# སུ་དཱན།

སུ་དཱན་གྱི་རྒྱལ་དར།སུ་དཱན་གྱི་ས་ཁྲ།
**ས་ཆ་དང་མི་རློབས།**

བྱང་ཤར་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ཆགས་ཡོད་པའི་ སུ་དཱན་འདི་ རྒྱལ་རབས་ལེ་ཤ་དང་ མི་རློབས་མ་འདྲཝ་ དེ་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་བྱུས་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་ རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཅིག་ཨིན། སའི་རྒྱ་ཚད་འདི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་༡.༨༦ དེ་ཅིག་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཨལ་ཇི་རི་ཡ་དང་ ཀོང་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་གསུམ་པ་ཨིན་པས། སུ་དཱན་གྱིས་ ཨི་ཇིབ། ལི་བི་ཡ། ཅཱཌ། དབུས་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ། ལྷོ་སུ་དཱན། ཨི་ཐོ་པི་ཡ། ཨི་རི་ཊི་རི་ཡ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ས་མཚམས་མཐུད་དེ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རེཊ་མཚོ་གི་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ མཚོའི་མཐའམ་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།

སུ་དཱན་གི་ས་ཆ་འདི་ བྱེ་ཐང་། གངས་རི། རྩྭ་ཐང་། དེ་ལས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ནའེལ་གཙང་ཆུ་བདའ་སྟེ་ ས་བཅུད་ཡོདཔ་དང་ ཐང་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་ས་གོ་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ བྱེ་ཐང་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ།**

སུ་དཱན་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཁར་ཏུམ་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ ནའེལ་གཙང་ཆུ་ཧོནམ་དང་ དཀརཔོ་གཉིས་འཛོམས་ས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན། ཁར་ཏུམ་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་གཞན་ བཱ་རི་དང་ ཨོམ་དུར་མཱན་གཉིས་བསྡོམས་ད་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཅིག་ཨིན་པས།

དུས་རབས་༡༩ པའི་ནང་ ཨི་ཇིབ་ཤི་ཡཱན་གྱིས་ དམག་སྡེའི་ས་ཁོངས་ཅིག་སྦེ་ གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ ཁར་ཏུམ་འདི་ སུ་དཱན་གྱི་གཞུང་སྐྱོང་ལྟེ་བ་ཅིག་ལུ་ འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ནང་ སྲིད་འཛིན་གྱི་ཕོ་བྲང་དང་ སྤྱི་ཚོགས་ དེ་ལས་ ཁར་ཏུམ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་བཟུམ་གྱི་ གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་སྦོམ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཁར་ཏུམ་གྱི་ལམ་སྲོལ་འདི་ནང་ ཨ་རབ་དང་ ཨཕ་རི་ཀ་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ལེ་ཤ་ཡོད་མི་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། སོཀ་ཨོམ་དུར་མཱན་ནང་ཡོད་པའི་ ཚོང་ཁྲོམ་ཚུ་ནང་ ཚོས་གཞི་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་བགོ་ལ་དང་ བཞེས་སྒོའི་རྫས་སྦྱོར་ དེ་ལས་ རང་ལུགས་ཀྱི་ལག་བཟོ་ཚུ་ལས་ ས་གནས་ཀྱི་མི་སྡེའི་གནས་སྟངས་ཚུ་ མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན་པས། འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ སྲིད་དོན་གྱི་ངོ་བརྒལ་བྱུང་ཡོད་རུང་ ཁྲོམ་འདི་ ཤེས་ཡོན་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ལས་རིམ་ཚུ་གི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་རང་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན།

བཟོ་རིགས་འདི་ དབང་འོག་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྒྲིང་ཁྱིམ་དང་ དེང་སང་གི་བཟོ་བཀོད་ དེ་ལས་ རང་ལུགས་ཁ་ཆེའི་བཟོ་བཀོད་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁར་ཏུམ་ལུ་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་དཀའ་ངལ་དང་ སྲིད་དོན་བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེད་མི་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ གདོང་ལེན་ཚུ་ འབྱུང་སྟེ་ཡོད་རུང་ སུ་དཱན་གྱི་ མིང་གཏམ་ཅན་གྱི་ བདག་སྐྱོང་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།**

སུ་དཱན་ལུ་ གནམ་གཤིས་འདི་ཚ་དྲོད་ཡོད་མི་དང་ ཆར་ཆུ་མེད་པ་སྐམ་སའི་གནས་སྟངས་ཡོདཔ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཚ་དྲོད་ཆེ་དྲགས་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ ཆརཔ་མངམ་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དྲོད་ཚད་འདི་༤༠ (སེལ་ཤི་ཡེས) ལས་ལྷག་སྟེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་འདི་ ལུང་ཕྱོགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ གཙོ་བོ་ར་ སྤྱི་ཟླ་༦ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༩ པ་ཚུན་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**བྱུང་རབས།**

སུ་དཱན་ལུ་ ལོ་རྒྱུས་རིངམོ་དང་ མགུ་རྙོག་དྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། ཧེ་མ་ དབང་ཚད་ཅན་གྱི་ ཀུཤ་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཡང་ འདི་ནང་ཡོདཔ་དང་ ཁོང་ཚུ་ པི་ར་མེཌ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དེ་བསྒང་གི་ཨི་ཇིབ་དང་ཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་སྡོདཔ་ལས་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། ཤུལ་ལས་ ཨིསི་ལ་མིཀ་སུལ་ཊ་ནེཊ་དང་ དབང་འོག་བཙུགས་མི་ཚུ་གིས་ ལུང་ཕྱོགས་འདི་ནང་གྱུར་བ་འོང་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༦ ལུ་ རང་དབང་མ་ཐོབ་ཚུན་ཚོད་ སུ་དཱན་འདི་ བིརི་ཊིཤ་དང་ཨི་ཇིབ་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་འོག་ལུ་སྡོད་ནུག།

རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ནང་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ བྱང་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ ནང་འཁྲུག་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡ ལུ་ ལྷོ་སུ་ཌན་འདི་ ཁ་བྱལ་འགྱོ་ནུག། འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ སྲིད་དོན་བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེད་མི་དང་ དམག་མིའི་དབང་བསྒྱུར་ཚུ་གིས་ སུ་དཱན་གྱི་གོང་འཕེལ་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་སྟེ་རང་སྡོད་ནུག།

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

སུ་དཱན་གྱི་མི་རློབས་ཧ་ལམ་ས་ཡ་ ༤༨ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ ཨ་རབ། ནུ་བི་ཡཱན། བེ་ཇ། ཕུར། དེ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀཱན་གི་མི་རིགས་སྡེ་ཚན་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རིགས་སྣ་མང་འདི་གིས་ མི་སྡེ་དང་སྲིད་དོན་གྱི་ སྟབས་མ་བདེཝ་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ དམིགས་གསལ་གྱིས་ མི་རིགས་དང་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐོར་ལས་རང་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**སྐད་ཡིག་དང་ཆོས་ལུགས།**

ཨ་ར་བིཀ་འདི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཨིནམ་ལས་ ཤེས་རིག་དང་གཞུང་གི་ནང་ལུ་ ཨིང་སྐད་འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་པས། སུ་དཱན་ལུ་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ མུས་ལིམ་ཨིནམ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སུ་ནི་ཨིསི་ལམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས་དེ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ཚུ་ནང་ ཤུགས་སྦེ་རང་ལག་ལེན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་སྡེ་ཆུང་སུ་འབད་མི་ཚུ་གིས་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་ རང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

སུ་དཱན་གི་ལམ་སྲོལ་ནང་ ཨ་རབ་དང་ ཨཕ་རི་ཀ་གཉིས་ཆ་ར་གི་ལམ་སྲོལ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། རང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ཆ་དང་སྙན་རྩོམ་ དེ་ལས་ ཞབས་ཁྲ་ཚུ་ དུས་སྟོན་དང་ གཉེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་ལུ་ ལག་ལེན་ཤུགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ནང་ ཕོ་སྐྱེས་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཇ་ལ་བི་ཡ་དང་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཐོ་བེ་ ཡང་ན་ ཊོ་བེ་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ ཚོས་གཞི་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་ རས་ཆ་ཚུ་ལས་ བཟོཝ་ཨིན་པས།

