# Iorciaid

Iorciaid|  |
| Enghraifft o: | teulu o uchelwyr  |
| Daeth i ben | 22 Awst 1485  |
| Rhan o | Llinach y Plantagenet  |
| Dechrau/Sefydlu | 1385  |
| Yn cynnwys | Tuduriaid  |
| Sylfaenydd | Edmund o Langley, dug 1af York  |
| Enw brodorol | House of York  |
| Gwladwriaeth | Teyrnas Lloegr  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0mgh6  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Arfbais yr Iorciaid
Cangen o deulu brenhinol y Plantagenets oedd **Teulu'r York** neu **Iorciaid**, a gychwynodd gydag Edmund o Langley, dug Efrog (marw 1402) sef pedwerydd mab (a fu byw) i Edward III, brenin Lloegr. Daeth tri o aelodau'r teulu'n frenhinoedd ar Loegr. Ar y linell waed hon yr hawliwyd coron Lloegr gan y teulu, ac ar eu perthynas i Lionel, Duke of Clarence, ail fab (a fu byw) Edward III. Daeth y llinach Iorcaidd i ben pan laddwyd Rhisiart III, brenin Lloegr ym Mrwydr Bosworth yn 1485. Daeth y linell waed i ben pan y bu farw Edward Plantagenet, 17fed Iarll Warwick yn 1499.

## Y llinach drwy Edward III

Priododd mab Edmund o Langley, dug Efrog, sef Richard (m. 1415) gydag Anne, chwaer ac aeres Edmund Mortimer, pumed iarll Mawrth (m. 1425). Drwy Risiart yr hawliodd Iorciaid Rhyfel y Rhosynnau goron Lloegr. Roedd Anne yn orwyres i Lionel, dug Clarence, yr ail o feibion Edward III i dyfu'n oedolyn. Etifeddodd ei mab Richard dug York (m. 1460) holl diroedd y Mortimers, gan ei fam. Etifeddodd gan ei dad y trydydd o linachau a darddai o Edward III. Pan y bu farw Edmund Mortimer, 5ed iarll March, yn 1425 heb blant, etifeddodd ei eiddo yntau hefyd. Roedd Richard, felly, drwy deulu'r Mortimers yn ddisgynnydd i Gwladus Ddu, merch Llywelyn ap Iorwerth, yn aer i hawliau ac etifeddiaeth Tywysogion Gwynedd.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  | **Allwedd** |
|
|  |  |  |  |  | Yr Iorciaid |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Edward III, brenin Lloegr** 1312–1377 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Lionel, dug 1af Clarence 1338–1368 |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  | Philippa 5ed iarlles Ulster 1355–1382 |  |  |  | Edmund o Langley, dug 1af York 1341–1402 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  | Roger Mortimer, 4ydd iarll March 1374–1398 |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Anne Mortimer 1390–1411 |  | Richard o Conisburgh, 3ydd iarll Cambridge 1375–1415 |  | Edward o Norwich, ail ddug York 1373–1415 |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  | Richard Plantagenet, 3ydd dug York 1411–1460 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | **Edward IV, brenin Lloegr** 1442–1483 |  | Edmund, iarll Rutland 1443–1460 |  | George Plantagenet, dug 1af Clarence 1449–1478 |  | **Richard III, brenin Lloegr** 1452–1485 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
| **Edward V, brenin Lloegr** 1470–1483? |  | Richard o Amwythig, dug 1af Efrog 1473–1483? |  |  |  | Edward Plantagenet, 17fed iarll Warwick 1475–1499 |  | Edward, tywysog Cymru 1473–1484 |
|

## Gweler hefyd

* Swydd Efrog

## Cyfeiriadau