# པ་ན་མ།

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར།
པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཨེ་མི་རི་ཀའི་གླིང་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ཀཱོས་ཊ་རི་ཀ་དང་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ཀོ་ལོམ་བི་ཡ་ དེ་ལས་ མཚམས་ཀྱི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་པེ་སི་ཕིཀ་མཐའ་ཡས་རྒྱ་མཚོ་དང་ ཀེ་རི་བི་ཡཱན་མཚོ་ཡོདཔ་ཨིན། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འོང་བབས་གཙོ་བོ་དངུལ་འབྲེལ་དང་ཚོང་འབྲེལ་ དེ་ལས་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཚུ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ཚུ་མ་ཉམཧ་པར་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལུ་ ཨིས་པེ་ནིཤི་གི་དབང་འོག་ལས་རང་དབང་ཐོབ་ནུག། ཁོང་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ སྔར་སྲོལ་དང་ཨཕ་རི་ཀཱན་ དེ་ལས་ ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་ཚུ་སླ་བསྲེ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞུང་ཡང་ དམངས་གཙོའི་གཞུང་ལུགས་ཨིནམ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིདཔ་འདི་ བཙག་འཐུ་ལས་བསྒྲུབས་མི་སྲིད་བློན་ཨིན། མི་རློབས་ཚུ་ཡང་མ་འདྲཝ་སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ གདོང་ལེན་ཆེ་ཤོས་ར་ མི་སེར་མང་སུ་ཅིག་སྤྱང་ཀ་དང་འདྲ་མཉམ་མེདཔ་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་མཐའ་འཁོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ཡོད།

**ས་ཆའི་གནས་སྟངས་དང་སྦོམ་ཚད་ དེ་ལས་ བདག་སྐྱོང་གི་མངའ་སྡེ།**

པ་ན་མ་གི་ས་ཁྲ།
པ་ན་མ་འདི་དབུས་ཕྱོགས་ཨེ་མི་རི་ཀ་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ཀཱོས་ཊ་རི་ཀ་དང་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ཀོ་ལོམ་བི་ཡ་ དེ་ལས་ ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ པེ་སི་ཕིཀ་མཐའ་ཡས་རྒྱ་མཚོ་དང་ ཀེ་རི་བི་ཡཱན་གྱི་མཚོ་ཡོད། ས་གནས་འདི་བྱང་དང་ལྷོ་ཨེ་མི་རི་ཀའི་བར་ན་ཟམ་བཟུམ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྦོམ་ཆུང་གི་ཚད་གཞི་འདི་ ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞིམ་ ༧༥ དེ་ཅིག་ཡོད།

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མངའ་སྡེ་ ༡༠ དང་ ཧེ་མའི་ལུང་ཕྱོགས་ ༥ ལུ་བགོ་སྟེ་ཡོད། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ པ་ན་མ་སི་ཊི་ཨིནམ་དང་ འདི་ནང་ལུ་རྒྱལ་ ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལཱ་བྱེལ་འཐབ་ས་དང་ སྲིད་ཚོགས་ཚུ་འཛོམས་ས་ཨིན།

**བྱུང་རབས།**

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱུང་རབས་ཡང་ བྱང་དང་ལྷོ་ཨེ་མི་རི་ཀའི་བར་ན་ གལ་ཆེ་བའི་ས་གནས་ཅིག་ཨིན། ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་ཚུ་ ས་གནས་འདི་ནང་ མ་ལྷོད་པའི་ཧེ་མར་ དང་ཕུ་ལས་ར་ དེ་ཁར་སྡོད་མིའི་མི་རིགས་སྔའི་བི་དང་ཀཱུ་ན་ ཨེམ་བེ་རཱ་ཚུ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༥༠༡ ལུ་ ཨིས་པེ་ནིཤི་གི་ཞིབ་འཚོལ་པ་ རོ་དྲི་གོ་དི་བཱས་ཊི་དཱས་ལྷོད་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༣ ལུ་ ཨིས་པེ་ནིཤི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་དབང་འོག་ལུ་ཚུད་ནུག། ས་གནས་འདི་ ཨིས་པེ་ནིཤི་དང་ཨེ་མི་རི་ཀའི་བར་ན་ གལ་ཆེ་བའི་ཚོང་ལམ་ཅིག་སྦེ་གནས་སྡོད་ནུག།

སྤྱི་ལོ་ ༡༨༢༡ ལུ་ ཨིས་པེན་ལས་རང་དབང་ཐོབ་སྟེ་ ཀོ་ལོམ་བི་ཡ་དང་མཉམ་སྡེབས་འབད་སྡོད་ཡོདཔ་དང་ དེ་ལས་ ཡུ་ཨེས་ཀྱིས་ པ་ན་མ་གཡུར་ཆེན་བཟོ་ནིའི་ནང་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལུ་རང་དབང་ཧྲིལ་པོར་ཐོབ་ཚུགས་ནུག། གཡུར་ཆེན་འདི་ ༡༩༡༤ ལུ་ བསྒྲུབས་ཏེ་ འདི་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འོང་འབབ་ཆེ་སུ་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ ཚུན་ གཡུར་ཆེན་འདི་ ཡུ་ཨེས་ལས་རང་དབང་སྤྱོད་ཆོགཔ་ཐལ་ནུག། པ་ན་མ་འདི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་དང་འབྲེལ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་དངུལ་འབྲེལ་ ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་གིས་ དཔལ་འབྱོར་སྒྲིང་སྒྲི་ཐལ་ཡོད་རུང་གདོང་ལེན་ཡང་ དཔེར་ན་ འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་དང་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཚ་གྱང་ སྦོམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**མི་རིགས་དང་མི་རློབས།**

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མི་རློབས་འབད་བ་ཅིན་ ཡུདཔ་ཅིག་ ས་ཡ་ ༤.༥ དེ་ཅིག་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ནང་ལས་ མང་ཆེ་སུ་ཅིག་ ཧེ་མ་ལས་སྡོད་ཡོད་པའི་ ས་གནས་འདི་ནང་གི་མི་རིགས་དང་ ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་གཉིས་ སླ་བསྲེ་སྦེ་ཡོདཔ་ ཨིན། ད་རུང་ ཨཕ་ཕོ་པ་ན་མཱའི་མི་རིགས་ ཧེ་མ་ ཨཕ་རི་ཀ་ལས་འོང་མི་རྒྱབོ་དང་རྒྱམོ་ཚུ་ དེ་ལས་ ཀ་རི་བིཡཱན་ལས་འོང་མི་ཚུ་དང་ ས་གནས་འདི་ ནང་ལུ་ ཧེ་མ་ལས་ར་ གནས་སྡོད་མི་ སྔའི་བི་ ཀཱུ་ན་ ཨཱེམ་བེ་རཱ་ཚུ་ཡང་ཡོད། པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཡུ་རོ་པི་ཡཱན་གྱི་ཕྱམ་ཕྱིམ་གྱི་མི་སྡེ་དང་ ཨེ་ཤི་ཡ་ (མང་ཆེ་བ་ཅིག་ རྒྱ་ནག་གི་མི་རིིགས)ཚུ་ དེ་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨེ་ཤི་ཡ་པའི་མི་ཚུ་ཡང་ འདི་ནང་འཛོམས་ཏེ་ མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྡེ་ ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ སྔར་ཁྱུན་སྣ་ཚོགས་དང་ ཧེ་མའི་ལམ་སྲོལ་དང་སྙན་ཆ་ དུས་སྟོན་བརྩི་སྲུང་འདི་ཚུ་ འབདཝ་ཨིན། མི་རིགས་འདྲ་མིན་ སྣ་ཚོགས་ཡོདཔ་ལས་ ཧེ་མ་ལས་ ས་གནས་འདི་ནང་ཡོད་མི་ མི་རིགས་དང་ ཨཕ་ཕོ་པ་ན་མའི་མི་རིགས་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ དཔལ་འབྱོར་དང་ མི་སྡེའི་བར་ན་ གདོང་ལེན་ཚུ་འབྱུངམ་ཨིན།

