Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 29. junija

**29. junija** jo 180. źeń gregorjaniskeje pratyje (181. w pśestupnych lětach), toś wóstawa hyšći 185 dnjow až do kóńca lěta.

## Tšojenja

* 983: Zachopjeńk wjelikego Słowjańskego zběžka pódzajtšnje Łobja.
* 1866: W bitwje pla Jičína dobydnjo pšuske wójsko nad awstrisko-sakskima wójskoma.

## Narodniny

* 1656: Pětr Šěrach – serbski faraŕ, zašćitowaŕ serbskeje rěcy, magister
* 1812: Samuel Erdmann Tzschirner – nimski rewolucionaŕ, iniciator wudawanja Serbskego nowinkarja
* 1900: Antoine de Saint-Exupéry – francojski spisowaśel
* 1930: Sławomir Mrożek – pólski dramatikaŕ, spisowaśel a kreslaŕ

## Wumrěće

* 1706: Michał Frencel – serbski faraŕ a pśełožowaŕ biblije
* 1945: Jurij Słodeńk – serbski wucabnik, muzikaŕ, spisowaśel a narodny procowaŕ
* 2014: Eberhard Kahle – wugótowaŕ knigłow

## Swěte dny

## Wótkaz

 **Commons: 29. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Serbiska rěc

|  |  |
| --- | --- |
|  | Toś ten nastawk z temu **rěc w Serbiskej** jo pó lema na drugi nastawk pódobny. Drugi lema **Serbšćina** ma temu **rěc w Łužycy**. |

|  |
| --- |
| српски jезик/srpski jezik serbišćina, serbiska rěc |
| kraje | Serbiska, Bosniska-Hercegowinska, Montenegro |
| powědarje | wěcej ako 12 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
* słowjańske rěcy
	+ pódpołdnjowosłowjańske rěcy
		- Serbišćina
 |
| pismiki | kyriliski alfabet a łaćonski alfabet |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
sr
 |
| ISO 639-2:
  | (B) scc
  | (T) srp
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
srp
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji ** |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Serbiska rěc (2006)
**Serbiska rěc** jo pódpołdnjowosłowjańska rěc.

* To jo w praksy (šta) štakawsko-ekawska a torłačka narěc.

## Gramatika

Serbiska rěc ma 3 casy, tśi genuse, dwa numeruse a 7 padow.

|  |
| --- |
| Pady w serbiskej rěcy |
| 1. | ko, šta? | nominatiw |
| 2. | (bez, posle) koga, čega? | genitiw |
| 3. | kome, čemu? | datiw |
| 4. | (pred, za) koga, šta? - widźu | akuzatiw |
| 5. | - wołamy | wokatiw |
| 6. | (sa) kim, čime? | instrumental |
| 7. | (o, po) kome, čemu? | lokatiw |

## Serbiski alfabet

Serbiski alfabet ma 30 pismikow.

| Serbiski alfabet |
| --- |
| Wjelike pismiki | Małe pismiki | Transkripcija |
| А | а | a |
| Б | б | b |
| В | в | w |
| Г | г | g |
| Д | д | d |
| Ђ | ђ | đ, (gj, dj) |
| Е | е | e |
| Ж | ж | ž |
| З | з | z |
| И | и | i |
| Ј | ј | j |
| К | к | k |
| Л | л | ł |
| Љ | љ | lj |
| М | м | m |
| Н | н | n |
| Њ | њ | ń, nj |
| О | о | o |
| П | п | p |
| Р | р | r |
| С | с | s |
| Т | т | t |
| Ћ | ћ | ć (kj, tj) |
| У | у | u |
| Ф | Ф | f |
| Х | х | ch |
| Ц | ц | c |
| Ч | ч | č |
| Џ | џ | dž |
| Ш | ш | š |

## Nožki

Słowjańske rěcy

|  |  |
| --- | --- |
| pódzajtšnosłowjańske rěcy: | Běłorušćina - Rusojšćina - Rusińšćina - Rutenšćina† - Stara pódzajtšnosłowjańšćina† - Stary Nowgorodski dialekt† - Ukrainšćina - Pódwjacornopolešćina |
| pódwjacornosłowjańske rěcy: | Češćina - Knaanšćina† - Pólšćina - Połobšćina† - Pomoranšćina (Kašubšćina, Słowińšćina†) - Serbšćina (Dolnoserbšćina - Górnoserbšćina - Pódzajtšnoserbske dialekty) - Słowakšćina |
| pódpołdnjowosłowjańske rěcy: | Bulgaršćina (Banatska Bulgaŕska rěc) - Bosnišćina - Chorwatšćina (Hradska rěc, Molizanska rěc) - Carnogóršćina - Serbišćina - Serbisko-chorwatska rěc - Makedońšćina - Słowjeńšćina (Prekmurska rěc, Rezijanska rěc) - Stara Cerkwinosłowjańšćina† - Cerkwinosłowjańšćina† |
| skonstruěrowane słowjańske rěcy: | Mjazysłowjańšćina - Slovio - Glagolica |
| fiktiwne słowjańske rěcy: | Lydnevi - Mrezisk - Seversk - Sevorian - Skuodian - Slavisk - Slaveni - Vozgian - Wenedyk |
| drugi: | Prasłowjańšćina† |
|  | † wumarłe |
# Albanšćina

|  |
| --- |
| shqip Albanšćina |
| kraje | Albańska, Kosovo, Makedońska, Italska, Grichiska, Serbiska, Carnogórska, wupuśowarje do wjele krajow |
| powědarje | něźi 6,5 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
Albanšćina |
| oficielny status |
| oficielna rěc | Albańska, Kosovo, źěle Makedońskeje a Carnogórskeje |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
sq
 |
| ISO 639-2:
  |
alb
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
als (Tosk), aln (Geg), aat, aae
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **w albanšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Albanšćina** (*gjuha shqipe* IPA /ˈɟuha ˈʃcipɛ/) jo oficielna rěc w Albańskej, ale teke na Kosovo a w Makedońskej. Jo to indoeuropska rěc, kótaraž twóri swóju swójsku kupku a se źěli na dwa głownej dialekta - Gegiski a Toskiski.
# Pódpołnocna Makedońska

Republika Pódpołnocna Makedońska|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:**
„Слобода или смрт“ „Lichota abo smjerś“  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Северна Македонија |
| stolica | Skopje |
| płoń | 25 333 |
| wobydlaŕstwo | 2 065 769 *(2013)* |
| gustosć zasedlenja | 81,5 |
| forma kněžaŕstwa | republika |
| głowny reprezentant stata: | prezident Stevo Pendarovski |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Oliver Spasovski |
| pjenjeze: | denar |
| oficielna rěc: | makedońska, albańska |
| narodna hymna: | Денес над Македониja |
| casowa cona: | SEC (UTC+1) (lěśojski cas: UTC +2) |
| znamje za wósobowe awta: | MK |
| internetowa domena: | .mk |
| telefonowe pśedwólenje: | +389 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Pódpołnocna Makedońska** jo kraj w krotkozajtšnej Europje.

## Geografija

Pódpołnocna Makedońska granicujo ze Serbiskeju, Albańskeju, Bulgaŕskeju a Grichiskeju.

### Města

Głowne město jo Skopje. Druge města su: Bitola, Kumanovo, Tetovo, Ohrid, Kavadarci, Štip, Gevgelija, Kruševo, Makedonski Brod, Kičevo, Makedonska Kamenica, Prilep, Veles, Gostivar, Delčevo, Pehčevo, Strumica, Resen a Negotino.

## Stawizny

## Flora a fawna

Pódpołnocna Makedońska ma bogatu floru a fawnu. Ze swójimi 3500 družynami rostlinow, 55 znatymi družynami rybow, 78 družynami cycakow a 330 družynami ptaškow, Pódpołnocna Makedońska jo kraj z wósebnym eko-systemom.

Mjazy zwěrjetami móžomy nalicyś: wjelka, sarnu, jelenja, łasycu, kamzyka, mjadwjeźa a rysa.

## Wótkaz

 **Commons: Pódpołnocna Makedońska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne teritorije* w Europje

Albańska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bulgaŕska
• Bosniska-Hercegowinska
• Česka republika
• Carnogórska (Montenegro)
• Dańska
• Estniska
• Finska
• Francojska
• Grichiska
• Hungorska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Kosowo
• Letiska
• Liechtensteinska
• Litawska
• Luxemburgska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Nimska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pódpołnocna Makedońska
• Pólska
• Portugalska
• Rumuńska
• Rusojska
• San Marino
• Serbiska
• Słowakska
• Słowjeńska
• Špańska
• Šwedska
• Šwicaŕska
• Turkojska
• Ukraina
• Vatikańske město
• Wjelikobritaniska

---

**Prowince a teritorijeŁužyca**
• *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretonska*
• *Färöje*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Grönlandska*
• *Guernsey*
• *Engelska*
• *Jersey*
• *Kalmyska*
• *Kataloniska*
• *Korniska*
• *Man*
• *Pśidněstrowje*
• *Spitzbergen*
• *Šotiska*
• *Pódpołnocna Irska*
• *Wales*
# Serbiska

