Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Susumuni

**Susumuni** nopo nga mantad do kakamot poimpasi hiti id pomogunan.

Susumuni nopo nga organisma it poinsuang id pogun Planti. Momoguno do binabang tadau iti susumuni do papanau do potosintosis.

Susumuni kapaampai do toinsanan it songimpasi iy milo do momonsoi takanon momoguno do klorofil do papapanau potosintosis om momonsoi do kanji. Koonsi do susumuni misuai mantad do koonsi do buru-buru id pipiro kourasai tu susumuni nopo nga haro tolig koonsi.

Koubasanan nopo nga piibogion iti susumuni do pipiro koiradan miagal do :-

1. susumuni kibunga iri:
	1. mongua
	2. awu mongua
2. susumuni ingaa tua.

## Album

* Borassus flabellifer
* Tua do piasau pamira, Borassus flabellifer (noroitan do Thaati Munjilu) padagangon id tomu Guntur, India.
* Tonsi kunit
* Ubigantang oomis, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
* Pandan owongi toi *Pandanus amaryllifolius*
* Tapayas Kalipo
* Tapayas karika
* Sarai toi *Cymbopogon citratus*
* Bongkuang toi *Pachyrhizus erosus*
* Fuji (apol)
* Tunduk do sayur manis toi *Sauropus androgynus*
* Piasau toi*Cocos nucifera*

## Noputan labus

* Tree of Life
* Tumbuhan ubah-suai gen.
* Tumbuhan tropika
* Maklumat kayu.
# Angiosperma

| Angiosperma Temporal range:  |
| --- |
| Terrestrial: buttercupAquatic: water lilyWind-pollinated: grassInsect-pollinated: appleTree: oakForb: orchidDiversity of angiosperms |
| Scientific classification  |
| Kingdom: | Plantae |
| *Clade*: | Tracheophytes |
| *Clade*: | Spermatophytes |
| *Clade*: | Angiosperms |
| Groups (APG IV) |
|
Basal angiosperms
* Amborellales
* Nymphaeales
* Austrobaileyales

Core angiosperms
* Clades
	+ Magnoliids
	+ Monocots
	+ Eudicots
* Orders
	+ Chloranthales
	+ Ceratophyllales
 |
| Synonyms |
| * Anthophyta Cronquist
* Angiospermae Lindl.
* Magnoliophyta Cronquist, Takht. & W.Zimm.
* Magnolicae Takht.
 |

**Tumbuhan berbunga** nopo nga tinimungan susumuni moden poinggulu, i kapahangkum do susumuni i papaasil do linsou id suang do organ paganakan i poingkhusus i nointutunan sabaagi do bunga, id nombo do ovulari toi ko' karpel nosompon. Id suang do susumuni kilinsou do suai, (spermatofit), nointutunan sabaagi gimnosperma, ovul amu osompon maso proses pendebungaan.

## Sukuon
# Sains

**Sinin** toi **sains** nopo nga kokomoi ponimungan om ponguludan do kotoilaan do nunu nopo id pomogunan. Pongundodoitan do sains nokorikot mantad boros Latin, *scinetia*, it kikomoyon do tongoilaan om karalano do maganu kopoilaan suai tumimpuun do kinawayaan, maganu do kointalangan om kooturan mantad diri.

Karalano sains (basao: sinin) do monoriuk tiso-iso ahal nopo nga maya do momiri, monipong om momonsoi do pongu-ngumbal miampai do mongumbal papatarang do nokuro ahal nokomoi tu ajadi miagal diri. Tulun di monoguang do karaja diti roitan do monsisinin.

Oinsanan huguan sinin mositi do mongorulan soira do manahak katarangan kokomoi di ponoriukan diolo. Mogisogulu yolo do manahak katarangan di lobi sinonong. Haro nogi katarangan di lobi sinonong nga nung poinsusuai mantad katarangan di monsisinin do suai, maan papanaho kawagu ponoriukan pointilombus do maganu di katarangan lobi sinonong.

Huguan sinin nga momorisa tua pomusarahan do huguan sinin suai sasabab no do huguan sinin do suai nga tulun nogi it awu koinsodu mantad kosilapan. Mantad dilo, haro monsisinin suai di kitongunggan do momiri nung otopot iri tua pomusarahan monsisinin diri. Monugut do pinsingumbalan soginumu do pipiro sugut nopo nga iso-iso karalano do maganu kointalangan di otopot om kotunud.

Iti noh it pungaranan do karalano sintopik (Malayu: saintifik). Kogumuan tulun kapangaramit do karalano diti sobaagi do ralan iy milo tumboyoon do maganu kointalangan kokomoi do posorili, pomogunan, tinan do tulun toi tongoburu-buru om susuai poh. ilo noh do sorohon tokou kokomoi do sinin nopo nga iso karalano di pointolimbus kokomoi do tadau baino iy awu noh kopio otumboyo ontok hatus toun mantad baino.
# Sidtana'

**Sidtana'** (mantad topod hogot sorisid om tana') (Boros Inggilis: *Geography*) nopo nga ponoriukan kokomoi do suang pomogunan. Poinsuang do hiti nopo nga sinogit toi linasu do pomogunan, tana, susumuni om karalano do tulun do tumoguang ngawi diri.