Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Herbê Dınyayê Dıyıne

| Herbê Dınyayê Dıyıne |
| --- |
|  |
| Melumat |
| İzahat |
Herbê Dınyaye û historical period |
| Heti |
Rusya, Ewropa, Afrika, Okyanuso Gırd, Deryayo Sıpê, Asya, Okyanuso Atlantik, Rocakewtena Miyani, Asya Verocê Rocvetışi, İskandinavya, Okyanuso Hind, Asyaya Veroci, Asya Zımey, Republic of China, Japonya, Verocê Afrika, Afrika Rocvetışi, Afrika Miyanên, Australya, Amerika Zımey û Amerika Veroci |
| Demê cıkewtışi | 1 Keşkelun 1939 |
| Demê weşbiyayışi | 2 Keşkelun 1945 |
| Eleqeyın |
Axis Powers, Allies of World War II, Almanyay Naziyan, Australya, Qraliya Yewbiyayiye û Cumhuriyetê Çini |
| Peyên |
Aftermath of World War II, Trente Glorieuses, Herbo Serdın û World War III |
| Merdışi |
73 000 000 |
| Cebhey |
Pacific War, Eastern Front, Battle of the Atlantic, Battle of Britain, Normandy landings, Battle of the Bulge, Operation Flashpoint, Mediterranean and Middle East Theater of World War II, Middle East Theater of World War II, Battle of Aachen, Battle of the Scheldt, Operation Barbarossa, Attack on Pearl Harbor, Bloody Sunday, Big Week, Battle of Madagascar, Battle of France, Military occupation of the Slovak Republic, Third Battle of Kharkov, German occupation of Norway, Axis occupation of Greece û country in World War II |

**Herbê Dınyayê Dıyıne**, herbê do gırdo u hirao ke miyanê serranê 1939-1945i de biyo. O zi zey herbê verêni, seserra 20ıne de, herbanê dınya ser de tewr tesirınan ra yew biyo u no herb de ki, zey herbê verêni dewletê gırdi sebeta menfaetanê xo pawıtene kewnê cı.

Nê herbi de ki ancia zey verêni, dı hetan miyan de ameyo kerdene u teyniya makinanê herbi ra nê, taktikanê herbkerdene qeydê/usılê newey tetbiqkerdene ra bıgê, tıfongan, roketan, tanqan, mêrmiyanê heway, sistemê radari, modelanê teyaranê neweyanê herbi, yanê her het ra tesir kerdo u weşiyeramıtena insanan vurna.

Hetan ewro rêça tesirê nê herbi beliya. Dınya de hetê siyaseti, iqtısadi, teknolociye, kulturi u sosyolociye ra ke niya da, rêça xo tesirına.
Nê herbi ra tepiya dınya 2 qutıban u Herbo Serdın endi hetan ewro mezgê insonan de ca gırewto u miyandê Yewbiyayışê Sovyetan u Yewbiyayışê Amerika ra heta vızêri ki ameyêne kerdene.

Herbê dıyıne de 55-60 milyon merdımi yenê kıştene. Hıdudê Ewropa Miyanêne u Rocvetışi, u Rocvetışê Miyanêni nê herbi ra tepiya newe ra yeno antene.
Nê handayê insanê ke merdê, ninan ra tewr zêde sivilisti biyê. Tewr xıravıniya nê tarixi, vıraşten u eştena Bombaya Atomia (Nagazaki, Hiroşima).

*Montreal Daily Star*: "Germany Quit", 7 Gulane 1945
# Kapitalizm

**Kapitalizm** yew şunıka debera. Bıngehê na şunıke oyo ke, şexısi wayirê hacetanê produksiyonê û dewleti niyê. Sewbina zi, nê sistemi de dayen û guretena mal û xızmetan bazari sera bena.
# 2018

Şablon:Seserra 21ine
**2018**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MMXVIII* aseno.

Teqwimanê binan de 2018
| Gregoryen | 2018  |
| Ab Urbe | 2771 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1467 ԹՎ ՌՆԿԷ |
| Asuri | 6768 |
| Teqwimê Bahai | 174–175 |
| Teqwimo Bengalki | 1425 |
| Teqwimê Berberan | 2968 |
| İngılız | 66 Eliz. 2 – 67 Eliz. 2 |
| Teqwimê Budistan | 2562 |
| Teqwimê Myanmari | 1380 |
| Teqwimê Bizansi | 7526–7527 |
| Teqwimo İbranki | 5778–5779 |
| İran | 1396–1397 |
| Teqwimo Hıcri | 1439–1440 |
| Teqwimê Japonan | Heisei 30 (平成30年) |
| Teqwimê Korya | 4351 |
| Teqwimê Minguo | Çin 107 民國107年 |
| Thai solar | 2561 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

## Merdışi

* 20 Çele - Sarkis Hatspanian
* 14 Sıbate - Nuray Hafiftaş
# Eyaletê Sincan-Uyguriyo Otonom

**Eyaletê Sincan-Uyguriyo Otonom** (fermi: *Xinjiang Uyghur Autonomous Region*, Çinki: *Xīnjiāng*, Uygurki: شىنجاڭ‎) jü eyaletê Çiniyo. Nê eyaleti de Yaxnobiy, Uyğuri u Çini cüyenê. Şimal de Rusya, cenub de Xorasan, şerqrk de eyaletê Çini estê.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Mali

| Mali  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Embıryani |
Cezayir, Nicer, Burkina Faso, Sahilê Dındanê Fili, Gine, Senegal û Moritanya |
| İdare |
National Assembly |
| Erd |
1 240 192 km2 |
| Nıfus |
22 395 489 |
| Serdar |
Assimi Goïta |
| Kodê telefoni |
+223 |
| Leteyê saete |
UTC±00:00 |
| Kodê interneti |
.ml |
| Zıwano resmi |
Bambara, Bobo, Bozo, Dogon, Fula, Hassaniya Arabic, Kassonke, Maninka, Minyanka, Senufo, Songhay, Soninke û Tamasheq |
| Merş |
Pour l'Afrique et pour toi |
| Cayo tewr berz |
Mount Hombori |
| Cayo tewr nızm |
Senegal River |
| Pere |
West African CFA franc |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,43 |
| Xerita |
|  |

**Mali**, yew dewleta qıtay Afrikaya. Caê xo rocawanê qıtay Afrika dero. Dorme ra Côte d'Ivoire, Burkina Faso, Nicer, Cezayir, Senegal, Moritanya û Gana estê. Paytextê Mali Bamakoyo. Nıfusê xo 19,553,397o. Zıwanê xoyo resmi Fransızkiyo. Sistemê idarey demokrasiya û Mali serra 1960ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.
# Malayki

| Malayki |
| --- |
| Zıwano tabii |
|  |
| Melumat |
| Dewlete û mıntıqeyi |
Malêzya, İndonezya, Bruney, Singapur, Timurê Rocvetışi, Morokko, Lubnan, Mısır, Suriya, Tunıs, Tayland, Urdun, Moritanya, Behreyn, Eritreya, Sudan, Sudanê Veroci û Erebıstano Seudi |
| Amarê qıseykerdoğan |
77 000 000 |
| Ware |
Malays |
| Kodê zıwani |
| ISO 639-1 |
Ms |
| ISO 639-2 |
Msa |
| ISO 639-3 |
Msa |
| Glottolog |
Indo1326 |
| Ethnologue |
Msa |
| Xısusiyetê zıwani |
| Topolociye |
Kes-Fiil-Obce, zıwanê peyra cıkerdey, zero-marking language, noun-adjective û synthetic language |
| Alfabe |
Malay alphabet, Alfabey Cawki û Alfabey Latinki |
| Keye | * Malayan
 |

**Malayki** (zıwanê xo de: بهاس ملايو *Bahasa Melayu*), yew zıwano Austranêzkiyo. Malêzya, Bruney û Singapur de zıwano resmiyo. Amarê qalkerdoğanê xo zi 270 milyon miyan de vurriyeno.
# Teksas

| Teksas  |
| --- |
|  |
| Desmal u Arma |
|   |
| Melumat |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Mıntıqa |
Qıtay DYA |
| Ware |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Sazbiyayış | 29 Kanun 1845 |
| Paytext |
Austin |
| Erd |
696 241 km2 |
| Nıfus |
29 145 505 |
| Cayo tewr berz |
Guadalupe Peak |
| Serdar |
Greg Abbott |
| Letey saete |
UTC−06:00 |
| Geokod |
4736286 |
| Embiryani |
Tamaulipas, Chihuahua, New Mexico, Oklahoma, Arkansas, Louisiana, Coahuila û Nuevo León |
| Cayê ziyari |
Gulf of Mexico û Rio Grande |
| Website |
texas.gov |
| Xerita |
|  |

**Teksas** (İngılızki: *Texas*) verarocê DAY de yew eyaleto. Paytextê cı Austino. Herra cı pêro piya 695.622 km²ya. Rocawanê cı de New Mexico, zımey cı de Oklahoma, zımey rocakewtena cı de Arkansas, rocakewtena cı de Louisiana, verarocê rocakewtena cı de Golfezê Meksika u verarocê cı de zi Meksika estê. Alaska ra dıma tewr eyaleto gırdo DYA miyan de.

Teksas de 28,3 milyoni merdımi estê (2017). %83ê nê merdıman sıpêyê, %17ê cı siyayê. Gorey rêçıkanê ê merdıman; Meksiyayıci (%25,3), Alman (%10,9), Afrikayıci u Postesuri (10,5), İngılızi (%7,2) u İskoçi u İrlandayıci (%7,2) u zewbi kesi estê.

## Referansi

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |