Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2023

Lisćina historiskich tšojenjow | Aktualne

◄ |
20. stolěśe |
**21. stolěśe**

◄ |
1990. lěta |
2000. lěta |
2010. lěta |
**2020. lěta**

◄◄ |
◄ |
2019 |
2020 |
2021 |
2022 |
**2023**
| 2024
| 2025
| 2026
| 2027
| ►
| ►►

Januar
| Februar
| Měrc
| Apryl
| Maj
| Junij
| Julij
| Awgust
| September
| Oktober
| Nowember
| December

**2023**
 w drugich kalendarjach| gregorjaniski kalendaŕ | 2023 *MMXXIII* |
| Ab urbe condita | 2776 |
| Armeński kalendaŕ | 1472 ԹՎ ՌՆՀԲ |
| Bahaa kalendaŕ | 179 – 180 |
| Berberski kalendaŕ | 2973 |
| Buddhistiski kalendaŕ | 2567 |
| Burmaski kalendaŕ | 1385 |
| Chinski kalendaŕ | 4659 / 4719 – 4660 / 4720 壬寅 – 癸卯 |
| Etiopiski kalendaŕ | 2015 – 2016 |
| Francojski republikański kalendaŕ | 231 - 232 *CCXXXI -CCXXXII* |
| Hebrejski kalendaŕ | 5783 – 5784  |
| Holocenski kalendaŕ | 12023 |
| Indiske kalendarje |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2078 – 2079 |
|  - *Indiski narodny kalendaŕ* (Shaka Samvat) | 1945 – 1946 |
|  - *Kali Yuga* | 5124 – 5125 |
| Irański kalendaŕ | 1401 – 1402 |
| Islamiski kalendaŕ | 1444 – 1445 |
| Japański kalendaŕ | Heisei 35 (平成35年) |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2683 (皇紀2683年) |
| Juliański kalendaŕ | 2068 |
| Koptiski kalendaŕ | 1739 – 1740 |
| Korejański kalendaŕ | 4356 |
| Runowy kalendaŕ | 2273 |
| Thailandski słyńcny kalendaŕ | 2566 |

## Tšojenja

### We Łužycy

### Hynźi

* 28. januara: Petr Pavel jo prezidentowe wólby w Českej dobydnuł.

## Narodniny

## Wumrěśe

* 10. januara: Jeff Beck – britiski gitarist (\* 1944)
* 16. januara: Gina Lollobrigida – italska źiwadłownica a fotografka (\* 1927)
* 05. februara: Pervez Musharraf – pakistanski general a statny prezident (\* 1943)
* 06. februara: **Křesćan Baumgärtel** – serbski spiwaŕ, kulturnik, pśedsedaŕ Załožboweje rady (\* 1939)
* 14. měrca: **Helmut Kurjo** – serbski ludowy wuměłc a póbratš (\* 1935)
* 15. měrca: Antje Vollmer – nimska politikaŕka Zwězka 90/Zelenych (\* 1943)
* 22. apryla: Richard Matuš – serbski kórbikaŕ a cerkwjeńc (\* 1926)

## Wótkaz

 **Commons: 2023** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
# Norwegska

Kralojstwo Norwegska|  |  |
| **geografiske połoženje:**
 |
| **wuzwólone gronko:**
„Enige og tro til Dovre faller“  |
| **zakładne daty:** |
| mě swójske | Kongeriket Norge Kongeriket Noreg |
| stolica | Oslo |
| płoń | 385.207 km² |
| wobydlaŕstwo | 5.627.400 *(2026)* |
| gustosć zasedlenja | 14,6/km² |
| głowny reprezentant stata: | kral Harald V |
| šef kněžaŕstwa: | premierminster Jonas Gahr Støre |
| pjenjeze: | norwegska koruna |
| oficielna rěc: | norwegska (dwa narěca: bokmål a nynorsk) |
| narodna hymna: | Ja, vi elsker dette landet Dauer: 1 Minute und 3 Sekunden.1:03 |
| casowa cona: | SEC (UTC+1) |
| znamje za wósobowe awta: | N |
| njewótwisnosć: | 7. junija 1905 (akceptěrowana 26. awgusta 1905) |
| internetowa domena: | .no, .sj, .bv |
| telefonowe pśedwólenje: | +47 |
| kórta: |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Norwegska** (norwegski *Norge*) jo stat na skandinawiskej połkupje w pódpołnocnej Europje. Stolica a rownocasnje nejwětše město Norwegskeje jo Oslo. Forma kněžaŕstwa jo konstitucionelna monarchija.

## Geografija

Norwegska granicujo ze Šwedskeju, Finskeju a Rusojskeju. K Norwegskej słušaju Jan Mayen a Svalbard.

## Nožki

## Wótkaz

 **Commons: Norwegska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Staty a *wótwisne teritorije* w Europje[Pokazaś]

Albańska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bulgaŕska
• Bosniska-Hercegowinska
• Česka republika
• Carnogórska (Montenegro)
• Dańska
• Estniska
• Finska
• Francojska
• Grichiska
• Hungorska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Kosowo
• Letiska
• Liechtensteinska
• Litawska
• Luxemburgska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Nimska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pódpołnocna Makedońska
• Pólska
• Portugalska
• Rumuńska
• Rusojska
• San Marino
• Serbiska
• Słowakska
• Słowjeńska
• Špańska
• Šwedska
• Šwicaŕska
• Turkojska
• Ukraina
• Vatikańske město
• Wjelikobritaniska

