Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Policiniye

**Policiniye** (Yunanki de: *poly* xeylê u cini *cêniye*), mêrdo ke yew ra zêde cêniyê xo estê, weziyetê inan rê vaciyena. Policiniye pêro şarê patriarkali de esta. Şarê ke peyser mendê, inan de policiniye hıma dewam kena zey Ereban. Sistemê policiniye heq u hıquqê cêniyan nêmareno, pêro caweno.

## Referansi

|  |  |
| --- | --- |
|  |  Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi **bıvurnên**.  |
# Antarktika

| Antarktika |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Qıta, Mıntıqay coğrafya, terra nullius, part of the world û geographic location |
| Mıntıqa |
Landmass, Antarctic û Dınya |
| Wılayet |
Nimqureya Veroci |
| Ware |
Antarctic Treaty area |
| Erd |
13 720 000 km2 |
| Nıfus |
5 000 |
| Leteyê saete |
UTC−04:00 |
| Cayo tewr berz |
Vinson Massif |
| Leteyi |
West Antarctica û East Antarctica |
| Namegırewtış |
Anti- û Arctic |
| Geokod |
6255152 |
|  |
| Xerita |
|  |
| Xerita |
|  |

**Antarktika** yew qıtaya. Na qıta zaf serdına, 6 mengi şew u 6 mengi zi tici tiya de veciyena.

## Wayiriye

| Serre | Dewlete | Erd | Sinorê heqekerdışi | Xerita |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1908 | Qraliya Yewbiyayiye | Erdê Antarktikayê Qraliya Yewbiyayiye | 20°B ra 80°B |  |
| 1923 | Zelanda Newiye | Mıntıqay Rossi | 150°B ra 160°D |  |
| 1924 | Fransa | Veroc u Erdê Antarktikayê Fransa | 142°2'D ra 136°11'D |  |
| 1929 | Norwec | Adey Peter I | ﻿ / ﻿ |  |
| 1933 | Australya | Erdê Antarktikayê Australya | 160°D to 142°2'D u 136°11'D ra 44°38'D |  |
| 1939 | Norwec | Erdê Qraliça Maudi | 44°38'D ra 20°B |  |
| 1940 | Şili | Mıntıqay Şiliya Antarktika | 53°B ra 90°B |  |
| 1943 | Arcantin | Antarktikay Arcantini | 25°B to 74°B |  |
| – | Bêwahêr | Qet yew dewlet tiya de heq idda nêkerdo (Erdê Marie Byrdi) | 90°B ra 150°B (Adey Peter I xaric) |  |

## Galeriye

*
*
*
*
*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Arşivê Embarê Wikimediya de heqa Antarktika de vêşêri multimedya esta. |
# Australya

| Australya  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Mıntıqa |
MIKTA |
| Embıryani |
İndonezya, Zelandaya Newiye, Papua Gineya Newiye, Timurê Rocvetışi, Adey Solomani, Kaledonyaya Newiye û Vanuatu |
| İdare |
Australian GovernmentParliament of Australia |
| Erd |
7 692 024 km2 |
| Nıfus |
27 614 411 |
| Hıkumet |
Representative democracy |
| Serdar |
Charles III |
| Kodê telefoni |
+61 |
| Leteyê saete |
UTC+10:00 |
| Kodê interneti |
.au |
| Zıwano resmi |
Australian English û Auslan |
| Merş |
Advance Australia Fair |
| Cayo tewr berz |
Mawson Peak |
| Cayo tewr nızm |
Kati Thanda–Lake Eyre |
| Pere |
Australian dollar |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,95 |
| Xerita |
|  |

**Australya** jû dewleta qıtay Okyanusyaya. Dormey Australya de dewletê İndonezya, Timorê Rocvetışi, Papua Gineya Newiye, Zelanda Newiye, Okyanuso Gırd û Okyanuso Hind estê. Paytextê Australya Canberraya. Australya ezay Mılliyetê Yewbiyayey û OECDya. Şeş (6) eyaletan ra yena pêra (mıteşekıla): Galê Verociyê Neweyi, Queensland, Australyay Veroci, Tazmanya, Victoria û Australyay Rocawani. Sistemê idarey xo demokrasiya.

## Tarix

Medeniyetê Australya zaf kıhan niyo. Wexto verên de Aboricinan tede weşiya xo ramıta. Serra 1606ıne de merdumê Hollandayıc û Willem Jansz ameyi Australya; labelê Hollanda Australya işğal nêkerde. Serra 1770ıne de merdumê Britanyayıc û James Cook amey Australya û Qraliya Yewbiyayiye Australya hêdi hêdi işğal kerda û Australya biya koloniya/mıstemera Qraliya Yewbiyayiye. Britanya zehf terteley ardi ser û zehf merdumê Aboricinan kışti. Ewro Awıstralya biya gırêdayiya Qraliya Yewbiyayiye.

## İklım u bacari

Seba ke erdê Australya hera û gırdo, iklımê Australya zehf vıriyeno. Zımey Australya honıko û bırrê tropiki estê; feqet verocê Australya de hewa zaf germıno, çoli zi zehf estê.

Bacarê gırdi:

* 1. Sidney, nıfus: 4,198,543
* 2. Melbourne, nıfus: 3,634,233
* 3. Brisbane, nıfus: 1,810,943
* 4. Perth, nıfus: 1,477,815
* 5. Adelaide, nıfus: 1,129,269

Bacarê Sidneyi zaf raver şiyo. Sidney de bina û banê xeylê berzi estê û bacarê dewiziyo, paytextê borsayo, merkezê iqtısadê Awıstralyayo.

Xeritaya Awıstralya
## Nıfus

Nıfusê Awıstralya 20 milyono. Zedf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê. Şarê Ewropa (Yunan û İtalyani), şarê Asya (Vietnamıc u Çinıci) tede zehfê. İşğalê Britanya Gırde ra raver Aboricinan tede mendêne. Australya de xeylê dini yenê diyayene. Dinê Australya Xırıstiyaniya. Mezhebê mılletê Awıstralya Protestan û Katoliko. Tayê Musewiyi û Mısılmani zi estê. %16 merdumê Australya ateistê. Zıwanê xoyo resmi İngılızkiyo, hema tayê şarê Australya Vietnamki, İtalyanki û Yunanki qıseyi kenê.

## Ekonomiye

Ekonomiyaê Australya zehf qewetıno. Standardê cıwiyayışi zehf hewlo. Endustriya komunikasyoni zehf raver şiya.

## Çıme

* Sitey Australyayo resmi
# Arwêşo deştın

| Arwêşo deştın |
| --- |
|  |
| Şınasnayış |
| Rêza taksoni |
Cıns |
| Latinki |
Lepus |
| Taksonomiye |
| Serfamilya |
Arwêş |
| Familya |
Lepus |
| Familyeyê bınêni |
Hase, Q51641604 û rabbit |
| Arestekerdış |
Taksonomik obje |
| Çıme |
Bible Encyclopedia of Archimandrite Nicephorus, Explanatory Dictionary of the Living Great Russian Language, Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Small Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Small Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Encyclopædia Britannica 11th edition, Collier's New Encyclopedia, 1921 û Meyers Konversations-Lexikon, 4. Auflage (1885–1890) |
|  |

Yew arwêşo deştıno ke ronışeno.
**Arwêşo deştın** nameyo ke arwêşê ke miyanê bıncınsê Lepusi de ca gênê, inan rê guriyeno. Arwêşo deştın yew ganiyo zaf lezeyo. İnan ra arwêşê Ewropa yew sate de reseno pancas u şeş km leze u çıng dano heta hirê metran. Arwêşê deştıni yebanê, nezdiyê keyan de nêcıwiyenê.
# Lewrasya

| Lewrasya |
| --- |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Qıtaya supere û qıtaya kehan |
|  |
| Xerita |
|  |
| Xerita |

Wextê letebiyayışê Pangea
Wexto ke Pangea biya dı letey, letey zımey rê namey **Lewrasya** niyao pa.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Afrika |  Antarktika |  Asya |  Ewropa |
|  Okyanusya |  Amerikaya Zımeyi |  Amerikaya Veroci |
| **Cêolociya qıteyan**:
Gondwana •
Lewrasya •
Pangea •
Panotya •
Rodinya •
Kolombiya •
Kenorland •
Nena •
Ur •
Vaalbara |
| **Şanıkê qıteyan**:
Atlantis •
Kerguelen •
Lemurya •
Mu •
Terra Australis •
Zelandiya |
# Amerikay Veroci

| Amerikay Veroci |
| --- |
|  |
| Melumat |
| Xısusiyet |
Qıta, subcontinent, Mıntıqay istatistiki û part of the world |
| Mıntıqa |
Amerika, Dınya û Amerika Latine |
| Wılayet |
Nimqureya Veroci û Northern Hemisphere |
| Erd |
17 461 112 km2 |
| Nıfus |
438 104 941 |
| Leteyê saete |
UTC−06:00 |
| Cayo tewr berz |
Aconcagua |
| Leteyi |
Arcantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Kolombiya, Ekwador, Malvinas Islands, Guyanay Fransa, Guyana, Paraguay, Peru, South Georgia and the South Sandwich Islands, Surinam, Uruguay û Venezuela |
| Geokod |
6255150 |
| Cayê nezdiyi |
Okyanuso Atlantik, Okyanuso Gırd û Caribbean Sea |
|  |
| Xerita |
|  |
| Xerita |
|  |

Xeritay Amerikay Veroci
**Amerikay Veroci** yew parçeyê qıtaya Amerikayo. Amerikay Veroci mıntıqa ra rocawanê dınya dera. Dormey Amerikay Veroci de Okyanuso Atlantik, Okyanuso Gırd u Amerikay Zımey estê.

Erdê Amerikay Veroci 17.840000 million km²yo (% 3.5 ê erdê dınyayo); Asya, Afrika u Amerikay Zımey ra dıme dınya de ê çarıno (4). Nıfusê Amerikay Veroci 371 milyono; Asya, Afrika, Ewropa u Amerikay Zımey ra dıme dınya de ê phancıno (5).

Amerikay Veroci de 13 (des u hirê) dewleti estê:

| Name | Erd (km²) | Nıfus (2002 texmin) | Sıxletiya nıfusi (serê km² ra) | Paytext |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Arcantin | 2,766,890 | 39,537,943 | 14.3 | Buenos Aires |
| Bolivya | 1,098,580 | 8,857,870 | 8.1 | La Paz, Sucre |
| Brezilya | 8,511,965 | 186,112,794 | 21.9 | Brasília |
| Ekwador | 283,560 | 13,363,593 | 47.1 | Quito |
| Guyana | 214,970 | 765,283 | 3.6 | Georgetown |
| Kolombiya | 1,138,910 | 42,954,279 | 37.7 | Bogotá |
| Paraguay | 406,750 | 6,347,884 | 15.6 | Asunción |
| Peru | 1,285,220 | 27,925,628 | 21.7 | Lima |
| Surinam | 163,270 | 438,144 | 2.7 | Paramaribo |
| Şili | 756,950 | 15,980,912 | 21.1 | Santiago |
| Uruguay | 176,220 | 3,415,920 | 19.4 | Montevideo |
| Venezuela | 912,050 | 25,375,281 | 27.8 | Caracas |
| Total | 17,846,954 | 371,814,437 | 20.8 |
# Madagaskar

| Madagaskar  |
| --- |
|  |
| Desmal û Arma |
|   |
| Melumat |
| Ware |
Dewleta hegemonyal |
| Mıntıqa |
Indian Ocean Commission |
| Embıryani |
Komoroy, Fransa, Mozambik û Seyşeli |
| İdare |
Parliament of Madagascar |
| Erd |
587 295 km2 |
| Nıfus |
31 964 956 |
| Hıkumet |
Cumhuriyet |
| Serdar |
Michael Randrianirina |
| Kodê telefoni |
+261 |
| Leteyê saete |
UTC+03.00 |
| Kodê interneti |
.mg |
| Zıwano resmi |
Malgaşki û Fransızki |
| Merş |
Ry Tanindrazanay malala ô! |
| Cayo tewr berz |
Maromokotro |
| Cayo tewr nızm |
Okyanuso Hind |
| Pere |
Ariary |
| Ravêrşiyayışê heqa merdıman |
0,5 |
| Xerita |
|  |

**Madagaskar**, yew dewleta qıtaya Afrikaya. Cayê xo verocê rocakewtena (rocvetış, şerq) qıtaya Afrika dero. Madagaskar yew adeyo gırd ra yeno pêra (mıteşekkılo) û dorme ra tenya Okyanuso Hind esto. Paytextê Madagaskari Moroniyo. Nıfusê xo 31,964,956o. Zıwananê xoyo resmi İngılızki, Fransızki û Malgaşkiyo. Sistemê idareyi demokrasiya. Madagaskari serra 1960ıne de xo reyna ra, xoser ilan kerd.