**རྩེད་རིགས།**

རྐང་རྩེད་འདི་ སུ་དཱན་གྱི་རྩེད་རིགས་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་ཚོགས་པ་དང་ ས་གནས་ཀྱི་རྩེད་རིགས་སྡེ་ཚན་ ཨཱལ་མེ་རིཀ་དང་ ཨཱལ་ཧི་ལཱལ་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལུས་རྩལ་དང་ བཱསི་ཀེཊ་བཱོལ་ཡང་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་དང་སྲིད་ལུགས།**

སུ་དཱན་ནང་ དམག་སྡེའི་གཞུང་ལས་ གནས་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཚུན་ཚོད་སྦེ་ གཞུང་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་སོར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ དམག་མི་ཚུ་གིས་ དབང་ཚད་ལེན་མི་དང་ ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་ཚུ་ འབད་བའི་ཤུལ་ལུ་ སྲིད་དོན་འདི་ འགྱུར་བའི་བསྒང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ དབང་ཚད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ འཐབ་འཛིང་ཚུ་གིས་སྦེ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་ནི་ལུ་ དཀའ་ངལ་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**དཔལ་འབྱོར།**

སུ་དཱན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ ངོ་མ་རང་ སོ་ནམ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ཨིནམ་ད་ ཐོན་སྐྱེད་གཙོ་བོ་འདི་ སོར་གཱམ། མོན་བྱཱ། ཏིལ། སྒོ་ནོར་ཚུ་ཨིན་མས། ས་སྣུམ་མར་ཁུ་གིས་ཧེ་མ་ ཚོང་སྒྱུར་སྦོམ་སྦེ་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ མར་ཁུ་བསགས་བསགསཔ་མང་ཤོས་ཅིག་ རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྱལ་བའི་ཤུལ་ལས་ ལྷོ་སུ་དཱན་ལུ་ཚུད་སོངཔ་ནུག། དཔལ་འབྱོར་ནང་ སྐྱ་ནམ་གོང་ཚད་ཡར་སེང་། ལཱ་གཡོག་མེད་མི། དེ་ལས་ བུ་ལོན་གྱི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

སུ་ཌཱན་འདི་ ཨཕ་རི་ཀའི་མཐུན་ཚོགས་དང་ ཨ་རབ་མཐུན་ཚོགས་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན། འདས་པའི་ལོ་ཚུ་ནང་ ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་ མཐུན་ལམ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་ ཐབས་ལམ་སྒྲིག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་བཀག་དམ་དང་ ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་ གདོང་ལེན་ དེ་ལས་ ནང་འཁོད་དམག་འཁྲུག་ཚུ་ལས་བརྟེན་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ལྟ་བཤལ།**

སྔོན་མའི་ པི་ར་མེཌ་དང་ གནའ་ཤུལ་གྱི་ས་ཁོངས་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ་ཚུ་ཡོད་རུང་ ལྟ་བཤལ་བཟོ་གྲྭ་འདི་ གོང་འཕེལ་མ་འགྱོ་བར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་ཡང་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ཉེན་སྲུང་གི་ཚ་གྱང་དང་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་མེད་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས། ཨིན་རུང་ བློ་སྟོབས་ཅན་གྱི་འགྲུལ་པ་ཚུ་ དེ་ནང་གི་བྱུང་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་ མགྲོན་སྐྱོང་ལེགས་ཤོམ་ཚུ་ལུ་དགའ་སྟེ་འོང་དོ་ཡོདཔ་མས།

**མཇུག་དོན།**

སུ་དཱན་འདི་ སྔོན་ལུགས་གཞིས་ཆགས་དང་ དེང་སང་གི་འཐབ་རྩོད་ཚུ་ལས་བརྟེན་ལུས་ཡོདཔ་ལས་ ལེགས་ཤོམ་འགྱོ་ནི་གི་ འོས་འབབ་སྦོམ་ཡོད་པའི་ ས་གཞི་ཅིག་སྦེ་ལུས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱབ་རྟེན།**