Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Durrës

Durrës|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, anheddiad dynol  |
|  |
| Poblogaeth | 101,728  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Istanbwl, Prishtina, Prizren, Bari, Ulcinj, Thessaloníci, Brindisi, Andria, Marano di Napoli  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Durrës  |
| Gwlad |  Albania |
| Arwynebedd | 46.3 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr  |
| Cyfesurynnau | 41.3133°N 19.4458°E  |
| Cod post | 2000  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Amffitheatr Dürres a rhan o'r dref
Durrës - y porthladd
Mae **Durrës** yn dref hanesyddol yng nghanolbarth Albania, ar lan Môr Adria.

Sefydlwyd Durrës gan y Groegiaid yn y 7fed ganrif CC. Erbyn heddiw hi yw prif ganolfan fasnachol y wlad a'i phorthladd pwysicaf.

Ymhlith adeiladau hynafol y dref y mae'r amffitheatr Rufeinig, a gloddiwyd yn ddiweddar, yn sefyll allan. Roedd y *Via Egnatia* yn dechrau yn Durrës ac yn rhedeg trwy'r Balcanau i'w chysylltu â Byzantium (Istanbwl) i'r dwyrain.

Mae cynhyrchion y dref yn cynnwys blawd, halen a briciau.

Cafodd y Prifysgol Aleksandër Moisiu ei sefydlu yn 2005.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Albania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 2 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Medi | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**2 Medi** yw'r du-gant pedwar-deg pumed (245ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (246ed mewn blynyddoedd naid). Erys 120 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1666 - Tân Mawr Llundain
* 1945 - Annibyniaeth Fietnam.

## Genedigaethau

Liliuokalani
Victor Spinetti
Salma Hayek
* 1838 - Liliuokalani, brenhines Hawaii (m. 1917)
* 1853 - Wilhelm Ostwald, cemegydd (m. 1932)
* 1857 - Vilhelmina Carlson-Bredberg, arlunydd (m. 1943)
* 1858 - Alice Russell Glenny, arlunydd (m. 1924)
* 1867
	+ Hermine Munsch, arlunydd (m. 1904)
	+ Siri Schotte, arlunydd (m. 1951)
* 1871 - Paula Sedana Schiff-Magnussen, arlunydd (m. 1962)
* 1875 - Olga Della-Vos-Kardovskaya, arlunydd (m. 1952)
* 1888 - Dorothy Stevens, arlunydd (m. 1966)
* 1893 - Mary Cecil Allen, arlunydd (m. 1962)
* 1898 - Helene Meyer-Moringen, arlunydd (m. 1965)
* 1917 - Toni Mau, arlunydd (m. 1981)
* 1922 - Sarai Sherman, arlunydd (m. 2013)
* 1924 - Daniel arap Moi, Arlywydd Cenia (m. 2020)
* 1929 - Victor Spinetti, actor (m. 2012)
* 1934 - Chuck McCann, actor a digrifwr (m. 2018)
* 1936 - Iran Darroudi, arlunydd (m. 2021)
* 1937 - Derek Fowlds, actor (m. 2020)
* 1952 - Jimmy Connors, chwaraewr tennis
* 1953 - Keith Allen, actor
* 1956 - Doria Ragland, mam Meghan Markle
* 1961 - Toshinobu Katsuya, pêl-droediwr
* 1962 - Syr Keir Starmer, bargyfreithiwr a gwleidydd
* 1964 - Keanu Reeves, actor
* 1965 – Lennox Lewis, paffiwr
* 1966 - Salma Hayek, actores
* 1976 - Momodu Mutairu, pêl-droediwr
* 1978 - Matthew Watkins, chwaraewr rygbi rhyngwladol (m. 2020)

## Marwolaethau

J. R. R. Tolkien
Mikis Theodorakis
* 421 - Constantius III, Ymeradwr Rhufain
* 1834 - Thomas Telford, peiriannydd, 77
* 1842 - Mariane Stub, arlunydd, 52
* 1907 - Nina Ahlstedt, arlunydd, 54
* 1910 - Henri Rousseau, arlunydd, 66
* 1926 - Jeanne Malivel, arlunydd, 31
* 1937 - Pierre de Coubertin, sylfaenydd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol, 74
* 1958 - Alis Guggenheim, arlunydd, 62
* 1966 - Sibylle Ascheberg von Bamberg, arlunydd, 78
* 1969 - Ho Chi Minh, gwleidydd, 79
* 1973 - J. R. R. Tolkien, awdur, 81
* 1982 - Greta Thiis, arlunydd, 85
* 2012 - Loes van der Horst, arlunydd, 92
* 2013 - Frederik Pohl, awdur, 93
* 2019 - Gyoji Matsumoto, pêl-droediwr, 85
* 2021
	+ Liliana Cano, arlunydd, 96
	+ Mikis Theodorakis, cyfansoddwr, 96
* 2022 - Frank Drake, seryddwr ac astroffisegydd, 92

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Annibyniaeth (Fietnam)
# 7 Mai

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Mai | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  |  |  | 01 | 02 | 03 |
| 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**7 Mai** yw'r cant dauddeg seithfed (127fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (128fed mewn blynyddoedd naid). Mae 238 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1915 - Llong y Lusitania yn cael ei suddo gan long danfor o'r Almaen, gan ladd 1,198 o bobl.
* 1995 - Jacques Chirac yn cael ei ethol yn Arlywydd Ffrainc.
* 2015 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015.
* 2016 - Sadiq Khan yn dod yn Faer Llundain.
* 2017 - Emmanuel Macron yn cael ei ethol yn Arlywydd Ffrainc.
* 2026 - Etholiad Senedd Cymru, 2026

## Genedigaethau

Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Rabindranath Tagore
* 1711 - David Hume, awdur, economegydd, llyfrgelydd, hanesydd ac athronydd (m. 1776)
* 1812 - Robert Browning, bardd (m. 1889)
* 1833 - Johannes Brahms, cyfansoddwr (m. 1897)
* 1840 - Pyotr Ilyich Tchaikovsky, cyfansoddwr (m. 1893)
* 1861 - Rabindranath Tagore, bardd (m. 1941)
* 1892 - Josip Broz Tito, Arweinydd Iwgoslafia (m. 1980)
* 1901 - Gary Cooper, actor (m. 1961)
* 1911 - Suzy Frelinghuysen, arlunydd (m. 1988)
* 1916 - Syr Huw Wheldon, darlledwr a rheolwr ar y BBC (m. 1986)
* 1919 - Eva Perón, gwraig Juan Perón, Arlywydd yr Ariannin (m. 1952)
* 1923
	+ Elly Kneppelhout, arlunydd (m. 2011)
	+ Ursula Daphi, arlunydd (m. 2013)
* 1927 - Ruth Prawer Jhabvala, awdures (m. 2013)
* 1939 - Ruud Lubbers, gwleidydd (m. 2018)
* 1943 - Peter Carey, nofelydd
* 1947 - Antonio de la Cruz, pêl-droediwr
* 1988
	+ Takayuki Morimoto, pêl-droediwr
	+ Nathan Burns, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 1718 - Mari o Modena, ail wraig Iago II/VII, brenin Lloegr a'r Alban, 59
* 1811 - Richard Cumberland, llenor, 79
* 1825 - Antonio Salieri, cyfansoddwr, 74
* 1886 - Timothy Richards Lewis, meddyg a phatholegydd, 44
* 1941 - Syr James George Frazer, anthropolegydd, 87
* 1970 - Jack Jones, nofelydd a dramodydd
* 1976 - Alison Uttley, awdures, 91
* 2002 - Masakatsu Miyamoto, pêl-droediwr, 63
* 2011 - Seve Ballesteros, golffiwr, 54
* 2013 - Ray Harryhausen, animeiddiwr stop-symud a cynhyrchydd ffilm, 92

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Amddiffynnwr y Tadau (Casachstan)
* Diwrnod Radio (Bwlgaria, Rwsia)

## Cyfeiriadau
# Hanes

|  |
| --- |
| **Cyfnodau cynhanes** |
| **H** |   La Tène |   | Rhaghanes |
|   Hallstatt |
| **Oes yr Haearn** |
|   Oes ddiweddar yr Efydd |   |
|   Oes ganol yr Efydd |
|   Oes gynnar yr Efydd |
| **Oes yr Efydd** |
|     Chalcolithig |   |   |
|   Neolithig | Cynhanes |
| Mesolithig |
| **P** |     Paleolithig Uchaf |   |
|     Paleolithig Canol |
|     Paleolithig Isaf |
|   Hen Oes y Cerrig |
| **Oes y Cerrig** |

Astudiaeth o ddigwyddiadau'r gorffennol yw **hanes** a chasglu gwybodaeth am y digwyddiadau hynny a rhoi trefn arnynt, eu casglu a'u cyflwyno. Mae hefyd yn ddehongliad o weithgarwch daearegol, organig a chosmig, ond fel arfer mae'n ymwneud â hanes dyn ar y ddaear. Gelwir yr ysgolheigion sy'n ysgrifennu am hanes yn haneswyr; ceisiant archwilio, analeiddio a gosod mewn trefn cyfres o ddigwyddiadau gan geisio (yn wrthrychol) weld patrwm achos ac effaith.

Mae haneswyr yn defnyddio gwahanol fathau o ffynonellau, gan gynnwys cofnodion ysgrifenedig, cyfweliadau llafar, arteffactau ac archaeoleg. Disgrifir digwyddiadau cyn hanes ysgrifenedig yn **gynhanes**.

*Historia* gan Nikolaos Gysis (1892)
Yn aml, mae haneswyr yn trafod natur hanes a pha mor ddefnyddiol ydyw: disgyblaeth academig diddim didda yn ôl rhai tra bod eraill yn credu ei fod yn rhoi perspectif gwahanol ac iach ar y presennol.

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* Cynhanes
* Hanes daearegol
* Hanesydd
* Hanesyddiaeth

Wiciadur
Chwiliwch am hanes
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tsieineeg

Tsieineeg|  |
| Enghraifft o: | macroiaith, iaith fyw, grŵp o ieithoedd  |
| Math | Ieithoedd Sino-Tibetaidd  |
| Yn cynnwys | Min Chinese, Tsieineeg Yue, Tsieineeg Haca, Tsieineeg Wu, Tsieineeg Mandarin, Tsieineeg Xiang, Tsieineeg Jin, Tsieineeg Hui, Pinghua, Tsieineeg Ba-Shu, Shaozhou Tuhua  |
|  |
| Enw brodorol | 汉语  |
| Nifer y siaradwyr |  - 1,299,877,520
 |
| cod ISO 639-1 | zh  |
| cod ISO 639-2 | zho, chi  |
| cod ISO 639-3 | zho  |
| Gwladwriaeth | Gweriniaeth Pobl Tsieina, Taiwan, Singapôr  |
| System ysgrifennu | arwyddlun Tsieineaidd, arwyddlun Tsieinëaidd traddodiadol, arwyddlun Tsieinëaidd syml  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Wikipedia
 Argraffiad Tsieineeg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd

Iaith neu grŵp o ieithoedd sy'n perthyn i'r teulu ieithyddol Tsieino-Tibeteg yw'r **Tsieineeg** (Tsieinëeg syml: 汉语; Tsieinëeg draddodiadol: 漢語; pinyin: *Hànyǔ*; yn llythrennol "Haneg" neu 中文; *Zhōngwén*; 'Chinese writing', hefyd yn achlysurol: **Tsieinieg**, **Tsieineg**, **Tsieinëeg**).

