Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Maryland

Maryland|  |
|  |
| Arwyddair | Fatti maschii, parole femine  |
| Math | taleithiau'r Unol Daleithiau  |
| Enwyd ar ôl | Henrietta Maria  |
| En-us-Maryland.ogg  |
| Prifddinas | Annapolis  |
| Poblogaeth | 6,177,224  |
| Sefydlwyd | * 28 Ebrill 1788
 |
| Pennaeth llywodraeth | Wes Moore  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain, America/Efrog Newydd, UTC−05:00, UTC−04:00  |
| Gefeilldref/i | Kanagawa, Jalisco  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | taleithiau cyfagos UDA, South Atlantic states, Canolbarth yr Iwerydd  |
| Sir | Unol Daleithiau America  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau America |
| Arwynebedd | 32,131 km²  |
| Uwch y môr | 105 metr, 350 troedfedd  |
| Gerllaw | Chesapeake Bay, Afon Potomac, Afon Susquehanna, Afon Patuxent, Afon Anacostia, Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Delaware, District of Columbia, Virginia, Gorllewin Virginia, Pennsylvania  |
| Cyfesurynnau | 39°N 76.7°W  |
| US-MD  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | State of Maryland  |
| Corff deddfwriaethol | Maryland General Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Llywodraethwr Maryland  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wes Moore  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Maryland** yn dalaith yn nwyrain yr Unol Daleithiau, ar arfordir Cefnfor Iwerydd. Mae'n ymrannu'n ddwy ardal ddaearyddol; gwastadir arfordirol Cefnfor Iwerydd, a ymrennir yn ei thro gan Fae Chesapeake, ac ardal o ucheldiroedd yn y gogledd a'r gorllewin sy'n rhan o Fryniau'r Alleghenies. Roedd Maryland yn un o 13 talaith gwreiddiol yr Unol Daleithiau. Y Saeson oedd yr Ewropeiaid cyntaf i ymsefydlu yno. Fe'i rhoddwyd ganddynt i George Calvert, Baron 1af Baltimore, yn 1632 ac fe'i henwyd yn Maryland ganddo ar ôl ei wraig Henrietta Maria. Yn ddiweddarach roedd yn lloches i Gatholigion yn ffoi erledigaeth yn Lloegr. Annapolis yw'r brifddinas ac mae Baltimore yn borthladd pwysig.

Lleoliad Maryland yn yr Unol Daleithiau
## Dinasoedd Maryland

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1 | Baltimore | 620,961 |
| 2 | Frederick | 65,239 |
| 3 | Rockville | 62,476 |
| 4 | Gaithersburg | 59,933 |
| 5 | Bowie | 54,727 |
| 6 | **Annapolis** | 38,394 |

## Dolenni allanol

* (Saesneg) www.maryland.gov

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Maryland**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Mallorca

Mallorca|  |
|  |
| Math | ynys, endid tiriogaethol gweinyddol  |
|  |
| Poblogaeth | 949,047  |
| Anthem | La Balanguera  |
| Nawddsant | yr Ymddŵyn Difrycheulyd, Alphonsus Rodriguez, Mare de Déu de Lluc  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Catalaneg, Sbaeneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gymnesian Islands  |
| Sir | Balearic Islands  |
| Gwlad |  Sbaen |
| Arwynebedd | 3,620 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir  |
| Cyfesurynnau | 39.6167°N 2.9833°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Mallorca Insular Council  |
| Corff deddfwriaethol | Mallorca Insular Council  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Esgobaeth | Roman Catholic Diocese of Majorca  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys yng ngorllewin y Môr Canoldir yw **Mallorca** (hefyd **Majorca**). Dyma ynys fwyaf yr Ynysoedd Balearig. Mae'n perthyn i Sbaen ac yn un o'r ynysoedd Gimnesias. Y prif ddiwydiannau yw twristiaeth ac amaethyddiaeth. Arwynebedd tir yr ynys yw 3639 km² (1465 milltir sgwar). Palma yw'r brifddinas.

