐའི་ཅུང་དང་ བྱུང་རབས་ལྡན་པའི་ལྷ་ཁང་དང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་ ཊའི་ནན་ཚུ་ཨིན་མས། ཁྲོམ་སྡེ་རེ་རེ་བཞིན་གྱིས་ ཏའི་ཝན་གྱི་གོང་འཕེལ་ལུ་ཕན་གྲོགས་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་རིགས་སྣ་ཚུ་ དཔེ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།**

ཏའི་ཝན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ལུ་བསིལ་དྲོད་ཡོདཔ་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ས་དྲོད་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་བྱཱར་འདི་ཚ་ཏོག་ཏོ་དང་རློན་གཤེར་ཅན་ཨིནམ་དང་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་བསིལ་དྲོད་ཚད་ཌིགིརི་སེལ་ཤེསི་ ༣༠ ལས་ཡར་འཕར་འགྱོཝ་ཨིན། རླུང་འཚུབ་དྲག་པོ་ཚུ་ སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པ་དང་བཅུ་པའི་བར་ན་ཆརཔ་ཤུགས་དང་ རླུང་མ་ཤུགས་སྦེ་འཕུཝ་ཨིན། དམིགས་བསལ་གྱིས་ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་གནམ་དགུན་འདི་ཐུང་ཀུ་དང་དྲོད་རན་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གཤིས་འདི་གིས་ སྔོ་ཤིང་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སྣ་ཚུ་འཚོ་སྐྱོང་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ ལོ་གཅིག་ར་སོ་ནམ་ལཱ་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན།

**སྲིད་དོན་གྱི་ལམ་ལུགས།**

ཏའི་ཝན་འདི་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། སྲིད་འཛིན་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་འཛིན་ཨིནམ་དང་ ལོ་བཞི་རེའི་བར་ན་ མི་མང་ཚོགས་རྒྱན་གྱིས་བཙག་འཐུ་འབདཝ་ཨིན། ཏའི་ཝན་གྱི་གཞུང་འདི་ རྒྱ་ནག་གི་བཙག་འཐུའི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ལུ་ གཞི་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ལུ་ཁག་ལྔ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ བཀོད་ཁྱབ། ཁྲིམས་བཟོ། དྲང་ཁྲིམས། དཔྱད་ཞིབ། དབང་འཛིན་ཡུ་ཝཱན་ཚུ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལུ་ རང་དབང་ཅན་གྱི་གནས་ཚུལ་ལས་ཁང་དང་ རང་བཙན་དྲང་ཁྲིམས་ དེ་ལས་ དུས་རྒྱུན་བཙག་འཐུ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཏའི་ཝན་གྱི་ སྲིད་དོན་གྱི་གནས་རིམ་འདི་ མགུ་རྙོག་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཏའི་ཝན་འདི་ རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་སྦེ་ རང་དབང་གི་གཞུང་དང་དམག་མི་ དེ་ལས་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ཚུ་ཡོད་དེ་འབད་རུང་ རྒྱ་ནག་གིས་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་གྲངས་སུ་སྦེ་ ཐོབ་བརྗོད་བཀོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ག་དེ་སྦེ་ར་ཨིན་རུང་ ཏའི་ཝན་གྱི་མི་སེར་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ར་ ཁོང་ཚུ་ཏའི་ཝན་ནིས་གྱི་མི་ཁུངས་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ རང་དབང་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་མས།

**ས་ཆའི་གནས་སྟངས།**

ཏའི་ཝན་གྱི་ས་ཆ་འདི་ སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་གླིང་གི་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་གི་རི་ཚུ་ རྩེ་གཟར་དྲགས་དང་ ལུང་གཤོང་ཚུ་ གཏིང་རིངམོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་དང་ས་ཞིང་ དེ་ལས་ བཟོ་གྲྭ་ཁང་ཚུ་ཡོད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་འདི་ ཐང་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ གོང་འཕེལ་སྦོམ་འགྱོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཏའི་ཝན་གྱི་རི་རྩེ་མཐོ་ཤོས་ ཡུ་ཤཱན་འདི་ ཧ་ལམ་མི་ཊར་ ༤༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་གླིང་འདི་ རྒྱ་ནག་གི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་མཚོ་དང་ ཕི་ལི་པིནས་རྒྱ་མཚོ་ དེ་ལས་ ཏའི་ཝན་རྒྱ་མཚོའི་མཐུད་ཡུར་གྱིས་ མཐའ་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཏའི་ཝན་ལུ་ ཁྱད་མཐོའི་འཕྲུལ་རིག་གི་ཅ་ཆས་ཕྱིར་ཚོང་ལུ་ གཞི་བཞག་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་ཡང་དམིགས་བསལ་དུ་ སེ་མི་ཀཱོན་ཌག་ཊར་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཏའི་ཝན་གྱི་ སེ་མི་ཀཱོན་ཌག་ཊར་བཟོ་སྐྲུན་ལས་སྡེ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་འབད་མི་ དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ གློག་འཕྲུལ་དང་ འཕྲུལ་ཆས་ དེ་ལས་ སྐྱེ་ལྡན་འཕྲུལ་རིག་གི་ནང་ལུ་ཡང་ ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས།

ཏའི་ཝན་ལུ་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ཚད་གཅིག་ལས་བརྒལ་མེད་རུང་ རིག་རྩལ་ཅན་གྱི་ལས་གཡོགཔ་དང་ གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨེ་ཤི་ཡ་གི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ཅན་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ མཐོ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ འཚོ་བའི་གནས་ཚད་འདི་ ལེགས་ཤོམ་ཡོད་པའི་ཁར་ གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་གི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ཡང་ ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**ལམ་སྲོལ།**

ཏའི་ཝན་གྱི་ལམ་སྲོལ་འདི་ རྒྱ་ནག་གི་སྔར་སྲོལ་དང་ ནང་འཁོད་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ དེ་ལས་ དེང་སང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོས་ཚུ་ སླ་བསྲེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། མན་ཌ་རིན་འདི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་ཨིན་རུང་ མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ ཊའི་ཝན་ནིས་ཧོག་ཀིན་ ཡང་ན་ ཧཀ་ཀ་སླབ་ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོ་ནང་ ནང་པའི་ཆོས་དང་ ཊ་ཡོའི་སཱམ་ དེ་ལས་ སྔར་སྲོལ་ཡིད་ཆེས་ཚུ་ ཉམས་ལེན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

སྔར་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་ གནམ་ལོ་གསརཔ་དང་ འབྲུག་གྲུ་གི་དུས་ཆེན་ དེ་ལས་ སེར་ཁ་གི་དུས་སྟོན་ཚུ་ ལེ་ཤ་ཅིག་གིས་ར་ བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཏའི་ཝཱན་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལུ་ ཨེ་ཤི་ཡ་ལས་ ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་གཅིག་པའི་གཉེན་སྦྱོར་ ཁྲིམས་མཐུན་བཟོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ དང་པ་ཨིན་པའི་གྲངས་སུ་ཚུད་དེ་ སྲིད་བྱུས་གོ་ཡངས་དྲགས་དང་ མི་སྡེའི་ཡར་དྲག་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཨིན།

**ལྟ་བཤལ།**

ཏའི་ཝན་འདི་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ་དང་ ཁྲོམ་གྱི་མཛེས་ཆ་ སླ་བསྲེ་སྟེ་ཡོད་མི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བཤལ་པའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིན། ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གིས་ ཏ་རོ་ཀོ་གི་ལུང་གཤོང་། སཱན་མཱུན་མཚོ། ཨེ་ལི་ཤཱན་གི་སྒང་རིའི་རེལ་ལི། ཀེན་ཏིང་གི་དྲོད་ལྡན་མཚོ་མཐའ་ཚུ་ནང་ བཤལ་བར་འགྱོ་ཚུགས། ཁྲོམ་གྱི་ས་ཁོངས་ ཏའི་པི་བཟུམ་གྱི་ འཛམ་གླིང་གི་ཁྱད་འཕགས་ཅན་གྱི་ཉོ་ཚོང་ཁང་དང་ འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ དེ་ལས་ ཕྱི་རུའི་ཁྲོམ་ཚོང་ཚུ་ བལྟ་ནིའི་དོན་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གྱོན་ཆས།**