Mae tua 1.35 biliwn o bobl, neu 17% o boblogaeth y byd, yn siarad y Tsieineeg yn iaith gyntaf, yn bennaf yn Tsieina (gan gynnwys Hong Cong a Macao), Taiwan, a Singapôr. Mae cymunedau Tsieineaidd mewn llawer o wledydd eraill e.e. Maleisia, Awstralia ac Indonesia.

## Rhaniadau Tsieinëeg

Cantoneg (*Yue*)

* Pinghua

Gan

Haca

Mandarin

* Jinyu

Min

* Min Nan
* Min Bei
* Min Dong
* Min Zhong
* Pu-Xian

Xiang

Wu

* Hui

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Sillaf

Mae’r gair **sillaf** yn dod o’r gair Hen Roeg *sullabḗ* (συλλαβή). Sillaf yw uned o iaith lafar sy’n cynnwys llafariad, deusain neu gytsain sillafog o leiaf. Gan amlaf crëir sillaf o gnewyllyn sydd fel arfer yn llafariad gyda chytseiniaid i gwblhau’r terfyniad/au.

## Enghreifftiau

* Un sillaf: *cath*, *ci*, *mawr*, ayyb.
* Dwy sillaf: *mantell*, *dinas*, *cryno*, ayyb.
* Tair sillaf: *llythyron*, *ansoddair*, *cythreulig*, ayyb.

## Swyddogaeth y sillaf mewn barddoniaeth Gymraeg

Mae gan feirdd yn y Gymraeg dasg anodd pan yn ysgrifennu cerddi gan eu bod yn gorfod dilyn rheolau llym y Gynghanedd. Mae’r gair cynghanedd yn golygu “harmoni”, ac mae’n rhaid cael y drefniad gywir o sain a syllafau i bob llinell, drwy ddefnyddio acenion, cyflythreniad ac odl. Mae’r gynghanedd wedi cael ei defnyddio am ganrifoedd gan y Cymry ac mae hi’n dal i gael ei defnyddio gan feirdd cyfoes yn y canu caeth.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ieithyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am sillaf
yn Wiciadur.
# 2il ganrif CC

2il ganrif CC| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 2 g CC  |
| Rhan o | 1st millennium BC  |
| Rhagflaenwyd gan | 3edd ganrif CC  |
| Olynwyd gan | y ganrif 1af CC  |
| Yn cynnwys | 100au CC, 110s BC, 120s BC, 130au CC, 140s BC, 150au CC, 160s BC, 170s BC, 180s BC, 190s BC  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/08g4c  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

Y byd tua'r flwyddyn 200 CC
* 149 CC-146 CC: Trydydd Rhyfel Pwnig rhwng Carthago a Rhufain
* 164 CC: Judas Maccabeus yn ailgysegru Teml Jerwsalem

