Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Encyklopedija

**Encyclopedija** (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.
# Panama

Republika Panamy|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:**
Pro Mundi Beneficio  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | República de Panama |
| stolica | Panama |
| płoń | 78 200 |
| wobydlaŕstwo | 3 000 463 *(2004)* |
| gustosć zasedlenja | 37 |
| głowny reprezentant stata a šef kněžaŕstwa: | prezident Juan Carlos Varela |
| pjenjeze: | balboa |
| oficielna rěc: | špańska |
| narodna hymna: | Himno Istmeño |
| casowa cona: | UTC -5 |
| znamje za wósobowe awta: | PA |
| internetowa domena: | .pa |
| telefonowe pśedwólenje: | +507 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Panama** jo kraj w Srjejźnej Americe.

## Geografija

Panama lažy w srjejźnej Americe a granicujo z Kolumbiskeju a Kosta Riku. Nejwuše městno jo Volcan de Chiriqui (3475 m nad normalneju nulu).

## Stawizny
# Venezuela

Boliwarjańska republika Venezueli|  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:"Dios y Federacion"* Bog a fereracija  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | República Bolivariana de Venezuela |
| stolica | Caracas |
| płoń | 916 445 |
| wobydlaŕstwo | 28 517 000 *(2025)* |
| gustosć zasedlenja | 31,1 |
| forma kněžaŕstwa | prezidentska republika |
| głowny reprezentant stata: | prezident Delcy Rodríguez |
| šef kněžaŕstwa: | prezident Delcy Rodríguez |
| pjenjeze: | bolivar |
| oficielna rěc: | špańska |
| narodna hymna: | *"Gloria al Bravo Pueblo"* |
| casowa cona: | UTC -4 |
| znamje za wósobowe awta: | YV |
| internetowa domena: | .ve |
| telefonowe pśedwólenje: | +58 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Venezuela** jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.

## Geografija

Venezuela granicujo z Kolumbiskeju, Brazilskeju a Guyanu. Nejwuše městno jo: Pico Bolivar (5 007 m nad normalneju nulu).

### Města

Nejwětše města su :

* Maracaibo - 1 799 900 wobydlarjow
* Caracas - 1 763 100 wobydlarjow
* Valencia - 1 457 200 wobydlarjow
* Barquisimeto - 919 500 wobydlarjow
* Ciudad Guayana - 782 600 wobydlarjow

## Stawizny

Staty a *wótwisne teritorije* w Pódpołdnjowej Americe[Pokazaś]

Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekuador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinam |
Uruguay |
Venezuela

**Druge teritorije:Falklandy* |
*Francojska Guyana* |
*Pódpołdnjowa Georgiska a kupy Pódpołdnjowy Sandwich*
# Boliwiska

Plurinacionalny stat Boliwiska|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:"¡La unión es la fuerza!"* (Jadnota jo móc!) |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Estado Plurinacional de Bolivia (špański) Buliwya Achka Nasyun Mama Llaqta (kičwa) Wuliwya Suyu (ajmara) Tetã Volívia (guarani) |
| stolica | Sucre |
| płoń | 1.098.581 km² |
| wobydlaŕstwo | 11.365.333 *(2024)* |
| gustosć zasedlenja | 10,34/km² |
| głowny reprezentant stata a šef kněžaŕstwa: | prezident Rodrigo Paz Pereira |
| pjenjeze: | boliviano |
| oficielna rěc: | špańšćina, kičwa, ajmara, guarani a 33 dalšych |
| casowa cona: | UTC-4 (lěśojski cas: UTC -3) |
| znamje za wósobowe awta: | BOL |
| internetowa domena: | .bo |
| telefonowe pśedwólenje: | +591 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Uyuni
**Boliwiska** (oficielnje *Plurinacionalny stat Boliwiska*) jo nutśikokrajny stat w pódpołdnjowoamerikańskich Andach.

## Geografija

Boliwiska granicujo z Chilskeju, Argentinskeju, Paraguayom, Brazilskeju a Peru. Nejwušy wjeršk w boliwiskich Andach jo : Sajama (6.520 m nad normalneju nulu). Ku geografiskim zajmnostkami słuša wjelicki słony basenk *Salar de Uyuni*, kótaryž jo z pśestrěnju wót 12.000 kwadratnych kilometrow nejwětšy słony jazor swěta.

### Města

Nejwětše města su :

* Santa Cruz - 1 115 391 wobydlarjow
* La Paz - 792 611 wobydlarjow
* Cochabamba - 778 554 wobydlarjow
* El Alto - 695 243 wobydlarjow
* Oruro - 202 010 wobydlarjow
* Sucre - 194 888 wobydlarjow

## Wótkaz

 **Commons: Boliwiska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Mercosur

Argentinska | Brazilska | Paraguay | Uruguay | Venezuela

*Asociěrowane cłonki:* Boliwiska | Kolumbiska | Peru | Chilska | Ekuador*wobglědowarje:* Mexiko

Staty a *wótwisne teritorije* w Pódpołdnjowej Americe

Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekuador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinam |
Uruguay |
Venezuela

**Druge teritorije:Falklandy* |
*Francojska Guyana* |
*Pódpołdnjowa Georgiska a kupy Pódpołdnjowy Sandwich*
# Donald Trump

Donald Trump (2017)
**Donald John Trump** (\* 14. junija 1946, New York City) jo amerikański politikaŕ, kenž jo był wót 20. januara 2017 až do 20. januara 2021 45. prezident Zjadnośonych statow Ameriki.
20. januara 2025 47. prezident Zjadnośonych statow Ameriki.

## Wótkaza

 **Commons: Donald Trump** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
* Donald Trump
# Trenčín

| Trenčín |
| --- |
|

|  |
| --- |
| Trenčín (Słowakska)DMS |

 |
|  |
| Symbole |
|

|  |  |
| --- | --- |
| woponwopon | chórgojchórgoj |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Słowakska |
| koordinaty |  / |
| wusokosć | 201 mPśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| płonina | 82 km²Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| postowa licba | 911 01 |
| telefoniske pśedwólenje | +421-32 |
| Měsćańske zastojnstwo |
| website |  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Trenčín** jo město w pódwjacoru Słowakskeje. Ma 56.403 wobydlarjow a lažy pśi rěce Váh pód Běłymi Karpatami a pśi awtowej droze wót Žiliny do Bratislavy.

Trenčín

## Eksterne wótkaze

 **Commons: Trencin** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
* oficialne boki města
# 1905

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
19. stolěśe |
**20. stolěśe**
| 21. stolěśe

◄ |
1870. lěta |
1880. lěta |
1890. lěta |
**1900. lěta**
| 1910. lěta
| 1920. lěta
| 1930. lěta
| ►

◄◄ |
◄ |
1901 |
1902 |
1903 |
1904 |
**1905**
| 1906
| 1907
| 1908
| 1909
| ►
| ►►

**1905**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 1905 *MCMV* |
| Ab urbe condita | 2658 |
| Armeński kalendaŕ | 1354 ԹՎ ՌՅԾԴ |
| Bahaa kalendaŕ | 61 – 62 |
| Berberski kalendaŕ | 2855 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2449 |
| Burmaski kalendaŕ | 1267 |
| Chinski kalendaŕ | 4541 / 4601 – 4542 / 4602 甲辰 – 乙巳 |
| Etiopiski kalendaŕ | 1897 – 1898 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 113 - 114 *CXIII -CXIV* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5665 – 5666  |
| Holocenski kalendaŕ | 11905 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1960 – 1961 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1827 – 1828 |
|  - *Kali Yuga* | 5006 – 5007 |
| Irański kalendaŕ | 1283 – 1284 |
| Islamiski kalendaŕ | 1322 – 1323 |
| Japański kalendaŕ | Meiji 38 (明治38年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2565 (皇紀2565年) |
| Juliański kalendaŕ | 1950 |
| Koptiski kalendaŕ | 1621 – 1622 |
| Korejański kalendaŕ | 4238 |
| Runowy kalendaŕ | 2155 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2448 |

