Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Islandšćina

|  |
| --- |
| íslenska islandšćina |
| kraje | Islandska |
| powědarje | +320 000  |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
germaniske rěcy
pódpołnocnogermaniske rěcy
islandšćina |
| oficielny status |
| oficielna rěc | Islandska |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
is
 |
| ISO 639-2:
  |
ice
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
isl
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **w islandšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Islandšćina** (islandski *íslenska*) jo pódpołnocnogermaniska rěc. Islandski powěda wěcej ako 300 tysac luźi a islandšćina jo zastojnska rěc w Islandskej.

Germaniske rěcy

|  |  |
| --- | --- |
| **Pódwjacornogermaniske rěcy**: | Afrikaanšćina - Engelšćina - Dolna nimšćina - Frizišćina - Jidišćina - Luxemburgšćina - Nimšćina - Nižozemšćina |
| **Pódpołnocnogermaniske rěcy**: | Dańšćina - Färöšćina - Islandšćina - Norwegšćina - Šwedšćina |
| **Pódzajtšnogermaniske rěcy** | Gotišćina† - Wandalšćina† |
|  | † wumarłe |
# Nimšćina

|  |
| --- |
| Deutsch nimska rěc |
| kraje | Nimska, Liechtensteinska, Awstriska, Luxemburgska, Šwicaŕska, Zjadnośone staty Ameriki, Rusojska, Argentinska, Brazilska a dalšne |
| powědarje | 109 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
germaniske rěcy
pódwjacornogermaniske rěcy
nimska rěc |
| pismiki | łatyńske |
| oficielny status |
| oficielna rěc | Europska unija, Nimska, Liechtensteinska, Awstriska, Luxemburgska, Šwicaŕska, Belgiska, ako regionalna rěc: Dańska, Italska, Pólska |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
de
 |
| ISO 639-2:
  |
ger
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
deu
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **de.wikipedia.org**! |

 |
| **Kórta** |
|  |
| kórta nimskeje rěcy |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Nimšćina** (teke **nimska rěc**) jo germaniska rěc.

Nimski powěda 109 milionow luźi na cełem swěśe, 100 milionow maju nimšćinu ako maminu rěc. Status oficielneje rěcy ma nimšćina w Nimskej, Awstriskej, Šwicaŕskej, Luxemburgskej, Liechtensteinskej a Belgiskej. Regionalnje teke w Italskej (pódpołdnjowa Tirolska) a Dańskej. We Vatikanje powěda nimski Šwicaŕska garda. Nimšćina jo jadna z 20 oficielnych rěcow Europskeje unije, mimo togo jo pódla francojšćiny a engelšćiny teke źěłowa rěc EU.

## Nimski alfabet

```
A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S   T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z
```

Germaniske rěcy

|  |  |
| --- | --- |
| **Pódwjacornogermaniske rěcy**: | Afrikaanšćina - Engelšćina - Dolna nimšćina - Frizišćina - Jidišćina - Luxemburgšćina - Nimšćina - Nižozemšćina |
| **Pódpołnocnogermaniske rěcy**: | Dańšćina - Färöšćina - Islandšćina - Norwegšćina - Šwedšćina |
| **Pódzajtšnogermaniske rěcy** | Gotišćina† - Wandalšćina† |
|  | † wumarłe |

**Oficielne rěcy Europskeje unije**

Bulgaŕšćina | Češćina | Dańšćina | Engelšćina | Estnišćina | Finšćina | Francojšćina | Grichišćina |Hungoršćina | Iršćina | Italšćina | Letišćina | Litawšćina | Maltezišćina | Nimska rěc | Nižozemšćina | Pólšćina | Portugišćina | Rumunšćina | Słowakšćina | Słowjeńšćina | Špańšćina | Šwedšćina
# Dańšćina

|  |
| --- |
| dansk Dańšćina |
| kraje | Dańska, Grönlandska, Färöske kupy, Nimska, Kanada, USA, Argentinska, Šwedska |
| powědarje | 5,3 milionow (ako maśeršćina)
0,3 milionow (ako druga rěc) |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
germaniske rěcy
pódpołnocnogermaniske rěcy
Dańšćina |
| oficielny status |
| oficielna rěc | Dańska (njeoficielnje, pak de facto), Europska Unija, Grönlandska, Färöske kupy |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
da
 |
| ISO 639-2:
  |
dan
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
dan
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **w dańšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Dańšćina** jo pódpołnocnogermaniska rěc.
Dański powěda 5,5 mil. luźi. W Dańskej jo dańšćina zarědniska
rěc.
Dański se powěda teke w Färöskich kupach, Grönlandskej a Šleswig-Holštejnskej.

## Gramatika

Dańšćina ma dwa genusa, numerusa a pada. Ale někotare narěcy njamaju žeden genus, ale druge narěcy maju samo tśi genuse.

**Oficielne rěcy Europskeje unije**[Pokazaś]

Bulgaŕšćina | Češćina | Dańšćina | Engelšćina | Estnišćina | Finšćina | Francojšćina | Grichišćina |Hungoršćina | Iršćina | Italšćina | Letišćina | Litawšćina | Maltezišćina | Nimska rěc | Nižozemšćina | Pólšćina | Portugišćina | Rumunšćina | Słowakšćina | Słowjeńšćina | Špańšćina | Šwedšćina

Germaniske rěcy[Pokazaś]

|  |  |
| --- | --- |
| **Pódwjacornogermaniske rěcy**: | Afrikaanšćina - Engelšćina - Dolna nimšćina - Frizišćina - Jidišćina - Luxemburgšćina - Nimšćina - Nižozemšćina |
| **Pódpołnocnogermaniske rěcy**: | Dańšćina - Färöšćina - Islandšćina - Norwegšćina - Šwedšćina |
| **Pódzajtšnogermaniske rěcy** | Gotišćina† - Wandalšćina† |
|  | † wumarłe |
# Šwedšćina

|  |
| --- |
| svenska Šwedšćina |
| kraje | Šwedska, Finska, Estniska |
| powědarje | 9 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěcy
germaniske rěcy
pódpołnocnogermaniske rěcy
Šwedšćina |
| pismiki | łatyński alfabet |
| oficielny status |
| oficielna rěc | Šwedska (de facto), Finska, Europska Unija |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
sv
 |
| ISO 639-2:
  |
swe
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
SWD
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **we šwedšćinje**! |

 |
| **Kórta** |
|  |
| Kórta z wuznamjenjowanym teritorijom, źož se šwedšćina powěda. |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Šwedšćina** jo pódpołnocnogermaniska rěc, kótaraž powěda něźi 9 mil. luźi we Šwedskej a pó źělach Finskej, pśedewšym w pśibrjogu a w Ålandach. Jo jadna drugej zrozymliwa z dańšćinu a norwegšćinu.

## Gramatika

Šwedšćina ma dwa genusa, dwa numerusa a dwa pada.

**Oficielne rěcy Europskeje unije**

Bulgaŕšćina | Češćina | Dańšćina | Engelšćina | Estnišćina | Finšćina | Francojšćina | Grichišćina |Hungoršćina | Iršćina | Italšćina | Letišćina | Litawšćina | Maltezišćina | Nimska rěc | Nižozemšćina | Pólšćina | Portugišćina | Rumunšćina | Słowakšćina | Słowjeńšćina | Špańšćina | Šwedšćina

Germaniske rěcy

|  |  |
| --- | --- |
| **Pódwjacornogermaniske rěcy**: | Afrikaanšćina - Engelšćina - Dolna nimšćina - Frizišćina - Jidišćina - Luxemburgšćina - Nimšćina - Nižozemšćina |
| **Pódpołnocnogermaniske rěcy**: | Dańšćina - Färöšćina - Islandšćina - Norwegšćina - Šwedšćina |
| **Pódzajtšnogermaniske rěcy** | Gotišćina† - Wandalšćina† |
|  | † wumarłe |
# Nižozemšćina

|  |
| --- |
| Nederlands Nižozemšćina |
| kraje | Glědaj pódla "Oficielnego statusa", dalej w Francojskej (Nord-Pas-de-Calais), Nimskej (Pódpołnocny nižorhein), Indoneskej, Pódpołdnjowej Africe |
| powědarje | něźi 25 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Indoeuropske rěcy
Germaniske rěcy
Pódwjacornogermaniske rěcy
Nižofrankowska rěc
Pódwjacornonižofrankowska (Nižozemšćina) |
| **rěcne kody** |
| ISO 639-1:
  |
nl
 |
| ISO 639-2:
  | (B) dut
  | (T) nld
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
nld
 |
| **Wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Woglědaj k wikipediji **w nižozemšćinje**! |

 |
| **Kórta** |
|  |
| Rozšyrjenje nižozemšćiny |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Nižozemšćina** jo germaniska rěc. Teke słuša k indoeuropskim rěcam. Jo pśiswójźbna z Nimšćinu, Frizišćinu a Engelšćinu, kótarež teke su pódwjacornogermaniske rěcy.

Z jeje w Pódpołdnjowej Africe Afrikaanšćinu nastawała, ale teke někotare kreolowe rěcy.

## Eksterne wótkaze

**Oficielne rěcy Europskeje unije**[Pokazaś]

Bulgaŕšćina | Češćina | Dańšćina | Engelšćina | Estnišćina | Finšćina | Francojšćina | Grichišćina |Hungoršćina | Iršćina | Italšćina | Letišćina | Litawšćina | Maltezišćina | Nimska rěc | Nižozemšćina | Pólšćina | Portugišćina | Rumunšćina | Słowakšćina | Słowjeńšćina | Špańšćina | Šwedšćina

Germaniske rěcy[Pokazaś]

|  |  |
| --- | --- |
| **Pódwjacornogermaniske rěcy**: | Afrikaanšćina - Engelšćina - Dolna nimšćina - Frizišćina - Jidišćina - Luxemburgšćina - Nimšćina - Nižozemšćina |
| **Pódpołnocnogermaniske rěcy**: | Dańšćina - Färöšćina - Islandšćina - Norwegšćina - Šwedšćina |
| **Pódzajtšnogermaniske rěcy** | Gotišćina† - Wandalšćina† |
|  | † wumarłe |
# Merkur (planet)

Merkur
**Merkur** (symbol: ) jo słyńcu nejblišy planet. Wón jo teke nejmjeńšy planet w cełem Słyńcowem systemje. Temperatura se tu pógibujo wót -180 °C do 500 °C.

Słyńcowy system

Słyńco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

Planety · Miniplanety · Mjasece · Meteoroidy · Asteroidy · Komety

Asteroidowy pas · Kuiperowy pas · Oortiska mrokawa · Heliopause
# Wenus (planet)

Wenus ze syrikowymi mrokami
**Wenus** (z łat. *Venus*, romska bogowka lubosći; symbol: ) jo słyńcu drugi nejblišy planet. Radius planeta wunjaso 6051,8 km a jogo wolumen wunjaso 9,38×1011 km3. Temperatura jo how 464 °C a śišć jo 9.3 MPa. Wenus jo dopołnje pśikšyta ze žołtymi mrokami ze syriku. Wenus wiźona ze zemje jo nejswětlejšy planet na nocnem njebju.

## Galerija Wenus

* Wenus a kratery, mimo syrikowych mrokow
* Wenus, glej ze Zemje
* Transit Wenus pśez Słyńco
* Struktura Wenus

## Wótkaze

 **Commons: Venus** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Słyńcowy system[Pokazaś]

Słyńco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

Planety · Miniplanety · Mjasece · Meteoroidy · Asteroidy · Komety

Asteroidowy pas · Kuiperowy pas · Oortiska mrokawa · Heliopause
# Eurazija

Vyznačení Eurazije na kórśe
**Eurazija** (engelski *Eurazia*) jo wobznamjenjenje za zwisujucy kontinent na Zemi wobstajucy z dweju kontinentowu Europy a Azije, jo źěl Eurafrazije. Zapśimjeśe **Eurazije** jo zawjadł w 19. stolěśu geolog Eduard Suess. Na ten part ku kulturnym rozdźělam, kótarež w zachadnosći su wuculi Europejarje, jo kontinent kumštnje źělony do dweju kontinentowu.

Źělona linija su góry Ural, rěka Ural, Kaspiski jazor, Kumomanyčska pśepadlina a Carne mórjo, tato źělona linija ale njejo generalnje pśipóznata. Ako wó źělach granice se teke powěda wó górach Kawkaz a rěce Embje.

## Zakładna fakta

| Teritorium | Płonina (tysace km²) | Licba wobydlarjow | Gustosć (wob./km²) |
| --- | --- | --- | --- |
| Eurazija | 54 940 | 4 603 000 000 | 83,8 |
| Azija | 44 413 | 3 875 000 000 | 87,2 |
| Europa | 10 527 | 728 000 000 | 69,2 |
| Zemja | 510 083 | 6 396 000 000 | 12,5 |
| zemski kraj | 148 628 | 6 396 000 000 | 43,0 |

## Dalše wužywanje

* Fiktiwna zemja w romanje 1984 wót George Orwella, kótaryž pišo wó swěśe źělonem do tśich mócnaŕstwow, kótarež su Oceanija, Eurazija a Eastazija.

## Literatura

* Hermann Parzinger: *Die frühen Völker Eurasiens. Vom Neolithikum zum Mittelalter*. Verlag C. H. Beck, München 2006.

## Žrědła (płonina a wobydlaŕstwo)

* płonina kontinentow – „Rozum do kapsy“, 1988, Albatros Praha, licby
* wobydlaŕstwo pó 2004 „World Population Data Sheet of the Population Reference Bureau“, licby
* WorldDataSheet 2005
* Mars a Mjasec
# Pódzajtšny Timor

Pódzajtšny Timor|  |  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e República Democrática de Timor-Leste (port.) |
| stolica | Dili |
| płoń | 14.609 km² (154. na swěśe) |
| wobydlaŕstwo | 1.040.880 (153. na swěśe, 2005) |
| gustosć zasedlenja | 69/km² (98. na swěśe) |
| głowny reprezentant stata: | prezident José Ramos-Horta |
| šef kněžaŕstwa: | ministaŕski prezident Taur Matan Ruak |
| pjenjeze: | ameriski dolar |
| oficielna rěc: | tetunšćina, portugišćina, engelšćina (źělna), indonezišćina (źělna) |
| narodna hymna: | Pátria‬ |
| casowa cona: | UTC +9 |
| njewótwisnosć: | 20. maja 2002 |
| internetowa domena: | .tl |
| telefonowe pśedwólenje: | +1671 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Pódzajtšny Timor** (teke **Timor-Leste**) jo mały stat na pódzajtšu kupy Timor we kupce kupow Małe Sundy. Stolica jo Dili.

Kórta Pódzajtšnego Timora
## Wótkaz

 **Commons: Pódzajtšny Timor** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne kraje* w Aziji[Pokazaś]

Afghanistan
• Armeńska
• Azerbajdžan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• Chinska
• Cypern
• Filipiny
• Georgiska
• *Gódowna kupa*
• *Hongkong*
• Indiska
• Indoneziska
• Irak
• Iran
• Israel
• Japańska
• Jemen
• Jordaniska
• *Pódpołdnjowa Osetija*
• Kambodža
• Katar
• Kazachstan
• Kirgiziska
• *Kokosowe kupy*
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• *Macao*
• Malaysia
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• *Palestina*
• Pódpołdnjowa Koreja
• Pódpołnocna Koreja
• Pódzajtšny  Timor
• Rusojska
• Saudi-Arabska
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• *Tibet*
• Turkmenistan
• Turkojska
• *Ujgurska*
• Usbekistan
• Vietnam
• Zjadnośone arabske emiraty
# 1955

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
19. stolěśe |
**20. stolěśe**
| 21. stolěśe

◄ |
1920. lěta |
1930. lěta |
1940. lěta |
**1950. lěta**
| 1960. lěta
| 1970. lěta
| 1980. lěta
| ►

◄◄ |
◄ |
1951 |
1952 |
1953 |
1954 |
**1955**
| 1956
| 1957
| 1958
| 1959
| ►
| ►►

**1955**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 1955 *MCMLV* |
| Ab urbe condita | 2708 |
| Armeński kalendaŕ | 1404 ԹՎ ՌՆԴ |
| Bahaa kalendaŕ | 111 – 112 |
| Berberski kalendaŕ | 2905 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2499 |
| Burmaski kalendaŕ | 1317 |
| Chinski kalendaŕ | 4591 / 4651 – 4592 / 4652 甲午 – 乙未 |
| Etiopiski kalendaŕ | 1947 – 1948 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 163 - 164 *CLXIII -CLXIV* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5715 – 5716  |
| Holocenski kalendaŕ | 11955 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2010 – 2011 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1877 – 1878 |
|  - *Kali Yuga* | 5056 – 5057 |
| Irański kalendaŕ | 1333 – 1334 |
| Islamiski kalendaŕ | 1374 – 1375 |
| Japański kalendaŕ | Shōwa 30 (昭和30年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2615 (皇紀2615年) |
| Juliański kalendaŕ | 2000 |
| Koptiski kalendaŕ | 1671 – 1672 |
| Korejański kalendaŕ | 4288 |
| Runowy kalendaŕ | 2205 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2498 |

## Tšojenja

### W Serbach

* 05. měrca: *Nowy Casnik* jo wujšeł prědny raz po wójnje ako samostatny casnik ze swójskeju redakciju w Chóśebuzu
* 27.–29. měrca: III. zwězkowy kongres Domowiny w Budyšynje
* 01. oktobra: *Nowa doba* jo wujšła prědny raz jako źenik

## Narodniny

* 18. januara: Kevin Cosnter – amerikański grajaŕ
* 28. januara: Nicolas Sarkozy – francojski politikaŕ a statny prezident
* 02. februara: Leszek Engelking – pólski basnikaŕ
* 21. februara: Gerhard Gundermann – nimski pěsnjaŕ († 1998)
* 21. februara: Trudla Malinkowa – serbska redaktorka casopisa „Pomhaj Bóh“, wědomnostnica
* 24. januara: Steve Jobs – amerikański pśedewześaŕ († 2011)
* 28. januara: Gilbert Gottfried – amerikański grajaŕ
* 11. měrca: Nina Hagen – nimska punk-spiwaŕka
* 17. měrca: Gary Sinise – amerikański grajaŕ
* 27. měrca: Mariano Rajoy – špański politikaŕ, ministaŕski prezident
* 19. maja: Claudia Roth – nimska politikaŕka Zelenych
* 27. maja: Richard Schiff – amerikański grajaŕ
* 03. junija: Jan (Janko) Cyž – serbski muzikaŕ a komponist
* 03. julija: Marko Šiman – serbski politikaŕ CDU, cłonk Sakskego krajnego sejma
* 15. awgusta: Roger Willemsen – nimski publicist a moderator († 2016)
* 15. decembra: Renate Künast – nimska politikaŕka Zelenych

## Wumrěśa

* 18. apryla: Albert Einstein – fyzikaŕ, nosaŕ Nobelowego myta (\* 1879)
* 11. maja: Pawoł Čornak – serbski wucabnik a Domowinski funkcionaŕ (\* 1914)
* 21. maja: Jakub Cyž – serbski narodny procowaŕ a podpěrowaŕ antifašistow (\* 1901)
* 14. oktobra: Jan Andricki – serbski wucabnik, kantor, kulturny a narodny procowaŕ, dirigent (\* 1880)
* 24. oktobra: Herbert Cerna – dolnoserbski faraŕ a domowniski slěźaŕ (\* 1905)

## Wótkaz

 **Commons: 1955** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Letiska

Republika Letiska|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:"Tēvzemei un Brīvībai"* Za wóścojsku a lichotu  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Latvijas Republika |
| stolica | Riga |
| płoń | 64 589 |
| wobydlaŕstwo | 2.023.800 *(1. Januar 2013)* |
| gustosć zasedlenja | 35/km |
| głowny reprezentant stata: | prezident Egils Levits |
| šef kněžaŕstwa: | premierministaŕ Arturs Krišjānis Kariņš |
| pjenjeze: | euro |
| oficielna rěc: | letišćina |
| narodna hymna: | *"Dievs, Sveti Latviju"* Bog žognuj Letiskeje |
| casowa cona: | SEC (UTC+2) (lěśojski cas: UTC +3) |
| znamje za wósobowe awta: | LV |
| njewótwisnosć: | 18. nowembra 1918 (wuzjawjenje); 21. awgusta 1991 (zasej dojśpěnje) |
| internetowa domena: | .lv |
| telefonowe pśedwólenje: | +371 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Letiska** (letiski *Latvija*) jo kraj w dłujkozajtšnej Europje a srjejźny z tśich baltiskich krajow. Wóna jo wót lěta 2004 z cłonkom Europskeje unije a słuša wót 2014 k eurozonje.

## Geografija

Letiska granicujo z Rusojskeju (282 km) na pódzajtšu, z Estniskeju (343 km) na pódpołnocy, z Běłoruskeju (167 km) na krotkem zajtšu a z Litawskeju (dłujkosć mjazy 588 km) na pódpołdnju. Stolica a nejwětše město jo Riga.

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Letiska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Europska unija

Awstriska |
Belgiska |
Bulgaŕska |
Cypern |
Česka |
Dańska |
Estniska |
Finska |
Francojska |
Grichiska |
Hungorska |
Chorwatska |
Irska |
Italska |
Letiska |
Litawska |
Luxemburgska |
Malta |
Nimska |
Nižozemska |
Pólska |
Portugalska |
Rumuńska |
Słowakska |
Słowjeńska |
Špańska |
Šwedska

Kandidaty:
Albańska |
Bosniska-Hercegowinska |
Carnogórska |
Moldawska |
Pódpołnocna Makedońska |
Serbiska |
Turkojska |
Ukraina

Něgajšny cłonk:
Zjadnośone kralojstwo

Staty a *wótwisne teritorije* w Europje

Albańska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bulgaŕska
• Bosniska-Hercegowinska
• Česka republika
• Carnogórska (Montenegro)
• Dańska
• Estniska
• Finska
• Francojska
• Grichiska
• Hungorska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Kosowo
• Letiska
• Liechtensteinska
• Litawska
• Luxemburgska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Nimska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pódpołnocna Makedońska
• Pólska
• Portugalska
• Rumuńska
• Rusojska
• San Marino
• Serbiska
• Słowakska
• Słowjeńska
• Špańska
• Šwedska
• Šwicaŕska
• Turkojska
• Ukraina
• Vatikańske město
• Wjelikobritaniska

---

**Prowince a teritorijeŁužyca**
• *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretonska*
• *Färöje*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Grönlandska*
• *Guernsey*
• *Engelska*
• *Jersey*
• *Kalmyska*
• *Kataloniska*
• *Korniska*
• *Man*
• *Pśidněstrowje*
• *Spitzbergen*
• *Šotiska*
• *Pódpołnocna Irska*
• *Wales*
# Ho Chi Minh město

| Ho Chi Minh město |
| --- |
| swójske mě | **Thành phố Hồ Chí Minh** |
|

|  |
| --- |
| Ho Chi Minh město (Vietnam)DMS |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Vietnam |
| koordinaty |  / |
| wusokosć | 19 mPśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| płonina | 2043,65 km²Pśedłoga:Infokašćik Město/wótwardowanje/licba |
| Měsćańske zastojnstwo |
| website | www.hochiminhcity.gov.vn/ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Ho Chi Minh město** (starše oficialne mě **Saigon**) jo nejwětše město Vietnama, něgajšna stolica Cochinchiny a pózdźej stolica Pódpołdnjowego Vietnama. Same město ma płoninu 2043 km² a ceła aglomeracija ma źinsa (2010) wěcej ako 9 milionow wobydlarjow.

## Eksterne wótkaze

* oficialne boki
# Italska

Italska republika|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:**
-  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Repubblica Italiana |
| stolica | Rom |
| płoń | 301 336 |
| wobydlaŕstwo | 58 997 201 *(2023)* |
| gustosć zasedlenja | 195 |
| głowny reprezentant stata: | prezident Sergio Mattarella |
| šef kněžaŕstwa: | premierminister Giorgia Meloni |
| pjenjeze: | euro |
| oficielna rěc: | italska |
| narodna hymna: | Il Canto degli Italiani |
| casowa cona: | UTC+1 |
| znamje za wósobowe awta: | I |
| internetowa domena: | .it |
| telefonowe pśedwólenje: | +39 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Italska** (teke *Włoska*) jo kraj w pódpołdnjowej Europje.

## Geografija

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Italska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Europska unija[Pokazaś]

Awstriska |
Belgiska |
Bulgaŕska |
Cypern |
Česka |
Dańska |
Estniska |
Finska |
Francojska |
Grichiska |
Hungorska |
Chorwatska |
Irska |
Italska |
Letiska |
Litawska |
Luxemburgska |
Malta |
Nimska |
Nižozemska |
Pólska |
Portugalska |
Rumuńska |
Słowakska |
Słowjeńska |
Špańska |
Šwedska

Kandidaty:
Albańska |
Bosniska-Hercegowinska |
Carnogórska |
Moldawska |
Pódpołnocna Makedońska |
Serbiska |
Turkojska |
Ukraina

Něgajšny cłonk:
Zjadnośone kralojstwo

Staty a *wótwisne teritorije* w Europje[Pokazaś]

Albańska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bulgaŕska
• Bosniska-Hercegowinska
• Česka republika
• Carnogórska (Montenegro)
• Dańska
• Estniska
• Finska
• Francojska
• Grichiska
• Hungorska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Kosowo
• Letiska
• Liechtensteinska
• Litawska
• Luxemburgska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Nimska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pódpołnocna Makedońska
• Pólska
• Portugalska
• Rumuńska
• Rusojska
• San Marino
• Serbiska
• Słowakska
• Słowjeńska
• Špańska
• Šwedska
• Šwicaŕska
• Turkojska
• Ukraina
• Vatikańske město
• Wjelikobritaniska

---

**Prowince a teritorijeŁužyca**
• *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretonska*
• *Färöje*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Grönlandska*
• *Guernsey*
• *Engelska*
• *Jersey*
• *Kalmyska*
• *Kataloniska*
• *Korniska*
• *Man*
• *Pśidněstrowje*
• *Spitzbergen*
• *Šotiska*
• *Pódpołnocna Irska*
• *Wales*

4312
# Błudnik

*Błudniki a wuže* (wobraz Hermanna Hendricha)
**Błudnik** jo swětłowe zjawjenje, kótarež jo wiźeś wósebnje w nocy w bagnišćach, tymjeńcach, ługach, mokšych stronach. To mógu byś z gnijuceje pary wustupjone płuny, kenž se zapaluju, sprochnjełe pjeńki ze swěśecym mechom ako se zelenje w nocy fosforescěruju. To mógu byś teke swěśece slědy jańskich wackow.

Błudniki su teke mytiske bytosći, abo powěsćowe figury, kótarež su znate we folklorje młogich europskich ludow na cełem swěśe, teke Serbow. W serbskich powěsćach su błudniki tšašne figury, kótarež zabłuźonych drogowarjow zgubuju.

## Nožki

## Wotkaz

 **Commons: Błudniki** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Svalbard

| Svalbard |
| --- |
| 928 m wusoki góra Hiorthfjellet napśeśiwo głownemu sedlišću Longyearbyen 928 m wusoki góra Hiorthfjellet napśeśiwo głownemu sedlišću Longyearbyen |
| **Wódy** | Pódpołnocny polarny ocean |
| Geografiske połoženje | 77° 50′ N, 19° 50′ O77.83333333333319.833333333333
 |
|

|  |
| --- |
| Svalbard (Arktis)DEC |

 |
| **Licba kupow** | wěcej ako 400 kupow a skałatych kupow |
| **Głowna kupa** | Spitzbergen |
| **Cełkowna płoń** | 61.022 km² |
| Kórta Svalbarda Kórta Svalbarda |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Svalbard** jo kupka kupow w pódpołnocnem Atlantiskem resp. w Arktiskem oceanje pódpołnocneje Skandinawiskeje, kótaraž stoj pód norwegskim zastojnstwom. Nimske słowo za Svalbard jo „Spitzbergen“, lěcrownož tak pópšawem jano głowna kupa groni.

Wobsedlenje Svalbarda jo wót 1900 dla wunosnych wuglowych skłaźišćow zachopiło. Nejwažnjejše město jo Longyearbyen.

Kupka kupow jo pó Svalbardowem dogronje demilitarizowana cona.

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Svalbard** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow