# Pjelch

| **Pjelch** |
| --- |
|  |
| *Pjelch (*Glis glis*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **bźez ranga** | **Opisthokonta** |
| **Swět** | **Zwěrina** |
| **pórěd**: | Gryzarje (Rodentia) |
| **pódpórěd**: | (Sciuromorpha) |
| **swójźba**: | Spańce (Gliridae) |
| **pódswójźba**: | Wopšawdne spańce (Glirinae) |
| **rod**: | Pjelch |
| **družyna** | Pjelch |
| **wědomnostne mě** za rod |
| Glis |
| **wědomnostne mě** za družynu |
| Glis glis |
| Linnaeus |
| **Kórta** |
|  |
| *Rozšyrjenje pjelcha*
██ prědnotne rozšyrjenje
██ Neozoon
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Pjelch** (*Glis glis*) jo jadnučki gryzaŕ w swójźbje spańcow (*Gliridae*), kótaryž słuša k rodoju *Glis*. Wón jo nejwětša Europska družyna toś teje swójźby.

## Wopis

Pjelch ma na górnem boku swětošyrobrunojtu, šeru abo brunošeru kóžu. Jogo dolny bok a jogo licy stej běłej. Wopuš njaso dłujke kósmy, jo pušlaty a dośěgnjo dłujkosć wót až do 15 cm. Cełkowna dłujkosć głowy a tyłowa dośěgnjo 13 až 19 cm. Wokoło wóckow śamne koło jo widobne.

W pórowańskem casu, kótaryž se stanjo pó wócucenju w nalěśu, wón cyni šwicace a kwicece zuki. Samicy póroźuju pó 4,5 tyźenjach tśi až sedym młoźetow, wótergi samo dwójcy w lěśe. Młoźeta se něźi jaden mjasec seśe.

## Jěź

Pjelch jě bomowe semjenja, głownje žołźe a bukowicki, płody, wórjechy, bomowe pšuty, insekty, ptaškowe młoźeta a jajka. Zwětšego pyta swójo žranje na bomach.

## Pśirodne njepśijaśele

Pśirodne njepśijaśele pjelcha su gólne kuny (*Martes martes*) a gólne kiwki (*Strix aluco*).

## Žywjeński rum

Pjelch jo domacny wót pódpołnocneje Špańskeje, Grichiskeje a Italskeje, pśez srjejźnu Europu až do Uralskich górow a Małeje Azije. W Irskej, Skandinawiskej a Engelskej njewustupujo, z wuwześim wokolina Londona. Wón tam jo žywy głownje w dubowych a bukowych lěsach, parkach a sadowych zagrodach. Wótergi se teke we winicach namaka. Wón se pógibujo jano wokoło 100 m wokoło swójeje gnězda, kótarež wón twari w bomowych a pódzemskich jamach. Wódnjo wón spi, a to w proznjeńcach, skalnych rozdorach a cesto teke w ptaškowych měwańskich kašćikach.

Wót oktobra pjelchy pó wšakich se namakaju w sam grěbanych pódzemskich jamach, źož wóni pśespiju zymu za cas něźi sedym mjasecow. Wótergi wóni samo spiju w domach. Zymski spaŕ trajo až do kóńca apryla, cesto až do maja, pśi njepśigódnem wjedrje samo až do zachopjeńka junija.

## Žrědła

* Dipl.-Biol. Michael Schröpel, Dr. rer. nat. Norbert Neuschulz: *BI-Lexikon Zootiere.* VEB Bibliographisches Institut, Leipzig (Lipsk) 1989. , bok 370 (nim.)
* Gerhard Butzmann, Jonny Gottschalg, Günter Gurst, Anneliese Müller-Hegemann: *Jugendlexikon Biologie.* VEB Bibliographisches Institut, Leipzig (Lipsk) 1988. , bok 310 (nim.)
* V. J. Staněk; H. W. Smolik (pśedsłowo), Julius Hauf (grafiske arandžowanje), Ferdinand a Charlotte Kirschner (nimski pśełožk): *Der große Bildatlas der Tiere.* Artia, Praha 1976. , boka 548-585 (nim.)
* Prof. Dr. Rieschel, Dr. Hanke, Dr. Lotz, Dr. Merkel, Dr. Modes; Wilhelm Eigener (ilustracije): *Das Tierreich nach Brehm.* Buch und Bild GmbH, Hamburg. , boka 634-635 (nim.)
* Luděk J. Dobroruka, Zdeněk Berger: *Säugetiere.* Artia, Praha 1987 (pśełožony wót Ing. Peter Zieschang). , bok 136 (nim.)

## Eksterne wótkaze