## Pobl nodedig

* Valtònyc: rapiwr a garcharwyd am dair blynedd, am 'athrod yn erbyn Brenin Sbaen'.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sbaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Seren niwtron

Seren niwtron| seren niwtron yng nghanol Nifwl y Cranc |
| Enghraifft o: | math o wrthrych seryddol  |
| Math | seren gywasgedig  |
| Deunydd | Neutron-degenerate matter  |
| Rhan o | gwrthrych Thorne–Żytkow, X-ray binary, seren gywasgedig  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05hcf  |
| Thesawrws y BNCF | 51157  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Strwythur seren niwtron
Mae **seren niwtron** yn weddilion seren sydd wedi dymchwel oherwydd disgyrchiant, a'i maint yn fychan a dwys ac mae wedi'i gwneud bron yn gyfangwbl o niwtronau sy'n fân ronynnau isatomig. Mae'n niwclews fawr iawn ac yn cael ei dal at ei gilydd gan ddisgyrchiant.

Mae ganddi radiws bychan iawn ond mae ei màs yn llawer mwy na màs yr Haul a'i gwres yn uchel. Caiff ei hatal rhag lleihau'n rhagor gan wasgedd cwantwm (*quantum degeneracy pressure*) drwy'r ffenomenwm a elwir yn "Ataliad Pauli", sy'n mynnu na all unrhyw ddau niwtron (neu unrhyw fân ronyn ffermionig arall) fod yn yr un lle ar yr un pryd.

Mae màs cyfartalog seren niwtron rhwng 1.4 a 3.2 màs solar, gyda radiws o oddeutu 12 km.

## Cyfeiriadau
# Thales

| Thales |
| --- |
| Penddelw Rufeinig o'r 2g, ei thrwyn wedi cwympo, o Thales, a gedwir yn yr Amgueddfa Farmor ym Mhalas y Medici, Fflorens. |
| Ganwyd | c. 625 CC  Miletus  |
| Bu farw | 540s CC  o trawiad gwres  Miletus  |
| Man preswyl | Miletus  |
| Galwedigaeth | mathemategydd, athronydd, seryddwr, ffisegydd, peiriannydd, ysgrifennwr, geometer, athro, natural philosopher  |
| Adnabyddus am | Thales' theorem  |
| Mudiad | athroniaeth cyn-Socratig, Ysgol Milesaidd  |
| Tad | Examyas  |
| Mam | Сleobulina  |

Athronydd Groegaidd hynafol oedd **Thales** (620au CC – 540au CC) a sefydlodd yr ysgol Ïoniaidd.

Brodor ydoedd o Miletus, yn Asia Leiaf, a blodeuodd yn y 6g CC. Ychydig iawn a wyddys am amgylchiadau ei fywyd. Mynegir ei fod wedi cynghori yr Ïoniaid, y rhai a fygythid gan y Persiaid i ffurfio cynghrair yn erbyn eu gelyn grymus, ac i wneud Teos yn brifddinas. Mewn cyfnod diweddarach, dywedir ei fod wedi perswadio'r Milesiaid i dynnu yn ôl o gynghrair oedd rhyngddynt â'r brenin Croesus i wrthwynebu Cyrus Fawr. Mynegir hefyd iddo ragfynegi'r diffyg a fu ar yr haul yn nheyrnasiad Alyattes.

Yn ôl traddodiad yr hen Roegiaid, un o'r Saith Gŵr Doeth oedd Thales. Yr hyn a roddodd iddo hawl i'r teitl hwnnw oedd ei ddoethineb anarferol, yn hytrach nag unrhyw orchestion damcaniaethol. Er hynny, y mae iddo enw uchel yn hanes athroniaeth damcaniaethol. Ystyria rhai ef fel y Groegwr cyntaf a ffurfiodd ddamcaniaeth ar gyfansoddiad y greadigaeth. Yn ôl ei ddamcaniaeth, yr egwyddor wreiddiol o bob peth ydyw dŵr: o'r hwn y deilliai pob peth, a dychwelai pob peth yn ddŵr eilwaith. Mae yn dra thebygol taw ffurf o holldduwiaeth o ryw fath oedd ei athroniaeth ef. Nid ysgrifennodd ei ddamcaniaethau, ac nis gellir cael un syniad am nodwedd ei athrawiaeth, ond a ellir ei gasglu oddi wrth yr hyn a ddywedir amdano gan Roegwyr diweddarach megis Herodotus ac Aristoteles.

Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o *Y Gwyddoniadur Cymreig*, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.
# Wiltshire

Wiltshire|  |
|  |
| Math | siroedd seremonïol Lloegr  |
|  |
| Ardal weinyddol | De-orllewin Lloegr |
| Prifddinas | Trowbridge  |
| Poblogaeth | 726,951  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 3,485.4313 km²  |
| Yn ffinio gyda | Swydd Gaerloyw, Dorset, Hampshire, Gwlad yr Haf, Swydd Rydychen, Berkshire  |
| Cyfesurynnau | 51.3°N 1.9°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Sir seremonïol a sir hanesyddol yn Ne-orllewin Lloegr yw **Wiltshire** (weithiau **Swydd Wilton** yn Gymraeg). Ei chanolfan weinyddol yw Trowbridge. Mae'r dir yn ffinio â Hampshire, Dorset, Gwlad yr Haf, Swydd Gaerloyw, Swydd Rydychen a Berkshire.

Lleoliad Wiltshire yn Lloegr
## Gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth

### Ardaloedd awdurdod lleol

Rhennir y sir yn ddau awdurdod unedol:

1. Wiltshire (awdurdod unedol)
2. Bwrdeistref Swindon

### Etholaethau seneddol

Rhennir y sir yn saith etholaeth seneddol yn San Steffan:

* Caersallog
* Chippenham
* De Swindon
* De-orllewin Wiltshire
* Devizes
* Gogledd Swindon
* Gogledd Wiltshire

 **Dinasoedd a threfi Wiltshire**[cuddio]

**Dinas**

Caersallog

**Trefi**

Amesbury **·**
Bradford on Avon **·**
Calne **·**
Corsham **·**
Cricklade **·**
Chippenham **·**
Devizes **·**
Highworth **·**
Ludgershall **·**
Malmesbury **·**
Malborough **·**
Melksham **·**
Mere **·**
Royal Wootton Bassett **·**
Swindon **·**
Tidworth **·**
Trowbridge **·**
Warminster **·**
Westbury **·**
Wilton

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Wiltshire**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Alexandria

Alecsandria|  |
|  |
| Math | dinas â phorthladd, bwrdeistref, dinas fawr, polis, dinas  |
| Enwyd ar ôl | Alecsander Fawr  |
|  |
| Poblogaeth | 5,362,517  |
| Sefydlwyd | * 331 CC
 |
| Cylchfa amser | Egypt Standard Time, Daylight saving time in Egypt  |
| Gefeilldref/i | Bratislava, Casablanca, Constanța, Durban, Kazanlak, Kanpur, Yevlakh, Gyumri, Odesa, Shanghai, St Petersburg, Thessaloníci, Jeddah, Kuching, Le Mans, Bwrdeistref Limassol, Cleveland, Bengasi, Baltimore, Paphos, Novi Sad  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Yr Aifft Isel  |
| Sir | Alexandria Governorate  |
| Gwlad | Yr Aifft  |
| Arwynebedd | 2,523 km²  |
| Uwch y môr | −1 metr  |
| Cyfesurynnau | 31.1975°N 29.8925°E  |
| Cod post | 21500  |
|  |
| Statws treftadaeth | Tentative World Heritage Site  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Y *Corniche* yn Alexandria
*Mae hyn yn erthygl am y ddinas adnabyddus yn yr Aifft. Am enghreifftiau eraill o'r enw Alexandria, gweler Alexandria (gwahaniaethu).*
**Alexandria** (hefyd **Alecsandria** weithiau yn Gymraeg) (Groeg: Aλεξάνδρεια, Copteg: Ⲣⲁⲕⲟⲧⲉ *Rakotə*, Arabeg: الإسكندريه *Al-Iskandariya*, Arabeg yr Aifft: اسكندريه *Eskendereyya*), (poblogaeth o tua 3.5 i 5 miliwn), yw dinas fwyaf ond un yr Aifft, a'i phorthladd mwyaf.

