Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pśestupne lěto

**Pśestupne lěto** jo w gregorjaniskej pratyji lěto, kótarež ma 366 město 365 dnjow. Dokulaž trajo słyńcne lěto dokładnje 365,2425 dnjow, trjebamy kužde stwórte lěto pśidatny źeń, kótaryž mjenjujo se *pśestupny źeń*. Toś ten wupadnjo trojce w 400 lětach, mjenjujucy pśecej na wrośicy lětstotka. Pótakem wurownujo pśestupny źeń mału diferencu mjaz pratyjowym a słyńcnym lětom.

Pśestupny źeń gregorjaniskeje pratyje jo 29. februara. Pśichodne pśestupne lěta su 2016, 2020, 2024 a 2028.

## Wótkaz

 **Commons: Pratyje z pśestupnymi lětami** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Tšad

Republika Tšad|  |  |
| **wuzwólone gronko:**
Unité, Travail, Progrès (Jadnota, źěło, póstup) |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | جمهوريّة تشاد (Dźumhūriyyat Tašād) République du Tchad |
| stolica | N’Djamena |
| płoń | 1.284.000 km² |
| wobydlaŕstwo | 10.976.000 |
| gustosć zasedlenja | 8,55/km² |
| forma kněžaŕstwa | prezidialna republika |
| głowny reprezentant stata: | prezident Mahamat Idriss Déby Itno |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Saleh Kebzabo |
| pjenjeze: | 1 CFA-franc BEAC |
| narodna hymna: | La Tchadienne |
| casowa cona: | UTC +1 |
| znamje za wósobowe awta: | TD |
| nastaśe: | 11. awgusta 1960 (njewótwisnosć wót Francojskeje) |
| internetowa domena: | .td |
| telefonowe pśedwólenje: | +235 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Jazor Yoa w čadskej Saharje
**Tšad** (arabski جمهوريّة تشاد/*Dźumhūriyyat Tašād*, francojski *République du Tchad*) jo njewótwisny a rědko wobsedlony nutśikokrajny stat w srjejźnej Africe. Namaka se mjazy rěku Šari na pódpołdnju a pusćinu Sahara na pódpołnocy. Stat granicujo z Libyskeju na pódpołnocy, ze Sudanom na pódzajtšu, ze Centralnoafrikańskeju republiku na pódpołdnju, z Kamerunom na krotkem wjacorje a z Nigeriju a Nigerom na pódwjacorje. Stolica jo N’Djamena pśi rěce Šari na krotkem wjacorje.

Tšad jo jaden z nejmjenjej wuwitych krajow na swěśe.

W Tšaźe kněžy tropiska klima z krotkim dešćowym casom na pódpołdnju kraja a sucha pusćinowa klima na pódpołnocy. Srjejźny źěl pśisłuša saheloju. Nejwuše městno Tšada jo aktiwny wulkan *Emi Koussi* w górinje Tibesti (3.415 m) blisko libyskeje granicy, a to jo teke nejwuša góra cełeje Sahary.

## Wótkaze

 **Commons: Tšad** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
* Oficielny internetowy bok kněžaŕstwa (fr.)

Staty a *wótwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafrikańska republika |
Džibuti |
Egyptojska |
Ekwatorialna Guineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Guineja |
Guineja-Bissau |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenija |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberia |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mauretańska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Pódpołdnjowa Afrika |
Pódpołdnjowy Sudan |
Pśibrjog Słonoweje kósći |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe

Somalia |
Sudan |
Swasiska |
Tansanija |
Togo |
Tšad |
Tuneziska |
Uganda |
**Druge teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Pódwjacorna Sahara |
Réunion |
St. Helena
# 1920

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
19. stolěśe |
**20. stolěśe**
| 21. stolěśe

◄ |
1890. lěta |
1900. lěta |
1910. lěta |
**1920. lěta**
| 1930. lěta
| 1940. lěta
| 1950. lěta
| ►

◄◄ |
◄ |
1916 |
1917 |
1918 |
1919 |
**1920**
| 1921
| 1922
| 1923
| 1924
| ►
| ►►

**1920**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 1920 *MCMXX* |
| Ab urbe condita | 2673 |
| Armeński kalendaŕ | 1369 ԹՎ ՌՅԿԹ |
| Bahaa kalendaŕ | 76 – 77 |
| Berberski kalendaŕ | 2870 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2464 |
| Burmaski kalendaŕ | 1282 |
| Chinski kalendaŕ | 4556 / 4616 – 4557 / 4617 己未 – 庚申 |
| Etiopiski kalendaŕ | 1912 – 1913 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 128 - 129 *CXXVIII -CXXIX* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5680 – 5681  |
| Holocenski kalendaŕ | 11920 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1975 – 1976 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1842 – 1843 |
|  - *Kali Yuga* | 5021 – 5022 |
| Irański kalendaŕ | 1298 – 1299 |
| Islamiski kalendaŕ | 1338 – 1339 |
| Japański kalendaŕ | Taishō 9 (大正9年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2580 (皇紀2580年) |
| Juliański kalendaŕ | 1965 |
| Koptiski kalendaŕ | 1636 – 1637 |
| Korejański kalendaŕ | 4253 |
| Runowy kalendaŕ | 2170 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2463 |

## Tšojenja

### W Serbach

* 15. awgusta: W Budyšynje jo se pód nawjedowarjom Hermana Šlecy 46. Schadźowanka wótměła.
* 9. nowembra: W Budyšynje jo se Serbski Sokoł załožył.

### Hynźi

* 13.-17. měrca: Pšawicaŕski putšowy wopyt Wolfganga Kappa w Barlinju.

## Narodniny

* 11. februara: Faruk – kral Egyptojskeje († 1965)
* 1. apryla: Toshiro Mifune – japański grajaŕ († 1997)
* 15. apryla: Richard von Weizsäcker – nimski politikaŕ a zwězkowy prezident
* 18. maja: Karol Wojtyła (Jan Pawoł II.) - pólski kardinal a katolski bamž († 2005)
* 2. junija: Marcel Reich-Ranicki – nimsko-pólski publicist a literarny kritikaŕ († 2013)
* 20. junija: Fryco Nakońc – serbski tkalc pśestrěńcow a Domowinski funkcionaŕ († 1967)
* 19. septembra: Herman Jahn – serbski blidaŕ, kulturny procowaŕ († 1999)

## Wumrěśe

* 19. měrca: Erich Kalc – serbski źěłaśeŕ a wójowaŕ Dolnołužyskeje cerwjeneje armeje (\* 1902)
* 19. měrca: Adolf Rumpoš – serbski źěłaśeŕ a wójowaŕ Dolnołužyskeje cerwjeneje armeje (\* 1903)
* 22. awgusta: Jakub Nowak-Kašćanski – serbski faraŕ a spisaŕ wulicowańkow (\* 1864)
* 13. oktobra: Arnošt Helas – serbski twarc, ludowy basnikaŕ a spisowaśel (\* 1840)

## Wótkaz

 **Commons: 1920** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Kijew

| Kijew |
| --- |
| swójske mě | **Київ** |
|

|  |
| --- |
| Kijew (Ukraina)DMS |

 |
| Symbole |
|

|  |  |
| --- | --- |
| woponwopon | chórgojchórgoj |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Ukraina |
| koordinaty |  / |
| wusokosć | 179 mPśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| płonina | 839 km²Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| wobydlaŕstwo | 2 886 321 *(2014)*Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| gustosć zasedlenja | 3218,12 wob./km²Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/gustosć |
| postowa licba | 01xxx-04xxx |
| telefoniske pśedwólenje | +380 44 |
| Měsćańske zastojnstwo |
| website |  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Kijew** (ukrainski Київ; pólski *Kijów*; rusojski Киев) jo stolica a nejwětše město Ukrainy a lažy na pódpołnocy kraja pśi Dnjeprje. Kijew jo był z 9. lětstotka sedło wjelikomócnarstwa (Kijewska Rus) a toś załožeńske městno stawizniskeje Rusojskeje.

## Stawizny

* 1260-1362 -  Złota Orda
* 1363-1387 -  Wjelikie Wjerchojstwo Litawske
* 1387-1569 -  Wjelikie Wjerchojstwo Litawske (Unija pólsko-litawska)
* 1569-1667 -  Kralojstwo Pólske
* 1667-1721 -  Rusojske Carojstwo
* 1721-1917 -  Rusojske Mócnarstwo
* 1917 -  Rusojska Republika
* 1917-1918 -  Sowjetska Rusojska
* 1918 -  Ukrainska Ludowa Republika
* 1918 -  Ukrainski Stat
* 1918-1920 -  Ukrainska Ludowa Republika
* 1920-1922 -  Sowjetska Ukraina
* 1922-1991 -  Sowjetski zwězk
* wót 1991 -  Ukraina

## Demografija w 2001

* Ukrainarje – 82,23% (2 110 767)
* Rusy – 13,14% (337 323)

## Sport

* Dynamo Kijew - kopańca
* Arsenał Kijew - kopańca
* BK Kijew - basketball

## Galerija

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Wótkaz

 **Commons: Kijew** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Prezident Zwězkoweje Republiki Nimska

Frank-Walter Steinmeier – 12. prezident Zwězkoweje republiki Nimska
(2017-)
**Prezident Zwězkoweje Republiki Nimska** jo głowa stata a bu wót Zwězkoweje zgromaźiny na pěś lětow wólony. Tuchylny prezident jo wót 23. měrca 2012 Joachim Gauck.

