Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Positifiaeth resymegol

Ffurf ar athroniaeth positifiaeth yw **positifiaeth resymegol** sy'n dal taw'r unig broblemau athronyddol ystyrlon yw'r rhai a ellir eu datrys drwy ddadansoddiad rhesymegol a gosodiadau empiraidd.

Datblygodd Cylch Fienna yr ysgol feddwl hon yn y 1920au, ar sail gweithiau'r rhesymegwyr Gottlob Frege a Bertrand Russell, efrydiau positifaidd Ernst Mach, a gwaith Ludwig Wittgenstein a G. E. Moore. Un o brif daliadau'r mudiad oedd honiad Wittgenstein taw eglurhad y meddwl yw nod athroniaeth. Ceisiodd gyflwyno methodoleg a chywirdeb mathemateg a'r gwyddorau naturiol i faes athroniaeth, gan osod sylfeini athroniaeth ddadansoddol ar wahân i athroniaeth ddamcaniaethol a metaffiseg. Gwadodd wirionedd y fath dybiaethau anwyddonol, a mynodd taw ystyr emosiynol yn unig sydd i ddyfarniadau gwerth. Daeth dylanwad y mudiad i ben tua dechrau'r Ail Ryfel Byd, ond parháodd ei gysyniadau'n ddylanwadol yn athroniaeth y Gorllewin ar feddylwyr megis A. J. Ayer a Gilbert Ryle.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **athroniaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Dydd Mawrth

Enwir Dydd Mawrth ar ôl y duw Mawrth.
Un o ddyddiau'r wythnos yw **Dydd Mawrth** sy'n dilyn Dydd Llun ac yn rhagflaeni Dydd Mercher. Mae gwahanol rannau o'r byd yn ei ystyried yn ail neu drydydd ddiwrnod yr wythnos. Cafodd ei enwi ar ôl Mawrth, duw rhyfel y Rhufeiniaid.

## Gwyliau

* Dydd Mawrth Pasg
* Dydd Mawrth y Sulgwyn
* Dydd Mawrth y Drindod
* Dydd Mawrth Ynyd ("Dydd Mawrth Crempog")

| Dyddiau'r wythnos |
| --- |
| Dydd Llun | Dydd Mawrth | Dydd Mercher | Dydd Iau | Dydd Gwener | Dydd Sadwrn | Dydd Sul |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y calendr** neu **amser**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am Dydd Mawrth
yn Wiciadur.
# 268

2g - **3g** - 4g

210au 220au 230au 240au 250au - **260au** - 270au 280au 290au 300au 310au

263 264 265 266 267 - **268** - 269 270 271 272 273

## Digwyddiadau

* Byddin Rufeinig dan Gallienus ac Aurelian yn gorchfygu'r Gothiaid ym mrwydr Naissus
* Gallienus yn cael ei ladd gan ei filwyr ei hun tu allan i Milan
* Claudius II yn dod yn Ymerawdwr Rhufeinig
* YrAlamanni yn ymosod ar yr Eidal, ond yn cael eu gorchfygu gan Claudius II ym mrwydr Llyn Benacus
* Y sôn cyntaf am y Fisigothiaid fel pobl ar wahân
* Victorinus yn dod yn bedwerydd ymerawdwr yr Ymerodraeth Alaidd

## Genedigaethau

## Marwolaethau

* Medi — Gallienus, Ymerawdwr Rhufeinig
* 26 Rhagfyr - Pab Dionysius
* Postumus, ymerawdwr yr Ymerodraeth Alaidd.
# Cefnfor y De

| **Cefnforoedd y Ddaear** |
| --- |
| (Cefnfor y Byd) |
| * Cefnfor yr Arctig
* Cefnfor y De
* Cefnfor yr Iwerydd
* Cefnfor India
* Y Cefnfor Tawel
 |
| Y blwch hwn: gweld • sgwrs • golygu |

Cefnfor y De|  |
| Math | cefnfor  |
| Enwyd ar ôl | de, Yr Antarctig  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Cefnfor y Byd  |
| Lleoliad | Hemisffer y De  |
| Sir | Ardal Cytundeb Antarctig  |
| Arwynebedd | 20,327,000 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Cefnfor India, Y Cefnfor Tawel, Cefnfor yr Iwerydd  |
| Cyfesurynnau | 65°S 90°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Cefnfor o gwmpas Antarctica yw **Cefnfor y De**. Fel arfer, mae'r môr sydd i'r de'r lledred 60 gradd yn cael ei ystyried fel Cefnfor y De, ond mae hynny yn wahanol mewn rhai wledydd fel, er enghraifft Awstralia ble y mae e'n cynnwys yr holl môr rhwng Awstralia a Seland Newydd.

Mae Cefnfor y De yn rhan deheuol Cefnfor Iwerydd a'r Cefnfor Tawel a mae e'n cynnwys nifer o foroedd bychain: Môr Weddell, Môr Bellingshausen, Môr Amundsen a Môr Ross. Mae sgafelliau iâ a phacrew yn gorchuddio ar ei wyneb ger cyfandir Antarctica ac iâ yn drifftio ar llawer ei wyneb.

Wiciadur
Chwiliwch am Cefnfor y De
yn Wiciadur.
# 1677

16g - **17g** - 18g

1620au 1630au 1640au 1650au 1660au - **1670au** - 1680au 1690au 1700au 1710au 1720au

1672 1673 1674 1675 1676 - **1677** - 1678 1679 1680 1681 1682

---

## Digwyddiadau

* 1 Ionawr - Premiẻre y ddrama *Phèdre* yn y Hôtel de Bourgogne, Paris
* 11 Ebrill - Brwydr Cassel
* 14 Gorffennaf - Brwydr Landskrona rhwng Sweden a Denmarc
* 4 Tachwedd - Priodas Y Tywysoges Mari (merch Iago II, brenin Lloegr a'r Alban) a Wiliam, Tywysog Oren
* **Llyfrau**
	+ John Milton - *The History of Britain*
	+ Baruch Spinoza - *Ethica*
* **Drama**
	+ Aphra Behn - *The Rover*
	+ Jean Racine - *Phèdre*
* **Cerddoriaeth**
	+ Jean-Baptiste Lully - *Te Deum*
	+ Alessandro Poglietti - *Rossignolo*

## Genedigaethau

* 4 Chwefror - Johann Ludwig Bach, cyfansoddwr (m. 1731)
* 8 Chwefror - Jacques Cassini (m. 1756)
* 20 Hydref - Stanislaus I, brenin Gwlad Pwyl (m. 1766)

## Marwolaethau

* 18 Ionawr - Jan van Riebeeck, sylfaenydd Tref y Penrhyn, 57
* 21 Chwefror - Baruch Spinoza, athronydd, 44
# 1778

17g - **18g** - 19g

1720au 1730au 1740au 1750au 1760au - **1770au** - 1780au 1790au 1800au 1810au 1820au

1773 1774 1775 1776 1777 - **1778** - 1779 1780 1781 1782 1783

---

## Digwyddiadau

* 18 Ionawr - Capten James Cook yn glanio yn Hawaii
* 28 Mehefin - Rhyfel Annibyniaeth America: Brwydr Monmouth
* 27 Gorffennaf - Rhyfel Annibyniaeth America: Brwydr Gyntaf Ushant
* 29 Awst - Rhyfel Annibyniaeth America: Brwydr Rhode Island
* **Llyfrau**
	+ Fanny Burney - *Evelina*
	+ Thomas Pennant - *A Tour in Wales*
* **Drama**
	+ Jean-François de La Harpe - *Les Barmecides*
* **Cerddoriaeth**
	+ Josef Haydn - *Offeren Bach Organ*
* **Gwyddoniaeth**
	+ Darganfod yr elfen gemegol Molybdenwm gan Carl Wilhelm Scheele

## Genedigaethau

* 10 Ebrill - William Hazlitt, awdur (m. 1830)
* 1 Tachwedd - Gustav IV Adolf, brenin Sweden (m. 1837)
* 17 Rhagfyr - Syr Humphry Davy, cemegydd (m. 1829)

## Marwolaethau

* 10 Ionawr - Carolus Linnaeus, biolegydd, 70
* 30 Mai - Voltaire, athronydd, 83
* 28 Gorffennaf - Jean-Jacques Rousseau, athronydd, 66
# 1800au

18g - **19g** - 20g

1750au 1760au 1770au 1780au 1790au - **1800au** - 1810au 1820au 1830au 1840au 1850au

1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809

---

**Digwyddiadau a GogwyddionArweinwyr y Byd Pab Pïws VII
* Brenin George III (y Deyrnas Unedig)
* Prif Weinidog William Pitt y Ieuengaf (y Deyrnas Unedig)
* Prif Weinidog William Wyndham Grenville, 1af Arglwydd Grenville (y Deyrnas Unedig)
* Prif Weinidog William Henry Cavendish-Bentinck, 3ydd Dug Portland (y Deyrnas Unedig)
* Prif Weinidog Spencer Perceval (y Deyrnas Unedig)
* Arlywydd John Adams (Unol Daleithiau)
* Arlywydd Thomas Jefferson (Unol Daleithiau)
* Ymerawdwr Napoleon I (Ffrainc)
* Ymerawdwr Ffransis II (Awstria)
* Tsar Alexander I (Rwsia)
# 20 Awst

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Awst | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  |  |  |  | 01 | 02 |
| 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**20 Awst** yw'r dau-gant tri-deg deufed (232fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (233ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 133 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1968 - Byddinoedd aelodau eraill Cytundeb Warsaw yn cyrchu ar Tsiecoslofacia. Daeth y cyrch â'r cyfnod gwleidyddol a elwir yn Wanwyn Prague i ben.

## Genedigaethau

Benjamin Harrison
Robert Plant
* 1561 - Jacopo Peri, cyfansoddwr (m. 1633)
* 1625 - Thomas Corneille, dramodydd (m. 1709)
* 1809 - Morris Williams, awdur (m. 1874)
* 1833 - Benjamin Harrison, 23ydd Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1901)
* 1846 - Pauline Bouthillier de Beaumont, arlunydd (m. 1904)
* 1857 - Mary Rose Hill Burton, arlunydd (m. 1900)
* 1875 - Engelina Helena Schlette, arlunydd (m. 1954)
* 1890 - H. P. Lovecraft, awdur (m. 1937)
* 1921 - Ursula B. Marvin, gwyddonydd (m. 2018)
* 1923 - Jim Reeves, canwr (m. 1964)
* 1932 - Vasily Aksyonov, awdur (m. 2009)
* 1935 - Ron Paul, gwleidydd
* 1936 - Regine Grube-Heinecke, arlunydd (m. 2019)
* 1937 - Jim Bowen, cyflwynydd teledu a digrifwr (m. 2018)
* 1939 - Ludmilla von Arseniew, arlunydd
* 1942 - Isaac Hayes, cerddor (m. 2008)
* 1944 - Rajiv Gandhi, Prig Weinidog India (m. 1991)
* 1946 - Laurent Fabius, gwleidydd
* 1948 - Robert Plant, cerddor
* 1966 - Enrico Letta, gwleidydd
* 1971 - David Walliams, actor, comediwr ac awdur
* 1974 - Amy Adams, actores
* 1979 - Jamie Cullum, pianydd a chanwr jazz
* 1982 - Joshua Kennedy, pêl-droediwr
* 1992 - Demi Lovato, actores, chantores, a chyfansoddwraig

## Marwolaethau

Henry Richard
Phyllis Diller
* 984 - Pab Ioan XIV
* 1611 - Tomás Luis de Victoria, cyfansoddwr, 63
* 1823 - Pab Pïws VII
* 1887 - Jules Laforgue, bardd, 27
* 1888 - Henry Richard "Yr Apostol Heddwch", gwleidydd, 76
* 1914 - Pab Pïws X, 79
* 1915 - Carlos Finlay, meddyg a gwyddonydd, 81
* 1948 - Klara Borter, arlunydd, 60
* 1970 - Marion Greenwood, arlunydd, 61
* 2001
	+ Wanda Paklikowska-Winnicka, arlunydd, 90
	+ Syr Fred Hoyle, seryddwr, 86
* 2012
	+ Dom Mintoff, Prif Weinidog Malta, 96
	+ Phyllis Diller, actores a chomediwraig, 95
* 2013
	+ Marian McPartland, pianydd jazz, 95
	+ Elmore Leonard, awdur, 87
* 2014 - Aiko Miyawaki, arlunydd, 85
* 2017
	+ Jerry Lewis, actor a chomediwr, 91
	+ Colin Meads, chwaraewr rygbi, 81
* 2019 - Richard Booth, llyfrwerthwr, 80

## Gwyliau a chadwraethau

* Sant Staffan o Hwngari
* Adennill Annibyniaeth (Estonia)
* Diwrnod Mosgito y Byd