Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Concrit

Gweithwyr yn trosglwyddo concrit o gorddwr sment i wilber er mwyn adeiladu system ddyfrhau yn Al Hamzah, Irac, yn 2007.
Neuadd Dinas Boston, a wneir yn bennaf o goncrit.
Defnydd adeiladu cyfansawdd yw **concrit** neu **goncrid** sy'n cynnwys yn bennaf cydgasgliad o ddefnyddiau mân, sment, a dŵr. Mae'r cydgasgliad yn aml yn cynnwys cerrig mân megis calchfaen a gwenithfaen a defnyddiau eraill megis tywod. Mae'r sment yn glynu'r defnyddiau mân at ei gilydd, ac mae'r dŵr yn galluogi'r cymysgedd i gael ei siapio ac yna ei galedu trwy broses hydradu. Defnydd caregog a chaled iawn yw'r canlyniad, sydd â chryfder cywasgol uchel ond cryfder tynnol is, ac felly'n aml caiff ei gyfnerthu gan ddefnyddiau cryf eu tyniant, megis dur.

Defnyddir concrit ar raddfa eang i adeiladu sylfeini, waliau, palmantau, pontydd, ffyrdd, argaeau, pibellau, ac ati.

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
goncrit
# Cramennog

| Cramenogion |
| --- |
|  |
| Cimwch (*Homarus gammarus*) |
| Dosbarthiad gwyddonol |
| Teyrnas: | Animalia |
| Ffylwm: | Arthropoda |
| Is-ffylwm: | **Crustacea** |
| Dosbarthiadau |
| * Branchiopoda
* Remipedia
* Cephalocarida
* Maxillopoda
* Ostracoda
* Malacostraca
 |

Anifeiliaid di-asgwrn-cefn o'r is-ffylwm *Crustacea* yw **cramenogion**. Maen nhw'n byw mewn dŵr (yn y môr neu ddŵr croyw) gan amlaf, ond mae moch coed yn byw mewn cynefinoedd daearol.

Mae 55,000 o rywogaethau o gramenogion. Mae mathau cyfarwydd yn cynnwys y cranc, y cimwch, y corgimwch, y berdysen, y cimwch coch (*crawfish*) a'r gragen long.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **anifail**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# The Walt Disney Company

The Walt Disney Company|  |
|  |
| Enghraifft o: | cwmni cynhyrchu ffilmiau, sefydliad masnachol, uwchgwmni cyfathrebu, busnes, cwmni cyhoeddus  |
| Rhan o | S&P 500, Dow Jones Industrial Average, S&P 100  |
| Dechrau/Sefydlu | 16 Hydref 1923  |
| Rhagflaenwyd gan | Laugh-O-Gram Studio  |
| Perchennog | The Vanguard Group, BlackRock  |
| Lleoliad yr archif | Archifau Walt Disney  |
| Prif weithredwr | Walt Disney, Roy O. Disney, Donn Tatum, Card Walker, Raymond Watson, Michael Eisner, Bob Iger, Bob Chapek, Bob Iger, Josh D'Amaro  |
| Sylfaenydd | Walt Disney, Roy O. Disney  |
| Aelod o'r  canlynol | Copyright Alliance  |
| Gweithwyr | 201,000  |
| Isgwmni/au | National Geographic Partners  |
| Ffurf gyfreithiol | Delaware corporation  |
| Cynnyrch | meddalwedd, darlledu, cerddoriaeth, video game  |
| Incwm | 15,706,000,000 $ (UDA)  15,706,000,000 $ (UDA) (2018) |
| Asedau | 203,631,000,000 $ (UDA)  203,631,000,000 $ (UDA) (1 Hydref 2022) |
| Pencadlys | Burbank  |
| Enw brodorol | The Walt Disney Company  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Gwefan |    |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/09b3v  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Cwmni amlwladol Americanaidd yn niwydiannau'r cyfryngau torfol ac adloniant yw **The Walt Disney Company**, a adwaenir yn aml fel **Disney**, sydd a'i bencadlys Walt Disney Studios yn Burbank, Califfornia. Disney yw cwmni darlledu a theledu cebl ail fwyaf y byd yn nhermau refeniw; Comcast yw'r mwyaf. Sefydlwyd cwmni Disney ar 16 Hydref 1923 gan Walt Disney a Roy O. Disney dan yr enw **Disney Brothers Cartoon Studio**. Daeth yn arweinydd yn niwydiant animeiddio'r Unol Daleithiau, ac yn ddiweddarach mewn cynhyrchu ffilmiau, teledu, a pharciau thema. Gweithredodd y cwmni dan yr enwau **The Walt Disney Studio** a **Walt Disney Productions** (1929–86). Mabwysiadodd ei enw cyfredol ym 1986, a thyfodd ei weithredoedd a hefyd sefydlodd adrannau sy'n ymwneud â'r theatr, radio, cerddoriaeth, cyhoeddi, a chyfryngau ar-lein.

Y pencadlys corfforaethol, Walt Disney Studios
Mae rhai o adrannau Disney yn marchnata cynnyrch o natur fwy aeddfed na'r prif frandiau a anelir at blant a theuluoedd. Cynnyrch enwocaf y cwmni yw ei ffilmiau a wneir gan Walt Disney Studios, sydd yn un o'r stiwdios ffilm mwyaf ei maint yn sinema'r Unol Daleithiau. Mae Disney hefyd yn berchen ar y rhwydwaith teledu ABC a sianeli cebl gan gynnwys y Disney Channel, ESPN, A+E Networks, ac ABC Family; adrannau cyhoeddi, marsiandïaeth, cerddoriaeth, a theatr; ac yn berchen ar 14 o barciau thema o gwmpas y byd. Mae'r cwmni'n rhan o'r Dow Jones Industrial Average ers 6 Mai 1991. Symbol amlycaf Disney yw'r cymeriad cartŵn Mickey Mouse.

## Cyfeiriadau
# Cynhwysydd trydanol

Cynhwysydd trydanol| Enghraifft o: | math o gydran drydanol  |
| Math | cydran electronig, cydran electronig oddefol, one-port circuit  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0cvt8m  |
| Thesawrws y BNCF | 41433  |
| Quora | Capacitors  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

System sydd â'r gallu i ddal gwefr yw **cynhwysydd**. Fel rheol, cai cynhwysydd ei wneud gyda dau blât o fetel sydd ac unai aer, gwactod neu unrhyw ddeunydd arall rhyngddynt. Os mae'r ddau blât yn cael eu cysylltu i gyflenwad trydan, bydd gwefrau'n casglu ar y platiau.

Yr hafaliad ar gyfer maint cynhwysiant:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
C yw gwerth y cynhwysydd mewn Ffarad; WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 yw gwerth y dialectirc, sy'n gysonyn; WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 yw'r permitifedd golau rhydd; A yw arwynebedd y platiau sy'n wyneb yn wyneb a'i gilydd mewn medrau sgwâr; d yw'r pellter rhwng y ddau blât mewn medrau.
Uned cynhwysiant yw'r Ffarad.

Gwelir o'r hafaliad uchod bod cynhwysiant mewn cyfrannedd union ag arwynebedd y platiau ac mewn cyfrannedd wrthdro efo'r pellter rhwng y platiau. Mae hyn yn golygu po fwyaf yw arwynebedd y platiau, y mwyaf yw'r cynhwysiant a hefyd po fwyaf yw'r pellter rhwng y platiau y lleiaf yw'r cynhwysiant.

Gellir hefyd disgrifio cynhwysiant fel gwefr pob folt o drydan efo'r hafaliad:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Q yw gwerth y wefr a fesurir mewn coulombau, C yw'r cynhwysiant ac V yw'r foltedd a fesurir mewn foltiau.

## Dadwefriad cynhwysydd a'i defnyddiau

Graff dadwefriad cynhwysydd
Gwelir uchod fod y foltedd yn lleihau dros amser mewn ffordd esbonyddol. Mae hyn hefyd yn wir am gerrynt a gwefr drydanol. Cysylltir y rhain gyda'r tri hafaliad isod. Dyma fformiwla gyffredinol.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
Defnyddir cynhwysyddion mewn amrywiaeth o ddyfeisiau electronig. Yr esiampl fwyaf amlwg a hawdd i'w deall yw'r fflach ar gamera. Gall cynhwysydd cael ei ddadwefru'n gyflym felly defnyddir cynhwysydd o fewn camera i gael ymchwydd o wefr dros amser byr tra bod y llun yn cael ei dynnu.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Richard Neville, 16eg Iarll Warwick

| Richard Neville, 16eg Iarll Warwick |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 22 Tachwedd 1428  Norwich  |
| Bu farw | 14 Ebrill 1471  Barnet  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Lloegr  |
| Galwedigaeth | arweinydd milwrol, diplomydd, gwleidydd  |
| Swydd | Aelod o Dŷ'r Arglwyddi, Arglwydd Geidwad y Pum Porthladd, Arglwydd Brif Lyngesydd, Lord Great Chamberlain  |
| Tad | Richard Neville  |
| Mam | Alice Montacute  |
| Priod | Anne Neville  |
| Partner | NN  |
| Plant | Anne Neville, Isabel Neville, duges Clarence, Margaret Neville  |
| Llinach | House of Neville  |
| Gwobr/au | Knight of the Garter  |
| llofnod |
|  |

Hoff breswylfa Richard Neville: Castell Middleham yng Ngogledd Swydd Efrog
Uchelwr o Sais oedd **Richard Neville, 16eg Iarll Warwick** (Saesneg: *Richard Neville, 16th Earl of Warwick*) (22 Tachwedd 1428 – 14 Ebrill 1471), a adnabyddir hefyd fel **Gwneuthurwr Brenhinoedd** (Saesneg: *Warwick the Kingmaker*); roedd hefyd yn weinyddwr ac yn gadlywydd. Ganwyd ef yn fab i Richard Neville, 5ed Iarll Salisbury, Warwick oedd un o ieir cyfoethocaf a mwyaf pwerus ei oes. Roedd yn un o brif arweinwyr Rhyfel y Rhosynnau, yn wreiddiol ar ochr yr Iorciaid cyn newid ei gôt a throi at y Lancastriaid. Roedd yn allweddol yn y gwaith o gael gwared o ddau frenin a galwyd ef y 'Gwneuthurwr Brenhinoedd', ganrifoedd ar ôl iddo farw.

Drwy etifeddu arian a phriodi arian, erbyn 1450 roedd yng nghanol gwleidyddiaeth Lloegr. Cefnogodd Harri VI, brenin Lloegr ar y dechrau ond yn dilyn ffrae gydag Edmund Beaufort, dug cyntaf Somerset, ochrodd gyda Richard Plantagenet, 3ydd dug York, yn ei wrthwynebiad i'r brenin. Fe'i gwnaed yn Gwnstabl Calais, ardal a oedd ym meddiant Lloegr bryd hynny. Lladdwyd York ym Mrwydr Wakefield, a lladdwyd ei dad ei hun yn yr un brwydr. Cafodd Edward gefnogaeth Warwick ar y cychwyn, ond anghytunent parthed polisi tramor yn ogystal â dewis y brenin o wraig: dewisiodd un o'r werin gyffredin (Elizabeth Woodville). Wedi cynllwyn aflwyddiannus i goroni brawd Edward, George Plantagenet, dug cyntaf Clarence, cefnogodd Warwick Harri VI. Byr oedd y dathlu, fodd bynnag, ac ar 14 Ebrill 1471 gorchfygwyd Edward ym Mrwydr Barnet, a bu farw.

## Cyfeiriadau

* "Neville, Richard (1428-1471)" . *Dictionary of National Biography*. Llundain: Smith, Elder & Co. 1885–1900.
* Carpenter, Christine (1992). *Locality and Polity: A Study of Warwickshire Landed Society, 1401–1499*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-37016-7.
* Carpenter, Christine (1997). *The Wars of the Roses: Politics and the Constitution in England, c. 1437–1509*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-31874-2.
* Harriss, G. L. (2005). *Shaping the Nation: England, 1360–1461*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-822816-3.
* Hicks, Michael (1991). *Richard III and his rivals: magnates and their motives in the Wars of the Roses*. London: Hambledon Continuum. ISBN 978-1-85285-053-1.
# 719

7g - **8g** - 9g

660au 670au 680au 690au 700au - **710au** - 720au 730au 740au 750au 760au

714 715 716 717 718 - **719** - 720 721 722 723 724

---

## Digwyddiadau

* Y mynach Winifrid yn cael ei yrru i efengylu yn Yr Almaen gan y Pab Gregori II, sy'n rhoi'r enw Bonifas iddo.
* Eglwys Nubia yn trosglwyddo o'r Eglwys Uniongred Ddwyreiniol i'r Eglwys Goptig.
* Siarl Martel yn gorchfygu Radbod, brenin y Ffrisiaid. Mae Ffrisia'n dod yn rhan o Ymerodraeth y Ffranciaid.

## Genedigaethau

## Marwolaethau
# Mongoleg

Mongoleg| Enghraifft o: | iaith naturiol, macroiaith, iaith fyw  |
| Math | Ieithoedd Mongolaidd  |
|  |
| Enw brodorol | монгол хэл  |
| Nifer y siaradwyr |  - 5,200,000 (2005),
 - 7,000,000
 |
| cod ISO 639-1 | mn  |
| cod ISO 639-2 | mon  |
| cod ISO 639-3 | mon  |
| Gwladwriaeth | Mongolia, Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| System ysgrifennu | Mongolian, Yr wyddor Gyrilig  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0148c4  |
| Thesawrws y BNCF | 216  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Y gair "Mongol" (*mongyol*) yn yr wyddor draddodiadol
Iaith a siaredir ym Mongolia a rhanbarthau cyfagos o Tsieina a Rwsia yw **Mongoleg**. Hi yw aelod mwyaf adnabyddus y grŵp ieithyddol o ieithoedd Mongolaidd, a chredir ei bod yn perthyn i deulu ieithyddol yr ieithoedd Altaig. Ceir tua 5.7 miliwn o siaradwyr i gyd, yn cynnwys tua 90% o drigolion Mongolia, a niferoedd sylweddol ym Mongolia Fewnol.

Mae'r iaith wedi defnyddio nifer o wyddorau dros y canrifoedd. Crëwyd yr Wyddor Fongolaidd yn y 12g, a defnyddiwyd hi hyd 1943, pan ddechreuwyd defnyddio yr wyddor Gyrilig yn ei lle. Erbyn hyn, ail-ddechreuwyd dysgu'r wyddor Fongolaidd yn yr ysglion. Parhawyd i ddefnyddio'r wyddor draddodiadol ym Mongolia Fewnol, sy'n rhan o Weriniaeth Pobl Tsieina.

Dyn sy'n siarad mongolaidd
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cwrs prifysgol

System o addysgu ar gyfer myfyrwyr prifysgol israddedig ac weithiau uwchraddedig yw **cwrs prifysgol**. Mae'n debyg i gwricwlwm ysgol ond gan ei fod yn rhaglen addysg uwch disgwylir i fyfyrwyr bod yn llawer mwy annibynnol yn eu hastudiaethau.

Mae'r adran prifysgol yn llunio fframwaith o arweiniad pedagogaidd i'r pwnc gan athrawon, darlithwyr, neu diwtoriaid, sydd yn cynnwys dulliau addysgu megis darlithoedd, seminarau, a thiwtorialau, ac adnoddau dysgu megis rhestrau darllen. Disgwylir gwaith astudio annibynnol gan fyfyrwyr, gan amlaf darllen, ymchwil, gwneud nodiadau, ac adolygu. Gall myfyrwyr hefyd gweithio gyda'i gilydd mewn gwaith grŵp. Asesir myfyrwyr trwy arholiadau a gwaith cwrs, megis traethodau, gwaith seminar, traethawd hir, neu dasgau eraill, ac mae rhywfaint o farciau'r asesiadau hyn yn cyfrannu at radd derfynol eu gradd academaidd.

Yn aml fe rennir cyrsiau prifysgol yn fodiwlau, sydd yn canolbwyntio ar agweddau ac is-bynciau penodol o bwnc y cwrs. Er enghraifft, gall fodiwlau cwrs y gyfraith gynnwys athroniaeth gyfreithiol, cyfraith droseddol, cyfraith contract, cyfraith camwedd, a chyfraith deuluol.

Mae'n bosib i fyfyrwyr astudio mwy nag un pwnc trwy radd Anrhydedd Cyfun mewn rhai gwledydd. Mewn nifer o wledydd gall fyfyrwyr astudio dau wahanol bwnc, ond gyda mwy o ganolbwynt ar un na'r llall, trwy raglen prif bwnc/is-bwnc. Mae hyn yn boblogaidd iawn yn yr Unol Daleithiau, ond nid cymaint yn y Deyrnas Unedig, lle mae'r mwyafrif o fyfyrwyr yn astudio un pwnc ar gyfer gradd yn unig.

Yn aml mae astudiaethau myfyrwyr uwchraddedig yn llwyr annibynnol, ond mae'n bosib i radd meistr gynnwys cwrs arweiniol yn rhannol neu yn llwyr.
# Barnsley

Barnsley|  |
| Math | tref, ardal ddi-blwyf  |
|  |
| Ardal weinyddol | Bwrdeistref Fetropolitan Barnsley |
| Poblogaeth | 245,199  |
| Gefeilldref/i | Schwäbisch Gmünd  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | De Swydd Efrog (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 25.7 km²  |
| Yn ffinio gyda | Sheffield  |
| Cyfesurynnau | 53.5536°N 1.4789°W  |
| Cod OS | SE3406  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Am leoedd eraill o'r un enw gweler Barnsley (gwahaniaethu).*
Tref yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Barnsley**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Barnsley.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Barnsley boblogaeth o 91,297.

Mae Caerdydd 257.5 km i ffwrdd o Barnsley ac mae Llundain yn 245 km. Y ddinas agosaf ydy Wakefield sy'n 14 km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi De Swydd EfrogDinas**

Sheffield

**Trefi**

Askern **·**
Barnsley **·**
Bawtry **·**
Brierley **·**
Conisbrough **·**
Dinnington **·**
Doncaster **·**
Edlington **·**
Hatfield **·**
Hoyland **·**
Maltby **·**
Mexborough **·**
Penistone **·**
Rotherham **·**
Stainforth **·**
Stocksbridge **·**
Swinton **·**
Tickhill **·**
Thorne **·**
Wath-upon-Dearne **·**
Wombwell

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde Swydd Efrog**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Rwanda

Rwanda|  |
| Gweriniaeth RwandaRepubulika y'u Rwanda* (Kinyarwanda) *République du Rwanda* (Ffrangeg) *Jamhuri ya Rwanda* (Swahili) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Gwaith, Gwladgarwch  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad, gweriniaeth  |
|  |
| Prifddinas | Kigali  |
| Poblogaeth | 14,569,341  |
| Sefydlwyd | 15g (Brenhiniaeth Rwanda) 1959–1961 (Chwyldro Rwanda) 1 Gorffennaf 1961 (Cyhoeddwyd) 1 Gorffennaf 1962 (Annibyniaeth oddi wrth Gwlad Belg) |
| Anthem | Rwanda hardd  |
| Pennaeth llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Kigali  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Kinyarwanda, Saesneg, Ffrangeg, Swahilieg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Yr Undeb Affricanaidd, Cymuned Economaidd Gwledydd y Llynnoedd Mawr  |
| Arwynebedd | 26,338 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Wganda, Tansanïa, Bwrwndi, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo  |
| Cyfesurynnau | 2°S 30°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet of Rwanda  |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Rwanda  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Rwanda  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Paul Kagame  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Rwanda  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $14,252 miliwn  |
| Arian | Ffranc Rwanda  |
| Canran y diwaith | 1 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.7  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.578  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Affrica yw **Gweriniaeth Rwanda** neu **Rwanda** (yn Kinyarwanda: *Repubulika y'u Rwanda*, yn Saesneg: *Republic of Rwanda*, yn Ffrangeg: *République Rwandaise*). Gwledydd cyfagos yw Wganda i'r gogledd, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Kinshasa) i'r gorllewin, Bwrwndi i'r de, a Tansanïa i’r drywain.

Mae hi'n annibynnol ers 1962. Yn 1994, laddwyd rhwng 500,000 a miliwn o bobl yn Hil-laddiad Rwanda.

Prifddinas Rwanda yw Kigali.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwanda**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Guangdong

Guangdong|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Guangzhou  |
| Poblogaeth | 126,012,510  |
| Pennaeth llywodraeth | Wang Weizhong  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Valparaíso, Hyōgo, Tokushima, British Columbia, Alberta, Bafaria  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De-ddwyrain Tsieina  |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 179,800 km²  |
| Yn ffinio gyda | Guangxi, Hunan, Jiangxi, Fujian, Hong Cong, Macau  |
| Cyfesurynnau | 23.4°N 113.5°E  |
| CN-GD  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Guangdong Provincial People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wang Weizhong  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 11,076,090 miliwn ¥, 12,436,970 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o daleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Guangdong**, hefyd **Canton** (Tsieinëeg syml: 广东; Tsieinëeg draddodiadol: 廣東; pinyin: *Guǎngdōng*). Saif yn ne-ddwyrain y wlad, ger yr arfordir. Y brifddinas yn Guangzhou, a adwaenir hefyd fel dinas Canton. Mae'n ffinio ar Hong Cong, Macau, Guangxi, Hunan, Jiangxi a Fujian, gydag ynys Hainan gerllaw, yr ochr draw i Gulfor Hainan.

Guangdong yw talaith fwyaf poblog GPT, gyda phoblogaeth barhaol o 79 miliwn yn ogystal â 31 miliwn o fewnfudwyr dros dro yn byw yno yn 2005. Mae'r brifddinas, Guangzhou, a dinas Shenzhen ymysg dinasoedd mwyaf poblog a phwysicaf y wlad. Tsineaid Han yw mwyafrif y boblogaeth, gyda lleiafrif o'r Miao. Mae llawer o bobl wedi ymfudo o Guangdong i rannau eraill o'r byd, er enghraiift o Guangdong y daw mwyafrif Tsineaid Cymru yn wreiddiol.

Mae Guangdong yn un o daleithiau cyfoethogaf Tsieina, ac mae'n gyfrifol am tua 12% o gynnyrch economaidd y wlad. Yn 2008 roedd economi'r dalaith tua'r un faint ac economi Sweden.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang |
| Taleithiau dinesig | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin |
| Rhanbarthau ymreolaethol | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig | Hong Cong • Macau |

 **Dinasoedd Guangdong**[cuddio]

Guangzhou ·Shaoguan ·Shenzhen ·Zhuhai ·Shantou ·Foshan ·Jiangmen ·Zhanjiang ·Maoming ·Zhaoqing ·Huizhou ·Meizhou ·Shanwei ·Heyuan ·Yangjiang ·Qingyuan ·Dongguan ·Zhongshan ·Chaozhou ·Jieyang ·Yunfu
# Y Drindod

Peintiad o'r Drindod gan Szymon Czechowicz, sydd yn portreadu'r Ysbryd Glân fel colomen wen.
Athrawiaeth Gristnogol yw **y Drindod** sydd yn dal taw un bod ar ffurf tri pherson yw'r Duwdod: Duw'r Tad, Duw'r Mab, a Duw'r Ysbryd Glân. Ni amlyga'r syniad hon yn bendant yn y Beibl, ond mae Cristnogion yn tynnu sylw at adnodau'r Testament Newydd sydd yn disgrifio Iesu'r Mab, a'r Ysbryd Glân ill dau mewn perthynas unigryw â'r Tad.

Bathwyd yr enw Lladin *trinitas* gan Tertullian yn yr 2g, a defnyddiwyd yn ddiweddarach yn ystod y dadleuon dros natur Iesu Grist yn yr Eglwys Fore. Ar ddechrau'r 5g, amlinellodd Awstin o Hippo yr athrawiaeth yn ei waith *De Trinitate*, a fe ddadleua y gellir deall yr Ysbryd Glân fel cariad rhwng y Tad a'r Mab. Roedd diwinyddion cynnar fel rheol yn pwysleisio cyfartalwch y tri pherson, er iddynt awgrymu goruchafiaeth y Tad mewn rhyw modd.

Gellir deall yr athrawiaeth mewn sawl ffordd. Modd ydyw o ddehongli'r gair "duw" yng Nghristnogaeth, trwy neilltuo'r Duwdod Cristnogol, hynny yw y Drindod, oddi ar dduwiau eraill. Gellir hefyd gweld y Drindod fel eglurhad o brofiad hanesyddol y Cristnogion: Duw'r Tad, sydd yn tarddu o'r traddodiad Iddewig; Duw'r Mab, Iesu Grist ei hunan; a'r Ysbryd Glân sydd yn bresennol yn yr Eglwys Gristnogol ers atgyfodiad yr Iesu. Dywed hefyd i dri pherson y Drindod symboleiddio triawd o gysyniadau diwinyddol – y dechreuad, y mynegiant, a'r dychweliad neu'r cyfuniad – sydd yn gyffredin i nifer o grefyddau ac athroniaethau.
# Serch

Clawr cyfrol o gerddi ar y thema 'Serch'.
Prif ystyr y gair **serch** yw "teimlad o hoffter neu diriondeb tuag at berson neu beth".
Nid yw 'serch' mor ddwfn â 'cariad'. Er enghraifft ni fyddid byth yn cyfeirio at 'serch Duw'; bob amser 'cariad Duw'. Mae rhywun 'mewn cariad', byth 'mewn serch'.

* cariad,

ond mae'n gallu golygu

* chwant

## Yn Llydaweg

Cariad ydy *serc'h*.

## Gweler hefyd

* Canu serch
* Serch llys
# 727

7g - **8g** - 9g

670au 680au 690au 700au 710au - **720au** - 730au 740au 750au 760au 770au

722 723 724 725 726 - **727** - 728 729 730 731 732

---

## Digwyddiadau

* Pab Gregori II yn condemnio eiconoclastiaeth, gan achosi rhwyg gyda'r Ymerodraeth Fysantaidd.

## Genedigaethau

## Marwolaethau
# Pair

Pair o'r Oes Efydd
Llestr sy'n cael ei ddefnyddio i goginio, berwi, neu doddi dros dân agored yw **pair** neu **grochan**.

Mewn chwedloniaeth Geltaidd, a rhai ffurfiau o Wica, mae'r pair yn cael ei gysylltu â'r dduwies Ceridwen. Yn hanes Taliesin, mae'r pair yn ffynhonnell ysbrydoliaeth a gwybodaeth. Mae mytholeg Gymreig hefyd yn sôn am beiriau a oedd yn ddefnyddiol i fyddinoedd mewn brwydrau. Yn ail gainc y Mabinogi, yn hanes *Branwen, Ferch Llŷr*, mae'r Pair Dadeni yn bair hudolus y gellid gosod rhyfelwyr marw ynddo a thrwy hynny ddod â hwy yn ôl yn fyw, ond heb fod ganddynt y gallu i siarad. Tybiwyd nad oedd ganddynt eneidiau. Gallai'r rhyfelwyr hyn ddychwelyd i'r frwydr nes iddynt gael eu lladd eto. Yn y chwedl, mae Efnisien yn ei dinistrio trwy ddringo i mewn iddi yn ystod brwydr, a'i chwalu'n ddarnau.

Ceir un o'r enghreifftiau cynharaf o'r gair, wedi'i sillafu fel 'peyr', yn Llyfr Iorwerth o'r 13g. Defnyddir yr ymadrodd bod rhywun 'yn y pair' i gyfleu profedigaeth neu helyntion. Mae'r ymadrodd 'pair cystudd' yn cyfleu'r un ystyr.

## Cyfeiriadau
# Wang Wei (gwahaniaethu)

Gallai **Wang Wei** gyfeirio at un o sawl person:

* Wang Wei (Brenhinllin y Liang) (王偉), swyddog dan Hou Jing.
* Wang Wei (王維), bardd o gyfnod Brenhinllin y Tang.
* Wang Wei (bardd o'r 17eg ganrif) (王微), bardd yng nghyfnod Brenhinllinoedd y Ming a'r Qing.
# 750

7g - **8g** - 9g

700au 710au 720au 730au 740au - **750au** - 760au 770au 780au 790au 800au

745 746 747 748 749 - **750** - 751 752 753 754 755

---

## Digwyddiadau

* Marwan II (744-750), Caliph olaf yr Umayyad yn cael ei ddiorseddu gan Abu al-Abbas al-Saffah, Caliph cyntaf yr Abbasid.
* Gopala I yn cael ei ethol yn frenin Bengal, y cyntaf o frenhinoedd Bwdhaidd Pala.

## Genedigaethau

* (union ddyddiad ansicr) - Abbas Ibn Al-Ahnaf, bardd Arabeg

## Marwolaethau