Standarta prezidentow zwězkoweje republiki Nimska
## Stawizny

### Doněntne prezidenty Zwězkoweje Republiki Nimska

Prezidenty Zwězkoweje Republiki Nimska| nr. | mjenja (žywjeńske daty) | foto | strona | Zachopjeńk amtowego casa | Kóńc amtowego casa | wólba (wólby) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Theodor Heuss (1884–1963) |  | FDP | 13. septembera 1949 Pśedłoga:FN | 12. septembera 1959 | 1949/1954 |
| 2 | Heinrich Lübke (1894–1972) |  | CDU | 13. septembera 1959 | 30. junija 1969 | 1959/1964 |
| 3 | Gustav Heinemann (1899–1976) |  | SPD | 1. julija 1969 | 30. junija 1974 | 1969 |
| 4 | Walter Scheel (\* 1919) |  | FDP | 1. julija 1974 | 30. junija 1979 | 1974 |
| 5 | Karl Carstens (1914–1992) |  | CDU | 1. julija 1979 | 30. junija 1984 | 1979 |
| 6 | Richard von Weizsäcker (1920–2015) |  | CDU | 1. julija 1984 | 30. junija 1994 | 1984/1989 |
| 7 | Roman Herzog (\* 1934) |  | CDU | 1. julija 1994 | 30. junija 1999 | 1994 |
| 8 | Johannes Rau (1931–2006) |  | SPD | 1. julija 1999 | 30. junija 2004 | 1999 |
| 9 | Horst Köhler (1943–2025) |  | CDU | 1. junija 2004 | 31. maja 2010 | 2004/2009 |
| 10 | Christian Wulff (\* 1959) |  | CDU | 30. junija 2010 |  | 2010 |
| 11 | Joachim Gauck (\* 1940) |  | stroński njewězany | 23. měrca 2012 | 18. měrca 2017 | 2012 |
| 12 | Frank-Walter Steinmeier (\* 1956) |  | SPD | 19. měrca 2017 |  | 2017 |

## Eksterne wótkaze

*

Prezidenty Zwězkoweje Republiki Nimska[Pokazaś]

Theodor Heuss (1949-1959) • Heinrich Lübke (1959-1969) • Gustav Heinemann (1969-1974)
 Walter Scheel (1974-1979) •
Karl Carstens (1979-1984) • Richard von Weizsäcker (1984-1994)
 Roman Herzog (1994-1999) • Johannes Rau (1999-2004) • Horst Köhler (2004-2010) • Christian Wulff (2010-2012)
 Joachim Gauck (2012-2017) Frank-Walter Steinmeier (2017- )
# Vilnius

| Vilnius |
| --- |
|

|  |
| --- |
| Vilnius (Litawska)DMS |

 |
|  |
| Symbole |
|

|  |  |
| --- | --- |
| woponwopon | chórgojchórgoj |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Litawska |
| koordinaty |  / |
| wusokosć | 112 mPśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| płonina | 402 km²Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| Měsćańske zastojnstwo |
| website |  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Vilnius** je stolica a nejwětše město Litawskeje a lažy w krotkem zajtšu kraja blisko wulewa rěki Vilnia do Nerisa. W lěśe 2015, jo how bydliło 542 664 luźi. Stare město jo na lisćinje UNESCO.

## Mě w drugich rěcach

Vilnius se groni w drugich rěcach kaž slědujo:

* Wilno (pólska)
* Vilna (łatyńska)
* Вільня (běłoruska)
* Wilna (nimska)
* Viļņa (letiska)

## Stawizny

* 13. stolěśe-1387 -  Wjelikie Wjerchojstwo Litawske
* 1387-1569 -  Wjelikie Wjerchojstwo Litawske (Unija pólsko-litawska)
* 1569-1795 -  Kralojstwo Pólske
* 1795-1915 -  Rusojske Mócnarstwo
* 1915-1918 -  Nimski Rajch
* 1918 -  Kralojstwo Litawske
* 1918-1919 -  Republika Litawska
* 1919 -  Litawsko-Běłoruska Sowjetska Socjaliska Republika
* 1920 -  Republika Litawska
* 1920-1922 -  Srjejźna Litawska
* 1922-1939 -  Republika Pólska
* 1939-1940 -  Republika Litawska
* 1940-1941 -  Sowjetski zwězk
* 1941-1944 -  Nimski Rajch
* 1944-1990 -  Sowjetski zwězk
* wót 1990 -  Republika Litawska

## Galerija

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Wósobiny

* Aleksander Prystor - premierminister Pólskeje w lětach 1931-1933

## Eksterne wótkaze

 **Commons: Vilnius** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow