Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Viro vıraştıkên

Mezg u viro vıraştıken
**Viro vıraştıkên**, viro ke merduman vıraşto, cı rê vaciyeno. Roboto ke bınê kontrolê komputeri de be destê merdumi fealiyetê ganiyan vırazeno, o taw viro vıraştıkên veciyeno. Guriyayışê virê vıraştıkêni raya fıkırnayışê merduman analiz keno, çineno we u virê merduman ra nezdi viro bin resneno.

## Bıvênên

* AlphaGo
# Aristoteles

| Aristoteles |
| --- |
|  |
| Melumato şexsi |
| Cınsiyet |
Camêrd |
| Cayê biyayışi |
Stageira |
| Biyayış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** |
| Merdış | **Lua error Xetay pele Modul:Wikidata dı rêza 1004 de ya: attempt to call field 'between' (a nil value).** (Stageira de merdo) |
| Cayê merdışi |
Chalcis(Intestinal disease ra merd)  |
| Wendış |
Platonic Academy |
| Gure |
Filozof |
| Zıwani |
Greki |
| Hempar |
Pythias |
| Domani |
Nicomachus û Pythias |
| Pi |
Nicomachus |
| Şar |
Yunan |

**Aristoteles** (be Yunanki: Ἀριστοτέλης *Aristotelēs*; Yunankiyo Khan: [aristoˈtelɛːs]; Yunankiyo Newe: [ˌaris̩toˈteʎis̩]) serra 384 İ.R. ıne de Stageira (Stagira) nêmadey Chalkidiki de biyo û serra 322 İ.R.ıne de adey Chalkis (Euboia) de merdo. O filozofanê tewr tesirın û tewr nasbiyoğanan ra yew biyo.

Aristoteles tarixê felsefeyi de cao de qayım gêno. Xeylê disiplini hem ebe xo nayi ro hem zi disiplinê ke biyê zi inan rê xeylê faydey xo reşt cı.

Ninan ra tayê nêyê:

* Mentıq
* Teoriya zanayışi
* Biyolociye
* Fizik
* Etik
* *Teoriya sıqen û Dersa Dewlete*

## Teferruat

### Heyatê cı

Aristoteles hewna ke 17 serre de biyo, yanê serra 367ıne de Atêna de Akademiya ke Platoyi (Akademiya Platoyi) kerda ra, uca beno telebe. Serra ke malımê xo Plato (347 de) mıreno, Atêna caverdano.
# 1735

1730- 1731- 1732- 1733- 1734 - **1735** -1736 -1737- 1738 -1739- 1740

**1735**, goreyê reqemanê romenan ra nuştışê cı *MDCCXXXV* aseno.

Teqwimanê binan de 1735
| Gregoryen | 1735  |
| Ab Urbe | 2488 |
| Teqwimê Ermeniyan | 1184 ԹՎ ՌՃՁԴ |
| Asuri | 6485 |
| Teqwimê Bahai | -109–-108 |
| Teqwimo Bengalki | 1142 |
| Teqwimê Berberan | 2685 |
| İngılız | 8 Geo. 2 – 9 Geo. 2 |
| Teqwimê Budistan | 2279 |
| Teqwimê Myanmari | 1097 |
| Teqwimê Bizansi | 7243–7244 |
| Teqwimo İbranki | 5495–5496 |
| İran | 1113–1114 |
| Teqwimo Hıcri | 1147–1148 |
| Teqwimê Japonan | Kyōhō 20 (享保20年) |
| Teqwimê Korya | 4068 |
| Teqwimê Minguo | 177 before Çin 民前177年 |
| Thai solar | 2278 |
|  |  |

**1735**  Seserra 18ine de yew serra.

## Seramey

## Biyayışi

## Merdışi
# 1648

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Seserre: | 12ıne | 13ıne | 14ıne | 15ıne | 16ıne | 17ıne | 18yıne | 19yıne | 20ıne | 21ıne | 22ıne |
| Serri: | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 |

**1648**, Serrenamey Gregori de yew serra teqwimiya. Gorey reqemanê romenan ra nuştışê cı *MMXXVI* aseno.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Afrikay Veroci

| Afrikay Veroci  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Mıntıqa |
Verocê Afrika |
| Embıryani |
Namibya, Botswana, Lesotho, Zimbabwe, Eswatini û Mozambik |
| İdare |
Government of South AfricaParliament of South Africa |
| Erd |
1 221 037 km2 |
| Nıfus |
62 027 503 |
| Hıkumet |
Cumhuriyeto parlamenter |
| Serdar |
Cyril Ramaphosa |
| Kodê telefoni |
+27 |
| Leteyê saete |
UTC+02.00 |
| Kodê interneti |
.za |
| Zıwano resmi |
İngılızki, Afrikaanki, Southern Ndebele, Northern Sotho, st, Swazi, Tsonga, Tswana, Venda, Xosaki, Zulu û South African Sign Language |
| Merş |
National anthem of South Africa |
| Cayo tewr berz |
Mafadi |
| Cayo tewr nızm |
Okyanuso Hind |
| Pere |
Rand |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,71 |
| Xerita |
|  |

**Afrikay Veroci** mıntıqa ra verocê qıtay Afrika dera. Zımeyê Afrikay Veroci de Namibya, Botswana u Zimbabwe; veroc de Okyanuso Hind; rocvetış de Eswatini u Mozambik; rocawan de Okyanuso Atlantik estê. Dewleta Lesothoy sinorê Afrikay Veroci miyan de ronayiya. Paytextê Afrikay Veroci Johannesburgo. Afrikay Veroci ezaa Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Afrikawa. Sistemê idarey siyasetê xo demokrasiya.

## Tarix

Verênde ra eşirê Zenciyan Afrikay Veroci de cıwiyêne. Serra 1652ıne de Jan van Riebeecki (yew Hollandıc) Afrikay Veroci keşf kerda u Afrikay Veroci biya koloniya/mıstemera Holanda. Peyniye de zaf şarê Holanda şiyo Afrikay Veroci. Labelê serra 1797ıne de Britanya Gırde Afrikay Veroci işğal kerda u Afrikay Veroci biya koloniya/mıstemera Britanyaya Gırde. Serra 1866ıne de merdumê Afrikay Veroci zern u kristali diy u Afrikay Veroci biya yew merkezê mıhaciran. Serra 1861ıne de Afrikay Veroci xo reynao ra, xoser ilan kerdo.

## İklım u sûki

Seba ke erdê Afrikay Veroci zaf hera u gırdo, iklım u hewayê xo zaf vuriyeno. Verocê (cenubê) **Afrikay Veroci** honıko; labelê zımeyê xo zaf germıno. Tede çoli ki zaf estê.

Sûkê (Bacarê) gırdi:

* 1. Durban, nıfus: 3.5 milyoni
* 2. Johannesburg, nıfus: 3.2 milyoni
* 3. Cape Town, nıfus: 2.9 milyoni
* 4. Pretoria, nıfus: 2.8 milyoni
* 5. Kimberley, nıfus: 170.000

Sûka Johannesburgi zaf raver şiya. Tede bina u banê xeylê berzi estê. Johannesburg bacarê dewizi u merkezê iqtısadê Afrika Verocio. Cape Town merkezê siyasetio.

Xerita Afrikaya Veroci
## Nıfus

Nıfusê Afrikay Veroci 47 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê; şarê Ewropa, Afrika, Asya tede zafê. Mabênê Sıpê u Zenciyan, riyê siyaseti ra seba cêrakerdışê verêni ra serdıno. Derd u qehrê weşiya Zenciyan gıranêro. Labelê heyatê Zenciyan her roc beno hewl.

Dinê Afrikay Veroci Xrıstiyanina. Afrikay Veroci de zaf zıwani qesey benê: İngılızki, Afrikanki, Ndebele, Sothoyê Zımey, Sothoyê Veroci, Swati, Tsonga, Tswana, Venda, Xhosa u Zulu. Nuskar u wendoğê xo senıkê. Seba /Semedê nêweşiya HIV/AIDS ra zaf merdumê Afrikaya Veroci merdi.

## İqtısad

İqtısadê Afrikay Veroci ne zaf qewetıno, ne ki zaf hewlo. Mıntıqeyê Zenciyan zaf peyser mendê. Zaf merdumê Zenciyan sindorê feqirine de cıwiyenê; standardê heyati nızmo. Labelê heyatê Sıpêyan zaf hewlo. Endustriya iqtisad u enerciye zaf raver şiya.

## Çımey

* Sitey Afrikay Verociyo resmi
# 26 Kanun

|  |
| --- |
|  <<       **Kanun**       >>  |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**26 Kanun** Serrenamey Gregoryani de roca 360ina.

## Ebe varyant u nameyanê binan

* Gağande
* Aralığe (Tırki ra)
* Çeleo Qıc
* Çıleyo Verên
* Kanune (Erebki ra)
* Tavare

## Seramey

### Dınya de

### Welat de

## Biyayışi

## Merdışi