Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Albert Einstein

| Albert Einstein |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Dewlete |
Königreich Württemberg |
| Cınsiyet |
Camêrd |
| Cayê biyayışi |
Ulm |
| Biyayış | 14 Adar 1879 |
| Merdış | 18 Nisane 1955 (National Museum of Health and Medicine de merdo) |
| Cayê merdışi |
Princeton(Abdominal aortic aneurysm ra merd)  |
| Wendış |
ETH Zurich, Luitpold-Gymnasium, old Kantonsschule (Albert Einstein House) û University of Zurich |
| Gure |
Theoretical physicist, philosopher of science, mucid, science writer, Pedagog, akademisyen, fiziker, Filozof, nuştekar, merdumê İlmi, matematikwan, patent examiner, Profesor û pacifist |
| Fıkır |
Deutsche Demokratische Partei |
| Zıwani |
İngılızki û Almanki |
| Hempar |
Mileva Marić û Elsa Einstein |
| Enstrumanê cınıtene |
Violin |
| Domani |
Hans Albert Einstein, Eduard Einstein û Lieserl (Einstein) |
| Maye |
Pauline Koch |
| Pi |
Hermann Einstein |
| İtıqad |
Agnostisizm, Cıhudiye û pantheism |
| Şar |
Cıhud |
| Keyepele |
alberteinstein.com |
| İmza |  |

**Albert Einstein** (14 Adar 1879 – 18 Nisane 1955) yew fizikwan û matematikwano Alman biyo.

## Heyatê ey

Einstein, 14. Adarê serra 1879ıne de Württemberg (Almanya) de ameyo riyê dınya. Serra 1880ıne de keyeyê xo berdo Munix. Tiya de piyê xo û bırayê xo ra piya yew şırket kerdo a. Einstein bınê inan de kar kerdo, ey ra vêşêri heyatê dey normal biyo. Einstein yew merdımo de Yehudi biyo. Mıletê dınya Eistein pê Teoriya Relativita ra şınasnena. Tım *space-time* sero xebetiyayo. Serra 1921ıne de nobelê fiziki gırewto. Serra 1955ıne de Amerika de eyaletê New Jerseyi de merdo.

## İcadê xo

* Pêameyışê Enerciya Kutleyi
* Teoriya Relativita
* Teoriya Relativita (Xususi)
* Fizike Kuantum û Nêzanıyışi
* Tesirê Fotoelektriki

## Çımey

* Biyografiye
* IMDb de Albert Einstein

Walk of Ideas, Almanya

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Albert Einstein de vêşêri multimedya esta. |
# Teoriya Relatifiya Xısusiye

**Teoriya Relatifiya Xısusiye** (*Teoriya İzafiyeti*) jü teoriya de fizikiya ke Albert Einsteini vıraşta. Goreyê Teoriya Relatifiya Xısusiye ra heme ganiyan u hediseyê fizikiyê ganiyan izafiyê. Zeman, mekan u hereket, heme inan yewbini ra tebiiyê, yanê heme inan hediseyê de izafiyê. Cisımi ebe zeman, zeman ebe cisımi, mekan ebe hereket, hereket ebe zeman, heme inan yewbini ra tebiiyê. Albert Einsteni serba ena teoriye jü formul vıraşto u formul **E=mc²** o. (**E**= Enerciye, **m**= kilogramê cisımi, wexto ke cisım bêhereketo, **c**= suretê roşna) Teoriya Einsteini, teoriya Galileo Galilei *Prensibê Relatifiye* u teoriya Lorentzi yew lete kena.

## Transformasyonê Galileo u Lorentz

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
* **-> Halê tezati** ;

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22
## Fezawextê çehar hecmi

|  |  |
| --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_26  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |

|  |  |
| --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_36  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_38  |

olarak çıkarsanır. Buradaki WIKINIUM\_MATH\_PH\_40 özel zamandır.

|  |  |
| --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_42  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_44  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_46  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_48  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_50  |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_52  |
# 1908

1903- 1904- 1905- 1906- 1907 - **1908** -1909 -1910- 1911 -1912- 1913

**1908**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MCMVIII* aseno.

Teqwimanê binan de 1908
| Gregoryen | 1908  |
| Ab Urbe | 2661 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1357 ԹՎ ՌՅԾԷ |
| Asuri | 6658 |
| Teqwimê Bahai | 64–65 |
| Teqwimo Bengalki | 1315 |
| Teqwimê Berberan | 2858 |
| İngılız | 7 Edw. 7 – 8 Edw. 7 |
| Teqwimê Budistan | 2452 |
| Teqwimê Myanmari | 1270 |
| Teqwimê Bizansi | 7416–7417 |
| Teqwimo İbranki | 5668–5669 |
| İran | 1286–1287 |
| Teqwimo Hıcri | 1325–1326 |
| Teqwimê Japonan | Meiji 41 (明治41年) |
| Teqwimê Korya | 4241 |
| Teqwimê Minguo | 4 before Çin 民前4年 |
| Thai solar | 2451 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

## Merdışi
# Sibirya

| Sibirya |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Mıntıqay coğrafya |
| Dewlete |
Rusya |
| Mıntıqa |
Asya |
| Erd |
13 488 500 km2 |
| Nıfus |
37 275 609 |
| Leteyi |
Western Siberia, Eastern Siberia û Russian Far East |
| Geokod |
11961345 |
| Cayê nezdiyi |
Okyanuso Arktik û Okyanuso Gırd |
| Xerita |
|  |

       Mıntıqay Sibirya
       Sibirya coğrafiye
       Sibirya tarixiye (çımeyanê Rusan de)
**Sibirya**, Rusya de namey yew mıntıqaya. Rocawanê Okyanusê Pasifiki ra dest pê kena û hetanê Koyanê Urali gêna miyanê xo. Zımıstani zaf serd o û germeya hetanê -67 °C kewna û amnani zi germey veciyena hetanê +40 °C. Sibirya de bajarê Tomsk nezdiy 6 aşmi vor bın de maneno. Mıntıqay Sibirya de nezdiy 30 milyoni merdım cıwiyeno. Rus, Ukraynayıc, Fin u Yakutıci tede zaf estê.

Şablon:Sibirya
# 1934

1929- 1930- 1931- 1932- 1933 - **1934** -1935 -1936- 1937 -1938- 1939

**1934**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MCMXXXIV* aseno.

Teqwimanê binan de 1934
| Gregoryen | 1934  |
| Ab Urbe | 2687 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1383 ԹՎ ՌՅՁԳ |
| Asuri | 6684 |
| Teqwimê Bahai | 90–91 |
| Teqwimo Bengalki | 1341 |
| Teqwimê Berberan | 2884 |
| İngılız | 23 Geo. 5 – 24 Geo. 5 |
| Teqwimê Budistan | 2478 |
| Teqwimê Myanmari | 1296 |
| Teqwimê Bizansi | 7442–7443 |
| Teqwimo İbranki | 5694–5695 |
| İran | 1312–1313 |
| Teqwimo Hıcri | 1352–1353 |
| Teqwimê Japonan | Shōwa 9 (昭和9年) |
| Teqwimê Korya | 4267 |
| Teqwimê Minguo | Çin 23 民國23年 |
| Thai solar | 2477 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

* Brigitte Bardot
* Aram Tigran

## Merdışi

* Marie Curie
* Lutfi Fıkri Beg