---

**Prowince a teritorijeŁužyca**
• *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretonska*
• *Färöje*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Grönlandska*
• *Guernsey*
• *Engelska*
• *Jersey*
• *Kalmyska*
• *Kataloniska*
• *Korniska*
• *Man*
• *Pśidněstrowje*
• *Spitzbergen*
• *Šotiska*
• *Pódpołnocna Irska*
• *Wales*
# Liverpool

| Liverpool |
| --- |
|

|  |
| --- |
| Liverpool (Zjadnośone kralojstwo)DMS |

 |
| Symbole |
|

|  |
| --- |
| woponwopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Zjadnośone kralojstwo |
| koordinaty |  / |
| płonina | 111,84 km² |
| postowa licba | 3 974 |
| telefoniske pśedwólenje | 0151 |
| Měsćańske zastojnstwo |
| website | www.liverpool.gov.uk/ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Liverpool** jo wjelike engelske město w Zjadnośonem kralojstwje. Město same ma pśisamem poł miliona wobydlarjow, ale ceła aglomeracija ma wěcej ako milion wobydlarjow. Liverpool jo wuznamny pśistaw Atlantiskego oceana (w 19. lětstotku cesćony za drugi nejwětšy pśistaw Britiskego imperiuma) a tež něgajšny wuznamny industrielny centrum.

Sławna muzikowa kupka The Beatles póchada z Liverpoola.

## Eksterne wótkaze

 **Commons: Liverpool** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow
* Oficialne stronki (eng.)
# Sardiniska

Sardiniska na kórśe Italskeje
Satelitowy wobraz Sardiniskeje
**Sardiniska** (italski *Sardegna*, sardiski *Sardinna* abo *Sardigna*) jo pó Siciliskej druga nejwětša kupa w Srjejźnem mórju. Słuša k Italskej. Ma płoń wót 23 821 km² a něźi jaden a poł miliona wobydlarjow.

Sardiniska jo jadnučki region, źož se powěda sardiski.

## Eksterne wótkaze

* **Commons: Sardiniska** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

40.0277777777789.0694444444445
# Mars (planet)

Mars
**Mars** (wót romskego boga wójny, grich.: *Ἄρης Arēs*; symbol: ) jo słyńcu stwórty nejblišy planet.

Mars jo mjeńšy ako Zemja. Jogo radius wunjaso 6051,8 km a jogo wolumen wunjaso 1.63116×1011 km3. Temperatura se how pógibujo mjazy −153 °C a +25 °C, a śišć jo wót 0,4 kPa do 0,87 kPa.

Mars jo teke pomjenjowany "cerwjeny planet" a ma małej mjaseca Fobos a Dajmos. Na Marsu jo nejwuše městno słyńcnego systema, wulkan Olympus Mons, kótaryž jo 22.000 m. nad normalneju nulu.

## Galerija Marsa

* Atmosfera Marsa
* Mars z teleskopa Hubble
* Zemja a Mars
* Mjasec Fobos
* Mjasec Dejmos

## Wótkaze

 **Commons: Mars** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow

Słyńcowy system

Słyńco · Merkur · Wenus · Zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

Planety · Miniplanety · Mjasece · Meteoroidy · Asteroidy · Komety

Asteroidowy pas · Kuiperowy pas · Oortiska mrokawa · Heliopause
# Köln

| wopon | kórta |
| --- | --- |
|  |  |
| zakładne daty |
| zwězkowy kraj: | Pódpołnocna Poryńska-Westfalska |
| wokrejs: | Köln |
| geografiske połoženje: | 50° 57' N 6° 58' E |
| wusokosć: | 37,5 – 118,04 m nad normalneju nulu |
| płoń: | 405,15 km² |
| wobydlarjow: | 991.395 *(30.06.2007)* |
| gustosć ludnosći: | 2.447 wobydlarjow/km² |
| postowe licby: | 50441–51149 |
| pśedwólenje: | 02 21 |
| znamje za wósobowe awta: | K |
| gmejnski kluc: | 05 3 15 000 |
| internetowe boki: | www.stadt-koeln.de |
| politika |
| šołtowka: | Henriette Reker |

**Köln** jo wjelike město w Nimskej nad Rynom. Jogo licba wobydlarjow wunjaso 1.013.665 (31. dec. 2011). Tam jo swětoznaty gotiski Kölnski dom.

## Stawizny

Köln to jo buźo ztwórjenjo do lětu 50 prědk našeje ery. Wót lětu 911 Köln jo k Swětego Romskego Mócnaŕstwa słušaśa. Od źewjeśnasćo stolěśa Köln do Nimskiej jo.

## Eksterne wótkaze

*
# 1. nowembra

**10. nowembra** jo 305. źeń gregorjaniskeje pratyje (306. w pśestupnych lětach), toś do kóńca lěta wóstawa hyšći 60 dnjow.

## Tšojenja

* 1952: W Śichem oceanje jo prědna US-amerikańska wóźikowa bomba eksploděrowała.

## Narodniny

* 1908: **Pawoł Nedo** – serbski wucabnik, ludowědnik, narodny procowaŕ († 1984)
* 1978: Sonja Lang – amerykańska pśełožowaŕka a wunamakaŕka planoweje rěcy Toki Pona
* 1936: **Mikławš Krawc** – serbski pedagoga a publicist, Maśicaŕ

## Wumrěśe

* 1893: Jan Matejko – pólski mólaŕ (\* 1838)
* 1903: Theodor Mommsen – nimski historikaŕ († 1817)
* 2008: Jacques Piccard – šwicaŕski dłymokomórski slěźaŕ (\* 1922)
* 2009: Claude Lévi-Strauss – francojski antropolog (\* 1908)

## Wótkaz

 **Commons: 1. nowembra** – Zběrka wobrazow, widejow a audio-datajow