Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cengê Şeş Rojan

| Cengê Şeş Rojan |
| --- |
|  |
| Melumat |
| İzahat |
Herb |
| Heti |
Rocakewtena Miyani |
| Demê cıkewtışi | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Demê weşbiyayışi | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Eleqeyın |
İsrail, Mısır, Suriya, Urdun, Iraq û Lubnan |
| Peyên |
War of Attrition |

**Cengê Şeş Rojan** yan zî **Cengê Hezîrane** (Erebkî: حرب الأيام الستة, îbrankî:מלחמת ששתהימים) cengê mabênê dewletanê Îsraîl, Misir, Urdun û Sûrîye de, 5. hezîrane ra heta 10. hezîrane 1967 bî. Cengê Xoserîye (1948) û Krîzê Sûezî (1956) ra dime no cengo hîrêyin yê cenganê Îsraîl û ereban bî.

Sebebê cengî zaf bîyî. Verê, hêzanê Misirî gavanê Tîranî seba keştîyanê Îsraîlî pada. Badê, serekwezîrê Misirî Cemal Abdul Nasirî kerd ke leşkerê UNEF yê Miletanê Yewbîyayeyan xo Sîna ra peyser biancê. Badêna, artêşa Misirî bi 1.000 tank û da-100.000 leşkeran şîye sînoranê Îsraîlî ver. Ceng roja 5. hezîrane 1967 de dest pêkerd. Îsraîlo ke waşt vernîya hêrişê artêşa ereban bigîro, bi artêşa xo ya hewayî hêrişê teyargehanê Misirî kerd. No ra dime Urdun erzîya rojawanê Quddusî û Netanya ser. Peynîya cengî de Xeze, nêmgirawa Sîna, Tumê Golanî û Urdunê Rojawanî kewtî binê hukmê Îsraîlî. Heta ewro netîceyê nê cengî sîyasetê Îsraîl û cîrananê xo ser o tesîr keno.
# Lai Chau (wılayet)

| Lai Chau |
| --- |
| Asayış |
|  |
| Melumat |
| Dewlete |
Vietnam |
| Ware |
Vietnam |
| Paytext |
Lai Chau |
| Erd |
9 068,73 km2 |
| Nıfus |
482 100 |
| Kodê telefoni |
213 |
| Kodê postey |
30000–30999 |
| Geokod |
1577954 |
| Embiryani |
Yunnan, Dien Bien, Sơn La (wılayet), Lao Cai (wılayet) û Yên Bái (wılayet) |
| Website |
www.laichau.gov.vn |
|  |
| Xerita |
|  |

**Lai Chau** yew wılayetê dewleta Vietnamio.
# 1974

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Seserre: | 15ıne | 16ıne | 17ıne | 18ıne | 19ıne | 20ıne | 21yıne | 22yıne | 23ıne | 24ıne | 25ıne |
| Serri: | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 |

**1974**, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya.
**1974**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MCMLXXIV* aseno.

Teqwimanê binan de 1974
| Gregoryen | 1974  |
| Ab Urbe | 2727 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1423 ԹՎ ՌՆԻԳ |
| Asuri | 6724 |
| Teqwimê Bahai | 130–131 |
| Teqwimo Bengalki | 1381 |
| Teqwimê Berberan | 2924 |
| İngılız | 22 Eliz. 2 – 23 Eliz. 2 |
| Teqwimê Budistan | 2518 |
| Teqwimê Myanmari | 1336 |
| Teqwimê Bizansi | 7482–7483 |
| Teqwimo İbranki | 5734–5735 |
| İran | 1352–1353 |
| Teqwimo Hıcri | 1393–1394 |
| Teqwimê Japonan | Shōwa 49 (昭和49年) |
| Teqwimê Korya | 4307 |
| Teqwimê Minguo | Çin 63 民國63年 |
| Thai solar | 2517 |
|  |  |

## Seramey

### Nobeli

## Biyayışi

## Merdışi
# Chelsea Market

| Chelsea Market |
| --- |
|  |
| Şınasiye |
| Tewr |
Shopping center û cayê vinayışi |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Website |
www.chelseamarket.com |
| Twitter |
 (Pêro piya
9 230 Teqibwani) |

**Chelsea Market**, mecraya interneti de yew serwisê şırketê Googleyo.
# Heykelê Xoseriye

1885 de vıraziyena portatifê heykeli
**Heykelê Xoseriye** (İngılızki: *Statue of Liberty*), DAY de sûka adey New Yorki dı xoseriye sero serra 1886ıne dı vıraziyao.

Şablon:New York City
# Asyay Rocvetışi

| Asyay Rocvetışi |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Mıntıqay coğrafya |
| Dewlete |
Japonya, Korya Veroci, Korya Zımey, Cumhuriyetê Şariê Çini, Moğolıstan û Cumhuriyetê Çini |
| Mıntıqa |
Asya |
| Erd |
11 839 074 km2 |
| Nıfus |
1 616 547 247 |
| Leteyi |
Cumhuriyetê Şariê Çini, Hong Kong, Makao, Korya Zımey, Japonya, Moğolıstan, Korya Veroci û Cumhuriyetê Çini |
| Geokod |
7729894 |
| Cayê nezdiyi |
Deryay Çinê Veroci û Okyanuso Gırd |
|  |
| Xerita |
|  |
| Xerita |
|  |

**Asyay Rocvetışi** yew mıntıqaya de qıtay Asyaya. Nıfusê Asyay Rocvetışi texminen 1,5 milyaro. Erdê xo teqriben 12,000,000 km2yo. Ekonomiya Asyay Rocvetışi zaf gırda. Tarix û kulturê Asyay Rocvetışi zaf kıhano. Mıtfaqê Asya Rocvetışi dınya de zaf namdaro.

## Lista dewletanê ke rocvetışê Asya derê

| Dewlete | Erd km² | Nıfus | Sıxletiya nıfusi serê km² ra | İGM (2011) | Paytext |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Çin | 9,596,961 | 1,339,724,852 | 138 | 0.687 | Pekin |
| Hong Kong | 1,104 | 7,061,200 | 6,390 | 0.898 | Hong Kong |
| Japonya | 377,930 | 127,950,000 | 337 | 0.901 | Tokyo |
| Makao | 30 | 556,800 | 18,662 | No Data | Makao |
| Moğolıstan | 1,564,100 | 2,809,600 | 2 | 0.653 | Ulan Bator |
| Koryay Zımey  | 120,538 | 24,346,000 | 198 | No Data | Pyongyang |
| Koryay Veroci | 99,828 | 48,988,833 | 500 | 0.897 | Seul |
| Taywan | 36,188 | 23,174,528 | 639 | 0.882 | Taipei |
| **Pero-piya** | 11,839,074 km2 | 1,575,784,500 | 133 /km2 | $ 13.059 Trilyon |  |

## Sûki

* Taipei
* Tokyo dınya de sûka tewr gırda.
* Seul paytextê Koryay Verocio.
* Kaohsiung
* Shanghai merkezê finasê Çinio.
* Hong Kong
# Zıwanê Tibetki

| Zıwanê Tibetki |
| --- |
| Language group |
| Melumat |
| Amarê qıseykerdoğan |
Environ 6 000 000 |
| Kodê zıwani |
| Glottolog |
Oldm1245 |
| Xısusiyetê zıwani |
| Topolociye |
Zıwanê peyra cıkerdey |
| Keye | * Bodish
 |

**Zıwanê Tibetki**, zıwanê ke keyê zıwananê Tibetkiyan miyan de ca gênê, inan rê vaciyenê. Enê zıwanan vêşêri hetê şarê Tibeti ra qal benê. Hirê diyalektê zıwananê Tibetkiyan estê û mıntıqanê Amdo, Ü-Tsang û Kham de qal benê.

Tibet
# Raya Bırsımi

Xeritaya **Raya BırsımiRaya Bırsımi** (be İngılızki: *Silk Road*, Farski: *جاده ابریشم*, Tırki: *İpek Yolu*) yew raya tarixiya. Mılletê tarixi na raye de ticaret kerdo.
# L

| L |
| --- |
| Alfabeyê Zazaki |
| A | B | C | Ç | D |
| E | Ê | F | G | Ğ / Ẍ |
| H | I / İ | İ / Î | J | K |
| L | M | N | O | P |
| Q | R | S | Ş | T |
| U | Û / Ü | V | W | X |
| Y | Z |
| Digrafi |
| çh | hh | kh | lh | rr |
| sh | th | uı |
| Sembolê bini |
| ´ | á | é | ħ | î |
| ł | ö | ŕ | ś | ť |

Herfa "**L**"y, Alfabeyê Zazaki de herfa **16**ına (des u şeşına) u varyantê ke Alfabeyê Latinki ra amey vıraştene. Latinki de herfa **12**yına (des u dıyına). Herfa de bêveng u nerma.

## Tarixê **L**y

| Hiyeroglifo Mısırki | Proto-Semitki *Lamd* | Feniki *lamedh* | Etruski L | Greki *Lambda* |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  |  |  |  |
# Gugol

**Gugol** (bi İngılızki: *googol*) amaranê gırdanê ke matematik ra yew o, kışta amari ra 1i de ma 100 heb sıfıran bunuse beno gugol.

1 gugol

= 10100

= 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000

Rêze hetê Milton Sirotta (1911-1981) ra -ke hema new serre bi- ameyo gurenayış. Milton birarzayê Edward Kasneri yo ke Edward matematikwanê Amerikano.

## Çımey

* Gugol
# 1801

1796- 1797- 1798- 1799- 1800 - **1801** -1802 -1803- 1804 -1805- 1806

**1801**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MDCCCI* aseno.

Teqwimanê binan de 1801
| Gregoryen | 1801  |
| Ab Urbe | 2554 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1250 ԹՎ ՌՄԾ |
| Asuri | 6551 |
| Teqwimê Bahai | -43–-42 |
| Teqwimo Bengalki | 1208 |
| Teqwimê Berberan | 2751 |
| İngılız | 41 Geo. 3 – 42 Geo. 3 |
| Teqwimê Budistan | 2345 |
| Teqwimê Myanmari | 1163 |
| Teqwimê Bizansi | 7309–7310 |
| Teqwimo İbranki | 5561–5562 |
| İran | 1179–1180 |
| Teqwimo Hıcri | 1215–1216 |
| Teqwimê Japonan | Kansei 13 (寛政13年) |
| Teqwimê Korya | 4134 |
| Teqwimê Minguo | 111 before Çin 民前111年 |
| Thai solar | 2344 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

## Merdışi
# 20 Temuz

|  |
| --- |
|  <<       **Temuz**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

**20 Temmuz**, Serrenamey Gregoryani de roca 201ına.

## Seramey

### **Weqey 1402 - Herbê Anqara
* 1881 - Vişterao Ronışte DAY rê teslim bi.
* 1903 - Ford erebeyo xoyo sıfteyın vet.
* 1944 - Hitler'i rê suiqast tertib kerd.
* 1951 - Kralê Urduni Abdullah I kışiya.
* 1969 - Apollo 11 şi aşme. Astronot Neil Armstrong u **Buzz Aldrin** tarix de sıfte lınge eşte aşme ser.
* 1974 - Hereketê Qıbrisi
* 1976 - Viking-1 reşt Mars

### **Biyayışi 1785 - Mahmud II
* 1901 - Vehbi Koç
* 1925 - Frantz Fanon
* 1933 - Cormac McCarthy

### **Merdışi 1757 - Johann Christoph Pepusch
* 1816 - Gavrila Derjavin
* 1923 - Pancho Villa
* 1973 - Bruce Lee
* 1995 - Ernest Mandel,

**zêde...**

## Biyayışi

* 1989 - Rose Villain

## Merdışi
# 1892

1887- 1888- 1889- 1890- 1891 - **1892** -1893 -1894- 1895 -1896- 1897

**1892**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MDCCCXCII* aseno.

Teqwimanê binan de 1892
| Gregoryen | 1892  |
| Ab Urbe | 2645 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1341 ԹՎ ՌՅԽԱ |
| Asuri | 6642 |
| Teqwimê Bahai | 48–49 |
| Teqwimo Bengalki | 1299 |
| Teqwimê Berberan | 2842 |
| İngılız | 55 Vict. 1 – 56 Vict. 1 |
| Teqwimê Budistan | 2436 |
| Teqwimê Myanmari | 1254 |
| Teqwimê Bizansi | 7400–7401 |
| Teqwimo İbranki | 5652–5653 |
| İran | 1270–1271 |
| Teqwimo Hıcri | 1309–1310 |
| Teqwimê Japonan | Meiji 25 (明治25年) |
| Teqwimê Korya | 4225 |
| Teqwimê Minguo | 20 before Çin 民前20年 |
| Thai solar | 2435 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

* Avni Doğan
* Feridun Fikri Düşünsel
* Edith Södergran
* İsmail Hakkı Tekçe
* Tahsin Yazıcı

## Merdışi
# 1446

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Seserre: | 10ıne | 11ıne | 12ıne | 13ıne | 14ıne | 15ıne | 16yıne | 17yıne | 18ıne | 19ıne | 20ıne |
| Serri: | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

## Merdışi

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimedya de heqa 1446 de vêşêri multimedya esta. |
# Delfim Moreira

| Delfim Moreira |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Dewlete |
Brezilya |
| Cınsiyet |
Camêrd |
| Cayê biyayışi |
Cristina |
| Biyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Merdış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** (de merdo)  |
| Cayê merdışi |
Santa Rita do Sapucaí |
| Wendış |
Law School, University of São Paulo |
| Zıwani |
Portekizki |
| Partner |
Francisca de Abreu Ribeiro |
| Verên |
Venceslau Brás, Urbano Santos da Costa Araújo, Urbano Santos da Costa Araújo û Delfim Moreira |
| Peyên |
Epitácio Pessoa, Delfim Moreira, Bueno de Paiva û Bueno de Paiva |
| İqtıdariye | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 950 de ya: attempt to call field 'splitDate' (a nil value).**-**Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 950 de ya: attempt to call field 'splitDate' (a nil value).** |
|  |
| İmza |  |

**Delfim Moreira**, yew siyasetkaro Brezilyayıc bi. Reyna cagırewtoğê kongreyê Brezilya û reisê cımhurê dewleta Brezilya bi.
# Albert Einstein

| Albert Einstein |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Dewlete |
Königreich Württemberg |
| Cınsiyet |
Camêrd |
| Cayê biyayışi |
Ulm |
| Biyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Merdış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** (National Museum of Health and Medicine de merdo) |
| Cayê merdışi |
Princeton(Abdominal aortic aneurysm ra merd)  |
| Wendış |
ETH Zurich, Luitpold-Gymnasium, old Kantonsschule (Albert Einstein House) û University of Zurich |
| Gure |
Theoretical physicist, philosopher of science, mucid, science writer, Pedagog, akademisyen, fiziker, Filozof, nuştekar, merdumê İlmi, matematikwan, patent examiner, Profesor û pacifist |
| Fıkır |
Deutsche Demokratische Partei |
| Zıwani |
İngılızki û Almanki |
| Hempar |
Mileva Marić û Elsa Einstein |
| Enstrumanê cınıtene |
Violin |
| Domani |
Hans Albert Einstein, Eduard Einstein û Lieserl (Einstein) |
| Maye |
Pauline Koch |
| Pi |
Hermann Einstein |
| İtıqad |
Agnostisizm, Cıhudiye û pantheism |
| Şar |
Cıhud |
| Keyepele |
alberteinstein.com |
| İmza |  |

**Albert Einstein** (14 Adar 1879 – 18 Nisane 1955) yew fizikwan û matematikwano Alman biyo.

## Heyatê ey

Einstein, 14. Adarê serra 1879ıne de Württemberg (Almanya) de ameyo riyê dınya. Serra 1880ıne de keyeyê xo berdo Munix. Tiya de piyê xo û bırayê xo ra piya yew şırket kerdo a. Einstein bınê inan de kar kerdo, ey ra vêşêri heyatê dey normal biyo. Einstein yew merdımo de Yehudi biyo. Mıletê dınya Eistein pê Teoriya Relativita ra şınasnena. Tım *space-time* sero xebetiyayo. Serra 1921ıne de nobelê fiziki gırewto. Serra 1955ıne de Amerika de eyaletê New Jerseyi de merdo.

## İcadê xo

* Pêameyışê Enerciya Kutleyi
* Teoriya Relativita
* Teoriya Relativita (Xususi)
* Fizike Kuantum û Nêzanıyışi
* Tesirê Fotoelektriki

## Çımey

* Biyografiye
* IMDb de Albert Einstein

Walk of Ideas, Almanya

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Albert Einstein de vêşêri multimedya esta. |
# Vatikan

| Vatikan  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Embıryani |
İtalya û Yewina Ewropa |
| İdare |
Governorate of Vatican City StatePontifical Commission for the Vatican City State |
| Erd |
0,49 km2 |
| Nıfus |
882 |
| Hıkumet |
Papacy |
| Serdar |
Leo XIV |
| Kodê telefoni |
+379 |
| Leteyê saete |
Zemanê Ewropa Merkezi |
| Kodê interneti |
.va |
| Zıwano resmi |
İtalyanki û Latinki |
| Merş |
Inno e Marcia Pontificale |
| Cayo tewr berz |
Vatican Hill |
| Cayo tewr nızm |
Saint Peter's Square |
| Pere |
Ewro |
| Xerita |
|  |

**Vatikan** (be İtalyanki: *Stato della Città del Vaticano*) dewletê da qıtaya Ewropaya. Cayê xo verocê (cenubê) rocakewtena Ewropa dero. Dorme ra tenya İtalya esta. Paytextê Vatikani sûka Vatikania. Nıfusê xo 7830o. Riyê erdê Vatikani 0.44 km²yo. Zıwanê xoyo resmi Latinki û İtalyankiyo. Sistemê idarey monarşiya. Vatikani serra 1929ıne de xo reyno ra.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Alfabey Cawki

Alfabey Cawki
**Alfabey Cawki** (be Cawki: توليسن جاوي *Tūlīsān Ǧāwī*) yew alfabeyo. Zıwananê Asyay Veroci be alfabeyê do xosero. Alfabey Cawki yew variyantê Alfabey Erebkiyo. Bruney û Malêzya de alfabeyo resmiyo. Alfabey Cawki de 37 herfi estê.

| Herfi | Pey de | Miyan de | Ver de | Name | Be herfa Latinki ra |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ﺍ | ﺎ | — | alif | a, e- (ĕ) |
| ﺏ | ﺐ | ﺒ | ﺑ | ba | b |
| ﺕ | ﺖ | ﺘ | ﺗ | ta | t |
| ة | ـة‎ | — | ta marbutah | -t,-h |
| ﺙ | ﺚ | ﺜ | ﺛ | sa (tha) | s |
| ﺝ | ﺞ | ﺠ | ﺟ | jim | j |
| ﭻ | ﭻ | ﭽ | ﭽ | ca | c |
| ﺡ | ﺢ | ﺤ | ﺣ | ha | h |
| ﺥ | ﺦ | ﺨ | ﺧ | kha (khO) | kh |
| ﺩ | ﺪ | — | dal | d |
| ﺫ | ﺬ | — | zal | z |
| ﺭ | ﺮ | — | ra (rO) | r |
| ﺯ | ﺰ | — | zai | z |
| ﺱ | ﺲ | ﺴ | ﺳ | sin | s |
| ﺵ | ﺶ | ﺸ | ﺷ | syin | sy, sh |
| ﺹ | ﺺ | ﺼ | ﺻ | sad (sOd) | s |
| ﺽ | ﺾ | ﻀ | ﺿ | dad (dOd) | d |
| ﻁ | ﻂ | ﻄ | ﻃ | ta (tO) | t |
| ﻅ | ﻆ | ﻈ | ﻇ | za (zO) | z |
| ﻉ | ﻊ | ﻌ | ﻋ | ain | a, i, u, -k |
| ﻍ | ﻎ | ﻐ | ﻏ | ghain | gh |
| ـڠ | ڠ | ـڠـ | ڠ | nga | ng |
| ﻑ | ـف | ﻔ | ﻓ | fa | f |
| ڤ | ـڤ | ـڤـ | ڤـ | pa | p |
| ﻕ | ﻖ | ﻘ | ﻗ | qaf | q, k |
| ک | ـک | ـکـ | کـ | kaf | k |
| ݢ | ـݢ | ـݢـ | ݢـ | ga | g |
| ﻝ | ﻞ | ﻠ | ﻟ | lam | l |
| ﻡ | ﻢ | ﻤ | ﻣ | mim | m |
| ﻥ | ﻦ | ﻨ | ﻧ | nun | n |
| ﻭ | ﻮ | — | wau | w, u, o |
| ۏ‎ | ـۏ | — | va | v |
| ﻩ | ﻪ | ﻬ | ﻫ | ha | h |
| ء | ء | — | hamzah | - |
| ي | ﻲ | ﻴ | ﻳ | ya | y, i, e (é) |
| ی | ﻰ | — | ye | -e (ĕ), a |
| ڽ | ـڽ | ـڽـ‎ | ڽـ | nya | ny |

## Yew nuşteyê Malayki be alfabeyê Cawki û alfabeyê Latinki ra

| Cawki | Be herfanê Latinki ra |
| --- | --- |
|
⹁کيلان اينتن برکليڤ-کليڤ دلاڠيت تيڠݢي
⹁دان چهاي مناري-ناري دلاڠيت بيرو
⹁تيدکله داڤت مننڠکن ڤراسانکو
.يڠ ريندوکن کحاضيرن کاسيه
⹁ݢيميرسيق ايرام مردو بولوه ڤريندو
⹁دان ڽاڽين ڤاري٢ دري کايڠن
⹁تيدکله داڤت تنترامکن صنوباري
.يڠ مندمباکن کڤستين کاسيهمو  | *Kilauan intan berkelip-kelip di langit tinggi,*
*Dan cahaya menari-nari di langit biru,*
*Tidaklah dapat menenangkan perasaanku,*
*Yang rindukan kehadiran kasih.*
*Gemersik irama merdu buluh perindu,*
*Dan nyanyian pari-pari dari kayangan,*
*Tidaklah dapat tenteramkan sanubari,*
*Yang mendambakan kepastian kasihmu.* |
# 1891

1886- 1887- 1888- 1889- 1890 - **1891** -1892 -1893- 1894 -1895- 1896

**1891**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MDCCCXCI* aseno.

Teqwimanê binan de 1891
| Gregoryen | 1891  |
| Ab Urbe | 2644 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1340 ԹՎ ՌՅԽ |
| Asuri | 6641 |
| Teqwimê Bahai | 47–48 |
| Teqwimo Bengalki | 1298 |
| Teqwimê Berberan | 2841 |
| İngılız | 54 Vict. 1 – 55 Vict. 1 |
| Teqwimê Budistan | 2435 |
| Teqwimê Myanmari | 1253 |
| Teqwimê Bizansi | 7399–7400 |
| Teqwimo İbranki | 5651–5652 |
| İran | 1269–1270 |
| Teqwimo Hıcri | 1308–1309 |
| Teqwimê Japonan | Meiji 24 (明治24年) |
| Teqwimê Korya | 4224 |
| Teqwimê Minguo | 21 before Çin 民前21年 |
| Thai solar | 2434 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

#### Alaydayeni

#### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

* Mustafa Nuri Okçuoğlu
* Hasan Reşit Tankut

## Merdışi

* Ahmed Vefik Paşa
# 1906

1901- 1902- 1903- 1904- 1905 - **1906** -1907 -1908- 1909 -1910- 1911

**1906**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MCMVI* aseno.

Teqwimanê binan de 1906
| Gregoryen | 1906  |
| Ab Urbe | 2659 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1355 ԹՎ ՌՅԾԵ |
| Asuri | 6656 |
| Teqwimê Bahai | 62–63 |
| Teqwimo Bengalki | 1313 |
| Teqwimê Berberan | 2856 |
| İngılız | 5 Edw. 7 – 6 Edw. 7 |
| Teqwimê Budistan | 2450 |
| Teqwimê Myanmari | 1268 |
| Teqwimê Bizansi | 7414–7415 |
| Teqwimo İbranki | 5666–5667 |
| İran | 1284–1285 |
| Teqwimo Hıcri | 1323–1324 |
| Teqwimê Japonan | Meiji 39 (明治39年) |
| Teqwimê Korya | 4239 |
| Teqwimê Minguo | 6 before Çin 民前6年 |
| Thai solar | 2449 |
|  |  |

## Seramey

### Qewmıyayışê dınya

### Nobeli

### Qewmıyayışê memleketi

## Biyayışi

## Merdışi
# 1 Tebaxe

|  |
| --- |
|  <<       **Tebaxe**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**1 Tebaxe**, Serrenamey Gregori de roca 213ına. (Serranê vêşekan de roca 214ına.) Qediyayışê serre rê 152 roce menda.
**1 Tebaxe** Serrenamey Gregoryani de roca 213ina.

## Weqey

* 1291 - kantonanê Uri, Schwyz u Unterwalden kantonları, temelê İswiçre eşt
* 1571 - Lala Mustafa Paşay Venediki ra Qıbris grot

* 1619 - Koleyê sıfteyêni ardi Virgina
* 1774 -Kimyagero İngiliz Joseph Priestley qazê Oksijen (dioxygène, O2) keşıf ke.
* 1830 - Belçikayıca isyan kerd Hollanda ra abıryay.
* 1834 - İmperatoriya Britanya Koleyin wedariyê.
* 1894 - Yewin lecê Çin-Japoni, İmperatoriya Japonya qandé Qorya Çin'i rê herb êlan kerd.
* 1902 - DZA, heqê Qenala Panama Fransa ra gort.
* 1914 - İmperatoriya Almanya, İmperatoriya Rusyay rê herb êlan kerd.
* 1933 - İstanbul Üniversitesi’nin kurulması.
* 1941 - Jeepa sıfteyên vırazi yê.
* 1963 - Qraliya Yewbiyayiye Malta rê xoserin dê.

## Biyayışi

* 980 - İbni Sina (m. 1037)
* 1744 - Jean-Baptiste Lamarck (m. 1829)
* 1819 - Herman Melville, nuştekarê DZA (m. 1891)
* 1863 - Gaston Doumergue (m. 1937)
* 1893 - Aleksandros I, Kralê Yunanistani (m. 1920)
* 1924 - Abdullah bin Abdülaziz el-Suud, wralê Erebistani (m. 2015)
* 1933 - Dom DeLuise, komedyen (m. 2009)
* 1936 - Yves Saint Laurent, modawan (m. 2008)
* 1949 - Kurmanbek Bakiyev, reis cumhurê Qırxızistani
* 1970 - Sibel Can
* 1971 - İdil Üner
* 1976 - Hasan Şaş
* 1980 - Mancini
* 1988 - Nemanja Matić
* 1989 - Tiffany Hwang
* 2002 - Çağla Şimşek

## Merdışi

* VM 30 - Marcus Antonius (b. VM 83)
* 527 - I. Justin (b. 450)
* 1326 - Usman Beg (b. 1258)
* 1557 - Olaus Magnus (b. 1490)
* 1903 - Calamity Jane (b. 1853)
* 1911 - Edwin Austin Abbey, ressam (b. 1852)
* 1920 - Bal Gangadhar Tilak, (b. 1856)
* 1943 - Lydia Litvyak (Lily), (b. 1921)
* 1967 - Richard Kuhn, biyokimyager (b. 1900)
* 1970 - Frances Farmer, (b. 1913)
* 1973 - Walter Ulbricht, siyasetkaro Alman (b. 1893)
* 1980 - Strother Martin, aktor (b. 1919)
* 1997 - Sviatoslav Richter, piyanist (b. 1915)
* 2005 - Fahd bin Abdul Aziz, (b. 1923)
* 2012 - Ülkü Adatepe, (b. 1932)
# Serrenameyo Hıcri

| Serrenameyo Hicri |
| --- |
| 28 Zil Hicce |
| 1447 |

**Teqwimo hıcri** (serrenameyo hıcri) yew sistemê teqwimiyo ke hıcret-kerdena Mıhemmed peyğamberi (yanê şiyayena xo be Meka ra Medina ) ra nat u gorê geyrayışê aşme be dormey dınya hesabiyeno.

## Aşmi

| Rêze | Latinki de nusnayış | Be Erebki | Maneyê xo | İzahat |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Muharem | محرّم | heram kerdene |  |
| 2 | Safer | صفر | veng mendene |  |
| 3 | Rebîulevvel | ربيع الاوّل | wesaro verên |  |
| 4 | Rebîulâhir | ربيع الآخر | wesaro peyên |  |
| 5 | Cemâziyelewel | جمادى الأولى | puko verên |  |
| 6 | Cemâziyelâhir | جمادى الآخرة | puko peyên | aşmiya şeşe |
| 7 | Receb | رجب | tersayene | aşmiya hewte |
| 8 | Şâ'ban | شعبان | vıla biyene | aşmiya heste |
| 9 | Ramazan | رمضان | germ biyayene | aşmiya newe |
| 10 | Şewal | شوّال | cor werzen |  |
| 11 | Zilka'de | ذو القعدة | wahêrê aşitiye | Aşmê herami |
| 12 | Zilhice | ذو الحجّة | aşmiya heci | Aşmê herami |