Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fılipin

| Fılipin  |
| --- |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Embıryani |
Cumhuriyetê Şariê Çini, İndonezya, Japonya, Malêzya, Palau û Cumhuriyetê Çini |
| İdare |
Government of the PhilippinesCongress of the Philippines |
| Erd |
343 448 km2 |
| Nıfus |
112 729 484 |
| Hıkumet |
Cumhuriyet |
| Serdar |
Bongbong Marcos |
| Kodê telefoni |
+63 |
| Leteyê saete |
Philippine Standard Time |
| Kodê interneti |
.ph |
| Zıwano resmi |
Filipino, İngılızki û Taglish |
| Merş |
Lupang Hinirang |
| Cayo tewr berz |
Mount Apo |
| Cayo tewr nızm |
Philippine Sea |
| Pere |
Philippine peso |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,7 |
| Xerita |
|  |

**Fılipin** yew dewleta qıtay Asyao. Caê xo rocakewtena qıtay Asya dero. Dorme ra Okyanuso Gırd esto. Paytextê Fılipini sûka Manilao. Nıfusê xo se milyoni zêderiyo.Zıwanê xoyo resmi Fılipinki u İngılızkiyo. Sistemê idarey cumhuriyeto. Fılipini serra 1898ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.

## Name

Namey dewlet kıralê İspanya Felipe II ra yeno. Namey dewlete çend fıni vuriyayo. Kongreyê Malolosi dıma namey dewlet kerd República Filipina. [[Herbê
İspanya-Amerika]] dıma tiya kewt İmperatoriya Britanya dest. Herbê Dınyayê Dıyıne dıma namey dewlet resmiyet de Cumhuriyetê Fılipini yo.

## Tarix

### Verê tarixi

Fılipin de cayo tewr verên nezdi 67.000 ser veror biyo. Negritoyi tewr veri ameyê nê adeyan dı cıwiyayê. Nara Fılipinıci isayraver 4000 seran dê Tayvan ra ameyê tiya.

### Dewleti

Daruyan tiyanan dı medeniyeto sıfteyên vıraşto. İnan tucaranê malayana piya yewbiyayışinamey pêser. Inan dıma Barangayan tiyanan dı koloniyê xoseri vıraşti u dewletanê binana ticaret kerd.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Kurtaj

Dınya sero kurtaj:
  Kurtaj legalo, merdım şeno kero.
  Hal ra gore vıriyeno.
  Cıwiyayışê maye ra gore beno legalo.
  Tecawuz u ê binan de legalo.
  Halê maye ra gore vıriyeno.
  Pêro illegalo, merdım nêşeno kero.
  Ca be ca vıriyeno.
  Nêzaniyeno.

**Kurtaj** (be İngılızki: *Abortion*) key ke yew fetus zerrey pizey ra gêriyeno, namey eyo u cı rê vaciyeno. Kurtaj vêşêr zey yew heqa merdımi vêniyeno, hema taê zi estê ke vera kurtaji de vındenê, qebul nêkenê. Dınya sero raver Rusya kurtaj kerdo serbest, dıma zi o vıla biyo u ewro vêşêrê dewletan de esto, yeno kerdış.

## Referansi
# Primat

| Primati |
| --- |
|  |
| Primati (*Prime*) |
| Sınıfkerdışê şınasiye |
| Homete: | Animalia |
| Şube: | Chordata |
| Lızge: | Mammalia |
| Ezbete: | Primatomorpha |
| Kom: | Primates |
| Sınıfi |
|
Range of Non-human Primates.jpg |

**Primat** (be Latınki: *Primates*) yew gruba de heywania ke meymuniyan ra vıraziyena. Primati wayirê plasêntayo. Primatan miyan de goril, orangutan, şempanze, gibon u merdum esti. Primati zaf lezeyo u mezgê inan avero. Pêro de primati dare de heyatê inan tıra keni. Hamey primatan wayirê dest, pa, çımê ke aver ununiyo.

## Sınıfkerdışê primati

Primati beno : Vermeymuni, Meymunê Dınyay Newey u Meymunê Dınyay Kıhan.

* Taxım Primates

* Bin Taxım Strepsirrhini -

* İnfra Taxım Lemuriformes -

* Familya Cheirogaleidae - 30 tewr
* Familya Lemuridae - 19 tewr
* Familya Lepilemuridae - 22 tewr
* Familya İndriidae - 14 tewr
* Familya Daubentoniidae - Ayay

* İnfra takım Lorisiformes -

* Familya Lorisidae - 9 tewr
* Familya Galagonidae 19 tewr

* Bin Taxım Haplorrhini -

* İnfra Taxım Tarsiiformes-

* Familya Tarsiidae - 8 tewr

* İnfra takım Platyrrhini -

* Familya Callitrichidae -
* Familya Cebidae - 56 tewr
* Familya Aotidae - 7 tewr
* Familya Pitheciidae - 41 tewr
* Familya Atelidae - 24 tewr

* İnfra Taxım Catarrhini -

* Ser familya Cercopithecoidea -

* Familya Cercopithecidae - 134 tewr

* Üst familya Hominoidea -

* Familya Hylobatidae - 13 tewr
* Familya Hominidae - Merdum 7 tewri
# Şêr

| Şêr |
| --- |
|  |
| neri |
|  |
| maykeke (şêre) |
| Weziyetê seveknayışi |
|  Vulnerable  (IUCN 3.1) |
| Sınıfkerdışê şınasiye |
| Homete: | Animalia |
| Şube: | Chordata |
| Lızge: | Mammalia |
| Ezbete: | Carnivora |
| Kom: | Felidae |
| Cıns: | *Panthera* |
| Tewri: | P. leo |
| Nameyo bin |
| Panthera leo (Linnaeus, 1758) |
|  |
|  |

**Şêr** (nameyo taksonomik: *Panthera leo*) yew heywano de khoviyo, qıtay Afrika de weşiya xo rameno. Taksonomi heta koma Panthera miyan de ezbeta Felidae de ca gêno. Gıraniya şêri hetana 250 kg vıciyeno. Bıniyê Afrikay Sahray de 15- 20 ser şenê bıcıwiyê. Zaf zemanan de cêniye şêr şına Seyd kena. Tay zemanan de zi Kuflet pêro piya şına seyd keno.

## Bıvênên

* Şêrê Koy
* Şêrê Asya
* Şêrê Afrika
# Deştê Gırdi

Xeritaya Deştanê Gırdan û meridyenê 100ıne
**Deştê Gırdi** (be İngılızki: *Great Plains*), tayê deştê de Dewletanê Yewbiyayeyan û verocê Kanadayê. Deştanê Gırdan de eyaletê Kolorado, Kansas, Montana, Nebraska, New Mexico, Dakotay Zımey, Oklahoma, Dakotay Veroci, Teksas û Wyomingi estê. Deştê Gırdi verocê Amerika de sıfte kenê û verocê Kanada de qediyenê. Dergiya xo 3,200 kmo û erdê xo 1,300,000 km²yo. İklımê Deştanê Gırdan zımıstan de serdo, amnan de zaf germo.

## Sûki

Yew sûkê da Deştanê Gırdan
* Dallas, Teksas, 5,22 milyoni
* Houston, Teksas, 3,75 milyoni
* Denver, Kolorado, 2,5 milyoni
* Oklahoma City, Oklahoma, 1,25 milyoni
* Austin, Teksas, 0,9 milyoni
* Kansas City, Missouri - Kansas, 0,59 milyoni
* Little Rock, Arkansas
* Minneapolis, Minnesota

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Bizonê Amerika

| Bizonê Amerika |
| --- |
|  |
| Şınasnayış |
| Rêza taksoni |
Tewro biyolocik |
| Latinki |
Bison bison |
| Weziyet |
Nezdı de tehdidi bına |
| Taksonomiye |
| Serfamilya |
Bison |
| Bınfamilya |
Bos bison |
| Familya |
Bison bison |
| Rengi |
Dark brown û brown |
| Familyeyê bınêni |
Bizonê Ewropa, Bos primigenius û Bubalina |
| Arestekerdış |
Taksonomik obje |
| Çıme |
Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Small Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary û Encyclopædia Britannica 11th edition |
| IUCN |
|
2815 |
|
 |

**Bizonê Amerika** (*Bison bison*), Amerikaya Zımeyi de yew heywano.

## Fotogaleriye

* Bizonê Amerika
*

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |