# Azija

**Azija**|  |
| **Płoń:** | 44.614.000 km² |
| **Wobydlarje:** | 4,1 mrd. (2011) |
| Licba krajow: | 49 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Azija**, abo teke **Aziska** (něgajšne mě), jo pó pśestrěni a wobydlaŕstwje nejwětšy kontinent na swěśe a granicujo z Europu na pódwjacorje, ze Śichym oceanom na pódzajtšu, z Indiskim oceanom na pódpołdnju a z Afriku na krotkem wjacorje.

W Aziji jo cełkownje wěcej ako styri miliardy luźi žywe, wót togo wěcej ako 2,5 miliardy w Chinskej a Indiskej. To wucyni něźi 60 procentow swětowego wobydlaŕstwa. W 49 krajach Azije powěda se wokoło 1.800 wšakich rěcow.

Mimo pó wobydlaŕstwje a pó pśestrěni nejwětšego kraja (Chinska a Rusojska) namakaju se w Aziji teke nejwušy górski rěd (Himalaja), nejdłymšy a zrazom nejstaršy jazor (Bajkal), nejwětšy jazor (Kaspiske mórjo), nejdłymša mórska grobla (Marijanowa grobla), nejdłymšej lažece wódy (Wumarłe mórjo) a sedym wót źaseś nejwětšych metropolowych regionow swěta (Tokio-Yokohama, Jakarta, Šanghaj, Seoul, Mumbai, Manila a Delhi).

Regiony Azije:
██ Pódpołnocna Azija

██ Srjejźna Azija

██ Krotkowjacorna Azija

██ Pódpołdnjowa Azija

██ Pódzajtšna Azija

██ Krotkozajtšna Azija

Satelitowy wobraz Azije

## Regiony a staty

| Mě stata a chórgoj | Pśestrěń (km²) | Licba wobydlarjow (2002) | Gustosć wobydlarjow (wob./km²) | Głowne město |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Centralna Azija:** |
|  Kazachstan | 2 346 927 | 13 472 593 | 5,7 | Astana |
|  Kirgiziska | 198 500 | 4 822 166 | 24,3 | Biškek |
|  Tadžikistan | 143 100 | 6 719 567 | 47,0 | Dušanbe |
|  Turkmenistan | 488 100 | 4 688 963 | 9,6 | Ašchabad |
|  Usbekistan | 447 400 | 25 563 441 | 57,1 | Taškent |
| **Pódzajtšna Azija:** |
|  Chinska ludowa republika | 9 584 492 | 1 384 303 705 | 134,0 | Peking |
|  Hongkong (ChLR) | 1 092 | 7 303 334 | 6 688,0 | — |
|  Japańska | 377 835 | 126 974 628 | 336,1 | Tokio |
|  Macao (ChLR) | 25 | 461 833 | 18 473,3 | — |
|  Mongolska | 1 565 000 | 2 694 432 | 1,7 | Ulaanbaatar |
|  Pódpołnocna Koreja | 120 540 | 22 224 195 | 184,4 | Pchjongjang |
|  Pódpołdnjowa Koreja | 98 480 | 48 324 000 | 490,7 | Soul |
|  Chinska republika (Taiwan) | 35 980 | 22 548 009 | 626,7 | Tchaj-pej |
| **Pódpołnocna Afrika:** |
|  Egyptojska | 63 556 | 1 378 159 | 21,7 | Kairo |
| **Pódpołnocna Azija:** |
|  Rusojska | 13 115 200 | 39 129 729 | 3,0 | Moskwa |
| **Krotkozajtšna Azija:** |
|  Brunei | 5 770 | 350 898 | 60,8 | Bandar Seri Begawan |
|  Filipiny | 300 000 | 84 525 639 | 281,8 | Manila |
|  Kambodža | 181 040 | 12 775 324 | 70,6 | Phnompenh |
|  Indoneziska | 1 419 588 | 227 026 560 | 159,9 | Jakarta |
|  Laos | 236 800 | 5 777 180 | 24,4 | Vientiane |
|  Malayzija | 329 750 | 22 662 365 | 68,7 | Kuala Lumpur |
|  Burma | 678 500 | 42 238 224 | 62,3 | Naypyidaw |
|  Singapur | 693 | 4 452 732 | 6 425,3 | Singapur |
|  Thailandska | 514 000 | 62 354 402 | 121,3 | Bangkok |
|  Pódzajtšny Timor | 15 007 | 952 618 | 63,5 | Dili |
|  Vietnam | 329 560 | 81 098 416 | 246,1 | Hanoj |
| **Pódpołdnjowa Azija:** |
|  Afghanistan | 647 500 | 27 755 775 | 42,9 | Kabul |
|  Bangladeš | 144 000 | 133 376 684 | 926,2 | Dhaka |
|  Bhutan | 47 000 | 2 094 176 | 44,6 | Thimphu |
|  Indiska | 3 287 590 | 1 045 845 226 | 318,2 | Nové Dillí |
|  Iran | 1 648 000 | 66 622 704 | 40,4 | Teheran |
|  Malediwy | 300 | 320 165 | 1 067,2 | Malé |
|  Nepal | 140 800 | 25 873 917 | 183,8 | Katmandu |
|  Pakistan | 803 940 | 147 663 429 | 183,7 | Islamabad |
|  Sri Lanka | 65 610 | 19 576 783 | 298,4 | Kolamba |
| **Pódwjacorna Azija:** |
|  Armeńska | 29 800 | 3 330 099 | 111,7 | Jerewan |
|  Azerbajdžan | 41 370 | 3 479 127 | 84,1 | Baku |
|  Bahrajn | 665 | 656 397 | 987,1 | Manama |
|  Cypern | 9 250 | 775 927 | 83,9 | Nikosia |
|  Pasmo Gazy | 363 | 1 203 591 | 3 315,7 | Gaza |
|  Georgiska | 20 460 | 2 032 004 | 99,3 | Tbilisi |
|  Irak | 437 072 | 24 001 816 | 54,9 | Bagdad |
|  Israel | 20 770 | 6 029 529 | 290,3 | Jeruzalem |
|  Jordaniska | 92 300 | 5 307 470 | 57,5 | Amman |
|  Kuwait | 17 820 | 2 111 561 | 118,5 | Kuwait |
|  Libanon | 10 400 | 3 677 780 | 353,6 | Beirut |
|  Oman | 212 460 | 2 713 462 | 12,8 | Maskat |
|  Katar | 11 437 | 793 341 | 69,4 | Doha |
|  Saudi-Arabska | 1 960 582 | 23 513 330 | 12,0 | Rijád |
|  Syriska | 185 180 | 17 155 814 | 92,6 | Damaskus |
|  Turkojska | 756 768 | 57 855 068 | 76,5 | Ankara |
|  Zjadnośone Arabske Emiraty | 82 880 | 2 445 989 | 29,5 | Abú Dhabí |
|  Pódwjacorny brjog | 5 860 | 2 303 660 | 393,1 | — |
|  Jemen | 527 970 | 18 701 257 | 35,4 | San'á |
| Dogromady | 43 810 582 | 3 902 404 193 | 86,8 |

Někotare wótwisne abo okupěrowane teritorije:

* Ašmora a Kartiske kupy (awstralske)
* Kokos-kupy (awstralske)
* Gódowna kupa (awstralske)
* Palestina

## Glědaj teke

* Eurazija

## Wótkaz

 **Commons: Azija** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armeńska
• Azerbajdžan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• Chinska
• Cypern
• Filipiny
• Georgiska
• *Gódowna kupa*
• *Hongkong*
• Indiska
• Indoneziska
• Irak
• Iran
• Israel
• Japańska
• Jemen
• Jordaniska
• *Pódpołdnjowa Osetija*
• Kambodža
• Katar
• Kazachstan
• Kirgiziska
• *Kokosowe kupy*
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• *Macao*
• Malaysia
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• *Palestina*
• Pódpołdnjowa Koreja
• Pódpołnocna Koreja
• Pódzajtšny  Timor
• Rusojska
• Saudi-Arabska
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• *Tibet*
• Turkmenistan
• Turkojska
• *Ujgurska*
• Usbekistan
• Vietnam
• Zjadnośone arabske emiraty

kontinenty

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Afrika |  Antarktika |  Awstralija |  Azija |  Europa |  Pódpołdnjowa Amerika |  Pódpołnocna Amerika |
|  Afrika-Eurazija |  Amerika |  Eurazija | **dawne Superkontinenty**:
Gondwana · Laurasija · Pangaea · Rodinija |