Republika Serbiska|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Република Србија Republika Srbija |
| stolica | Běłogrod |
| płoń | 77.474 km² |
| wobydlaŕstwo | 7,111,024 *(2017)* |
| gustosć zasedlenja | 92/km² |
| głowny reprezentant stata: | prezident Aleksandar Vučić |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Đuro Macut |
| pjenjeze: | serbiski dinar |
| oficielna rěc: | serbišćina |
| pśipóznate mjeńšynowe rěcy: | hungoršćina, chorwatšćina, rusinšćina, słowakšćina, rumunšćina (w Vojvodinje), albanšćina a engelšćina (w Kosowje) |
| narodna hymna: | Bože pravde (Bog spšawny) |
| casowa cona: | SEC (UTC+1) |
| znamje za wósobowe awta: | SRB |
| nastaśe: | 1878 |
| internetowa domena: | .rs |
| telefonowe pśedwólenje: | +381 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Serbiska** (serbiski *Србија*) jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Běłogrod.

## Geografija

Serbiska granicujo z Hungorskeju, Pódpołnocneju Makedońskeju, Rumuńskeju, Bulgaŕskeju, Albańskeju, Bosniska-Hercegowinskeju, Chorwatskeju a Carnogórskeju.

Serbiska ma dwě awtonomnej prowincy, kotarejž stej:

* Wojwodina
* Kosowo a Metohija

Kosowo jo 17. februara 2008 swóju njewótwisnosć pśipowěźeło. Status pó mjazynarodnem pšawje pak jo wobzwadny.

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Serbiska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne teritorije* w Europje

Albańska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bulgaŕska
• Bosniska-Hercegowinska
• Česka republika
• Carnogórska (Montenegro)
• Dańska
• Estniska
• Finska
• Francojska
• Grichiska
• Hungorska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Kosowo
• Letiska
• Liechtensteinska
• Litawska
• Luxemburgska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Nimska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pódpołnocna Makedońska
• Pólska
• Portugalska
• Rumuńska
• Rusojska
• San Marino
• Serbiska
• Słowakska
• Słowjeńska
• Špańska
• Šwedska
• Šwicaŕska
• Turkojska
• Ukraina
• Vatikańske město
• Wjelikobritaniska

---

**Prowince a teritorijeŁužyca**
• *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretonska*
• *Färöje*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Grönlandska*
• *Guernsey*
• *Engelska*
• *Jersey*
• *Kalmyska*
• *Kataloniska*
• *Korniska*
• *Man*
• *Pśidněstrowje*
• *Spitzbergen*
• *Šotiska*
• *Pódpołnocna Irska*
• *Wales*
# Keir Starmer

Keir Starmer (2024)
**Keir Starmer** (roź. 2. septembra 1962 w Londonje) jo britiski politikaŕ a pšawiznik, a wot 5. julija 2024 ako naslědnik Rishi Sunaka premier Zjadnośonego kralojstwa.

Wón jo cłonk biritiskeje *Źěłaśeŕskeje strony* (*Labour Party*), a wót 4. apryla 2020 teke jeje pśedsedaŕ.

W lěśe 2015 jo Keir Starmer był do dolnego domu britiskego parlamenta wyzwolony. Pśi pśespytowanju wustupa Zjadnośonego kralejstwa z Europejskeje unije w 2016 jo pódpěrował poziciju w zgromaźeństwje wóstaś.

## Wótkaz

 **Commons: Keir Starmer** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Běłogrod

| Běłogrod |
| --- |
| swójske mě | **Београд** |
|

|  |
| --- |
| Běłogrod (Serbiska)DEC |

 |
| Symbole |
|

|  |
| --- |
| woponwopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Serbiska |
| geografiske połoženje | 44° 49′ N, 20° 28′ O44.82055555555620.462222222222
 |
| wusokosć | 131 m |
| płonina | 359,96 km² |
| KFZ-wobznamjenje | BG |
| Politika |
| šołta | Dragan Đilas |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Chórgoj Běłogroda
**Běłogrod** (sh. Београд, Beograd) jo stolica Serbiskeje.

Cerkwja Swětogo Sawy, nejwětša ortodoksna cerkwja na śwěśe
## Stawizny

Běłogrod jo jaden z nejstaršych městow w Europje. Jogo źěl Vinča jo južo był wobsedlony w lěśe 4800 pśed Christusom.

## Politika

Šołta Nenad Bogdanović jo wumrěł 27. nowembera 2007, a do 21. julija 2008 jo był zastupowany pśez Zorana Alimpića, a wót 21. julija 2008 do 19. awgusta 2008 jo był zastupowany pśez Branislava Belićja.