Ymestyn Alexandria am tua 20 milltir (32 km) ar hyd arfordir Môr y Canoldir yng nghanolbarth gogledd yr Aifft. Mae'n gartref i'r Bibliotheca Alexandrina, Llyfrgell Newydd Alexandria, ac mae'n ganolfan ddiwydiannol bwysig oherwydd y pibellau olew a nwy naturiol sy'n cyrraedd yno o Suez.

## Hanes

Yn yr Henfyd, roedd Alexandria yn un o'r dinasoedd enwocaf yn y byd am ei dysg a'i hadeiladau ysblennydd. Cafodd ei sefydlu yn 331 CC gan Alecsander Fawr, a bu'n brifddinas yr Aifft am bron i fil o flynyddoedd ar ôl hynny, nes i'r Arabiaid oresgyn yr Aifft yn 641 OC a sefydlu prifddinas newydd yn Fustat (sydd heddiw'n rhan o Gairo). Roedd Alexandria yn enwog am Oleudy Alecsandria (un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd), Llyfrgell Alexandria (llyfrgell fwyaf yr Henfyd) a Catacombs Kom el Shoqafa. Mae gwaith archaeolegol parhaol yn harbwr Alexandria (a ddechreuwyd yn 1994) yn datgelu gwybodaeth am Alexandria cyn cyfnod Alecsander Fawr, pan oedd dinas Rhakotis ar y safle, ac yng nghyfnod brenhinllin y Ptolemïaid ar ôl hynny.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Alexandria
* Mosg Abu El Abbas Masjid
* Palas yr Arlywydd
* Palas Montaza
* Palas Ras el-Tin
* Pont Stanley

## Enwogion

* Konstantinos Tsaldaris (1884-1970), gwleidydd
* Issy Smith (1890-1940), milwr
* Youssef Chahine (1926-2008), cyfarwyddwr ffilm
* Omar Sharif (g. 1932), actor
# Cytser

Cytser|  |
| Math | seroliaeth, gwrthrych daearyddol  |
| Rhan o | sffêr nefol  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01m3b  |
| Thesawrws y BNCF | 26906  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Cytser Orïon yn atlas sêr y seryddwr Johann Hevelius o'r flwyddyn 1690
Rhanbarth seryddol yn yr awyr o safbwynt rhywun yn edrych o'r Ddaear yw **cytser**. Ceir 88 ohonyn nhw heddiw yn hemisfferau'r De a'r Gogledd ac maen' nhw'n dilyn ffiniau cydnabyddiedig. Mae cytser yn cynnwys nifer o sêr a galaethau a chyrff nefol eraill sy'n aml yn dwyn enw'r cytser, e.e. Messier 31, "Y Galaeth Troellog yn Andromeda".

Yn wreiddiol grwpiau o sêr heb ffiniau gosodedig oedd y cytser yn hemisffer y Gogledd, gyda phob un yn cynrhychioli duw, duwies neu anifail mytholegol, fel Andromeda, Draco, Perseus a Cassiopeia. Mae eu henwau'n Lladin ac yn deillio o chwedlau Groeg yr Henfyd. Mae enwau'r cytser yn hemisffer y De yn fwy diweddar.

Fe wnaeth yr Undeb Seryddol Rhyngwladol gydnabod 88 cytser yn swyddogol ym 1922. Fe ddiffiniodd yr Undeb ffiniau swyddogol ychydig wedi hynny.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **seryddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Yr Eglwys Lutheraidd

Yr Eglwys Lutheraidd|  |
| Enghraifft o: | Christian denominational family, crefydd, sefydliad  |
| Math | Protestaniaeth  |
| Dechrau/Sefydlu | 31 Hydref 1517, 25 Mai 1521  |
| Sylfaenydd | Martin Luther  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/04pk9  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Yr Eglwys Lutheraidd** (neu **Yr Eglwys Lwtheraidd**) yw'r enw a ddefnyddir yn gyffredinol i ddisgrifio'r eglwysi hynny sy'n dilyn dysgeidiaeth ac ymarfer Martin Luther, yn neilltuol y rhai a fformiwlëwyd ganddo yng Nghyffesiad Augsburg yn 1530.

Lutheriaeth yw'r ffydd genedlaethol ymhob un o wledydd Llychlyn. Lutheraidd yw'r rhan fwyaf o'r eglwysi Protestannaidd yn yr Almaen hefyd a cheir nifer o eglwysi Lutheraidd yn yr Unol Daleithiau yn ogystal.

Mae Cynghrair Lutheraidd y Byd yn Genefa yn hawlio awdurdod dros tua 85 miliwn o Lutheriaid ledled y byd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 19eg ganrif

19eg ganrif|  |
| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 19 g  |
| Rhan o | ail fileniwm  |
| Dechreuwyd | 1801  |
| Daeth i ben | 1900  |
| Rhagflaenwyd gan | 18fed ganrif  |
| Olynwyd gan | 20fed ganrif  |
| Yn cynnwys | 1800au, 1880au, 1820au, 1830au, 1840au, 1860au, 1870au, 1810au, 1850au, 1890au  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

Yn ystod y **19eg ganrif** gwelwyd sawl ymerodraeth yn syrthio: Sbaen, Ffrainc, Tsieina, Yr Ymerodraeth Lân Rufeinig a'r Ymerodraeth y Mughal. Llenwyd y bwlch gan dwf Yr Ymerodraeth Brydeinig, Ymerodraeth Rwsia, Unol Daleithiau America, Ymerodraeth yr Almaen Ail ymerodraeth Ffrainc ac Ymerodraeth Japan, gyda Phrydain yn hawlio rheolaeth fyd-eang ar ôl 1815.

Y cenedlaetholwr Emrys ap Iwan
Antoine-Jean Gros, *Surrender of Madrid*, 1808. Napoleon yn cyrraedd prifddinas Sbaen yn ystod Rhyfel Iberia, 1810
* 1815: Diwedd Rhyfeloedd Napoleon
* 1837-1901: Teyrnasiad Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig
* 1854-1856: Rhyfel Crimea
* 1861-1865: Rhyfel Cartref America

## Blynyddoedd a degawdau

|  |
| --- |
| **1800au1800* 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 |
| **1810au** 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 |
| **1820au** 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 |
| **1830au** 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 |
| **1840au** 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 |
| **1850au** 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 |
| **1860au** 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 |
| **1870au** 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 |
| **1880au** 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 |
| **1890au** 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 |
| **1900au** 1900 |

## Gweler hefyd

* Y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg yng Nghymru
# Addis Ababa

Addis Ababa|  |
|  |
| Math | region of Ethiopia, prifddinas ffederal, anheddiad dynol, dinas  |
| LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Addis Abeba.wav  |
| Poblogaeth | 5,704,000  |
| Sefydlwyd | * 1886
 |
| Pennaeth llywodraeth | Adanech Abebe  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Amser Dwyrain Affrica  |
| Gefeilldref/i | Leipzig, Beijing, Chuncheon, Bwrdeistref Stockholm, Khartoum, Beersheba, Netanya, Tel Aviv, Johannesburg, Washington, San Francisco, Chongqing, Cawnas, Gai, St Petersburg  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Amhareg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Ethiopia  |
| Gwlad |  Ethiopia |
| Arwynebedd | 526.99 km²  |
| Uwch y môr | 2,355 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Oromia Region  |
| Cyfesurynnau | 9.0358°N 38.7525°E  |
| Cod post | 1165  |
| ET-AA  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Adanech Abebe  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Addis Ababa
Prifddinas a dinas fwyaf Ethiopia yw **Addis Ababa** (weithiau **Addis Abeba**, Amhareg: *Āddīs Ābebā*; Oromo: *Finfinne*). Mae hefyd yn brifddinas yr Undeb Affricanaidd.

