Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ignacy Jan Paderewski

| Ignacy Jan Paderewski |
| --- |
|  Ignacy Jan Paderewski w 1921 |
| **Zakładne daty** |
| **datum naroźenja** | 1860 |
| **městno naroźenja** | Kuryłówka |
| **datum wumrěśa** | 29. junija 1941 |
| **městno wumrěśa** | New York City |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Ignacy Jan Paderewski** (\* 1860, † 29. junija 1941) jo był pólski komponist, pianist. Wón jo był premierminister wót 16. januara do 27. nowembra 1919.
# Lublińske wójwodstwo

**Lublińske wójwodstwo**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Wopon | Chórgoj |

 |
| **Zakładne daty** |
| płoń | 25 122,46 km² |
| ludnosć (2023) | 2 038 239 |
| [[Image:{{{kórta}}}|250px]] |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Lublińskie wójwodstwo** (pólski *województwo lubelskie*) jo jadno z 16 pólskich wójwodstwow, kótareż lažy w pódzajtšnej Pólskej. W lěśe 2022 jo tam bydliło 2.038.239 luźi. Głowne město toś togo wójwodstwa jo Lublin.
# Wolga

| Wolga |
| --- |
| **Swójske mě** | Волга |
| Wolga w UljanowskuWolga w Uljanowsku |
| DeltaDelta |
| **Stat** |  Rusojska |
| **Koordinaty** | **žrědło:** ﻿ / ﻿  **wulew:** ﻿ / ﻿  |
| **Pśestrěń** | 1.360.000 km² |
| **Dłujkosć** | 3.530 km |
| **Žrědło** | we Wałdajskich wušynach |
| **Wusokosć žrědła** | 228 m |
| **Wulew** | do Kaspiskego mórja |
| **Wusokosć wulewa** | minus 28 m |
| Kórśe |
|  |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Wolga** (rusojski **Волга**, tatarski **Идел/İdel**, mokšojski **Рав**, tšuwaski **Атӑл**, mariski **Юл**) jo wjelika rěka w Rusojskej a jo 3.530 km dłujka. Wolga ma swójo žrědło w dłujkowjacornem źělu pódzajtšnoeuropejskeje rowniny we Wałdajskich wušynach a wulewa se do Kaspiskego mórja.

## Sedlišća a města pśi Wolge

* Astrachan
* Wolgograd
* Saratow
* Samara
* Kazan
* Uljanowsk
* Nižny Nowgorod
* Jaroslavl
* Twer

a wjele drugich
# Gepard

| **Gepard** |
| --- |
|  |
| *Gepard (*Acinonyx jubatus*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **bźez ranga** | **Opisthokonta** |
| **Swět** | **Zwěrina** |
| **nadpórěd**: | Laurasiatheria |
| **pórěd**: | Rubjažne zwěrjeta (Carnivora) |
| **nadswójźba**: | (Feloidea) |
| **swójźba**: | Kóčki (Felidae) |
| **rod**: | *Acinonyx*  |
| **družyna** | Gepard |
| **wědomnostne mě** |
| Acinonyx jubatus |
| Schreber (1775) |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Gepard
**Gepard** (*Acinonyx jubatus*) jo rubjažne zwěrje ze swójźby kóckow (*Felidae*).

## Wopis

Gepard ma žołtojtu kóžu, jo carnje flakaty a dośěgnjo wusokosć ramjenjow wót 80 cm. Jogo głowa jo małki w poměrje k wjelikosć śěła. Njaso carne smugi mjaz wokom a blabu. Jogo nogi su śańke a dłujke. Małke pacy njasu pazory, kótarež njejsu zaśěgobne.

Młoźeta njasu až do 3. mjaseca dłujku, běłu griwu.

Gepard jo nejspěšnjejšy cycak, pśi comž spěšnosć wót až do 110 km/h dośěgnjo. Juž Sumerery su jogo za góńtwu antilopow dresěrowali.

## Rozšyrjenje

Wustupujo w stepach a pusćinach prědneje Indiskeje, Arabskeje a Afriki.

## Nožki

## Žrědła

* Jugendlexikon Biologie, 1988, ISBN 3-323-00043-9, bok 125 (nim.)
* Wolfgang Puschmann, BI-Lexikon Zootiere, VEB Biobliographisches Institut, Leipzig 1989, ISBN 3-323-00280-6, bok 125-126 (nim.)

## Eksterne wótkaze
# Kazachstan

Republika Kazachstan|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Қазақстан Республикасы Республика Казахстан |
| stolica | Astana |
| płoń | 2 724 900 |
| wobydlaŕstwo | 16.934.100 *(2013)* |
| gustosć zasedlenja | 6,2/km² |
| głowny reprezentant stata: | prezident Kassym-Jomart Tokaïev |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Älichan Smajylow |
| pjenjeze: | tenge |
| oficielna rěc: | kazachska, rusojska |
| narodna hymna: | Менің Қазақстаным |
| casowa cona: | +5 |
| znamje za wósobowe awta: | KAZ |
| njewótwisnosć: | 16. decembra 1991 wót Sowjetskego zwězka |
| internetowa domena: | .kz |
| telefonowe pśedwólenje: | +7 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Kazachstan** jo stat w srjejźnej Aziji, mały źěl jogo teritorija na pódwjacor rěki Ural słuša teke k Europje. Stolica jo Nursultan, lěcrownož jo Almaty nejwětše město..

