Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wextê Asıni

**Wextê Asıni** heme ca de sewbinayo, feqet Anatoliye de seserra 13ıne biyo u hetan seserra 4ıne ameyo. İnsanan no çağ de asın kerdo germ. Verênde insanan nê asıni ra xo rê aleti vıraştê.

Şablon:Zeman<
# Sagittarius (taxımestare)

| **Sagittarius (taxımestare)** |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Tewr |
Taxımestare û BurcVeroci nêmkurey asmêni |
| Derece |
867 °², deg², °² |
| Embıryani |
Qertel, Mertal, Mar, Marwan, Demaşkul, Tacê Veroci, Teleskop, Indus (taxımestare), Mikroskop û Bızêk |
|  |

**Sagittarius *(Keman), yew taxımestarey asmêniyo.

## Embıryani

Dorme ra taxımestareyê Qertel, Mertal, Mar, Marwan, Demaşkul, Tacê Veroci, Teleskop, Indus, Mikroskop, Bızêk estê.

## Bıvênên

* Galaksiye
* Pulsar
* Nebula

## Bıwane

* Asmênşınasiye
* Astronomiye
* Zodyak

## Çımey
# Serrenameyê Gregori

Christopher Clavius (1538–1612)
Papa Gregory X
**Serrenameyê Gregori** ya zi **Serrenameyo miladi** herunda Teqwimê Julieni de terefê Papa Gregory XIII ra vıraziyayo. Eno serrename de dınya dormeyê roci ra 365 rocan de çerexiyena.
# Australyay Veroci

| Australyay Veroci  |
| --- |
|  |
| Desmal u Arma |
|   |
| Melumat |
| Dewlete |
Australya |
| Ware |
Australya |
| Sazbiyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Paytext |
Adelaide |
| Erd |
984 321 km2 |
| Nıfus |
1 891 700 |
| Cayo tewr berz |
Mount Woodroffe |
| Serdar |
Peter Malinauskas |
| Kodê têlefoni |
08 |
| Letey saete |
UTC+09:30 |
| Geokod |
2061327 |
| Embiryani |
Gallera Verociya Newi, Queensland, Erdê Zımey, Awıstralya Rocawani û Viktoriya |
| Cayê ziyari |
Okyanuso Hind |
| Website |
www.sa.gov.au |
| Xerita |
|  |

**Australyay Veroci**, yew eyaletê dewleta Australyayo. Merkezê cı sûka Adelaideya.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimedya de heqa Australyay Veroci de vêşêri multimedya esta. |

Şablon:Warey û mıntıqê Australya
# Overview effect

**Overview effect**, efekto ke astronotan de vêniyeno. Overview effect nêweşiya psikolocika u astronotan sero tesir keno. Wexto ke tede astronot şono asmên u uca ra dınya vêneno, şarê merdumi u dınya zaf qıtek vêneno u coke ra dewlet u merduman bêareze vêneno u kewno nêweşiya psikolocike.
# Macarki

| Macarki |
| --- |
| Zıwano tabii |
|  |
| Melumat |
| Dewlete û mıntıqeyi |
Macarıstan, Romanya, Slowakya, Ukrayna, Sırbıstan, Xırvatıstan, Awıstırya û Slowenya |
| Amarê qısekerdoğan |
12 600 000 |
| Ware |
Burgenland, Macarıstan, Vojvodina, Zakarpattia Oblast, Transylvania û Slowakya |
| Kodê zıwani |
| ISO 639-1 |
Hu |
| ISO 639-2 |
Hun |
| ISO 639-3 |
Hun |
| Glottolog |
Hung1274 |
| Ethnologue |
Hun |
| Xısusiyetê zıwani |
| Topolociye |
Free-order language, Zıwanê Akusativ-Nominativ, zıwanê peyra cıkerdey, Kes-Fiil-Obce, zıwanê heceyıni, synthetic language û stress |
| Gramer |
Halê namey, akuzatif, dative case, instrumental-comitative case, causal-final case, translative case, terminative case, formative case, essive-modal case, inessive case, superessive case, adessive case, illative case, sublative case, allative case, elative case, delative case, ablatif, distributive case, multiplicative case, temporal distributive case, temporal case, sociative case û formal case |
| Modo gramatik |
Indikativ, conditional û kipê emıri |
| Alfabe |
Hungarian alphabet, Old Hungarian û Hungarian Braille |
| Keye | * Ugric
 |

**Macarki** (*Magyar nyelv*) zıwanê do Uralkiyo ke Macarıstan de qal keno. No zıwan Macarıstan de zıwano resmiyo u heto bin ra Yewiya Ewropa de zi resmiyetê xo esto. Zerrekê nê zıwani de xeylê çekuyê zıwananê ğeribi estê.

