# संस्कृत भाषा

| संस्कृत |
| --- |
| *Saṃskṛtam* संस्कृतम् |
| देवनागरी लिपि मी *संस्कृतम्* |
| उच्चारण | [sə̃skr̩t̪əm] pronunciation  |
| क्षेत्र | दक्खिन एसिया दक्खिनपूर्वी एसिया का हिस्साअन |
| युग | c. 2nd millennium BCE – 600 BCE (Vedic Sanskrit), after which it gave rise to the Middle Indo-Aryan languages. Continues as a liturgical language (Classical Sanskrit). |
| पुनरुद्धार | A few attempts at revival have been reported in Indian and Nepalese newspapers.

भारत: १४,१३५ भारतीयअन claimed Sanskrit to be their mother tongue in the 2001 Census of India:
नेपाल: १,६६९ नेपाली in 2011 Nepal census reported Sanskrit as their mother tongue. |
| भाषा परिवार | Indo-European
* Indo-Iranian
	+ Indo-Aryan
		- **संस्कृत**
 |
| शुरुवाति स्वरूप | वेदिक संस्कृत
 |
| लेखन प्रणाली | देवनागरी (आधिकारिक) विभिन्न ब्राह्मीय लिपिइन मी लगै लेखिन्छ। |
| भाषा सङ्केतअन |
| ISO 639-1 | `sa` |
| ISO 639-2 | `san` |
| ISO 639-3 | `san` |
| ग्लोट्टोलग | `sans1269` |

**संस्कृत** दक्षिण एसीयाको एक शास्त्रीय भाषा हो। येलाई **देववाणी** अथवा **सुरभारती** लै भणीन्छ। यो दुनियाको सब है पुरानो उल्लेखित भाषाहरू मध्ये एक हाे । संस्कृत हिन्द-यूरोपीय भाषा-परिवारको हिन्द-ईरानी शाखाको हिन्द-आर्य उपशाखामा समाविष्ट छ । येले **आदिम-हिन्द-यूरोपीय भाषा**सित अधिक मेल खान्छ। आधुनिक दक्षीण एशियाली भाषाहरू जस्तै नेपाली भाषा, उर्दू, कश्मीरी भाषा, उडिया, बांग्ला, मराठी, सिन्धी, पंजाबी, आदि यसैबाट उत्पन्न भएका हुन् । यी सबै भाषाहरूमा यूरोपीय बंजारहरूको रोमानी भाषा पनि समाविष्ट छ । हिन्दू धर्मसँग सम्बन्धित लगभग सबै धर्मग्रन्थ संस्कृतमा लेखिएका छन् । आज पनि हिन्दू धर्मका अधिकतम यज्ञ र पूजा संस्कृत भाषाका माध्यमबाट नैं सम्पन्न हुन्छन् ।

## इतिहास

देवी माहत्म्य
## संस्कृतका विकिपिडिया प्रकल्प

* संस्कृत विकिपीडिया
* संस्कृत (संस्कृत विकोश:)
* **संस्कृत विकिस्रोतम्** ( Sanskrit Wikisource )
* **संस्कृत विकि पुस्तकानि** ( Sanskrit Wiki Books )

## सन्दर्भ

## वाह्य सूत्र

* राष्ट्रिय संस्कृत संस्थान
* भारतीय विश्वविद्यालहरूमा संस्कृतमा आधारित शोध प्रबन्धहरूको निर्देशिका (राष्ट्रिय संस्कृत संस्थान)
* संस्कृत गूगल समूह

### संस्कृत संसाधन

* Links to Sanskrit resources
* Sankrit Web
* Sanskrit Fonts: South Asian Language and Resource Center - Sanskrit
* Discover Sanskrit Archived 2006-05-07 at the Wayback Machine.
* Sanskrit Documents
* Sanskrit Texts and Stotras
* Omkarananda Ashram's Sanskrit Page

### संस्कृत सामग्री

* Sanskrit Documents
* संस्कृतका अनेकानेक ग्रन्थ, देवनागरी मा Archived 2003-12-09 at the Wayback Machine.
* Virtual e-Text Archive of Indic Texts ( Indology page )
* वैदिक साहित्य : महर्षि वैदिक विश्वविद्यालय Archived 2008-09-29 at the Wayback Machine. - पी डी एफ प्रारूप, देवनागरी
* गौडीय ग्रन्थ-मन्दिरमा सहस्रहरू संस्कृत ग्रन्थ, बलराम इनकोडिंग मा Archived 2010-11-27 at the Wayback Machine.
* GRETILमा सहस्रहरू संस्कृत ग्रन्थ, अनेक स्रोतहरूबाटसे, अनेक इनकोडिंगमा Archived 2010-11-07 at the Wayback Machine.
* संगणीकृतम बौद्ध संस्कृत त्रिपिटकम् Archived 2008-02-23 at the Wayback Machine. (Digital Sanskrit Buddhistt Canon)
* TITUS Indica - Indic Texts
* Internet Sacred Text Archive - यहाँ धेरै हिन्दू ग्रन्थ अङ्ग्रेजीमा अर्थका साथ उपलब्ध छन्। कहीं-कहीं मूल संस्कृत पाठ पनि उपलब्ध छ।
* क्ले संस्कृत पुस्तकालय संस्कृत साहित्यका प्रकाशक छं; यहाँमा पनि धेरै सारी सामग्री डाउनलोडका लागि उपलब्ध छ।
* मुक्तबोध डिजिटल पुस्तकालय
* भारत विद्या Archived 2009-06-15 at the Wayback Machine.
* संस्कृत इ-पुस्तकहरू
* मुक्तबोध इंडोलोजिकल रिसर्च इंस्टिट्यूट Archived 2011-07-25 at the Wayback Machine. (तंत्र एवं आगम साहित्यमा विशेष सामग्री)
* Asian Classic Input Project Archived 2010-07-10 at the Wayback Machine.
* Sanskit Library
* Digital Corpus of Sanskrit Archived 2011-10-26 at the Wayback Machine. (a searchable collection of lemmatized Sanskrit texts)

### शब्दकोश

* **संस्कृत-नेपाली कोश** (राज संस्करण) (गूगल पुस्तक ; रचनाकार - वामन शिवराम आप्टे)
* Monier Williams Dictionary (२००६ revision) - यसमा संस्कृत शब्दहरूका अङ्ग्रेजी अर्थ दिइएकाछन्।। शब्द इन्पुट Harvard-Kyoto , SLP१ वा ITRANSमा देने सुविधा छ।
* आप्टे अङ्ग्रेजी --> संस्कृत शब्दकोश - यसमा परिणाम इच्छानुसार देवनागरी, iTrans, रोमन यूनिकोड आदिमा प्राप्त गरे जा सक्दछन्।
* संक्षिप्त संस्कृत-आंग्लभाषा शब्दकोश (Concise Sanskrit-English Dictionary) - संस्कृत शब्द देवनागरीमा लिखे भए छन्। अर्थ अङ्ग्रेजी मा। लगभग १० हजार शब्द। डाउनलोड गरेर आफलाईन उपयोगका लागि उत्तम !
* The Student's English-Sanskrit Dictionary (गूगल पुस्तक ; लेखक - Vaman Shivaram Apte)
* Monier-Williams Dictionary Archived 2008-01-26 at the Wayback Machine., searchable
* Monier-Williams Dictionary, printable
* Monier-Williams: DICT & HTML, downloadable
* Online Hypertext Dictionary
* The Sanskrit Heritage Dictionary
* Sanskrit-->French dictionary (download) Archived 2008-02-27 at the Wayback Machine. (The Sanskrit Heritage Dictionary)
* Sanskrit Dictionary
* Glossary of Sanskrit Terms

* A Brief Sanskrit Glossary Archived 2008-02-05 at the Wayback Machine. with the meanings of common Sanskrit spiritual terms. Recently updated.

### संस्कृत विषयक लेख

* संस्कृत विषयक लेख सूची - संस्कृतको महत्ता एवं अन्य पहलुहरूमा विविध लेखहरूका लिंक
* संस्कृत - विज्ञान र कंप्यूटरको समर्थ भाषा
* सशक्त भाषा संस्कृत‌ Archived 2011-07-03 at the Wayback Machine.
* The Wonder that is Sanskrit Archived 2009-07-17 at the Wayback Machine.
* Sanskrit: The Mother of All Languages, अत्यन्त ज्ञानवर्धक लेख, तीन भागहरू मा।
* संस्कृतका बारेमा महापुरुषहरूका विचार (अङ्ग्रेजीमा) Archived 2011-08-17 at the Wayback Machine.
* Sanskrit as Indian Networking language (INL)
* Some characteristics of Sanskrit Archived 2009-10-30 at the Wayback Machine.
* History of Sanskrit Archived 2011-10-12 at the Wayback Machine.
* अन्ताराष्ट्रिय भाषा संस्कृत ( लेखक : श्री लक्ष्मीनारायण गुप्त )

### संस्कृत साफ्टवेयर एवं उपकरण

* Diacritic Conversion - **diCrunch** Archived 2009-11-09 at the Wayback Machine. - Balaram / CSX / (X)HK / ITRANS / Shakti Mac / Unicode / Velthuis / X-Sanskrit / Bengali Unicode / Devanagari Unicode / Oriya Unicode आदि इनकोडिंगको परस्पर परिवर्तक
* रोमनलाई यूनिकोड संस्कृतमा लिप्यंतरित गर्ने उपकरण Archived 2009-09-29 at the Wayback Machine.
* **बरह** - कम्प्यूटरमा संस्कृत लिखने एवं फाण्ट परिवर्तनको औजार
* Computational Linguistics R&D at Special Centre for Sanskrit Studies, J.N.U. - यहाँ अनेक भाषाई उपकरण उपलब्ध छन्।
* **PaSSim** — Paninian Sanskrit Simulator
* Sanskrit Verse Metre Recognizer
* **गणकाष्टाध्यायी** - संस्कृत व्याकरणको साफ्टवेयर (पाणिनिका सूत्रहरूमा आधारित)
* Sanskrit Utilities Archived 2011-07-28 at the Wayback Machine. - Online Transliterator Sanskrit Dictionary, Sandhi, Pratyahara-Decoder and Metric Analyzer
* संस्कृतटूल्स - संस्कृत टूलबार
* **मेधा ३** Archived 2017-01-31 at the Wayback Machine. - संस्कृत की-बोर्ड (मेधा ३) [medhA ३ - a Sanskrit keyboard for Windows]

### संस्कृत जालस्थल/ब्लग

* सुसंस्कृतम् Archived 2011-09-19 at the Wayback Machine.
* संस्कृतम्
* Sanskrit Wisdom
* संस्कृताध्ययनम् - Learning Sanskrit by fresh approach
* संस्कृतम् - संस्कृतका बारेमा गूगल चर्चा समूह
* ललितालालितः Archived 2011-02-02 at the Wayback Machine.