ཏའི་ཝན་ལུ་ ཉིན་བསྟར་གྱི་གྱོན་ཆས་འདི་ དེང་སང་གི་ཨིནམ་མ་ཚད་ ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ དུས་བབ་གྱོན་ཆས་ཚུ་དང་ཅོག་གཅིགཔ་ཨིན་པས། མི་ཚུ་གིས་ དགའ་སྟོན་དང་འཁྲིལ་ སྤྱིར་བཏང་གྱོན་ཆས་ཡང་ན་ ཚོང་འབྲེལ་གྱོན་ཆས་ཚུ་གྱོནམ་ཨིན། ཆོས་ཨོང་སངམོ་ཟེར་བའི་སྔར་སྲོལ་གྱི་གོ་ལ་ཚུ་ ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་དང་ གཉེན་སྦྱོར་ཚུ་ནང་ གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཁོད་ཀྱི་མི་སྡེ་ཚུ་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱི་ དུས་སྟོན་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ རང་སོའི་རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**བཞེས་སྒོ།**

ཏའི་ཝན་འདི་བཞེས་སྒོ་དགའ་མི་ཚུ་གི་ཞིང་ཁམས་ཨིན། འདི་ནང་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡང་ རྒྱ་ནག་དང་ཇ་པཱན་ དེ་ལས་ གཡུས་ཁའི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་བཞེས་སྒོ་གི་གྲངས་སུ་ནོར་ཤའི་རྒྱ་ཐུག། ཕག་ཤ་དང་ལྟོ། མོ་མོ། ཨིས་ཏིང་ཀི་ཊོ་ཕུ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ཏའི་ཝན་ནང་དང་ འཛམ་གླིང་ནང་ཡོངས་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ བཱ་བཱལ་ཇ་གི་འཐོན་ས་ཡང་ཨིན། ནུབ་མོའི་ཚོང་དུས་ཀྱིས་ ཁྲོམ་ཁའི་བཞེས་སྒོ་ ཞིམ་ཏོང་ཏོ་སྣ་ཁག་རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་བྱིནམ་ཨིན།

**མཇུག་བསྡུས།**

ཏའི་ཝན་འདི་ མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་ ས་གོ་སྤྲོ་བ་ཅན་ཅིག་ཨིན། དེང་སང་གི་ཁྲོམ་སྡེ་དང་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་དཔལ་འབྱོར་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་པའི་ཁར་ མཛེས་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཚུ་ཡོད་པའི་བསྒང་ལས་ ཏའི་ཝཱན་འདི་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཅིག་དང་ ཡིད་ཁར་འོང་ཏོག་ཏོ་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ནང་གི་ལམ་སྲོལ་ལྟ་བཤལ། བཞེས་སྒོ། ས་ཆའི་མཛེས་ཆ་བལྟ་རུང་ ཏའི་ཝན་གྱིས་ ག་རའི་དོན་ལུ་ སྤྲོ་བ་ཕུལ་ཚུགས་པའི་གནས་སྟངས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

---

* ཏའི་པི

 ཨེ་ཤི་ཡ།།

| ཇ་པཱན་ | ཀྲུང་ཀོ | སོག་པོ་ | ཏའི་ཝཱན་ | ཀམ་བོ་ཌི་ཡ་ | མེ་མར་ | ཐཱའི་ལེནཌ་ | ཝི་ཡཏ་ནམ | ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ | བྱང་ཀོ་རི་ཡ་ | འབྲུག་ཡུལ་ | རྒྱ་གར་ | ཤྲཱྀ་ལངཀ་ | བལ་ཡུལ་ | བངྒ་ལ་དེཤ་ | མ་ལེ་ཤི་ཡ་ | ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན་ | ཨི་རཱན་ | ལེ་བཱ་ནཱོན་ | ཨིཛ་རཱེལ་ | ཀུ་ཝེཊ་ | ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཨ་རབ་ཨེ་མི་རེཊསི་ | ཨུཛ་བེ་ཀིསི་ཏཱན་ | ཏ་ཇག་ཀིསི་ཏཱན་ | ཀ་ཏར་ | བཧ་རེན་ | སའུ་དི་ཨེ་ར་སྦི་ཡ་ |མོང་གོ་ལི་ཡ