Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Falci

**Falci**: Merdımo kı falı akeno u wınêno falandê insanan ey rê vanê falci. Falcılıxey rê zi zanayenı u şeytaney lazıma. Ê kı falı akenê, vanê bızanê çiyan umışê pê kerê u bı zurana cı rê rayê bıvinê. Falwınyayenı zi babet babeta. Tay bı qaxıdana wınênê falda falakerdoxan, tay qahweya, tay wınênê miyandê destan, tay wınênê estaran ra, tay pere kenê awı miyan, tay qelbdê xo dı çi tepşenê u tay zi bı cınandê xo ya falı akenê. Kesê kı wınênê falı inan rê vanê falı wınyayox u ê kari rê zi vanê falcinı.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Dedektif

**Dedektif**, poliso ke merdumê ke sûc kerdo, semedê inan diyene u tepıştene guriyeno, cı rê vaciyeno. Dedektif şeno merdumanê sivili ra zi bo. Hema merdumo sivil dewlete çım de legal nêvêniyeno, coka karê be raya illegale ra vırazeno. Dedektif cıresnayış sero buroyi zi estê.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Wayback Machine

| Wayback Machine |
| --- |
|
 |
| Şınasiye |
| Tewr |
Web archive |
| Dewlete |
Dewletê Yewbiyaeyê Amerika |
| Sazbiyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Zıwan |
İngılızki |
| Operator |
Internet Archive |
| Website |
web.archive.org |
| Twitter |
 (Pêro piya
4 060 Teqibwani) |

**Wayback Mashine**, yew arşivê internetiyo ke terefê keyepela *Internet Archive* ra ameyo vıraştene.
# Dınya

| **Dınya** |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Tewr |
Geyrenıkê miyanêniEarth-Moon system û Sistemê Roci |
| Epoks |
J2000.0 |
| Derece |
510 064 472 km2 |
| Dûriye |
0 km |
| Kodê katalogi |
806.4616.0110 |

**Dınya** (sembolê cı: ), yew estareyê sistemê rociyo. No geyrenık alemê mao û sistemê roci ra geyrenıko hirêyıno. Sistemê rociyê ma de çehar geyrenıkanê erdênan ra yewo. Yanê riyê erdê cı wışko. Ê hirêyê bini Merkur, Venus û Marsê.

## Galeriye

* Dınya
* Minyaturê dınya
* Veciyayışê dınya
# Sêşeme

**Sêşeme**, hewt rocanê heftey ra roca hirêyına.

## Be varyantanê binan

* Sêseme
* Sêşembe
* Sêşıme
* Şêseme

## Hedisa / mesele

Sêşeme, rocê da nêxêra. Ana Fatma robari ver de, gaziya şehidkerdena domananê ho gureta. Na roce, hem robar nêkenê hem ki awe xo ro nêkenê.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Pancşeme

**Pancşeme**, hewt rocanê heftey ra roca phancına.

## Be varyantanê binan

* Phaseme
* Panşeme
* Panzşembe
* Poncşeme
* Poşeme
* Phancseme
* Phoseme
* Phoncseme

## Hedisa / mesele

* Roca pancşemiye, danê şani de geştiya merdan danê; ziyar u çêyan de çılan nanê ro.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Şeme

**Şeme**, hewt rocanê heftey ra roca hewtına.

## Be varyant u nameyanê binan

* Badê yeni
* Sembe
* Seme
* Şenbe
* Peyê yeni

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Kırê

**Kırê**, hewt rocanê heftey ra roca yewına.

## Be varyant u nameyanê binan

* Bazar
* Kiri

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Hefte

**Hefte**, zemano ke hewt rocan ra yeno pêser. Yew aşme de 4 (çehar) hefteyan ra vêşi roci estê. Yew serre miyan de zi 52 heftey estê.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Aşme

**Aşme** wareya zemaniya ke serre de des u dı (12) adeti esti. Aşme dınya ser ra jew kezi karê çarnayışi kena u ena rê aşme vaciyena. Aşme dınya ser de 28,530588 roci de çarnayışi xo temam kena (28 roci 12 sati 44 daqiqey u 3 saniyey). Namey aşman Teqwim be teqwim vurini emma ewro qebul beno ki teqwimo modern de 365 u 366 roci de 12 des u dı aşmi esti. Çarnayışi aşman çarnayışo periyodiko.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Şewe

**Şewe**, wexto ke bahdê şani ra heta şewdıri rameno, ey rê vaciyeno. No wext xo miyan de zey verê şewe, nêmeyê şewe û bahdê şewe bırriyeno a. Rastmeki ezana peşewe ra heta ezana şewdıri rameno.
# Serrename

Ena pele de serrenamey (teqwimi) sero nuştey estê.

## Serrenamey

* Serrenameyo Celalki
* Serrenameyo Gregoryen
* Serrenameyo Hıcri
* Serrenameyo Jülyen
* Serrenameyo Rumki
* Serrenameyo İranki
* Serrenameyo Zerduştki

## Dem

* Salisa
* Saniya
* Deqiqa
* Saete
* Roce
* Hefte
* Aşme / Menge
* Mewsım / Serrdem
* Serre
* Seserre

## Demê roce

* Şewdır
* Peroc
* Êre
* Şan
* Şewe

## Roci

1. Bazar / Kırê
2. Dışeme
3. Sêşeme
4. Çarşeme
5. Pancşeme
6. Yene
7. Şeme

## Aşmi (mengi)

1. Çele
2. Şıbate
3. Adar
4. Nisane
5. Gulane
6. Heziran
7. Temuz
8. Tebaxe
9. Keşkelun
10. Tişrino Verên
11. Tişrino Peyên
12. Kanun

## Serredemi (mewsımi)

1. Wesar
2. Amnan
3. Payız
4. Zımıstan

## Heti

1. Zıme
2. Zımey rocawani
3. Zımey rocakewtene
4. Rocawan
5. Rocakewtene / Rocvetış
6. Veroc
7. Verocê rocawani
8. Verocê rocakewtene
# Şewdır

Seatê şewdıri, tici erzeno, Florida.
**Şewdır** (ya zi **şodır**, **sodır** u Erebki ra **sıba**) wextê miyanê nêmê şewe u peroc 11.59.59io. Şewdır yew letê zemanio ke tici erzeno u roc vecino. Maney çekuy şew+dırnayen ra yena. Şewdıri ra tepeya letê roci peroc, êre, şan u şewe yenê, pêdıma çerexiyenê.

Taê fekanê Zazaki de şewdıri rê vanê sıba zi. Şewdır xas Zazakio, sıba zi Erebki ra, الصباح (el- Sebah) ra gêriyao.
# Êre

Wextê êrey, Napoli, İtalya.
**Êre** wextê rocio ke miyanê peroc u şani de maneno, eyo. Êrey ra ra tepeya letê roci şan, şewe, şewdır, peroc u reyna êre yenê, pêdıma çerexiyenê.
# Şan

| Şan |
| --- |
|  |
| Şınasiye |
| Tewr |
Time of day |

**Şan** (ya zi **şon**) wextê miyanê êre u şeweo. Şan yew letê zemanio ke roc tede beno vıni. Şani ra tepeya letê roci şewe, şewdır, peroc, êre yenê, pêdıma çerexiyenê.
Yew letê şani pê namey Saetê Zerni esto. Saetanê Zerni de roc beno vıni u fotoğrafkeri fotoğrafê hewli ancenê.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Şan de vêşêri multimedya esta. |
# Serrenamey roci

**Serrenamey roci** serrenameyo ke hetê roci ra hesabiyeno, dınya dormey roci de geyreno, o geyrayış esas gêriyeno. Yew zi hetê estaran ra caygey (lokasyon) roci hesabiyeno, o cayge esas gêriyeno u ana zi estaran ra gore serrenamey roci veciyeno miyan.
# Mewsım

**Mewsım**, dormey roci de neticey hereketanê dınya ra ferqê germi rê vaciyeno. Hereketê dınyayo ekliktiki gorey roci ra pozisyon gêno. Geyrenıkê Kerkence u Geyrenıkê Bızêke dı ferqê germi ra mewsımi benê.

## Bıvênên

* Wesar
* Amnan
* Payız
* Zımıstan
# Serrenamey aşme

**Serrnamey aşme** serrenameyo ke hetê aşme ra hesabiyeno, dormey roci de geyrayışê aşme esas gêriyeno, cı rê serrenamey aşme vaciyeno. Yew zi cı rê serrnameyo qemeri zi vaciyeno. Serrnamey mısılmanan Serrenameyo Hıcri yew serrenameyo aşmaneyo.