Roedd poblogaeth y ddinas yn 3,627,934 yn 2007. Sefydlwyd Addis Ababa yn 1886 gan yr ymerawdwr Menelik II. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae'r boblogaeth wedi tyfu tua 8% y flwyddyn ar gyfartaledd.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ethiopia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Steyning

Steyning|  |
| Math | tref, plwyf sifil, tref farchnad  |
|  |
| Ardal weinyddol | Ardal Horsham |
| Poblogaeth | 5,836, 5,812, 5,990  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gorllewin Sussex (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 15.74 km²  |
| Cyfesurynnau | 50.8868°N 0.3279°W  |
| Cod SYG | E04009969  |
| Cod OS | TQ177110  |
| Cod post | BN44  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yng Ngorllewin Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Steyning**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Horsham.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,990.

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* David Lewis (cyfreithiwr) (c. 1520 – 27 Ebrill 1584) cyfreithiwr ac Aelod Seneddol

 **Dinasoedd a threfi Gorllewin SussexDinas**

Chichester

**Trefi**

Arundel **·**
Bognor Regis **·**
Burgess Hill **·**
Crawley **·**
East Grinstead **·**
Haywards Heath **·**
Horsham **·**
Littlehampton **·**
Midhurst **·**
Petworth **·**
Selsey **·**
Shoreham-by-Sea **·**
Southwick **·**
Steyning **·**
Worthing

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Orllewin Sussex**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# System weithredu

System weithredu| Enghraifft o: | math o feddalwedd  |
| Math | system software  |
| Rhan o | platfform cyfrifiadurol  |
| Rhagflaenwyd gan | kernel  |
| Yn cynnwys | kernel, file system, memory manager, scheduling, access control, window manager  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05khh  |
| Thesawrws y BNCF | 6140  |
| Quora | Operating-systems  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**System weithredu** (yn aml wedi ei dalfyru i *OS* o'r term Saesneg, *Operating System*) yw'r rhyngwyneb rhwng y caledwedd a'r defnyddiwr. Mae'r system weithredu yn gyfrifol am reoli a chydlynu gweithgareddau a hefyd rhannu adnoddau'r cyfrifiadur.

## Enghreifftiau o systemau gweithredu

* Windows gan Microsoft
* Linux
* Unix
* RISC OS

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gyfrifiaduron** neu **gyfrifiadureg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Chwefror

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Chwefror | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  |  |  |  |  | 01 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

Ail fis y flwyddyn yw **Chwefror**. Mae ganddo 28 o ddyddiau (neu 29 mewn blynyddoedd naid) yn ôl calendr Gregori. Er hynny, mae'r dyddiad 30 Chwefror wedi cael ei ddefnyddio tair gwaith yn hanes y byd mewn rhai gwledydd.

Mae enw'r mis yn tarddu o'r Lladin *februarius mensis* - hynny yw mis puredigaethau (*februa*).

## Dywediadau

* *Chwefror chwyth y neidr o'i nyth*
* *Chwefror garw; porchell marw*
* *February filldyke*
* *Genver a garg ar foz,*

*C'hwevrer he dalc'hkloz*
*(Mae Ionawr yn llanw'r ffos,*
*Chwefror sy’n ei chadw ynghau)*
Mae adlais o hyn yn yr ymadrodd Saesneg am Chwefror fel mis y *filldyke* (llenwi'r ffosydd).

## *Telynegion y misoedd*

Mae'r gyfrol *Telynegion Maes a Môr*, gan Eifion Wyn (1908) yn cynnwys cerdd i Chwefror.

Telynegion Misoedd. CHWEFROR

CHWYTH, aeafwynt, fel y mynnot, -

    Cryn fy ffenestr a fy nôr

Plyg y deri fel mieri -

    Dyro ddawns i longau’r môr;

Byr yw dydd a dyddiau Chwefror,

    Cynt y dâl yr hwyr na’r wawr;

Chwyth y crynddail hyd y cwmwl,

    Chwyth y ceinciau hyd y llawr.

Yn dy rwysg ac yn dy ryddid

    Tros y Cnicht a’r Moelwyn chwyth;

Cadw’r moethus yn ei gaban,

    Cadw’r neidr ar ei nyth;

Câr y wennol awel feddal,

    Car y gloyn glaear si,

Caraf finnau’th ruad dithau -

    Edn y ddrycin ydwyf fi.

Chwyth, aeafwynt, fel y mynnot, -

    Cladd y mynydd dan y lluwch,

Cladd y môr o dan yr ewin,

    Chwyth, aeafwynt, eto’n uwch;

Ond pe clywit ar ryw dalar

    Oenig cynnar yn rhoi brêf,

Tro oddiwrth y dalar honno,

    Paid a chwythu arno ef.

## Cyfeiriadau

|  |
| --- |
| Ionawr | Chwefror | Mawrth | Ebrill | Mai | Mehefin | Gorffennaf | Awst | Medi | Hydref | Tachwedd | Rhagfyr |

Wiciadur
Chwiliwch am Chwefror
yn Wiciadur.
# Prifysgol Eberhard Karl Tübingen

Prifysgol Tübingen| Adeilad y Neuadd Newydd (*Neue Aula*). |
| Math | comprehensive university, prifysgol gyhoeddus, prifysgol ymchwil gyhoeddus, University of Excellence  |
| Enwyd ar ôl | Eberhard I., Karl II Eugen, Duke of Württemberg  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1477
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tübingen  |
| Gwlad |  Yr Almaen |
| Cyfesurynnau | 48.525°N 9.0589°E  |
| Cod post | 72074  |
| Niferoedd | 28,238  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sefydlwydwyd gan | Eberhard I.  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol gyhoeddus a leolir yn Tübingen, Baden-Württemberg, yn ne-orllewin yr Almaen yw **Prifysgol Tübingen**, yn llawn **Prifysgol Eberhard Karl Tübingen** (Almaeneg: *Eberhard Karls Universität Tübingen*, Lladin: *Universitas Eberhardina Carolina*).

Sefydlwyd y brifysgol gan yr Iarll Eberhard VI ym 1477, wedi iddo gael blas ar y Dadeni Dysg pan aeth ar grwydr drwy'r Eidal. Daeth yn ganolfan i ddiwygwyr eglwysig a dinesig a syniadau newydd, yn enwedig ym maes diwinyddiaeth. Sefydlwyd y coleg diwinyddol Protestannaidd yno gan y Dug Ulrich ym 1534. Bu nifer o enwogion o amryw feysydd yn astudio yn Tübingen, gan gynnwys y diwygiwr Philipp Melanchthon, seryddwr Johannes Kepler, y bardd Friedrich Hölderlin, yr athronwyr G. W. F. Hegel a Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, y diwinydd a dyngarwr Albert Schweitzer, y diwinydd Hans Küng, a'r Pab Bened XVI.

Cyrhaeddodd y brifysgol anterth ei henwogrwydd yng nghanol y 19g, fel cartref i Ysgol Tübingen, ysgol feddwl o ddiwinyddion Protestannaidd, yn eu plith Ferdinand Christian Baur. Tübingen oedd y brifysgol gyntaf yn yr Almaen i sefydlu cyfadran gwyddorau natur, ac hynny ym 1863. Cafodd athroniaethau Marcsaidd a Marcsiaeth–Leniniaeth le blaenllaw yn y brifysgol yn nechrau'r 20g. Bu'n rhaid i academyddion gydymffurfio â pholisïau'r llywodraeth Natsïaidd o 1933 hyd at 1945. Ailstrwythurwyd Prifysgol Tübingen ym 1970 yn ôl yr arfer Ffrengig, gan rannu'r brifysgol yn sawl adran annibynnol ar gyfer astudiaethau ac ymchwil.

## Cyfeiriadau