Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sun Yat-sen

| Sun Yat-sen |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 12 Tachwedd 1866  Cuiheng  |
| Bu farw | 12 Mawrth 1925  o canser yr afu  Ysbyty Coleg Meddygol Undeb Peking  |
| Man preswyl | San Francisco, Haxell's Hotel  |
| Dinasyddiaeth | Gweriniaeth Tsieina, Brenhinllin Qing  |
| *Alma mater* | * Queen's College
* Punahou School
* ʻIolani School
* Hong Kong College of Medicine for Chinese
* Boji Medical College
* Li Ka Shing Faculty of Medicine
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, meddyg, athronydd, chwyldroadwr, awdur  |
| Swydd | Extraordinary President of the Republic of China, Great President of the Republic of China, llywydd corfforaeth  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Nanjing
 |
| Cartre'r teulu | Dongguan  |
| Plaid Wleidyddol | Kuomintang, Tongmenghui  |
| Tad | Sun Dacheng  |
| Mam | Madame Yang  |
| Priod | Lu Muzhen, Chen Cuifen, Haru Asada, Kaoru Otsuki, Soong Ching-ling  |
| Plant | Sun Fo, Sun Wan, Fumiko Miyagawa, Sun Yan  |
| Gwobr/au | Urdd Teilyngdod am Sefydliad Cenedlaethol  |
| llofnod |
| Delwedd:Signature of Sun Yat Sen - China Document - dark version.svg, The signature of Sun Yat-sun.svg |

Sylfaenydd Gweriniaeth Tsieina (1911-1928) oedd **Sun Zhongshan 孫中山** neu **Sun Yixian/Sun Yat-sen 孫逸仙** (12 Tachwedd 1866 – 22 Chwefror 1925) .

Ganed ef ym mhentref Cuiheng, yn rhanbarth Guangdong. Astudiodd mewn ysgol genhadol a daeth yn Gristion. Yn ddiweddarach, aeth i Hawaï i astudio, gan ddychwelyd i Tsieina yn 1883. Aeth i Hong Cong i astudio meddygaeth, gan raddio yn 1892. Daeth i gredu fod yn rhaid i Tsieina foderneiddio, a dod yn weriniaeth, gan wneud i ffwrdd a’r ymerodraeth. Dychwelodd i Hawaii am gyfnod, a sefydlodd gymdeithas y Xingzhong Hui. Ar 29 Rhagfyr 1911, yng nghanol Chwyldro Xinhai, etholwyd Sun Yat-sen yn arlywydd Gweriniaeth Tsieina. Gorfodwyd yr ymerawdwr Xuantong i gyfyngu ei bwerau i’r Ddinas Waharddedig yn unig, gyda Sun yn rheoli’r wlad. Yn fuan wedyn, bu raid i Sun drosgwyddo swydd arlywydd i Yuan Shikai, yn rhannol oherwydd pwysau o du y fyddin, a symudodd i Japan. Dychwelodd yn 1916 wedi marwolaeth Yuan, ac yn 1917 daeth yn bennaeth Llywodraeth Filwrol Tsieina. Daeth yn gadeirydd y *Kwomintang*, a sefydlwyd yn 1919. Gyda chymorth yr Undeb Sofietaidd, llwyddodd i gipio de Tsieina o reolaeth yr arglwyddi rhyfel erbyn 1923.

Bu Sun farw yn sydyn yn 1925 yn Beijing, ac olynwyd ef gan Chiang Kai-shek. Claddwyd ef yn Nanking.
# 16 Gorffennaf

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Gorffennaf | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**16 Gorffennaf** yw'r cant nawdeg seithfed (197fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (198fed mewn blynyddoedd naid). Mae 168 diwrnod arall yn weddill hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1945 - Bom atomig yn cael ei ffrwydro am y tro cyntaf erioed mewn prawf yn yr anialwch ger Los Alamos, Mecsico Newydd.
* 1969 - Apollo 11: lansiwyd y roced Sadawrn V.
* 1981 - Mahathir Mohamad yn dod yn Brif Weinidog Maleisia.

## Genedigaethau

Roald Amundsen
Gareth Bale
* 1723 - Joshua Reynolds, arlunydd (m. 1792)
* 1821 - Mary Baker Eddy, sefylydd Seientiaeth Gristnogol (m. 1910)
* 1872 - Roald Amundsen, fforiwr (m. 1928)
* 1873 - Agnes Weinrich, arlunydd (m. 1946)
* 1896 - Trygve Lie, diplomydd, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig (m. 1968)
* 1907 - Barbara Stanwyck, actores (m. 1990)
* 1910 - Kate Bosse-Griffiths, Eifftolegydd a llenor (m. 1998)
* 1911 - Ginger Rogers, actores (m. 1995)
* 1913 - Phyllis Welch MacDonald, arlunydd (m. 2008)
* 1921 - Marie Noppen de Matteis, arlunydd (m. 2013)
* 1928 - Anita Brookner, nofelydd (m. 2016)
* 1936 - Yasuo Fukuda, Prif Weinidog Japan
* 1939 - Corin Redgrave, actor (m. 2010)
* 1944 - Angharad Rees, actores (m. 2012)
* 1946 - Richard LeParmentier, actor (m. 2013)
* 1968 - Larry Sanger, ddatblygwr prosiectau rhyngrwyd
* 1969 - Sahra Wagenknecht, gwleidydd
* 1980 - Adam Scott, golffiwr
* 1985 - Dejan Jakovic, pêl-droediwr
* 1989 - Gareth Bale, pêl-droediwr
* 1994 - Mark Indelicato, actor a chanwr

## Marwolaethau

Jane Birkin
* 1764 - Ifan VI, tsar Rwsia, 23
* 1931 - Alice Pike Barney, arlunydd, 74
* 1953 - Hilaire Belloc, awdur, 82
* 1976 - Magda Roos, arlunydd, 56
* 1985 - Heinrich Böll, awdur, 67
* 1995 - Stephen Spender, bardd, 86
* 2005 - Margret Thomann-Hegner, arlunydd, 93
* 2008 - Tosia Malamud, arlunydd, 85
* 2010 - Alice Colonieu, arlunydd, 85
* 2012 - Jon Lord, cyfansoddwr, 71
* 2017 - George A. Romero, cyfarwyddwr ffilm, 77
* 2023 - Jane Birkin, actores a chantores, 76

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Coffio'r Holocost (Ffrainc)
* Diwrnod y Peirianwyr (Hondwras)

## Cyfeiriadau
# Skala

Skala| Math | tudalen wahaniaethu Wikimedia  |
|  |
| Daearyddiaeth |
|  |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa ar Skala, ynys Patmos
Prif ddinas a chanolfan weinyddol ynys Patmos yn y Dodecanese, Gwlad Groeg, yw **Skala**. Dyma brif borthladd Patmos, sy'n gorwedd ar wddw o dir rhwng de a gogledd yr ynys.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Wlad Groeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Cord (cerddoriaeth)

Cyfuniad o dri nodyn cerddorol neu ychwaneg sy'n cynhyrchu harmoni o'u cydseinio yw **cord**.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gerddoriaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*