## Referansi
# Kolorado

| Kolorado  |
| --- |
| Desmal u Arma |
|   |
| Melumat |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Mıntıqa |
Mountain States |
| Ware |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Sazbiyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Paytext |
Denver |
| Erd |
269 837 km2 |
| Nıfus |
5 773 714 |
| Cayo tewr berz |
Mount Elbert |
| Serdar |
Jared Polis |
| Letey saete |
UTC−07:00 |
| Geokod |
5417618 |
| Embiryani |
Wyoming, Nebraska, Kansas, Oklahoma, New Mexico, Utah û Arizona |
| Cayê ziyari |
Colorado River, Arkansas River û South Platte River |
| Xerita |
|  |

**Kolorado** (be ingılızki; C*olorado*) yew eyaletê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyano. Cayê xo rocawanê dewleta Amerika dero. Dorme ra eyaletê Nevada, Nebraska, Wyoming, Utah, Oklahoma, Arizona u New Mexico estê. Paytextê Koloradoy sûka Denveriya. Nıfusê eyaletê Koloradoy 5,607,154o (2017). Riyê erdê xo 269,837km²yo. Sûka Colorado Springsi eyaletê Arizona de ca gêna.

## Referansi
# Mozambik

| Mozambik  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Cumhuriyet |
| Mıntıqa |
Portuguese-speaking African countries |
| Embıryani |
Tanzanya, Malawi, Zambiya, Zimbabwe, Eswatini, Afrikaya Veroci û Komoroy |
| İdare |
Government of MozambiqueAssembly of the Republic |
| Erd |
801 590 km2 |
| Nıfus |
29 668 834 |
| Serdar |
Daniel Chapo |
| Kodê telefoni |
+258 |
| Leteyê saete |
UTC+02.00 |
| Kodê interneti |
.mz |
| Zıwano resmi |
Portekizki |
| Merş |
Pátria Amada |
| Cayo tewr berz |
Monte Binga |
| Cayo tewr nızm |
Mozambique Channel |
| Pere |
Mozambican metical |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,45 |
| Xerita |
|  |

**Mozambik** yew dewleta qıtaya Afrikaya. Cayê xo verocê rocakewtena qıtaya Afrika dero. Dorme ra Malawi, Tanzanya, Zambiya, Zimbabwe, Eswatini, Afrikaya Veroci u Okyanuso Hint estê. Mozambiki serra 1975ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.

## Sûke

Paytextê Mozambiki Maputoyo.

## Nıfus

Nıfusê xo 30 milyoniyo.

## Zıwani

Zıwananê xo Portekizkiyo. Sistemê idareyi demokrasiya.
# Rebeka

| Rebeka |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Cınsiyet |
Cêniye |
| Cayê biyayışi |
Aram-Naharaim |
| Merdış |
(Cavern of the Patriarchs de merdo) |
| Hempar |
İshaq |
| Domani |
Esav û Yaqub |
| Pi |
Bethuel |

**Rebeka,** kıtabê muqedesi de cêniya peyğamber İshaqia u maya Yaqub u Esavia.
# Siyonizm

Theodor Herzl, vıraştoğê İdeolociya Siyoniste vêniyeno. Kıtabê xo de serra 1896ıne de *Der Judenstaat*, o vıraziyayışê dewleta Cıhudi sero fıkırê xo nuştê.
**Siyonizm** (İbranki: *צִיּוֹנוּת*,: [t͡sijo̞ˈnut], translit. Tziyonut, dıma Zion), ideolociyo politik u internasyonalo ke semedê hardê Fılıstini ser de dewleta Cıhudi vıraştene niya ro. Kıtabê Cıhudan Tewrate de ravêreno ki Welatê İsraili (İbranki de: Eretz Yisra'el) u şarê Cıhudi nê hardi ser de heqe ida keno. Siyonizm, roniyayışê İsraili ra tepeya, şekılê xo vurno u sistemê destegnayışê İsraili rameno.