## Tšojenja

### W Serbach

### Hynźi

## Narodniny

* 15. januara: Jurij Wuješ – serbski wucabnik, basnikaŕ, redaktor a grajaŕ († 1968)
* 13. měrca: Maks Michałk – serbski wucabnik, spěchowaŕ serbskego šulstwa († 1980)
* 02. apryla: Arnošt Simon – serbski knigływězaŕ, ludowy spisowaśel, narodny procowaŕ († 1974)
* 03. meje: Bohumila Šretrová – čěska spisowaśelka, pśijaśelka Serbow († 1994)
* 24. meje: Michail Šolochow – ruski spisowaśel († 1984)
* 23. julija: Jan Meškank – serbski wucabnik, narodny a kulturny procowaŕ, spisowaśel a ludowědnik († 1972)
* 06. awgusta: Jurij Henčl – serbski student, fejetonist a narodny procowaŕ († 1938)
* 09. awgusta: Pawoł Wowčerk – serbski wucabnik a gramatikaŕ († 1976)
* 09. septembra: Herbert Cerna – serbski faraŕ a domowinski slězaŕ († 1955)

## Wumrěśa

* 17. meje: Michał Awgust Kral - serbski wucabnik, spisowaśel, ilustrator (\* 1836)
* 4. septembra: Mjertyn Moń - serbski wucabnik a gymnazialny profesor, ludowědnik, rěcywědnik (\* 1848)
* 29. decembra: Jurij Łusčanski - serbski biskup, nabožninski a kulturny procowaŕ (\* 1839)

## Wótkaz

 **Commons: 1905** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# 1908

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
19. stolěśe |
**20. stolěśe**
| 21. stolěśe

◄ |
1870. lěta |
1880. lěta |
1890. lěta |
**1900. lěta**
| 1910. lěta
| 1920. lěta
| 1930. lěta
| ►

◄◄ |
◄ |
1904 |
1905 |
1906 |
1907 |
**1908**
| 1909
| 1910
| 1911
| 1912
| ►
| ►►

**1908**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 1908 *MCMVIII* |
| Ab urbe condita | 2661 |
| Armeński kalendaŕ | 1357 ԹՎ ՌՅԾԷ |
| Bahaa kalendaŕ | 64 – 65 |
| Berberski kalendaŕ | 2858 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2452 |
| Burmaski kalendaŕ | 1270 |
| Chinski kalendaŕ | 4544 / 4604 – 4545 / 4605 丁未 – 戊申 |
| Etiopiski kalendaŕ | 1900 – 1901 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 116 - 117 *CXVI -CXVII* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5668 – 5669  |
| Holocenski kalendaŕ | 11908 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1963 – 1964 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1830 – 1831 |
|  - *Kali Yuga* | 5009 – 5010 |
| Irański kalendaŕ | 1286 – 1287 |
| Islamiski kalendaŕ | 1325 – 1326 |
| Japański kalendaŕ | Meiji 41 (明治41年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2568 (皇紀2568年) |
| Juliański kalendaŕ | 1953 |
| Koptiski kalendaŕ | 1624 – 1625 |
| Korejański kalendaŕ | 4241 |
| Runowy kalendaŕ | 2158 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2451 |

## Tšojenja

### W Serbach

* 9. awgusta: W Poršicach pód nawjedowanim Korle Wyrgača wótměła se 34. Schadźowanka.

### Hynźi

* 5. oktobra: Awstrisko-Hungorska anektěrujo Bosnisku a Hercegowinu.

## Narodniny

* 11. měrca: Jakub Wornar – serbski skałaŕ, funkcionaŕ źěłarnistwa, Domowinski procowaŕ († 1978)
* 24. apryla: Alfred Krupar – serbski skałaŕ a šołta, Budyšyński župan († 1970)
* 25. apryla: Maks Rječka – serbski wucabnik a domownjowědnik († 1944)

## Wumrěśe

* 25. januara: Beno Pětr Šołta – serbski wucabnik a towaristwowy procowaŕ (\* 1851)
* 15. junija: Handrij Pawoł – serbski skałaŕ, braška a ludowy basnikaŕ (\* 1843)
* 18. decembra: Mikławš Andricki – serbski duchowny, spisowaśel, publicist, pśełožowaŕ (\* 1871)

## Wótkaz

 **Commons: 1908** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# 1934

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
19. stolěśe |
**20. stolěśe**
| 21. stolěśe

◄ |
1900. lěta |
1910. lěta |
1920. lěta |
**1930. lěta**
| 1940. lěta
| 1950. lěta
| 1960. lěta
| ►

◄◄ |
◄ |
1930 |
1931 |
1932 |
1933 |
**1934**
| 1935
| 1936
| 1937
| 1938
| ►
| ►►

**1934**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 1934 *MCMXXXIV* |
| Ab urbe condita | 2687 |
| Armeński kalendaŕ | 1383 ԹՎ ՌՅՁԳ |
| Bahaa kalendaŕ | 90 – 91 |
| Berberski kalendaŕ | 2884 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2478 |
| Burmaski kalendaŕ | 1296 |
| Chinski kalendaŕ | 4570 / 4630 – 4571 / 4631 癸酉 – 甲戌 |
| Etiopiski kalendaŕ | 1926 – 1927 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 142 - 143 *CXLII -CXLIII* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5694 – 5695  |
| Holocenski kalendaŕ | 11934 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1989 – 1990 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1856 – 1857 |
|  - *Kali Yuga* | 5035 – 5036 |
| Irański kalendaŕ | 1312 – 1313 |
| Islamiski kalendaŕ | 1352 – 1353 |
| Japański kalendaŕ | Shōwa 9 (昭和9年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2594 (皇紀2594年) |
| Juliański kalendaŕ | 1979 |
| Koptiski kalendaŕ | 1650 – 1651 |
| Korejański kalendaŕ | 4267 |
| Runowy kalendaŕ | 2184 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2477 |

## Tšojenja

## Narodniny

* 01. februara: Marja Młynkowa – serbska lektorka, spisowaśelka a literarna kritikaŕka († 1971)
* 01. měrca: Jurij Krawža – serbski spisowaśel († 1995)
* 08. maja: Jan Pawoł Nagel – serbski komponist a pśedsedaŕ Domowiny († 1997)
* 18. maja Margita Heinrichowa - dolnoserbska žurnalistka a rozgłosowa redaktorka
* 10. julija: Jurij Nuk – serbski wucabnik, Maśicaŕ
* 15. julija: Beno Rječka – serbski casnikaŕ († 2004)
* 12. awgusta: Jurij Šołta – serbski wucabnik, Maśicaŕ
* 02. septembra: Pawoł Šołta – serbski wucabnik a dirigent chóra „Delany“
* 05. oktobra: Beno Njekela – serbski rozgłosownik, žurnalist a producent († 1998)
* 05. nowembra: Roža Šenkarjowa – serbska basnikaŕka, wucabnica a rozgłosowa redaktorka
* 16. nowembra: Měrćin Völkel – serbski kulturny wědomnostnik a publicist († 2007)
* 07. decembra: Jan Wornar – serbski wucabnik a spisowaśel († 1999)
* 30. decembra: Wyli Gusor - serbski towarišnostny a kulturny procowaŕ
* 30. decembra: Beno Pětška - dolnoserbski wucabnik a kulturny procowaŕ († 2021)

## Wumrěśe

* 20. februara: Jan Rězak – serbski wucabnik, redaktor a spisowaśel (\* 1863)
* 29. apryla: Wilibald von Schulenburg – nimski mólaŕ, spisowaśel a ludowědnik, pśijaśel Serbow (\* 1847)
* 07. maja: Oswald Mrózak – serbski faraŕ a nabóžninski procowaŕ (\* 1845)
* 12. septembra: Křesćan Černik – serbski rolnikaŕ a ludowy gerc (\* 1877)
* 14. nowembra: Jurij Mucha – serbski budkaŕ, braška a ludowy spisowaśel (\* 1860)

## Wótkaz

 **Commons: 1934** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow