# རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེ།

| International Phonetic Alphabet  |
| --- |
| "IPA", transcribed narrowly according to Received Pronunciation as [aɪ̯ pʰiː eɪ̯] |
| Script type |  Alphabet
 – partially featural |
| Period | 1888–present |
| Direction | **Lua error in Module:WikidataIB at line 94: attempt to call field 'loadI18n' (a nil value).** |
| Languages | Used for phonetic and phonemic transcription of any oral language |
| Related scripts |
| Parent systems | Egyptian hieroglyphs* Proto-Sinaitic script
	+ Phoenician alphabet
		- Greek alphabet
			* Latin script
				+ Lepsius Standard Alphabet
					- Palaeotype alphabet, English Phonotypic Alphabet
						* Romic alphabet
							+ International Phonetic Alphabet
 |
| Child systems | IPA Braille, ExtIPA |
| Unicode |
| Unicode range | *See Phonetic symbols in Unicode § Unicode blocks* |
|

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གུ (IPA) ཟེར་མི་འདི་ ཁ་སླབ་པའི་སྐད་ཡིག་གི་སྒྲ་ཚུ་ མཚོན་ཐབས་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ བརྡ་མཚོན་གྱི་ ཚད་ལྡན་ལམ་ལུགས་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ སྐད་ཡིག་མཁས་པ་དང་ སྐད་ཡིག་ལྷབ་མི་ སློབ་དཔོན་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ མི་གི་སྐད་ཡིག་ག་རའི་ནང་ སྒྲ་སྐད་ཚུ་ གཏན་གཏན་སྦེ་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཚུགས་པའི་ ཐབས་ལམ་ཅིག་སྦེ་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན།

## ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རིམ།

IPA འདི་ དུས་རབས་༡༩ པའི་མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཚོགས་པ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༨༨༦ ལུ་ ཡུ་རོ་པིན་སྒྲ་གདངས་མཁས་མཆོག་དང་ སྐད་ཡིག་སློབ་དཔོན་སྡེ་ཚན་གྱིས་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོང་གི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ རང་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་སྡེབ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ གསལ་ཏོག་ཏོ་མེདཔ་ལས་ ཁ་སྐད་ག་ཅི་ནང་ར་འབད་རུང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་པའི་ རྗོད་སྒྲའི་ལམ་ལུགས་ཅིག་བཟོ་ནི་འདི་ཨིན་མས།

གཞི་བཙུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རྗོད་སྒྲའི་ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ གོང་འཕེལ་ཚུ་ བལྟ་སྟེ་ ངོས་འཛིན་གསརཔ་འབད་མི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་ཚུ་ བཙུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ བསྐྱར་ཞིབ་ལེ་ཤ་ཅིག་ འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཡི་གུ་འདི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ རྒྱུན་སྐྱོང་དང་དུས་མཐུན་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

## དམིགས་ཡུལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད།

IPA གི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་འདི་ ཁ་སླབ་སྒྲ་(ཁ་པར་)དང་ སྒྲ་དཔེ་(phonemes) ཚུ་ གཏན་གཏན་དང་ གསལ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ངོ་བཏོན་འབད་ནི་འདི་ཨིན། སྐད་ཡིག་ཚུ་གི་བར་ན་ ཁྱད་པར་སྦོམ་སྦེ་ཡོད་མི་ སྤྱིར་བཏང་ཡིག་འབྲི་ལམ་ལུགས་ཚུ་བཟུམ་སྦེ་མེན་པར་ ཨའི་པི་ཨེ་བརྡ་མཚོན་ཚུ་ལུ་ རྗོད་སྒྲའི་གནས་གོང་གཏན་གཏན་ཡོདཔ་ཨིན།

IPA འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན།

* སྐད་བརྡ་རིག་པ་དང་སྒྲ་གདངས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག།

* སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་ཁྲིད།

* སྐད་ཆའི་བཅོས་ཐབས་དང་ནད་རིག་པ།

* Lexicography (ཚིག་མཛོད་ནང་གི་སྒྲ་གདངས་སྐོར།)

* བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ (conlangs)

* སྐད་ཆའི་ལག་རྩལ་དང་སྒྲ་གདངས་ཡིག་བསྒྱུར།

## བཟོ་བཀོད

སྐད་ཡིག་ནང་ལུ་ སྒྲ་ཚུ་ག་དེ་སྦེ་ཐོནམ་ཨིན་ན་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ IPA འདི་ གོ་རིམ་སྒྲིག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

### དབྱངས་ཅན་

IPA ཡི་གེའི་བརྡ་རྟགས་ཚུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན:

* མཐུད་མཚམས་ (དཔེར་ན་ བི་ལི་བི་ཡལ་ ཨེལ་ཝི་ཨོ་ལར་ ཝེ་ལར་)

* བརྡ་སྟོན་ཐངས།

* སྐད་སྒྲ་ (སྐད་ཅན་ཡང་ན་སྐད་མེད་པ།)

##### གློ་བའི་ནད།

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བའི་དབྱངས་རྟ་ཡོད།

| Articulation | བི་ལ་བི་ཡལ | ལྦིའོ་ཌེནཊལ། | Dental | Alveolar | Postalveolar | རི་ཊོ་ཕེལེགསི། | Palato­alveolar | Alveolo-palatal | Palatal | Post-palatal | Velar | Post-velar | Uvular | Pharyngeal | Epiglottal | Glottal | Bidental |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasal | m̥ | m | ɱ̊ | ɱ | n̪̊ | n̪ | n̥ | n | n̠̊ | n̠ | ɳ̊ | ɳ |  |  |  | ȵ | ɲ̊ | ɲ |  |  | ŋ̊ | ŋ |  |  | ɴ̥ | ɴ |  |
| Plosive | p | b | p̪ | b̪ | t̪ | d̪ | t | d | t̠ | d̠ | ʈ | ɖ |  |  | ȶ | ȡ | c | ɟ | 𐓦 | ꬶ | k | ɡ |  |  | q | ɢ | ꞯ | 𝼂 | ʡ |  | ʔ |  |
| Sibilant Affricate |  | ts | dz | t̠s̠ | d̠z̠ | ʈʂ | ɖʐ | t̻˗ʃ | d̻˗ʒ | ȶɕ | ȡʑ |  |
| Non-Sibilant Affricate | pɸ | bβ | p̪f | b̪v | t̪θ | d̪ð |  | ɹb |  |  |  | ɖ𝼕 |  |  |  |  | cç | ɟʝ |  |  | kx | ɡɣ |  |  | qχ | ɢʁ | ꞯħ | 𝼂ʕ | ʡʜ | ʡʢ | ʔh |  |
| Sibilant Fricative |  | s | z | s̠ | z̠ | ʂ | ʐ | ʃ | ʒ | ɕ | ʑ |  |
| Non-Sibilant Fricative | ɸ | β | f | v | θ | ð |  | ɹ |  |  |  | 𝼕 |  |  |  |  | ç | ʝ | ɧ |  | x | ɣ |  |  | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h | ɦ | h̪͆ | ɦ̪͆ |
| Approximant | ɸ˕ | β̞ | ʋ̥ | ʋ | θ̞ | ð̞ | ɹ̥ | ɹ | ɹ̠̊ | ɹ̠ | ɻ̊ | ɻ |  |  |  |  | j̊ | j |  | j᫢ | ɰ̊ | ɰ |  |  | χ᫛ | ʁ̞ | ħ̞ | ʕ̞ | ʜ̞ | ʢ̞ | h̞ | ɦ̞ | h̪͆˕ | ɦ̪͆˕ |
| Tap or Flap |  |  |  | ⱱ |  |  |  | ɾ |  | ɾ̠ |  | ɽ |  |  |  |  |  |  |  |  | k̮ | ɡ̆ |  | ɡ̆˗ |  |  |  |  |  |  |  |
| Trill |  | ʙ |  |  |  |  | r̥ | r |  | r̠ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ʀ |  |  |  |  |  |
| ཧིསི་ལེསི ཕྱོགས་ཕྱོགས ཕི་རི་ཀེ་ཊིབ། |  |  |  | ɬ | ɮ |  |  | ꞎ | 𝼅 |  |  |  | 𝽧 | 𝼆 |  |  |  | 𝼄 |  |  |  |  |  |  |
| Lateral approximant |  |  | l̪ |  | l |  | l̠ |  | ɭ |  |  |  | ȴ |  | ʎ |  |  |  | ʟ |  |  |  |  |  |
| Lateral flap |  |  |  |  | ɺ |  | ɺ̠ |  | 𝼈 |  |  |  |  |  | ʎ̮ |  |  |  | ʟ̆ |  |  |  |  |  |

##### གློ་བ་མ་ཡིན་པ།

རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་གདངས་ཡི་གེའི་གློ་བ་མ་ཡིན་པའི་གསལ་བྱེད་རེའུ་མིག་ཅིག་ཡོད།

| Articulation | བི་ལ་བི་ཡལ | Labiodental | Linguolabial | Dental | Alveolar | Postalveolar | Retroflex | Palatoalveolar | Alveolopalatal | Palatal | Postpalatal | Velar | Postvelar | Uvular | Postuvular | Pharyngeal | Epiglottal | Bidental |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ejective plosive | pʼ | bpʼ |  | t̼ʼ | t̪ʼ | tʼ | t̠ʼ | ʈʼ |  |  | cʼ | c̠ʼ | kʼ | k̠ʼ | qʼ | q̠ʼ |  | ʡʼ |  |
| Ejective sibilant affricate |  |  | tsʼ | t̠s̠ʼ | ʈʂʼ | tʃʼ | tɕʼ |  |
| Ejective non-sibilant affricate | pɸʼ | bpɸʼ | pfʼ |  | tθʼ | tɹ̝̊ʼ |  |  |  |  | cçʼ |  | kxʼ |  | qχʼ |  |  |  |  |
| Ejective sibilant fricative |  |  |  |  | sʼ |  | ʂʼ | ʃʼ | ɕʼ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ejective non-sibilant fricative | ɸʼ | fʼ |  | θʼ |  |  |  |  |  | çʼ |  | xʼ |  | χʼ |  | ħʼ |  | h̪͆ʼ |
| Ejective sibilant lateral affricate |  |  |  |  | tʪʼ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ejective non-sibilant lateral affricate |  |  |  |  | tɬʼ |  |  |  |  | cʎ̥ʼ |  | kʟ̝̊ʼ |  |  |  |  |  |  |
| Ejective sibilant lateral fricative |  |  |  |  | ʪʼ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ejective non-sibilant lateral fricative |  |  |  |  | ɬʼ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Implosive | ɓ |  |  | ɗ̪ | ɗ |  | ᶑ |  |  | ʄ |  | ɠ |  | ʛ |  |  |  |  |
| Click | ʘ |  |  | ǀ | ǃ |  | 𝼊 | ǂ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Nasal click | ʘ̃ |  |  | ǀ̃ | ǃ̃ |  |  | ǂ̃ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Lateral click |  |  |  |  | ǁ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Lateral nasal click |  |  |  |  | ǁ̃ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Percussive | ʬ |  |  |  | ¡ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ʭ |

##### མཉམ་འབྲེལ་དང་ གཉིས་ལྡན་/གསུམ/བཞི་ལྡན་/ལ་སོགས་པ་-མཉམ་སྦྲེལ་འབད་ཡོདཔ།

མཉམ་སྦྲགས་དང་ གཉིས་/གསུམ་/བཞི་/ལ་སོགས་པ་ཚུ་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་མི་འདི་ མཉམ་སྦྲགས་འབད་དེ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་ཚུ་ཨིན།

| IPA: གཅིག་ཁར་སྒྲདང་མཉམ་དུའབྲིང་རིམ་པarticulation། |
| --- |
|

| Labialized approximant |  | Labialized fricative |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ɥ̊ | ɥ | Palatal | çʷ | ʝʷ | Palatal |
| j̊˗ʷ | j˗ʷ | Post-palatal | ç˗ʷ | ʝ˗ʷ | Post-palatal |
| w̥ | w | Velar | ʍ | ɣʷ | Velar |

 |
| ཐིག་ཁྲམ་ཆ་ཚང་། |

### དབྱངས་རྟགས།

IPA དབྱངས་རྟ་ཚུ་ འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དབྱངས་རྟགས་ཐིག་ཁྲམ་ནང་ གོ་རིམ་སྒྲིག་ཡོདཔ་ཨིན།

* ལྕེའི་མཐོ་ཚད་ (ཁ་བསྡམས། དཀྱིལ་མ། ཁ་ཕྱེ།)

* ལྕེའི་རྒྱབ་ལྗོངས།

* མཆུ་སྒྲོས་སྒོར་རིམ།

##### ཐིག༌ཁྲམ

དབྱངས་ཀྱི་རེའུ་མིག་ཡོད།

|  | Far-front | Front | Near-front | Central | Near-back | Back | Far-back |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Far-close |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Close |  |  | i | y |  |  | ɨ | ʉ |  |  | ɯ | u |  |  |
| Near-close |  |  |  |  | ɪ | ʏ |  |  |  | ʊ |  |  |  |  |
| Close-mid |  |  | e | ø |  |  | ɘ | ɵ |  |  | ɤ | o |  |  |
| Mid |  |  | ᴇ | ꭥ̷ |  |  | ə | ᴔ |  |  |  | ꭥ |  |  |
| Open-mid |  |  | ɛ | œ |  |  | ɜ | ɞ |  |  | ʌ | ɔ |  |  |
| Near-open |  |  | æ |  |  |  | ɐ |  |  |  |  |  |  |  |
| Open |  |  | a | ɶ |  |  | ä |  |  |  | ɑ | ɒ |  |  |
| Far-open |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

### ཌའི་ཀིརི་ཊིཀསི།

ཌའི་ཀིརིཊིཀསི་ཚུ་ མཉམ་འབྲེལ་ཚིག་བརྗོད་/ཁ་སྐོང་སྒྲ་གདངས་ཁ་གསལ་ཚུ་སྟོན་ནིའི་དོན་ལུ་ རྟགས་ཚུ་ལུ་ཁ་སྐོང་བཀོད་མི་རྟགས་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ཨིན།

Template:IPA diacritics

### ཡན་ལག་ཆ་ཤས་ཚུ།

suprasegmentals ཚུ་གིས་ ཁ་སླབ་མི་ལ་ལུ་ཅིག་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་ཚུགས། སྒྲ་སྐད་ཚུ་གིས་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་གདངས་འདི་ ཞུན་དག་འབད་ཚུགས་རུང་ སླབ་པའི་སྐབས་ སྐད་ཀྱི་གདངས་འདི་ ཡར་སེང་དང་མར་ཕབ་འགྱོཝ་ཨིན།

| Length, stress, and rhythm |
| --- |
| ˈke | Primary stress (appears before stressed syllable) | ˌke | Secondary stress (appears before stressed syllable) |
| eː kː | Long (vowel or consonant) | ə̆ ɢ̆ | Extra-short; flap |
| eˑ | Half-long | ʎ̮ |
| ek.ste eks.te | Syllable break (internal boundary) | es‿e | Linking (lack of a boundary; a phonological word) |
| Intonation |
| **|** | Minor or foot break | **‖** | Major or intonation break |
| ↗︎ | Global rise | ↘︎ | Global fall |
| Up- and down-step |
| ꜛke | Upstep | ꜜke | Downstep |

| Pitch diacritics |
| --- |
| ŋ̋ e̋ | Extra high | ŋ̌ ě | Rising | ŋ᷄ e᷄ | Mid-rising |
| ŋ́ é | High | ŋ̂ ê | Falling | ŋ᷅ e᷅ | Low-rising |
| ŋ̄ ē | Mid | ŋ᷈ e᷈ | Peaking (rising–falling) | ŋ᷇ e᷇ | High-falling |
| ŋ̀ è | Low | ŋ᷉ e᷉ | Dipping (falling–rising) | ŋ᷆ e᷆ | Mid-falling |
| ŋ̏ ȅ | Extra low | (etc.) |

| Chao tone letters |
| --- |
| ˥e | ꜒e | e˥ | e꜒ | High |
| ˦e | ꜓e | e˦ | e꜓ | Half-high |
| ˧e | ꜔e | e˧ | e꜔ | Mid |
| ˨e | ꜕e | e˨ | e꜕ | Half-low |
| ˩e | ꜖e | e˩ | e꜖ | Low |
| ˩˥e | ꜖꜒e | e˩˥ | e꜖꜒ | Rising (low to high or generic) |
| ˥˩e | ꜒꜖e | e˥˩ | e꜒꜖ | Falling (high to low or generic) |
| (etc.: see below) |

Original (restricted) set of Chao tone letters| Register | Level | Rising | Falling | Peaking | Dipping |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| e˩ | e˩˩ | e˩˧ | e˧˩ | e˩˧˩ | e˧˩˧ |
| e˨ | e˨˨ | e˨˦ | e˦˨ | e˨˦˨ | e˦˨˦ |
| e˧ | e˧˧ | e˧˥ | e˥˧ | e˧˥˧ | e˥˧˥ |
| e˦ | e˦˦ |  |  | e˧˥˩ | e˧˩˥ |
| e˥ | e˥˥ | e˩˥ | e˥˩ | e˩˥˧ | e˥˩˧ |

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།