Siyonizm esasên qewramê şarê Cıhudi verê İsay 1200 u peyniya domê Mabedê Dıyıni (hata dıma İsay serra 70ıne ra) miyan de Cıhudi ke kamca de hakimiyet vıraşto, yani Diyarê İsraili u cayê ke bınê ekseriyetê şarê Cıhudi de mendê, heme inan Siyonizm de erdê İsraili u erdê İsrailiê ke tede bawer beno ke Homay şarê Cıhudi rê suwend werdo, vad kerdo inan ra. Rıçıkê Siyonizmi, keyê ke pêro Ewropa de Cıhudan sero antisemitizm vıraziyao, miyandê Cıhudanê Ewropayıcan de zi ideolociya peyserperrayışi veciya. Vıraştoğê nê ideoloci, pêro Cıhudanê sekuleran ra yenê pera. Siyonizm oyo ke lızegeyê nasyonalizmê modernio.

Xısusên Holokost ra dıme, yani Holokost oyo ki tertele u qırkerdışo ke Cıhudan sero vıraziyao, gênc u xortê ke Cıhudê inan miyan de destegnayışê sistemê Siyonizmi xo berzno, destegniyao. Hereketo politik, terefê qazetewanê (rocnamewan) Awıstırya-Macarıcı Theodor Herzl ra be çapnayışê Der Judenstaat (Dewleta Cıhudi) ra seserra 19ıne de serranê peyêni de resmen aferiyao Hereketo ke "Welatê İsraili" rê goçê Cıhudan teşwıkneno u fel u emelê xo vêneno, nixayet be ğeyretanê xo serra 1948ıne de emelê xo resao u serra 1948ıne de Cengê Cihaniê II ra tepeya İsrail niya ro. Seveknoğê xo, hedefê Siyonizmi ana vênenê ki siyonizm oyo ke mıletê Cıhudi qaderê xo be xo ramenê. Amarê Cıhudê ke İsrail de cıwiyenê, be cıwiyayış rê viyarniyayışê nê hereketi roc be roc zêde biyê. Ewro zi dınya ser de %40ê Cıhudan İsrail de weşiya inan ramenê. Dewletê Amerikayê Yewbiyayey de zi Cıhudi xeylê estê u cıwiyenê.

## Çımey
# Alfabey Kırilki

**Alfabey Kırilki** yew alfabeyo xosero ke Zıwanê Slawki be nê alfabe ra nusiyenê.
Alfabey Kırilki de 33 (hirıs û hirê) herfi estê.

|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0400 | Ѐ | Ё | Ђ | Ѓ | Є | Ѕ | І | Ї | Ј | Љ | Њ | Ћ | Ќ | Ѝ | Ў | Џ |
| 0410 | А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | З | И | Й | К | Л | М | Н | О | П |
| 0420 | Р | С | Т | У | Ф | Х | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| 0430 | а | б | в | г | д | е | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п |
| 0440 | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| 0450 | ѐ | ё | ђ | ѓ | є | ѕ | і | ї | ј | љ | њ | ћ | ќ | ѝ | ў | џ |
| 0460 | Ѡ | ѡ | Ѣ | ѣ | Ѥ | ѥ | Ѧ | ѧ | Ѩ | ѩ | Ѫ | ѫ | Ѭ | ѭ | Ѯ | ѯ |
| 0470 | Ѱ | ѱ | Ѳ | ѳ | Ѵ | ѵ | Ѷ | ѷ | Ѹ | ѹ | Ѻ | ѻ | Ѽ | ѽ | Ѿ | ѿ |
| 0480 | Ҁ | ҁ | ҂ |  ҃ |  ҄ |  ҅ |  ҆ |   |  ҈ |  ҉ | Ҋ | ҋ | Ҍ | ҍ | Ҏ | ҏ |
| 0490 | Ґ | ґ | Ғ | ғ | Ҕ | ҕ | Җ | җ | Ҙ | ҙ | Қ | қ | Ҝ | ҝ | Ҟ | ҟ |
| 04A0 | Ҡ | ҡ | Ң | ң | Ҥ | ҥ | Ҧ | ҧ | Ҩ | ҩ | Ҫ | ҫ | Ҭ | ҭ | Ү | ү |
| 04B0 | Ұ | ұ | Ҳ | ҳ | Ҵ | ҵ | Ҷ | ҷ | Ҹ | ҹ | Һ | һ | Ҽ | ҽ | Ҿ | ҿ |
| 04C0 | Ӏ | Ӂ | ӂ | Ӄ | ӄ | Ӆ | ӆ | Ӈ | ӈ | Ӊ | ӊ | Ӌ | ӌ | Ӎ | ӎ |   |
| 04D0 | Ӑ | ӑ | Ӓ | ӓ | Ӕ | ӕ | Ӗ | ӗ | Ә | ә | Ӛ | ӛ | Ӝ | ӝ | Ӟ | ӟ |
| 04E0 | Ӡ | ӡ | Ӣ | ӣ | Ӥ | ӥ | Ӧ | ӧ | Ө | ө | Ӫ | ӫ | Ӭ | ӭ | Ӯ | ӯ |
| 04F0 | Ӱ | ӱ | Ӳ | ӳ | Ӵ | ӵ | Ӷ | ӷ | Ӹ | ӹ |   |   |   |   |   |   |
| 0500 | Ԁ | ԁ | Ԃ | ԃ | Ԅ | ԅ | Ԇ | ԇ | Ԉ | ԉ | Ԋ | ԋ | Ԍ | ԍ | Ԏ | ԏ |

| а | б | в | г | д | е | ё | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| *а* | *б* | *в* | *г* | *д* | *е* | *ё* | *ж* | *з* | *и* | *й* | *к* | *л* | *м* | *н* | *о* | *п* | *р* | *с* | *т* | *у* | *ф* | *х* | *ц* | *ч* | *ш* | *щ* | *ъ* | *ы* | *ь* | *э* | *ю* | *я* |
# Ewropay Rocawani

| Ewropay Rocawani |
| --- |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Mıntıqay coğrafya |
| Dewlete |
Awıstırya, Belçıka, Fransa, Almanya, Luksemburg, Monako, Hollanda û İswiçre |
| Mıntıqa |
Ewropa |
| Nıfus |
201 081 297 |
| Geokod |
9408659 |
|  |
| Xerita |
|  |
| Xerita |
|  |

Mıntıqê Ewropa:
  Ewropa Zımey (Ewropa Şımali)
  Ewropa Rocawani (Ewropa Ğerbi)
  Ewropa Rocvetışi (Ewropa Şerqi)
  Ewropa Veroci (Ewropa Cenubi)
**Ewropay Rocawani** nameyê mıntıqaya rocawanê Ewropayo.

## Dewletê ke rocawanê (ğerbê) Ewropa de estê

| Dewlete | Nıfus (2011) | Nıfus (2000) | -/+ Vurriyayış | % de | Paytext |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Awıstırya | 8,414,638 | 8,002,186 | 412,452 | 4.90% | Wiyana |
| Belçıka | 11,007,020 | 10,296,350 | 710,670 | 6.45% | Bruksel |
| Danimarka | 5,564,219 | 5,330,020 | 234,019 | 4.20% | Kopenhag |
| Finlanda | 5,388,417 | 5,167,486 | 220,931 | 4.10% | Helsinki |
| Fransa | 65,821,885 | 60,537,977 | 5,283,908 | 8.02% | Paris |
| Almanya | 81,799,600 | 82,163,475 | -363,875 | -0.44% | Berlin |
| Yunanıstan | 10,787,690 | 10,964,020 | -176,330 | -1.63% | Atina |
| İslanda | 318,452 | 279,049 | 39,403 | 12.37% | Reykjavík |
| İrlanda | 4,581,269 | 3,777,763 | 803,506 | 17.53% | Dublin |
| İtalya | 60,681,514 | 56,923,524 | 3,757,990 | 6.19% | Roma |
| Luksemburg | 511,840 | 433,600 | 78,240 | 15.28% | Luksemburg |
| Hollanda | 16,699,600 | 15,863,950 | 835,650 | 5.00% | Amsterdam |
| Norwec | 4,989,300 | 4,478,497 | 510,803 | 10.23% | Oslo |
| Portekiz | 10,647,763 | 10,195,014 | 452,749 | 4.25% | Lizbon |
| İspanya | 46,030,109 | 40,049,708 | 5,980,401 | 13.00% | Madrid |
| İswec | 9,415,570 | 8,861,426 | 554,144 | 5.88% | Stockholm |
| İswiçre | 7,866,500 | 7,162,444 | 704,056 | 8.95% | Bern |
| Qraliya Yewbiyayiye | 62,262,000 | 58,785,246 | 3,476,754 | 5.58% | Londra |
| Total | 412,787,386 | 389,273,735 | 23,513,651 | 5.70% |  |
# Bismarck, North Dakota

| Bismarck, North Dakota |
| --- |
|  |
|  |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Sûkê Dewletanê Yewbiyayeyan û state or insular area capital of the United States |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Merkezê idareyi |
Dakota Zımey, Burleigh County û Dakota Territory |
| Ware |
Burleigh County |
| Erd |
87,38 km2, 80,88 km2, 91,12 km2, 89,83 km2 û 1,29 km2 |
| Nıfus |
73 622 |
| Berziye |
514 m |
| Serdar |
Mike Schmitz |
| Kodê têlefoni |
701 |
| Leteyê saete |
Letey Zemanê Merkezê Amerikay Zımey |
| Kodê posteyi |
58501 |
| Sazbiyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Namegırewtış |
Otto von Bismarck |
| Geokod |
5688025 |
|  |
| Website |
www.bismarcknd.gov |
| Xerita |
|  |
| Xerita |
|  |

**Bismarck**, Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan de yew sûka û paytextê eyaletê North Dakotayo.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Ermeni

**Ermeni** (be Ermeniki: Հայեր *Hayer*) verocê Kofkasi de yew şaro. No şar Xıristiyano u zafêri gıredayiyê mezhebanê Gregoryeniye u Ortodoksiyo.

## Varyantê çekuye

* Armeni
* Hermeni
# Sermeti

Caygey cıwiyayışê şarê Sermeti
**Sermeti** (Latinki: *Sarmatae* ya zi *Sauromatae*, Yunanki: Σαρμάται, Σαυρομάται) şarê do İrankiyo kıhano kı İV seserra 5. dı veciyo miyan u heta İD seserra 4. hukım ramıto. Şarê Sermeti zıwananê İrankiyan ra zıwanê İskıtki qal kerdêne. Sermetan rocvetışê qıtay Ewropa dı, bınê Koyanê Urali dı u zımey Deryay Siyay dı weşiya xo ramıta.

Wıni fıkıriyeno kı ê İskıtan u Sakan ra bestiyenê u Slawan ê asimile kerdê.

## Linkê teberi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Sermeti de vêşêri multimedya esta. |

* *Encyclopædia Britannica* 1911: "Sarmatae"
* Studies in the History and Language of the Sarmatians
* Ptolemaic Map (Digital Scriptorium) Archived 2017-02-11 at the Wayback Machine
* Map of Sarmatia 1697 Archived 2007-01-12 at the Wayback Machine
* Kurgans, Ritual Sites, and Settlements: Eurasian Bronze and Iron Age Archived 2006-10-09 at the Wayback Machine
* *THE ANONYMOUS PILGRIM OF BORDEAUX (333 A.D.)*
* Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Sarmatians
# Kelam

**Kelam** (Erebki: الكلام) dinê İslami de şınasiya ke baweriya İslami sero geyrena u tarix miyan de zi eno çım ra zerrekê dinê İslami ra ewnayo, cı rê vaciyeno. Persê ke dinê İslami de ca gênê, merdımê ke kelami sero guriyenê, inan persê merdıman akerdışi sero guriyêne u inan persê merdıman sero kıtabi nuştê, teoriyi vıraştê.