# ཡུ་ནའི་ཊེཌ་ཀིང་ཌོམ། United Kingdom

ཡུ་ཀེ་གི་རྒྱལ་དར།
**ངོ་སྤྲོད།**

ཡུ་ནའི་ཊེཌ་ཀིང་ཌོམ་༼ཡིའུ་ཀེ།༽ འདི་ ནུབ་བྱང་ཡུ་རོབ་ནང་ཡོད་པའི་ ཨིང་ལེནཌ། ཨིས་ཀོཊ་ལེནཌ། ཝེལསི། བྱང་ཕྱོགས་ཨ་ཡར་ལེནཌ་ཚུ་གིས་བསྡོམས་ཏེ་བཟོ་བའི་ མཚོ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་གི་རྒྱ་ཚད་ཧ་ལམ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༢༤༣,༠༠༠ ཁྱབ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཨེཊ་ལེན་ཊིཀ་རྒྱ་མཚོ།(Atlantic Ocean) ནོརཏ་སི།(North Sea) ཨིང་ལིཤ་ཅེ་ནཱལ།(English Channel) ཨའི་རིཤ་སི་(Irish Sea)གི་རྒྱ་མཚོ་ཚུ་གིས་ མཐའ་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ།**

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཨིང་ལེནཌ་གི་ལྷོ་ཤར་ལུ་ གནས་ཡོད་པའི་ ལཱན་ཌཱན་ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ དངུལ་འབྲེལ་དང་ ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ སྲིད་དོན་གྱི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་སྤྱི་གི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་གཙོ་བོ་གཞན་མི་ཚུ་ཡང་ ཨིང་ལེནཌ་ནང་འབདན་ མེན་ཅེསི་ཊར་དང་ བར་མིང་ཧམ་ དེ་ལས་ ལི་བར་པུའུལ་ཚུ་ཨིན་མས། ཨིས་ཀོཊ་ལེནཌ་ལུ་འབདན་ ཨི་ཌིན་བརག་དང་ གལསི་གོ། ཝེལསི་ལུ་འབདན་ ཀཱར་ཌིཕ། བྱང་ཕྱོགས་ ཨ་ཡར་ལེནཌ་ལུ་འབདན་ བེལ་ཕསཊ་ཨིན་པས།

**མི་རློབས།**

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་ཚོད་ ཡིའུ་ཀེ་གི་མི་རློབས་འདི་ ས་ཡ་ ༦༨ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་འདི་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་གནས་ཚད་ནང་ མི་རློབས་མང་ཤོས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་མས། མི་རློབས་འདི་ མང་ཆེ་བ་ཁྲོམ་ཁར་ཨིནམ་དང་ མི་རློབས་སྣ་ཚོགས་འདི་གིས་ དུས་རབས་ལས་བཅད་དེ་ གནས་སྤོ་འོང་མི་དང་ དབང་འོག་རྒྱལ་ཁབ་ལས་འོང་མི་གི་ རྒྱལ་རབས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་འབོར་ལོ་ན་རྒས་མི་ ཡར་སེང་འགྱོ་བའི་ཚ་གྱང་ཡོད་རུང་ ཕྱི་མི་ནང་སྐྱོད་ལས་བརྟེན་ མི་རློབས་ཡར་སེང་རྒྱུན་སྐྱོང་ལུ་ ཕན་ཐོགས་འདི་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མི་རིགས།**

ཡིའུ་ཀེ་འདི་ མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། མང་ཤོས་ར་ དཀརཔོ་གི་བིརི་ཊིཤ་དང་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡཱན། མི་གནགཔོ་གི་རིགས་ལས་ ཨཕ་རི་ཀཱན་དང་ ཀེ་རི་བི་ཡཱན། ཨ་རབ། ཤར་ཡུ་རོབ་ཀྱི་མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཚུ་གི་ མི་རློབས་ཡང་རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟེ་བ་ཚུ་ནང་ ལམ་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་ ཡུ་ཀེ་གི་མི་སྡེའི་གནས་སྟངས་ཨིན་མས།

**ཁ་སྐད།**

ཨིང་ལིཤ་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་ཨིནམ་དང་ ག་ཏེ་ལུ་ཡང་སླབ་ཨིན་པས། ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་སྐད་ཚུ་ནང་ ཝེལཤ། ཨིསི་ཀོ་ཊིཤ་གེ་ལིཀ། ཨའི་རིཤ་ཚུ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ ནང་སྐྱོད་འབད་མིའི་ཁ་སྐད་ཚུ་ཡང་ པཱན་ཇ་བི། ཨུར་དུ། པོ་ལིཤ། ཨ་ར་བིཀ་གི་ཁ་སྐད་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་བརྡ་བྱང་འདི་ ཝེལསི་ལུ་དང་ ས་གོ་ལ་ལུ་ཅིག་སྦེ་ ཨིསི་ཀོཊ་ལེནཌ་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ཨཡར་ལེནཌ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བྱུང་རབས་དང་ཆོས་ལུགས།**

ཡུ་ཀེ་ལུ་ བྱུང་རབས་འདི་ གཏིང་ཟབ་དང་ ནུས་པ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཧེ་མའི་དུས་སྐབས་ཅིག་ནང་ གླིང་ཆེན་ཚུ་ནང་ཁྱབ་ཡོད་པའི་ བིརི་ཊིཤ་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ནུག། འཛམ་གླིང་ནང་ ལཱ་འགན་གཙོ་བོ་འབག་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ བཟོ་གྲྭའི་གོང་འཕེལ་གླིང་སྒྱུར་དང་ འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་ དེ་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་སྐྱོང་ཚུ་ནང་ ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས་འདི་ སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཨེང་ལི་ཀེན་ནི་ཟམ་(Anglicanism)དང་ ཀེ་ཐོ་ལི་སི་ཟམ་(Catholicism) དེ་ལས་ པེརས་བའི་ཊིརི་ནི་ཟམ་(Presbyterianism)ཚུ་ ཧེ་མ་ལས་ར་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱི་གྲངས་སུ་ ཁ་ཆེ། ཧིན་དུ། སིཀ་ཁི་ཟམ། ཡ་ཧུ་དཱ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཁྲོམ་ཚོགས་གོང་འཕེལ།**

བིརི་ཊིཤ་གི་ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ བྱུང་རབས་དང་ དེང་སང་གི་ལྟེ་བ་ཨིན་པས། ལཱན་ཌཱན་ཁྲོམ་ཚོགས་ལུ་ ས་གོ་ཁག་ཆེ་བ་རང་ བཱ་ཀིང་ཧམ་ཕོ་བྲང་དང་ ལཱན་ཌན་གྱི་ཀ་རིང་ཚུ་ངོམ་སྟོནམ་ཨིན་མས། ཨི་ཌིན་བརཀ་ཁྲོམ་སྡེ་ལུ་ བཙན་རྫོང་དང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་གྱི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེའི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ མི་དམངས་ཞབས་ཏོག་དང་ སྤྲོ་སྟོན་ དེ་ལས་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ལས་ ཤེས་ཡོན་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ འཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།**

ཡུ་ཀེ་ལུ་ ས་དྲོད་རན་ཏོག་ཏོ་གི་ ས་གཤིས་ཡོདཔ་དང་ དེ་ནང་ གནམ་བྱཱར་རན་ཏོག་ཏོ་དང་ གནམ་དགུན་བསིལ་སུ་ཅིག་ དེ་ལས་ ཆརཔ་འཕྲལ་འཕྲལ་ར་རྐྱབ་ཨིན་པས། ཉིན་རེ་ནང་ གནམ་གཤིས་འདི་ འགྱུར་ཡི་ར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ དགའ་ཤོས་ར་ གཡུས་ཁ་ལས་ཕར་ཧོ་ལྡེམ་ལྡེ། སྤོ་ཏོ་སྒང་ཏོའི་ས་ཆ། གངས་རི། མཚོ་འགྲམ་རིངམོ་ཚུ་ཡོདཔ་ལས་ མཛེས་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ སའི་ཆགས་ལུགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཡིའུ་ཀེ་འདི་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཡོད་པའི་ རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་བརྒྱུད་འདི་ ༼ད་ལྟོ་མི་དབང་རྒྱལ་པོ་ཅཱལསི་ ༣ པ་༽ རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ དབུ་ཁྲིདཔ་ཨིནམ་དང་ གཞུང་སྐྱོང་དབང་ཚད་ངོ་མ་འདི་ བློན་ཆེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ མངའ་སྡེ་ཚུ་ལུ་ གཞུང་སྐྱོང་དབང་ཚད་ བྱིན་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ ཨིསི་ཀོཊ་ལེནཌ་དང་ ཝེལསི་ དེ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ཨཡར་ལེནཌ་མངའ་སྡེ་ཚུ་ནང་ ས་གནས་དང་འཁྲིལ་ རང་སྐྱོང་གི་དབང་ཚད་ཀྱི་ གནས་ཚད་ཡང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རང་བཞིན་ཆགས་རབས།**

ཡིའུ་ཀེ་ལུ་ གངས་རི་ དཔེར་ན་ ཨིསི་ཀོ་ཊིཤ་ཧའི་ལེནཌ་དང་ ཨིསི་ནོ་ཌོ་ནི་ཡ། ས་ཐང་དམའ་ས། གཙང་ཆུ་ཐེམསི་དང་སེ་ཝརན། མའིལ་ ༧༠༠༠ དེ་ཅིག་གི་མཚོ་འགྲམ་ཚུ་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་དང་ ནགས་ཚལ་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཡིའུ་ཀེ་འདི་ གོང་འཕེལ་སྦོམ་འགྱོ་ཡོདཔ་དང་ ཞབས་ཏོག་གུ་གཞི་བཞག་པའི་དཔལ་འབྱོར་དང་གཅིག་ཁར་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་ ཌོ་ལར་ཐེར་འབུམ་ ༣.༥ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལས་སྡེ་གཙོ་བོ་གི་གྲངས་སུ་ དངུལ་འབྲེལ། བཟོ་སྐྲུན། སྨན་བཟོ། འཕྲུལ་རིག། གསར་གཏོད་ཅན་གྱི་བཟོ་གྲྭ་ཁང་ཚུ་ ཚུདཔ་ཨིན། ཕྱིར་ཚོང་གཙོ་བོ་ར་ འཕྲུལ་ཆས། སྣུམ་འཁོར། རྫས་སྦྱོར། དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ནང་འདྲེན་གྱི་གྲངས་སུ་ གློག་འཕྲུལ་དང་ བཟའ་འཐུང་ དེ་ལས་ ནུས་ཤུགས་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་པས།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

འཛམ་གླིང་ནང་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་ སྒྱུར་བའི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ བིརི་ཊིཤ་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ རྩོམ་རིག། གློག་བརྙན། སྙན་ཆ། བཟོ་བཀོད་ཚུ་ཨིན་པས། ཨིས་ཀོཊ་ལེནཌ་ལུ་ཡོད་པའི་ སྨད་གཡོགས་ཀིལཊ་(kilt)དང་ ཨིང་ལེནཌ་ལུ་ཡོད་པའི་ བའོ་ལར་གྱི་ཞྭམོ་(bowler hat)ལ་སོགས་པའི་ སྔར་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་ ལག་ལེན་ཉམས་ཏེ་ ད་རེས་མང་ཤོས་ར་ དཔེ་བཏོན་གི་དོན་ལུ་རྐྱངམ་ཅིག་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་པས། དེང་སང་བིརི་ཊིཤ་གི་དུས་བབ་གྱོན་ཆས་ཚུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་དང་ དཔེ་བཏོན་གྱི་མིང་གཏམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ལྟ་བཤལ།**

རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ས་རྟགས། རྒྱལ་འཛིན་གྱི་སྔར་སྲོལ། རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ། ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་ཚུ་ཡོད་པའི་ ཡིའུ་ཀེ་འདི་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གི་འོང་ས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་ཚུ་གི་གྲངས་སུ་ ཨིས་ཊོན་ཧེནཆ།(Stone henge) ཝེསཊ་མིནསི་ཊར་ཨེ་བི། ཨི་ཌིན་བརཀ་བཙན་རྫོང་། ད་ལེཀ་ཌིས་ཊིཀ་(The Lake District)ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ལཱན་ཌཱན་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟ་སྐོར་པ་ས་ཡ་སྦེ་བཀུག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྩེད་རིགས།**

ཡིའུ་ཀེ་འདི་ རྐང་རྩེད། རག་བི། གཡུག་རིལ། ཐང་རིལ། རྒྱུག་རྩེད་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ རྩེད་རིགས་ལེ་ཤ་གི་སྐྱེ་ཡུལ་ཨིན། འདི་ལུ་ཨོ་ལིམ་པིག་དང་ཝིམ་བཱལ་ཌཱོན་བཟུམ་མའི་ དུས་སྟོན་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན། རྐང་རྩེད་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཨིནམ་དང་ པིརི་མི་ཡར་རྩེད་འགྲན་(Premier League)འདི་ འཛམ་གླིང་གི་རྩེད་འགྲན་ དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིན།

**བཞེས་སྒོ།**

བིརི་ཊིཤ་གི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡང་ ཉ་དང་ཁ་ཟས།(fish and chips) རོསིཏ་ཌི་ནར།(roast dinners) ཤེ་ཕརདས་པཱའི།(shepherd’s pie) ཨིང་ལིཤ་དྲོ་མཛར་(full English breakfast)ཚུ་ ཨིན་པས། ལམ་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་སླ་བསྲེ་ལས་བརྟེན་ རྒྱ་གར་དང་ རྒྱ་ནག་ དེ་ལས་ མེ་ཌི་ཊེ་རེ་ནི་ཡཱན་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བཞེས་སྒོ་ གལ་གནད་ཅན་ཅིག་ལུ་གྱུར་ནུག། ཉི་མའི་ཇ་འདི་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ ལམ་སྲོལ་ལག་ལེན་ཅིག་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཡིའུ་ཀེ་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཉེན་སྲུང་ཚོགས་སྡེ་གི་ གཏན་འཇགས་ཀྱི་འཐུས་མི། ཇི་སེ་བེན་(G7)། ནེ་ཊོ།(NATO) འཛམ་གླིང་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་(Commonwealth of Nations)འཐུས་མི་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལུ་ཡུ་རོབ་གཅིག་བསྡོམས་ཚོགས་པ་ལས་(European Union) ཐོན་འགྱོ་སྟེ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ་ལུ་ གནོད་པ་བྱུང་ནུག། ཡིའུ་ཀེ་གིས་ ཡུ་ཨེས་དང་ ཡུ་རོབ་ དེ་ལས་ ཧེ་མ་དབང་འོག་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་སྒྲིང་སྒྲི་སྦེ་བཞགཔ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཡུ་ནའི་ཊེཌ་ཀིང་ཌོམ་འདི་ རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ་དང་ དེང་སང་གི་གོང་འཕེལ་ལས་བརྟེན་ སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ལམ་སྲོལ་གྱི་གཞི་རྟེན་གཏིང་ཟབ། དམངས་གཙོའི་གཞུང་སྐྱོང་། མི་རློབས་སྣ་ཚོགས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ངོ་ཡོད་པ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འཛམ་གླིང་གི་ལས་འབྲེལ་གྱི་ནང་ལུ་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་ ལམ་སྲོལ་དང་ ཤེས་ཡོན་ དེ་ལས་ གསར་གཏོད་ཀྱི་ནང་ལུ་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ས་གོ་ཅིག་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱབ་རྟེན།**

 Kingdom