## Eksterne wótkaze

* Internetowe boki Běłogroda
# Iran

**Islamska republika Iran**|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī* |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | **جمهوری اسلامی ايرانJomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān* |
| stolica | Tehran |
| płoń | 1 648 195 km² |
| wobydlaŕstwo | 71.208.000 *(2006)* |
| gustosć zasedlenja | 42 |
| głowny reprezentant stata: | Muhammad al-Mahdi (مُحَمَّد ٱلْمَهْدِي) vacant |
| šef kněžaŕstwa: | prezident Masoud Pezeshkian (مسعود پزشکیان) |
| pjenjeze: | rial |
| oficielna rěc: | farsi |
| narodna hymna: | Sorūd-e Mellī-e Īrān |
| casowa cona: | UTC+3:30 |
| znamje za wósobowe awta: | IR |
| internetowa domena: | .ir |
| telefonowe pśedwólenje: | +98 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Iran** jo kraj na krotkem wjacorje Azije.

## Geografija

Iran granicujo z Irakom, Turkojskeju, Azerbajdžanom, Armeńskeju, Turkmeńskeju, Afghanistanom a Pakistanom. Nejwuše městno jo : Damavand (5 671 m nad normalneju nulu).

### Města

Nejwětše města su :

* Tehran - 7 722 900 wobydlarjow
* Mašhad - 2 040 700 wobydlarjow
* Esfahan - 1 362 300 wobydlarjow
* Tabriz - 1 210 600 wobydlarjow
* Širaz - 1 158 500 wobydlarjow
* Ahvaz - 973 600 wobydlarjow
* Qom - 893 500 wobydlarjow

## Wótkaz

 **Commons: Iran** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armeńska
• Azerbajdžan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• Chinska
• Cypern
• Filipiny
• Georgiska
• *Gódowna kupa*
• *Hongkong*
• Indiska
• Indoneziska
• Irak
• Iran
• Israel
• Japańska
• Jemen
• Jordaniska
• *Pódpołdnjowa Osetija*
• Kambodža
• Katar
• Kazachstan
• Kirgiziska
• *Kokosowe kupy*
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• *Macao*
• Malaysia
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• *Palestina*
• Pódpołdnjowa Koreja
• Pódpołnocna Koreja
• Pódzajtšny  Timor
• Rusojska
• Saudi-Arabska
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• *Tibet*
• Turkmenistan
• Turkojska
• *Ujgurska*
• Usbekistan
• Vietnam
• Zjadnośone arabske emiraty
# Republika Chinska

|  |  |
| --- | --- |
|  | Toś ten nastawk **Republika Chinska** z temu **stat znaty ako Taiwan, kótaryž ma stolicu Taipei** jo pó lema na drugi nastawk pódobny. Drugi lema **Chinska ludowa republika** ma temu **stat, kótaryž ma stolicu Beijing**. |

**Republika Chinska**|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:**
San Min Chu-i Tśi zakłady ludu  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | 中華民國 (*Zhōnghuá Mínguó*) |
| stolica | Taipei |
| płoń | 36 188 |
| wobydlaŕstwo | 22 911 292 *(2007)* |
| gustosć zasedlenja | 633,12 |
| głowny reprezentant stata: | prezident Tsai Ing-wen |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Su Tseng-chang |
| pjenjeze: | nowy taiwański dolar |
| oficielna rěc: | chinska a taiwańske rěcy |
| narodna hymna: | San Min Chu-i |
| casowa cona: | UTC+8 |
| znamje za wósobowe awta: | RC |
| internetowa domena: | .tw |
| telefonowe pśedwólenje: | +886 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Republika Chinska**, teke znata ako **Taiwan**, jo kupowy stat w Aziji.

## Geografija

Nejwuše městno jo: Yùshān (3 952 m nad normalneju nulu).

## Stawizny

## Politika

Taiwan jo oficielnje wuznawany pśez 20 statow na swěśe.

## Wótkaz

 **Commons: Republika Chinska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne kraje* w Aziji[Pokazaś]

Afghanistan
• Armeńska
• Azerbajdžan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• Chinska
• Cypern
• Filipiny
• Georgiska
• *Gódowna kupa*
• *Hongkong*
• Indiska
• Indoneziska
• Irak
• Iran
• Israel
• Japańska
• Jemen
• Jordaniska
• *Pódpołdnjowa Osetija*
• Kambodža
• Katar
• Kazachstan
• Kirgiziska
• *Kokosowe kupy*
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• *Macao*
• Malaysia
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• *Palestina*
• Pódpołdnjowa Koreja
• Pódpołnocna Koreja
• Pódzajtšny  Timor
• Rusojska
• Saudi-Arabska
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• *Tibet*
• Turkmenistan
• Turkojska
• *Ujgurska*
• Usbekistan
• Vietnam
• Zjadnośone arabske emiraty