Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# İskıti

Erdê İskıtan
**İskıti** (ya zi **Saka** zi vaciyeno) (Yunanki: Σάκαι, Farski: ساکا, Asurki: *Iskuzai/Askuzai*, Çinki: *Sai*), şarê İranıco ke serranê İsayi ra ver 8ıne u İsayi ra ver 3ıne de rocvetışê Ewropa, Deryayê Siyayi ra zıme de, heme miyanê Asya u Efğanıstan de hukım ramıto. İskıtan sero xeylê cayan ra zaf melumati mendê, coka inan sero çiyi zaf estê. Çımeyanê Yunan, Asur, Pers u Hindi de name u kulturê İskıtan vêrenê ra.

İskıtıci tarix de raver seserra heştıne de asayi u inan sero qeydi tepışiyayi. Herodoti ra gore İskıtıci Kimeran ra tepiya ameyi verê Asya. İnan verê Asya sero erdo gırd vısto ra destê xo. Vatışê Herodotusi ra gore, İskıtıci Kofkas hetê rocvetışi ra geyrayi u Deryayê Xezeri sero şiyi, uca ra zi Derbend ra vêrdê ra u ameyi Ewropa u Asya miyan.

İskıtıci xeylê mıxtelif eşiran ra ameyi pêra. Estor, here, naxır cıwiyayışê inan de cayo gırd tepışto. Tayê İskıtıcan goç kerdêne, tayê zi sûk u dewan de cıwiyêne. Hema ke ceng u leckerdışê inan embiryananê inan miyan de zaf pil asayi, şenayışê inanê leckerdışi, embiryananê inan çım de leckerdoğê gırdi vêniyayo.

İtıqadê İskıtan, wına fıkıriyeno ki itıqadê ver-Zerduşti (*pre-Zoroastrian*) biyo u inan dinê politeisti rê bawer kerdo. Zıwanê inan zi zıwanê İranki biyo. Zıwananê İrankiyan miyan de zi hetê rocakewtışi de ca gırewto. İnan heşt rê *hapta*, estor rê *aspa*, goş rê zi *gauša* vatêne.

| İskıtki | Zazaki | İskıtki | Zazaki | İskıtki | Zazaki |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| abra | asmên | āp | awe | arma | erme |
| arya | arya | aspa | astor | baga | beg |
| dānu | ro, çıhem, çay | gauša | goş | hazahra | hazar/hezar |
| kuti | kutık | madu | engemên | matuka | melx |
| mṛga | morcele/muclor | raupāsa | luwe | sauka | adır |
| syāva | siya | varka | varg/verg | varāza | xoz |
| xšes | şeş | xwar | werden | zantu | keye |
| zaranya | zern | pāpāios/pā | pawıtoğ, pi | \_ | \_ |

## Asayışê teberi

Vıraştışanê huneri de, İskıtıci be xısusiyetanê Europoid ra mocniyayi. Kıtanê Herodotusi Histories de, tarixêro seserra pancıne, Herodotus Budiniê İskıtya be gıjıkê suri çımê aşıli ra mocneno. Desto bin ra hekimê Yunanê antiki Hipokrat posta şarê İskıtan sur mocneno. Zafêrê eseranê tarixiyan de, asayışê fizikê şarê İskıtan be posta sure, çımê aşıl u kıhewe u gıjıkê suri ra piya mocniyeno.

## Referansi
# Samuel Morse

| Samuel Morse |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Cınsiyet |
Camêrd |
| Cayê biyayışi |
Charlestown |
| Biyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Merdış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** (Green-Wood Cemetery de merdo) |
| Cayê merdışi |
Manhattan(Zatore ra merd)
 |
| Wendış |
Yale College û Royal Academy of Arts |
| Gure |
Mucid, fiziker, Heykeltaştoğ, Ressam, akademisyen, Fotrafwan, nuştekar û senatkari |
| Zıwani |
İngılızki |
| Hempar |
Sarah Elizabeth Griswold |
| Domani |
Leila Morse, Samuel Arthur Breese Morse, Jr., Charles Walker Morse û Edward Lind Morse |
| Maye |
Elizabeth Breese Morse |
| Pi |
Jedidiah Morse |
| İmza |  |

**Samuel Finley Breese Morse** (b. 27 Nisane 1791 - m. 2 Nisane 1872) yew mucid û resamo Amerikano tarixiyo. New York de ameyo riyê dınya. Serra 1837ıne de telgrafê ceyrani icad kerdo. No icad be nameyê *Kodê Morseyi* nuşto.

Be telgraf ra mesaco sıftên. Mesac de İngılız ki niya ki nuşto *Heqi se kerdo?*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Samuel Morse de vêşêri multimedya esta. |
# 1973

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Seserre: | 15ıne | 16ıne | 17ıne | 18ıne | 19ıne | 20ıne | 21yıne | 22yıne | 23ıne | 24ıne | 25ıne |
| Serri: | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 |

**1973**, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
**1973**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MCMLXXIII* aseno.

Teqwimanê binan de 1973
| Gregoryen | 1973  |
| Ab Urbe | 2726 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1422 ԹՎ ՌՆԻԲ |
| Asuri | 6723 |
| Teqwimê Bahai | 129–130 |
| Teqwimo Bengalki | 1380 |
| Teqwimê Berberan | 2923 |
| İngılız | 21 Eliz. 2 – 22 Eliz. 2 |
| Teqwimê Budistan | 2517 |
| Teqwimê Myanmari | 1335 |
| Teqwimê Bizansi | 7481–7482 |
| Teqwimo İbranki | 5733–5734 |
| İran | 1351–1352 |
| Teqwimo Hıcri | 1392–1393 |
| Teqwimê Japonan | Shōwa 48 (昭和48年) |
| Teqwimê Korya | 4306 |
| Teqwimê Minguo | Çin 62 民國62年 |
| Thai solar | 2516 |
|  |  |

## Seramey

### Nobeli

## Biyayışi

## Merdışi
# 16 Adar

**16 Adar** Serrenamey Gregoryani de roca 75ina.
Çele \* Sıbate \* Adar \* Nisane \* Gulane \* Heziran \* Temuze\* Tebaxe \* Keşkelun \* Tışrino Verên \* Tışrino Peyên \* Kanun

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

## Seramey

### Dınya de

### Welat de

## Biyayışi

## Merdışi