**གཞུང་ལུགས་དང་སྲིད་ཚོགས།**

པ་ན་མ་འདི་ སྲིད་བློན་ལམ་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། གཞུང་གཅིག་གིས་དབང་བའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ འབདཝ་ལས་ དབང་ཚད་ག་ར་ དབུས་གཞུང་ལུ་ཡོད། ལོ་ལྔ་གི་ཤུལ་ལས་ ཨ་རྟག་ར་ བཙག་འཐུ་ལས་བསྒྲུབས་པའི་ སྲིད་བློན་དང་ སྲིད་བློན་འོགམ་ གཉིསཔོ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་དང་ གཞུང་གཉིས་ཆ་རའི་དབུ་ཁྲིདཔ་ཨིན། སྲིད་བློན་གྱིས་ རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ར་ ཚར་གཉིས་འབད་མི་ཆོག། གཞུང་གི་མངའ་འོག་ ལུ་ ལྷན་སྡེ་གསུམ་ཡོད་མི་ཡང་ འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་སྡེ། ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་སྡེ་དང་ དྲང་ཁྲིམས་ལྷན་སྡེ་བཅས་ཨིན། སྲིད་བློན་གྱིས་དབུ་ཁྲིད་མཛད་མི་ འཐུས་མི་ ༧༡ འབད་མི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གིས་ བཅའ་ཁྲིམས་དང་ ཁྲིམས་ལུགས་ཚུ་བཟོ་ཞིནམ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ལམ་ལུགས་ཚུ་ དར་ ཁྱབ་སྤེལཝ་ཨིན། དྲང་ཁྲིམས་ལྷན་སྡེ་གིས་ མི་དམངས་ལུ་ འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོག་ལས་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་ཨིན།

**ཁ་སྐད་ ལམ་སྲོལ་ མི་སྡེའི་འཚོ་གནས་ ཆོས་ལུགས་དང་ ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།**

ཨིས་པེ་ནིཤ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཁ་སྐད་ཅིག་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ལྟ་བཤལ་ནང་ལུ་ ཨིང་སྐད་ཡང་ ཁྱབ་ཆེ་སུ་ཅིག་སྦེ་ར་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ཡང་ ཧེ་མ་ལས་ར་ ས་གནས་འདི་ནང་ལུ་ དར་ཁྱབ་ཡོད་མི་དང་ ཨཕ་རི་ཀཱན་ ཨིས་པེ་ནིཤ་ཚུ་ སླ་བསྲེ་སྦེ་ཡོད་མི་ཡང་ སྙན་ཆ་དང་ ཁྲབ་གཞས་ དཔེར་ན་ ཀཱར་ན་ཝལ་དྲི་པ་ན་མ་ཟེར་མིའི་དུས་སྟོན་ཚུ་ལས་ ཧ་གོ་ཚུགསཔ་ཨིན།

སྤྱིར་བཏང་ པ་ན་མ་གི་མི་ཚུ་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ ཕྱག་རྒྱ་ལེགས་ཤོམ་ཡོདཔ་དང་ མི་སྡེའི་མཐུན་ལམ་ཡང་ སྒྲིང་སྒྲི་འབད་ར་ཡོད། འདི་ནང་ལས་ བཟའ་ཚང་འདི་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་བརྩིཝ་མ་ཚད་ མི་སྡེའི་འཛོམས་འདུ་ཚུ་ཡང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་ར་ འབད་ནི་ཡོད། རོ་མཱན་ཀེ་ཐོ་ལིཀ་ཟེར་ རོ་མཱན་ གྱི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྡེ་འདི་ དར་ཁྱབ་སྦོམ་སྦེ་ར་ཡོད། ཨིན་རུང་ ཧེ་མ་ལས་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཚུ་གིས་ སྔོན་སྲོལ་གྱི་ རང་སོའི་གཡུས་སྒོ་གི་ ཡིད་ཆེས་ ལམ་ལུགས་ཚུ་ དང་ལེན་འབད་དེ་ར་ཡོད།

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ར་ པ་ན་མ་ཀེ་ནཱལ་ཟེར་ གཡུར་ཆེན་འདི་ཨིན། ག་ཅི་སྦེ་ཟེར་བ་ཅིན་ འདི་ནང་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་ འབྲེལ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ར་ འཐབ་སའི་ལམ་ཅིག་ཨིན། ས་གནས་འདི་ནང་ལས་འབད་བ་ཅིན་ མཐའ་ཡས་རྒྱ་མཚོ་པེ་སི་ཕིཀ་ལས་ ཉིམ་ཤར་ས་མཐོང་ནི་ དང་ ཨེཏ་ལཱན་ཊིག་ལུ་ ཉིམ་ནུབ་སར་ མཐོང་ཚུགས་པའི་ ས་གོ་ཅིག་ཨིན་པས། སེམས་ཤོར་སི་སི་གི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་དང་ ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ཁར་ ཆར་ཆུ་མང་བའི་ནགས་ཚལ་དང་ སྤྲོ་བ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་གི་ མཚོ་མཐའི་བྱེམ་ཐང་ཚུ་ཡོད། འདི་གིས་མ་ཚད་པར་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་འཛོམས་ སའི་ ས་གོ་ཅིག་ཡང་ཨིན།

**གནམ་གཤིས་དང་མཐའ་འཁོར།**

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་མཐའ་འཁོར་ ལོ་གཅིག་གི་རིང་ལུ་ར་ དྲི་གི་རི་སེལ་ཤི་ཡཱས་ ༢༤ ལས་ ༣༢ ཀྱི་བར་ན་གནས་ཏེ་ དྲོད་ཤུགས་ཆེ་སུ་ ཅིག་སྦེ་ར་སྡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ གནམ་ཟླ་དུས་གཉིས་སྦེ་ཡོད། གཅིག་ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པ་ལས་ ༡༢ པ་ཚུན་ ཆར་ཆུའི་དུས་ཚོད་དང་ གཉིས་ སྤྱི་ཟླ་ ༡ པ་ལས་ ༤ ཚུན་ ས་སྐམ་རྡོ་སྐམ་གྱི་དུས་ཚོད་ཨིན། ས་གནས་འདི་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་གི་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ ཆར་ཆུ་འབོལ་བའི་ནགས་ ཚལ་ ལ་དང་ལུང་ བྱེ་མའི་ཐང་དང་ བྱུ་རུའི་ཕུང་པོ་ཚུ་ཡོད། ཚལ་མ་ནང་ལུ་ སེམས་ཅན་དང་ སྲོག་ཆགས་གི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ དཔེར་ན་ སེམས་ཅན་གུང་ དང་ བྱ་དགོ་བོ་ སྒྱིད་ངན་དོམ་ཚུ་ཡོད། རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ སོ་བི་རཱ་ནི་ཡ་དང་ དཱ་རཱིན་གཉིས་ཀྱིས་ སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་ལམ་ལུགས་ཚུ་ སྲུང་སྐྱོབས་ འབདཝ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ནགས་ཚལ་མར་ཉམས་འགྱོ་ནི་དང་ བཙོག་རླུང་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་བ་གིས་ རང་བཞིན་མཐའ་འཁོར་ལུ་ གནོད་ཉེན་སྦོམ་ར་ ཡོད། གཞུང་དང་ མཐའ་འཁོར་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་ པ་ན་མའི་རང་བཞིན་ཁྱད་ཆོས་དང་ རི་དྭགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཚུ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ ལཱ་འབད་ བའི་བསྒང་ཡོདཔ་ཨིན།

**དཔལ་དབྱོར་དང་ཚོང་འབྲེལ།**

པ་ན་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་གཞི་ངོ་མ་ར་ ཞབས་ཏོག་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོང་ལཱ་ནང་ལས་ཨིན། ད་རུང་ དངུལ་འབྲེལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་ ལྟ་ བཤལ་དང་ སྡོད་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་ཚུ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲོག་ཤིང་ངོ་མ་ར་ པ་ན་མའི་གཡུར་ཆེན་འདི་ཨིན། འདི་གིས་ རྒྱལ་ སྤྱིའི་ཚོང་ལམ་ཁྲལ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འོང་འབབ་འཐོབ་ཚུགསཔ་ཨིན། ད་རུང་ ཀཱོ་ལཱོན་ཕྲི་ཀྲེརེད་ཟཱོན་ཟེར་མི་ནང་ལས་ ཕྱི་ནང་ཚོང་ལམ་མཐུན་རྐྱེན་གྱིས་ རྒྱལ་ སྤྱིའི་ནང་ལུ་ སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།

པ་ན་མ་ལུ་ དངུལ་འབྲེལ་ལྟེ་བ་ཚུ་ཁྱབ་ཆེཝ་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ འདི་ནང་ དངུལ་འབྲེལ་ཞབས་ཏོག་དང་ ཉེན་བཅོལ་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡོད། ད་རུང་ བཟོ་གྲྭ་ ལས་ཁང་གཞན་ བཟོ་སྐྲུན་འབད་ནི་དང་ རྒྱུ་ནོར་གཞིས་ཁང་ དེ་ལས་ སོ་ནམ་ལཱ་འབྲེལ་ཚུ་ཡང་ཚུདཔ་ཨིན། ཕྱིར་ཚོང་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ ཤིང་འབྲས་ངང་ ལག་དང་ མཚོའི་ཐོན་སྐྱེད་བཟའ་འཐུང་ ཀོ་ཕི་དང་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་ས་སྣུམ་པེ་ཊོལ་ཚུ་ཨིན། ནང་འདྲེན་ཚོང་རིགས་ཡང་ འཕྲུལ་ཆས་དང་ བཟའ་ སྤྱོད་ཀྱི་ཅ་ཆས་ དེ་ལས་ ས་སྣུམ་ཚུ་ཨིན། ཕྱིར་ཚོང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ངོ་མ་ར་ ཡུ་ཨེས་ རྒྱ་ནག་ ཨི་ཡུ་དང་ ལ་ཏྲིན་ཨེ་མི་རི་ཀའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ཨིན།

**ཤེས་རིག་དང་གསོ་བའི་ལམ་ལུགས།**

པ་ན་མ་གཞུང་གིས་ ཨ་ལུ་ ལོ་ ༤་ལས་ ༡༥ ཚུན་ ཤེས་ཡོན་ཚུ་ རིན་མེད་སྟོང་པ་དང་ ངེས་པར་དུ་ལྷབ་དགོཔ་སྦེ་ཨིན། ལམ་ལུགས་ནང་ལུ་ གཞི་རིམ་ འབྲིང་རིམ་དང་ གོང་རིམ་གསུམ་སྦེ་ཡོད། འདིའི་ཐོག་ཁར་ པ་ན་མ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གིས་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཡོན་ལྷབ་སྦྱང་གི་ གོ་ སྐབས་ བྱིནམ་ཨིན། མ་གཞི་གི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ ལྷབ་སྦྱང་གི་ཤེས་ཚད་འདི་ མཐོ་སུ་ཅིག་འབད་ཡོད་རུང་ མཐའ་ཟུར་དང་ ཧེ་མའི་མི་རིགས་ཚུ་ལུ་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་ཤེས་ཡོན་འཐོབ་ནིའི་ནང་ལུ་ གདོང་ལེན་ཅན་ཅིག་སྦེ་འབྱུང་སྟེ་ཡོད།

རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ གཞུང་དང་སྒེར་གྱི་སྨན་ཁང་གཉིས་ཆ་ར་ཡོད། གཞུང་གི་སྨན་ཁང་འདི་ གསོ་བའི་ལྷན་ཁག་གིས་སྦེ་ བདག་སྐྱོང་འབད་དེ་ མི་ཚུ་ གིས་ འབད་ཚུགས་པའི་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་དང་ སྒེར་གྱི་སྨན་ཁང་གིས་འབད་བ་ཅིན་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ བྱིནམ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ལས་ཕར་ དེང་ལུགས་དང་འཁྲིལ་བའི་ ཞབས་ཏོག་ཚུ་ཡོད་རུང་ མཐའ་ཟུར་ལས་ཕར་འབད་བ་ཅིན་ གནས་དུས་དང་འཁྲིལ་ བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ཉུངམ་ལས་ འཕྲོད་བསྟེན་ནང་ལུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ལུསཔ་ཨིན།

**དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན།**

པ་ན་མ་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ཚུ་ འགྱོ་སྟེ་ར་ཡོད་རུང་ གདོང་ལེན་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ཡོད། འདི་ནང་ལས་ ངན་ལྷད་འདི་ ཁྱབ་ཆེ་སུ་ཅིག་ ཡོདཔ་དང་ དེ་གིས་ དྭངས་གསལ་ཅན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ནང་ལུ་ ཐོ་ཕོག་སྟེ་ མི་སྡེ་ཚུ་ལས་ བློ་གཏད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ཡོད། འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་ འོང་འབབ་ཡང་ མཐོ་སུ་ཅིག་སྦེ་ར་གནས་ཏེ་ཡོད། དེ་གིས་ སྤྱིར་བཏང་ མཐའ་ཟུར་ལས་ཕར་སྡོད་མི་ཚུ་དང་ ཧེ་མ་ལས་གནས་ཡོད་པའི་ མི་རིགས་ ཚུ་ དབུལ་ཕོངས་སྦེ་ལུས་ནི་དང་ ཤེས་རིག་དང་གསོ་བ་ནང་ལུ་ ཆ་སྙོམས་སྦེ་མ་འཐོབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད། རང་བཞིན་མཐའ་འཁོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ དཔེར་ན་ ནགས་ཚལ་མར་ཉམས་འགྱོ་ནི་དང་ བཙོག་རླུང་ཡར་སེང་འགྱོ་ནི་ དེ་ལས་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་བ་གིས་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣང་དང་ སྤྱོད་ཆུའི་ འཐོན་ཁུངས་ནང་ལུ་ གནོདཔ་སྦོམ་སྦེ་ར་བྱུང་སྟེ་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྤྱིར་ མི་དམངས་མཐུན་རྐྱེན་ དཔེར་ན་ སྐྱེལ་འདྲེན་ཞབས་ཏོག་དང་ སྡོད་ཁྱིམ་ཚུ་གི་ཐད་ལུ་ ལཱ་ཁག་རྐྱབ་སྟེ་ར་ཡོད། དེའི་ནང་དོན་ཉིད་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཕྱི་ནང་འགྲོ་འགྲུལ་གྱི་ལམ་བར་ལུ་གནས་ཡོདཔ་ལས་ མི་ཚུ་ ཕྱི་རྒྱལ་(ངོ་མ་ར་) བྱང་ཕྱོགས་ཨེ་མི་རི་ཀ་ལུ་ འགྱོ་ནིའི་ལཱ་བྱེལ་གྱིས་ དཀའ་ངལ་འབྱུང་སྟེ་ར་ཡོད། གོང་འཁོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ གདོང་ལེན་འབད་ནི་ གི་དོན་ལུ་ སྒྲིང་སྒྲི་ཡོད་པའི་གཞུང་དང་ མི་སྡེ་ལས་རིམ་ དེ་ལས་ ཡུན་བརྟན་གྱི་གོང་འཕེལ་ཚུ་ལུ་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དེ་ ཕྱག་ལཱ་གནང་དགོཔ་ འདུག།

**རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།**

༡. Wikikedia Foundation, Inc. (ཞུན་དག་ ༢༠༢༥/༠༣/༠༨) པ་ན་མ།

༢. BBC News. (༢༠༢༥/༠༨/༠༡) Panama Country Profile,

༣. མཱིལ་ལིཊ་ རི་ཅརདྲ་ ཨཱེལ། ཨཱང་གུཛི་ཛོ་ལ གཱུས་ཏ་ཝོ། *“པ་ན་མ།”* ༩/༠༣/༢༠༢༥།

༤. Google Earth Pro. (2023) Data SIO, NOAA, U.S. Navy, NGA, GEBCO, Image Landsat/Copernicus, Image IBCAO.

༼རྩོམ་ཡིག་འདི་སྲོལ་འཛིན་དང་རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཞིབ་འཚོལ་དང་ལས་རིམ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཞལ་འདེབས།༽

Source: Department of Culture and Dzongkha Development.