## Blynyddoedd a degawdau

100au CC 101 CC 102 CC 103 CC 104 CC 105 CC 106 CC 107 CC 108 CC 109 CC

110au CC 110 CC 111 CC 112 CC 113 CC 114 CC 115 CC 116 CC 117 CC 118 CC 19 CC

120au CC 120 CC 121 CC 122 CC 123 CC 124 CC 125 CC 126 CC 127 CC 128 CC 129 CC

130au CC 130 CC 131 CC 132 CC 133 CC 134 CC 135 CC 136 CC 137 CC 138 CC 139 CC

140au CC 140 CC 141 CC 142 CC 143 CC 144 CC 145 CC 146 CC 147 CC 148 CC 149 CC

150au CC 150 CC 151 CC 152 CC 153 CC 154 CC 155 CC 156 CC 157 CC 158 CC 159 CC

160au CC 160 CC 161 CC 162 CC 163 CC 164 CC 165 CC 166 CC 167 CC 168 CC 169 CC

170au CC 170 CC 171 CC 172 CC 173 CC 174 CC 175 CC 176 CC 177 CC 178 CC 179 CC

180au CC 180 CC 181 CC 182 CC 183 CC 184 CC 185 CC 186 CC 187 CC 188 CC 189 CC

190au CC 190 CC 191 CC 192 CC 193 CC 194 CC 195 CC 196 CC 197 CC 198 CC 199 CC

200au CC 200 CC
# Treth

**Treth** yw tâl a orfodir ar unigolion neu bobl neu fusnesau gan lywodraeth, brenin, neu arglwydd neu ryw awdurdod arall, yn aml fel cyfran o incwm neu gynnyrch economaidd. Gelwir treth eglwys yn ddegwm.

Ceir ymgyrchoedd i gael treth gwerth tir yn hytrach na threth incwm yn yr Alban a Lloegr er mwyn trethi'r hyn a ddefnyddir yn hytrach na llafur.

## Ymgyrch i gael ffurflenni Treth y Cyngor yn Gymraeg

Dyma un o ymgyrchoedd cyntaf i Gymdeithas yr Iaith ei hymladd: ymgyrch i gael ffurflen treth y Cyngor yn Gymraeg oedd hon, yn 1963. Brwydr gan Gell Bangor oedd hon, hefyd, 'mewn cyfnod pan nad oedd y Gymdeithas [yn genedlaethol] yn weithredol', chwedl Emyr Llywelyn. Yn ôl Geraint Jones yn ei gyfrol *Brwydr yr Iaith, 1962-67*:

*Owain Owain oedd y Dafydd a Phwyllgor Cyllid Dinas Bangor oedd y Goliath.*
*Diolch i Owain a'i ganfasio trylwyr ymysg y cynghorwyr', pasiwyd i gael ffurflenni Cymraeg o 1 Ebrill 1966 ymlaen.*
Dyma, yn fwy na thebyg, fuddugoliaeth gynta'r Gymdeithas. Aeth Cell Bangor ati wedyn i fyny ffurflen treth incwm Cymraeg, a bu'n llwyddiannus yn hynny hefyd.

## Gweler hefyd

* Hafan treth
* Osgoi treth
* Treth gorfforaeth
* Treth gwerth tir
* Treth gyngor
* Treth incwm
	+ Cyfradd gychwynnol treth incwm yn y Deyrnas Unedig
* Treth y pen
* Treth stamp
* TAW (Treth ar werth)
* Treth enillion cyfalaf

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am treth
yn Wiciadur.
# Fujian

Fujian|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Fuzhou  |
| Poblogaeth | 41,540,086  |
| Pennaeth llywodraeth | Su Shulin, Zhao Long  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Nagasaki, Okinawa  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De-ddwyrain Tsieina  |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 121,400 km²  |
| Yn ffinio gyda | Zhejiang, Jiangxi, Guangdong  |
| Cyfesurynnau | 25.9°N 118.3°E  |
| CN-FJ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Pobl Dalaith Fujian  |
| Corff deddfwriaethol | Fujian Provincial People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Su Shulin, Zhao Long  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 4,390,390 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o daleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Fujian** (Tsieinëeg: 福建省; pinyin: *Fújiàn Shěng*), hefyd **Hokkien**. Saif yn ne-ddwyrain y wlad ger yr arfordir, gyferbyn ag ynys Taiwan yr ochr draw i Gulfor Taiwan.

Daw enw'r dalaith o enwau dwy ddinas ynddi, Fuzhou, prifddinas y dalaith, a Jian'ou. Roedd ei phoblogaeth yn 2002 yn 34,660,000. Ystyrir fod ynysoedd Quemoy a Matsu yn rhan o Fujian, ond maent dan reolaeth Gweriniaeth Tsieina (Taiwan).

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang |
| Taleithiau dinesig | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin |
| Rhanbarthau ymreolaethol | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig | Hong Cong • Macau |

 **Dinasoedd Fujian**

Changle ·Fuding ·Fuzhou ·Jian'ou ·Jinjiang ·Longhai ·Nanping ·Shaowu ·Shishi ·Xiamen
# Fuzhou (Fujian)

Fuzhou|  |
| Math | dinas lefel rhaglawiaeth, dinas fawr, dinas â phorthladd  |
|  |
| Prifddinas | Ardal Gulou  |
| Poblogaeth | 8,291,268  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Koszalin, Tacoma, Campinas, Liège  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Fujian  |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Arwynebedd | 12,250.72 km²  |
| Cyfesurynnau | 26.08°N 119.29°E  |
| Cod post | 350000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106088545  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn ne-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Fuzhou** (Tsieinëeg: 福州; pinyin: *Fúzhōu*). Fe'i lleolir yn nhalaith Fujian.

## Prifysgolion

* Prifysgol Normal Fujian
* Prifysgol Fuzhou
* Prifysgol Amaethyddiaeth a Choedwigaeth Fujian
* Prifysgol Meddygol Fujian
* Prifysgol Meddygaeth Traddodiadol Tsieineaidd Fujian
* Prifysgol Minjiang
* Prifysgol Thechnoleg Fujian

## Enwogion

* Yao Jinnan (1995-)
* Lin Zexu (1785-1850)
* Shen Baozhen (1820-1879)
* Zhan Shi Chai (1840au-1893)
* Chen Baochen (1848-1935)
* Wong Nai Siong (1849-1924)
* Lin Shu (1852-1924)
* Yan Fu (1854-1921)

## Oriel

* Teml Jinshan FuzhouTeml Jinshan Fuzhou
*
* Gorsaf Reilffordd Fuzhou
* Ardal Taijiang
* Hen campws Prifysgol Normal Fujian

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd Fujian**

Changle ·Fuding ·Fuzhou ·Jian'ou ·Jinjiang ·Longhai ·Nanping ·Shaowu ·Shishi ·Xiamen

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Luoyang

Luoyang|  |
| Math | dinas lefel rhaglawiaeth, dinas fawr, cyn-brifddinas  |
|  |
| Poblogaeth | 7,056,699  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Leskovac, Okayama, Tours, Plovdiv, Tolyatti, Sukagawa  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gogledd Henan  |
| Sir | Henan  |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Arwynebedd | 15,235.85 km²  |
| Uwch y môr | 144 metr  |
| Gerllaw | Afon Luo  |
| Yn ffinio gyda | Zhengzhou  |
| Cyfesurynnau | 34.6587°N 112.4245°E  |
| Cod post | 471000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Luoyang Urban People's Congress  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn ne-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Luoyang** (Tsieinëeg syml: 洛阳; Tsieinëeg draddodiadol: 洛陽; pinyin: *Luòyáng*). Fe'i lleolir yn nhalaith Henan.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Sefydliad Gwyddoniaeth a Thechnoleg Luoyang
* Prifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Henan
* Prifysgol Normal Luoyang
* Sefydliad Ieithoedd Tramor PLA
* Maes Awyr Luoyang Beijiao

## Oriel

* Amgueddfa Luoyang
* Gorsaf Reilffordd Luoyang Longmen

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
 **Dinasoedd Henan**[cuddio]

Changge ·Huixian ·Luoyang ·Qiling ·Ruzhou ·Zhengzhou
# Wigwriaid

Wigwriaid|  |
| Enghraifft o: | grŵp ethnig  |
| Math | Pobl Twrcaidd  |
| Mamiaith | Uyghur, tsieineeg  |
| Poblogaeth | 12,314,800  |
| Crefydd | Swnni  |
| Rhan o | Pobl Twrcaidd  |
| Gwladwriaeth | Gweriniaeth Pobl Tsieina, Casachstan, Cirgistan, Wsbecistan, Rwsia, Tyrcmenistan  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/07tc8  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Pobl Dyrcig sy'n byw yn Xinjiang, rhanbarth hunanlywodraethol o fewn Gweriniaeth Pobl Tsieina, yw'r **Wigwriaid**. Mae tua 31.4 miliwn ohonynt i gyd, 28.82 miliwn o'r rhain yn Xinjiang, lle maent yn ffurfio 45% o'r boblogaeth. Siaradant Wigwreg, sy'n un o'r ieithoedd Twrcaidd, ac maent yn ddilynwyr Islam o ran crefydd.

Merch ifanc o Uighur
Ceir mudiad cenedlaethol ymhlith yr Wigwriaid sy'n anelu at annibyniaeth i Xinjiang dan yr enw Dwyrain Tyrcestan. Yn y blynyddoedd diwethaf, mewnfudodd nifer fawr o Tsieineaid Han i Xinjiang, a bu cryn dipyn o dyndra ethnig rhyngddynt hwy a'r Wigwriaid, gydag ymladd ar y strydoedd ym mis Gorffennaf 2009. Maent yn dioddef hil-laddiad o dan reolaeth China.

Protest gan Wigwriaid ym München, 2008, gyda Baner Dwyrain Tyrcestan.
## Cyfeiriadau
# Hydref

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Hydref | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

*Mae'r dudalen hon yn ymdrin â mis Hydref. Gweler hefyd: Hydref (tymor).*
Degfed mis y flwyddyn yw **Hydref**. Mae ganddo 31 o ddyddiau.

Y dail yn crino ym mis Hydref yn ymyl Llyn Bod Petrual

|  |
| --- |
| Ionawr | Chwefror | Mawrth | Ebrill | Mai | Mehefin | Gorffennaf | Awst | Medi | Hydref | Tachwedd | Rhagfyr |

Wiciadur
Chwiliwch am hydref
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y calendr** neu **amser**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Mikhail Gorbachev

|  |
| --- |
| Михаил Сергеевич Горбачёв Mikhail Sergeyevich Gorbachev |
|
 |
|

---

 Arlywydd yr Undeb Sofietaidd |
| **Cyfnod yn y swydd** 15 Mawrth 1990 – 25 Rhagfyr 1991 |
| Is-Arlywydd(ion)   | Gennady Yanayev |
| Olynydd | Boris Yeltsin (Arlywydd Rwsia) |
|

---

 Ysgrifennydd Cyffredinol Plaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd |
| **Cyfnod yn y swydd** 11 Mawrth 1985 – 24 Awst 1991 |
| Rhagflaenydd | Konstantin Chernenko |
| Olynydd | Vladimir Ivashko |
|

---

 |
| Geni | 2 Mawrth 1931 Stavropol, SFSR Rwsia |
| Plaid wleidyddol | Plaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd (1950-1991) |
| Priod | Raisa Gorbachyova |
| Llofnod |  |

Roedd **Mikhail Sergeyevich Gorbachev** (Rwsieg: Михаи́л Серге́евич Горбачёв; trawslythrennu: **Michail Gorbatsiof**) (2 Mawrth 1931 – 30 Awst 2022) yn wleidydd o Rwsia a fu am gyfnod yn arlywydd yr Undeb Sofietaidd. Ef oedd yr wythfed Arlywydd, a'r olaf. Fe'i disgrifiwyd fel ffigwr byd pwysicaf chwarter olaf yr 20fed ganrif.

Roedd yn Ysgrifennydd Cyffredinol Plaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd (1985-1991) ac arlywydd olaf yr Undeb Sofietaidd, yn dal y swydd honno o 1985 hyd ddiddymiad yr Undeb Sofietaidd yn 1991. Roedd ei ymgeisiau i adnewyddu'r wladwriaeth, sef *perestroika* ("ailstrwythuro") a *glasnost* ("bod yn agored"), yn elfennau amlwg yn y broses o ddod a'r Rhyfel Oer i ben ac i ail-greu'r Undeb Sofietaidd, gan ei throi o fod yn wlad Gomiwnyddol ac at Gyfalafiaeth. Fe dderbyniodd Fedal Heddwch Otto Hahn yn 1989, Wobr Heddwch Nobel yn 1990 a Gwobr Harvey yn 1992.

Drwy ailstrwythuro'r Undeb Sofietaidd, diddymwyd grym y Blaid Gomiwnyddol o fewn cyfansoddiad y wlad; drwy gynlluniau Gorbachev newidiwyd ei rôl o fod yn un a oedd yn tra-arglwyddiaethu ac yn rheoli'r wladwriaeth gydag awenau tynn i greisis ac ansefydlogrwydd gwleidyddol, ymchwydd gref o wrth-Gomiwnyddiaeth ac yna, fel penllanw i'r cyfan, diddymiad yr Undeb Sofietaidd. Mynegodd siom iddo fethu a gwneud hyn ond cadw'r hen CCCP (neu'r 'USSR') a dywedodd mai gwelliannau a diwygiadau oedd ei bolisïau a lwyddodd yn y diwedd er i rai geisio eu tanseilio a chymryd y clod oddi wrtho.

## Y blynyddoedd cynnar

Fe'i ganed yn Stavropol Krai i deulu gwerinol, cyffredin o Wcrain-Rwsiaidd. Maria (ganwyd Gopkalo) a Sergey Gorbachev oedd ei rhieni. Yn hogyn ifanc arferai yrru peiriant cynaeafu gwair ar ffermydd cyfagos. Graddiodd yn y gyfraith ym Mhrifysgol Moscfa yn 1955, lle ymunodd gyda'r Blaid Gomiwnyddol. Cafodd ei ethol yn swyddog o Gymdeithas Talaith Stavropol yn 1970, ac yn Ysgrifennydd Cyntaf y mudiad cenedlaethol yn 1974 a'r Politburo erbyn 1979. Etholwyd ef yn Ysgrifennydd Cyffredinol y Politburo yn 1985, dair blynedd wedi marwolaeth Leonid Brezhnev.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cyfystyr

Gair sy'n debyg yn ei ystyr i air arall yw **cyfystyr**..

Fe fydd geiriadur cyfystyron a gwrthwynebeiriau yn cyflwyno geiriau gyda ystyr tebyg ac wedyn yn awgrymu gwrthwynebair. e.e.:

HAPUS: bendigedig, dedwydd, llon, wrth ei fodd. TRIST

## Gweler hefyd

* Gwrthwynebair

Wiciadur
Chwiliwch am cyfystyr
yn Wiciadur.
# 1312

13g - **14g** - 15g

1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - **1310au** - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au

1307 1308 1309 1310 1311 - **1312** - 1313 1314 1315 1316 1317

---

## Digwyddiadau

## Genedigaethau

* 13 Tachwedd - Y brenin Edward III o Loegr (m. 1377)

## Marwolaethau

* 7 Medi - Y brenin Ferdinand IV o Gastile (g. 1285)
# Piano

Piano|  |
| Enghraifft o: | math o offeryn cerdd  |
| Math | math o allweddell  |
| Dyddiad darganfod | 1700  |
| Dechrau/Sefydlu | 1720  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05r5c  |
| Thesawrws y BNCF | 2237  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Piano
Offeryn cerdd yw'r **piano**. Offeryn allweddell neu lawfwrdd ydyw. Fe'i defnyddir trwy'r byd gorllewinol fel offeryn unigol, i gyfeilio, mewn cerddoriaeth siambar ac i hyrwyddo cyfansoddi ac ymarfer cerddoriaeth.

Fe gynhyrcha sain wrth i forthwylion bychain daro tannnau dur.

## Llyfryddiaeth ddethol

*88 notes pour piano solo*, Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed., 2015. ISBN 978 2 3505 5192 0

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **offeryn cerdd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*