Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Piöcemanhraan

**Piöcemanhraan** (anthropology) ee piöc koc. Piöcemanhraan ee piöcekapir ku piöcëkäthɛɛr. Pioceŋickaŋ ee hok kuony be ten reer koc theer thin pinynhom. Koc cë pioc piocmanhraan ayoopwel tau rëër koc thiin yäkol ku tau rëër koc thiin thɛ̈ɛ̈r. Ayoopwel geeth yakolic ku baai ta aheer ku koc cieŋthin. Awelyoop akut kocic ku tayë koc tieŋ kaam winhoor ku piir. Ka ku loi e piocemanhraan ë koc kony riin ne lë ka cï yök theer pioceŋickaŋ. Toŋ thiok ciyok ë piocemanhraan ë dhuk cien waartheer dheel ke ŋiec loi puor koc cieŋ röök America. Piocemanhraan acë kaar araak ŋuan kakciwecbei. Kakciwecbei ta cit tan cieŋ koc thɛ̈ɛ̈i thïn. Koc kuen kak koc thɛ̈ɛ̈r aka tueny ŋic kak cit abiany tony wela abuoc weth. piocemanhraan ku guop. ë pioc raan ku ŋic ta yë koc ku guop raan kayic waar kaamic. Koc kuen guop koc akuen jaŋ, agok ku laai kok. Cieŋ piocemanhraan etën piir koc thiin yakol ku tan piir koc thiin thɛ̈ɛ̈r.
# Awuɔ̈u

**Awuɔ̈u** aa rap ë röt ë kam ë wäl ku käthken aa kor nyïn ku aaye com ë ɣän juëc ke pinynhom ku ka rap ye cäm ë kɔc ku läi ku diɛt. Awou aa rap thiek yïïc tënë kɔc athiɛ̈ ku kɔc Aprikä ku aaluäk tɛ̈ koor deŋ (tɛ̈ cït paan Indiɛn, Maalï, Negïriɛ̈, ku Nïgɛ̈r), në 97% ëbuɔɔtic de pawuut ŋöŋnyïn aa kek awuɔu com. Awuɔu ë rap nhiar kek në nyiɛc luɔ̈kde në kaam thiin akäŋ ë ruël ku ë luɔ̈k tɛ̈ tuc.

Awuɔu ye puur apɛi ë pinynhom awuɔu col ku yeen ë rap thiek yic alɔŋ Indiɛn ku biäk Aprikä. Awuɔu cït riöp ku awuɔu ɣer ku awuɔu cït yɔ̈l awan aa thiek yiic aya ku keek kedhie aaye kuat tök. Në pawuut cï nhïïm latueŋ, awou aacï yiic thiek tënë keek cïmën pan Amerïkä awuɔu ɣer ë tök yen athiek yic thïn ku aye cuom diɛt.

Awou aatɔ̈ tënë kɔc kedhie në pinynhom, ku yeen aŋic ke jäl cök pan Pacuɔl Aprikä, yen ëtɛ̈në e bïï rap roor ku rap baai thïn. Ten awuɔu ë kuin ye cam thɛɛr ë ciɛɛŋ de kɔc yic arëët tënë kɔc Athiɛ̈ ku kɔc Aprikä. Awuɔu aye puur ë kɔc ë Pabak Athia athɛ̈i ë ruɔɔn timthiäär 10,000 (agum de run 10,000).

## Tɛ̈tic

Awou aaye cam në pinynhom thɛɛr. Keek aalä yiic miök kä wär rapluɔ̈kabooric ku rapmayenbärkɔ̈u. Ayiër ye tɔ̈ ëkë cam ke kɔ̈ɔ̈th aaye guɔ̈p ë raan kuony bïk riɛm guiir bï ya cath apath ku cɔl yom ariɛl ku vïtamïn B.
# Kuëi

Kuëi

taxon| Subclass of | eagle  |
| Short name | P. haliaetus  |
| Taxon name | Pandion haliaetus  |
| Taxon rank | species  |
| Parent taxon | Pandion  |
| Taxon common name | Osprey  |
| Original combination | Falco haliaetus  |
| IUCN conservation status | LC  |
| Nomenclatural type of | Pandion  |
| Wildlife Protection Act 1972 (India) schedule | Schedule I (Part III) of Wildlife Protection Act, 1972  |
| CITES Appendix | Appendix II of CITES  |
| Diel cycle | diurnality  |
| Taxon range | Brazil, Nanling Mountains, South America, Apirïka  |

  From Wikidata
**Kuëi**

## Dikconari
# Yäcpou

Kömluöök de yäcpou në giɛtruɛl de atïŋkäthi

Raantuany ë döupiuguop rin ë yäcpou.

**Yäcpïu** [cholera në thöŋ Dïŋlïth] ee tuëny kocliäp të ci abuöt Maguat-Pou ye cak. Ee cïnkor yen ayee dɔm. Kït ŋic apɛ̈i eyaa ciith piéu apɛ̈i. Rɛ̈ɛ̈cde apɛ̈i, ciith ee yecök rɛɛk abi raan thou kamkor rin ë döupiuguop.

Yäcpou ee tuany de runthɛɛr. Wëlcigɔt de yäcpou (në thöŋ Sanskrit) aaci yök gölcok runbuɔt yekek dhiec YKD (Yecu Këc Dhieth). Wëlthɛɛric ebën, anoŋ mɛŋbei juëc ku akumpiny de yäcpou ci röt loi.

Abuöt Maŋuat-Pou anoŋ kuat (mecthok) juëc. Abëk ken aa ciék tuëny riliic tene kök. Rinëken, kɔc kök ci liääp yäcpou aa cin kiit é tuany; kɔc kök aa naŋ kiit cie rëc apɛ̈i, ku kök aa naŋ kiit rëc apɛ̈i.

Yäcpou aŋot ye liaap ɣôn juëc de pinynhom. Thöŋkou në 2010 aye luel ula raan kam maliön ka 3 agutci maliön ka 5 aaye yäcpou dɔm ruön thok ebën, ku 58,000–130,000 aathou ne tueny kene ruon ebën. Yakölë, yäcpou aye cɔl aɣuɔkthai. Kuyenaya, agäk apei ne bɛɛi cilatueŋ yiic, aloŋdietde ne mïth yic.

## Ciëk de Yäcpou

Kɔc aa yäcpou yök ne dhel cääm de cäm aye dëk de piu noŋ acuɔl. Kɔc nëk yäcpou aa ciith apɛi, ku abuöt de yäcpou ee rër pïr ne wëric. Ne bëëi latueŋ yic, arakthok, acin liucuol path. Yäcpou ee thiai tälee cïth liäp kek piu ye kɔc kók gem.

Cimënë, täle acuɔl (wëër raan) la ɣet wär ye kɔc juëc gem thin, kɔc aaye yäcpou dɔm täle kek:

* Dek piu ne wär kënë yic
* Cam miëth cik lok kou wäric
* Cam rëc ciëŋ wär kënë yic, tä këc yen ŋiɛc thaal arëk bi abuöt yäcpou nɔk.

1950 Kënë ee yen ciëk ne yäcpou gääk apɛi tënë bëëi cilatueŋ. Kɔc cam miithwiir cimënë juäl bii bei piɛ̈u noŋic abuöt yäcpou ku go tuɔɔc dukan bëi cilatueŋ.
# Adiircök

Adiircök (1996)

**Adiircök** ee riäŋ ee thuëëc në akuut ka rou. Lööŋ ke thiëëc adiircök aake cî kɔc them bë döc në pan Dïŋlan në ruɔ̈ɔ̈nbot 19 calic cë lɔ. Lööŋ ë yaköl eke acï jɔɔk looi ruɔ̈ɔ̈n 1863, wën cïn ë lööŋkɛ̈ jäl bɛ̈në lööm në Akuutmääc ke tɔ̈r ë Adiircök cï piac cak. Tënë abɛ̈k pamaacic cïl-yïk Amatnhom Panŋaknhom, ee cɔɔl 'football' ('adiircök'), ku pamaac kɔ̈kic cït Amatnhom Pawut ku Kanada aye cɔɔl 'soccer'. Ɣothtrelia, Nu Dhïlan, Yirelan, Junub Apirïka, ku Japan kek ë lööŋkɛ̈ aacïk lööm.

Akuut tök yic naŋ 11 matöör domic. Raan töŋë kaam matööric, cɔɔl amëdöm, ee kɔ̈ɔ̈c ë wun ye adïïr lɔ dool thïn bë yaa kuäk piny të dur yen dool, ku kɔc kɔ̈k kɛ̈ ke thiäär aaye tɔr ë laaric. Tuk ee looi bë adiir yaa wec ë kɔcater lɔ të lääu yen dool thïn. Tuk ë tëër ee naŋ yuul ke 90 ke kɔc tuk, ke tëcïïtuk naŋ yuul ke 15 calic, ye cɔɔl kaamëlɔ̈ŋ.

Tëër ke adiircök aajuëc tënë kek akuɔ̈tnhom ku pamaac. Kek akuɔ̈tnhom kɛ̈, aaye lëër ke akuɔ̈tnhom kɔ̈k ke ye pamacdenë, ku kë looi thok. Ke ye kë nyoothë, Akuɔ̈tnhom Kardip Thiti (Cardiff City F.C.) ku Akuɔ̈tnhom Suwansi Thiti (Swansea Cit F.C.) tënë Wales aa töör në Amatakuɔ̈tnhom Dïŋlïth ku në Konh ë Akuutmääc ë Adiircök Dïŋlïthic (English FA Cup).

Akuut cït UEFA ku FIFA aaye tëër pinyëbɛ̈n juiir kaam akuɔ̈tnhom ku pamaac.

Akuɔ̈tnhïïm aatöör në tëër cït Amatakuɔ̈tnhom ë Mëril ë UEFA-yic ku Amatakuɔ̈tnhom ë Yurop ë UEFA-yic, ku pamaac aariäŋ ë Konh ë Pinynhom ('World Cup') ka konh ('trophy') ë pandït cït Cökëmëriil ë Adiircök pan Yurop ë UEFA. Konh ë Pinynhom ë FIFA aye riäŋ kaam akuɔ̈tnhïïm pamaac në thök ë run ke ŋuan, ku ee tëër ë tuk rɛ̈kapɛi Pinynhom, rɛ̈k awär Riäŋ Olimpik. Tënë tɔ̈r adiircök, anɔŋ (type) karou në tëëric. Keek aaye riäŋ ë tɔ̈r thöŋ nyin ke riäŋ, ku tënë tëër (kooth) amëtöör cii dar aaye jääl, arɛ̈k abë jäl lɔ döŋ, mëtöör ke wuɔ̈l-kerou bë akuutë akuutë dar ku jɔl konh tëërë lööm akuutë.