## Geografija

Kazachstan granicujo z Rusojskeju, Chinskeju, Usbekistanom, Kirgiziskeju a Turkmeńskeju. Až do lěta 1991 jo był Kazachstan z źělowej republiku Sowjetskego zwězka.

## Wótkaz

 **Commons: Kazachstan** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne kraje* w Aziji[Pokazaś]

Afghanistan
• Armeńska
• Azerbajdžan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• Chinska
• Cypern
• Filipiny
• Georgiska
• *Gódowna kupa*
• *Hongkong*
• Indiska
• Indoneziska
• Irak
• Iran
• Israel
• Japańska
• Jemen
• Jordaniska
• *Pódpołdnjowa Osetija*
• Kambodža
• Katar
• Kazachstan
• Kirgiziska
• *Kokosowe kupy*
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• *Macao*
• Malaysia
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• *Palestina*
• Pódpołdnjowa Koreja
• Pódpołnocna Koreja
• Pódzajtšny  Timor
• Rusojska
• Saudi-Arabska
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• *Tibet*
• Turkmenistan
• Turkojska
• *Ujgurska*
• Usbekistan
• Vietnam
• Zjadnośone arabske emiraty

Zjadnośeństwo njewótwisnych krajow[Pokazaś]

Armeńska | Azerbajdžan | Běłoruska | Kazachstan | Kirgiziska | Moldawska | Rusojska | Tadźikistan | Turkmenistan | Usbekistan
# Papua-Neuguinea

Papua-Neuguinea|  |  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Independen Stet bilong Papua Niugini (tpi.)
Independent State of Papua New Guinea (eng.) |
| stolica | Port Moresby |
| płoń | 462.840 km² |
| wobydlaŕstwo | 5.545.268 (Staw julij 2005) |
| gustosć zasedlenja | 12 |
| głowny reprezentant stata: | kral Charles III. kótaregož tam zastupujo generalny guwerner Bob Dadae |
| šef kněžaŕstwa: | James Marape |
| pjenjeze: | Kina
100 Toea = 1 Kina |
| narodna hymna: | O Arise All You Sons of This Land |
| casowa cona: | UTC+10 |
| znamje za wósobowe awta: | PNG |
| njewótwisnosć: | 16. septembra 1975 |
| internetowa domena: | .pg |
| telefonowe pśedwólenje: | +675 |
| kórśe: |
|  |
| Połoženje Papua-Neuguinea |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Papua-Neuguinea** (tokpisinski *Independen Stet bilong Papua Niugini*) jo stat w Oceaniji. Wóna jo pó Indoneskej a Madagaskarje tśeśi nejwětšy kupowy stat swěta.

## Geografija

Granicujo na pódwjacorje z Indoneskeju a na wšych drugich bokach ze Śichim oceanom. Wopśimjejo pódwjacorny źěl kupy Nowa Gineja a pódlanske kupy we pódzajtšu.

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Papua-Neuguinea** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# El Salvador

Republika El Salvadora|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:"Dios, Unión, Libertad"* Bog, Unija, Lichota  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | República de El Salvador |
| stolica | San Salvador |
| płoń | 21 040 |
| wobydlaŕstwo | 6 820 000 *(2006)* |
| gustosć zasedlenja | 324 |
| głowny reprezentant stata: | prezident Nayib Bukele |
| šef kněžaŕstwa: | Nayib Bukele |
| pjenjeze: | dolar amerykański |
| oficielna rěc: | špańska |
| narodna hymna: | *"Himno Nacional de El Salvador"* |
| casowa cona: | UTC -6 |
| znamje za wósobowe awta: | ES |
| internetowa domena: | .sv |
| telefonowe pśedwólenje: | +503 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**El Salvador** jo małučki kraj w Srjejźnej Americe.

## Geografija

El Salvador lažy w srjejźnej Americe.

## Stawizny
# Śichy ocean

Wysokostna karta Ćicheho Oceana
Karta Ćicheho oceana**Śichy ocean** (teke **Pacifik**) jo nejwětšy ocean na Zemi. Zaběra tśeśinu zemskego pówjercha. Jo w nim něźi 25 000 kupow (wěcej ako we wšych drugich oceanach dogromady), wětšyna kupow jo situěrowana na pódpołdnju wót ekwatora. W Pacifiku jo nejwětšy wulow rybow.

* Pśestrěń dogromady z krajnymi mórjami: 179 680 000 km2
* Pśerězkowa dłymokosć: 3 780 m
* Nejdłymše městno: grobla Vitjaz, Mariańska grobla, 10 924 m
* Nejwětše mórjo: Filipinske mórjo 5 726 000 km2
* Nejwětšy zalew: Kaliforniski zalew 177 000 km2

Wulkaniski aktiwny wobłuk wokoło Śichego oceana

Ocean[Pokazaś]

Atlantiski ocean • Śichy ocean • Indiski ocean • Pódpołdnjowy ocean • Pódpołnocny polarny ocean